Γ. Kλούβας: «Δεν θα είναι εύκολη η ανάκαμψη για τα εστιατόρια της Ρόδου»

Κύριε Κλούβα, έχετε ανα­φερ­θεί επα­νει­λημ­μέ­νως στα προ­βλή­ματα του κλάδου σας με τα δύο lockdown. Δια­νύ­ουμε ήδη ένα δεύτερο με κατα­στρο­φι­κές συνέ­πειες για τις επι­χει­ρή­σεις, τους επαγ­γελ­μα­τίες και τους εργα­ζό­με­νους. Πώς έχει η κατά­σταση στη Ρόδο τώρα;

Πράγ­ματι, μια Παρα­σκευή στις 14 Μαρτίου 2020, μας είπαν ξαφνικά να κλεί­σουμε, χωρίς να υπο­λο­γί­σουν ότι το σαβ­βα­το­κύ­ριακο τα πιο πολλά εστια­τό­ρια είναι ανοιχτά. Είχαμε κάνει τις προ­μή­θειές μας γιατί έχουμε ευπαθή προ­ϊ­ό­ντα, φρέσκα τρόφιμα κ.λπ. ενώ δεν μας άφησαν περι­θώ­ριο ούτε για τα τιμο­λό­γιά μας (για τα οποία, κανο­νικά θα έπρεπε να μας απο­ζη­μιώ­σουν). Το πρώτο lockdown διήρ­κησε 71 ημέρες και όλοι μας, περι­μέ­ναμε με αγωνία να ανοίξει η του­ρι­στική σεζόν. Όταν ξεκί­νησε η σεζόν (όπως ξεκί­νησε, και όσο κράτησε) όσοι από εμάς ανοί­ξαμε… εκτιμώ ότι ήταν ηρω­ϊ­σμός. Δημιουρ­γή­σαμε πολλά χρέη και όχι κέρδη. Ελά­χι­στες ήταν οι επι­χει­ρή­σεις που είχαν φέτος, κέρδη. Το δεύτερο lockdown –ευτυχώς- μας βρήκε στο τελεί­ωμα της σεζόν, αν και κάποιοι υπέ­στη­σαν και πάλι ζημίες με την ξαφνική ανα­κοί­νωση. Να σας θυμίσω, ότι ο κλάδος και οι επι­χει­ρή­σεις μας, προ­έρ­χο­νται από μια δεκαετή οικο­νο­μική κρίση. Με το κλεί­σιμο του 2019, κατα­φέ­ραμε να ανα­κάμ­ψουμε αλλά η κρίση της παν­δη­μίας του κορω­νοϊού και το άνοιγμα – κλεί­σιμο σαν… ‘ακορντεόν’ δημιουρ­γεί μόνον παθη­τικά. Τα εστια­τό­ρια δου­λεύ­ουν με φρέσκα προ­ϊ­ό­ντα και προ­μή­θειες. Δεν είναι όπως άλλες επι­χει­ρή­σεις.

Κάποιοι όμως επέ­λε­ξαν να μείνουν με το σύστημα delivery. Αυτό αφορά τα εστια­τό­ρια όμως;

Βέβαια, κάποιοι επέ­λε­ξαν αυτό το σύστημα αλλά το delivery δεν αφορά τα εστια­τό­ρια. Είναι ένα άλλο είδος εστί­α­σης που κι εκεί υπάρχει μείωση του τζίρου. Εξάλλου δεν έχουν όλοι και την δυνα­τό­τητα να το κάνουν. Αν με ρωτή­σετε ποιος έπαθε την μεγα­λύ­τερη ζημιά, θα σας έλεγα ότι είναι τα εστια­τό­ρια της πόλης της Ρόδου. Μετά το πρώτο lockdown, μάς ανά­γκα­σαν να δου­λέ­ψουμε με το 50% της δυνα­μι­κό­τη­τάς μας και με τα αυστηρά μέτρα προ­στα­σίας (πρω­τό­κολλα, μάσκες, απο­στά­σεις στα τρα­πέ­ζια κ.λπ.) Εμείς τα τηρή­σαμε όλα και είμαι υπε­ρή­φα­νος για τους συνα­δέλ­φους που κρά­τη­σαν τον κλάδο πολύ ψηλά και δεν δημιουρ­γή­θηκε κανένα πρό­βλημα μέχρι σήμερα, ούτε σημειώ­θη­καν κρού­σματα κ.λπ. στα εστια­τό­ριά μας.

Ήταν σίγουρα μια σεζόν με τερά­στιες ζημιές.

Περά­σαμε δύσκολα και περνάμε ακόμη πιο δύσκολα. Να σας αναφέρω ότι ως επί το πλεί­στον, τα εστια­τό­ρια βρί­σκο­νται σε κεντρικά σημεία και όχι σε απο­μα­κρυ­σμένα. Αυτό σημαί­νει μεγάλα ενοίκια, πολλά έξοδα και υπο­χρε­ώ­σεις. Αυτή την περίοδο όλοι οι συνά­δελ­φοι έχουν ζημιές αφού δεν μπήκαν χρήματα στα ταμεία. Οι υπο­χρε­ώ­σεις συσ­σω­ρεύ­ο­νται και δεν υπάρχει διέ­ξο­δος. Δυστυ­χώς, ζούμε με τις επι­στρε­πτέες προ­κα­τα­βο­λές (οι οποίες είναι κάτι σαν δανει­σμός) και δεν υπάρχει κανένα περι­θώ­ριο για κερ­δο­φο­ρία ή για να ανοί­ξουμε, μέχρι την επόμενη του­ρι­στική σεζόν –όπου θα κλη­θούμε να πλη­ρώ­σουμε τις οφειλές συγκε­ντρω­τικά. Αυτή την στιγμή, γνω­ρί­ζουμε ότι μία στις τρεις επι­χει­ρή­σεις, θα κλείσει. Αυτό δεί­χνουν τα στοι­χεία και μάλιστα εκτός από τα εστια­τό­ρια, κλεί­νουν και αλυ­σί­δες εστί­α­σης σε όλη την Ελλάδα. Είναι πράγ­ματι, λυπηρό…

Μιλάμε για εστίαση. Τι είναι όμως η εστίαση για εσάς;

Όταν μιλάμε για εστίαση δεν μιλάμε μόνον για εστια­τό­ριο, γυρά­δικο, πιτσα­ρία, καφε­τέ­ρια. Μιλάμε και για δια­σκέ­δαση. Όλοι περι­μέ­ναμε την σεζόν και κατόπιν, τις γιορτές για να κινη­θούμε. Η σεζόν ήταν μικρή και περιο­ρι­σμένη, αλλά του­λά­χι­στον κάποιους μήνες ανοί­ξαμε. Τώρα που περι­μέ­ναμε τις γιορτές, ήρθε το δεύτερο lockdown και καταρ­ρεύ­σαμε όλοι. Για να ανα­κάμ­ψουν οι επι­χει­ρή­σεις της εστί­α­σης θα χρεια­στούν του­λά­χι­στον μία – δύο του­ρι­στι­κές σεζόν με καλή κίνηση. Δεν θα είναι εύκολη η ανά­καμψη. Εμείς είμαστε 450 εστια­τό­ρια στην Ρόδο από τα οποία, τα 153 ανήκουν στο Σωμα­τείο μας. Αυτό, δεν σας κρύβω ότι με λυπεί διότι θα ήθελα να ήμασταν όλοι μαζί σε τέτοιες δύσκο­λες στιγμές.

Πάντως θα ήθελα να σημειώσω εδώ ότι από το εστια­τό­ριο, περνάει ολό­κληρη η τοπική γαστρο­νο­μία, οι παρα­δό­σεις, η φιλο­ξε­νία, τα τοπικά προ­ϊ­ό­ντα. Δεν είναι κάτι τόσο απλό και για μένα, απο­τε­λεί σημα­ντικό στοι­χείο για τον τόπο μας.

Πριν από λίγο καιρό είχατε δηλώσει ότι θα προ­σπα­θού­σατε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σετε το πρό­γραμμα ‘ΝΗΣΙΔΑ’ για τις επι­χει­ρή­σεις σας. Είχατε αντα­πό­κριση;

Δυστυ­χώς, δεν υπάρ­χουν πολλές ελπίδες. Οι εστιά­το­ρες δεν είναι στις επι­χει­ρή­σεις που θα μπο­ρέ­σουν να μπουν σε αυτό το πρό­γραμμα.

Τελικά, οι μειώ­σεις στην εστίαση και μια σειρά από μέτρα που ζητή­σατε, σας βοή­θη­σαν στην πράξη;

Πάρα πολύ λίγο. Μην ξεχνάτε ότι παρά τις μειώ­σεις στην εστίαση, στα αλκο­ο­λούχα (κρασιά) κ.λπ. δεν έχουμε περι­θώ­ρια για μεγάλες κερ­δο­φο­ρίες. Χάσαμε και τους μειω­μέ­νους συντε­λε­στές ΦΠΑ που παρα­μέ­νει απώλεια. Ελπί­ζουμε να μας βοη­θή­σει η κυβέρ­νηση διότι δεν υπάρ­χουν λύσεις γι αυτό τον κλάδο.

Για να κλεί­σουμε με κάτι δια­φο­ρε­τικό. Εσείς, έχετε πολλά χρόνια στην εστίαση και γενι­κό­τερα, έχετε συν­δέ­σει το όνομά σας με την δια­σκέ­δαση στη Ρόδο. Πώς βλέπετε την εξέλιξη;

Κλείνω φέτος, 43 χρόνια! Ξεκί­νησα μαζί με τον αδελφό μου το 1978 την πρώτη ντι­σκο­τέκ Disco Space στην Ηρώων Πολυ­τε­χνείου. Προ­σω­πικά, την αγκά­λιασα τη νύχτα (εκείνη την εποχή) με σεβασμό και πιστεύω ότι είχα αντα­πό­κριση. Ακο­λού­θη­σαν κι άλλα μαγαζιά John Player Special, Highway, New York, Café de Paris, Le Palais, Blue Lagoon, Νυν και Αεί και άλλα. Νομίζω πως η διαφορά είναι πολύ απλή. Όταν ξεκι­νή­σαμε, η πόλη της Ρόδου είχε περίπου 17.500 ξενο­δο­χεια­κές κλίνες. Η σεζόν ήταν μεγάλη, ξεκι­νούσε από τον Φεβρουά­ριο και τελεί­ωνε τον Οκτώ­βριο. Στην πορεία προ­στέ­θη­καν οι μαθητές οι οποίοι έδωσαν στην Ρόδο πολύ μεγάλη ώθηση αφού γεμί­ζαμε με πάρα πολλά σχολεία και χιλιά­δες παιδιά. Οι μήνες γέμιζαν εύκολα αλλά όπως σας είπα, είχαμε λίγες κλίνες. Σήμερα έχουμε δεκάδες χιλιά­δες κλίνες συν το All Inclusive που έχει κατα­στρέ­ψει τα πάντα. Έγινε ανα­γκαίο κακό για να γεμί­ζουν οι κλίνες. Νομίζω ότι χτίσαμε πολύ παρα­πάνω από όσο χρεια­ζό­ταν. Τα απο­τε­λέ­σματα τα βλέπετε και φυσικά, οι Ροδίτες τα γνω­ρί­ζουν καλά. Έτσι κατα­στρά­φηκε κατ’ αρχήν η δια­σκέ­δαση στην Ρόδο (στην οποία είχαμε τα σκήπτρα σε άλλες δεκα­ε­τίες) αλλά και η εστίαση. Στα­διακά, χάθηκε και ο χαρα­κτή­ρας της δια­σκέ­δα­σης, της εστί­α­σης, της καφε­τέ­ριας, του νυχτε­ρι­νού κέντρου. Τώρα πια, δεν υπάρχει τίποτε τέτοιο στη Ρόδο –αφού ακόμη και την δια­σκέ­δαση την προ­σφέ­ρουν σε… All Inclusive!