Δέσποινα Μουτάφη: «Καμία φοιτήτρια δεν πρέπει να στερηθεί τις σπουδές της επειδή δεν μπορεί να πληρώσει ενοίκιο»

Η εύρεση φοιτητικής στέγης στην Αθήνα έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε έναν αληθινό «Γολγοθά» για χιλιάδες οικογένειες στην ελληνική περιφέρεια. Με τις τιμές των ενοικίων να έχουν εκτοξευθεί σε δυσθεώρητα ύψη και το κόστος διαβίωσης να πιέζει ασφυκτικά τον οικογενειακό προϋπολογισμό, το όνειρο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης κινδυνεύει να μετατραπεί σε απρόσιτη πολυτέλεια.
Μέσα σε αυτή τη δύσκολη πραγματικότητα, η ΧΕΝ Ελλάδος προτάσσει ένα ισχυρό δίχτυ κοινωνικής προστασίας και αλληλεγγύης. Για το πρόγραμμα «Αθηνά», μιλάει στην ‘δ’ η πρόεδρος της ΧΕΝ Ρόδου, κα Δέσποινα Μουτάφη.
• Κυρία Μουτάφη, παρουσιάσατε πρόσφατα στη Ρόδο το πρόγραμμα «Αθηνά». Μιλήστε μας γι’ αυτό.
Το πρόγραμμα «Αθηνά» είναι μια εμβληματική πρωτοβουλία κοινωνικής αλληλεγγύης που υλοποιεί η ΧΕΝ Ελλάδος εδώ και δώδεκα συνεχόμενα έτη. Ο βασικός του σκοπός είναι να προσφέρει εντελώς δωρεάν, ασφαλή και αξιοπρεπή στέγαση σε νέες γυναίκες που έχουν εισαχθεί σε ακαδημαϊκά ιδρύματα της Αττικής, αλλά η μόνιμη κατοικία τους βρίσκεται εκτός του νομού.
Απευθύνεται σε φοιτήτριες που έρχονται αντιμέτωπες με έντονες οικονομικές ή κοινωνικές πιέσεις. Θέλουμε να διασφαλίσουμε στην πράξη ότι καμία νέα κοπέλα δεν θα αναγκαστεί να εγκαταλείψει τις σπουδές της, ούτε θα στερηθεί το δικαίωμα στην προσωπική και επαγγελματική της εξέλιξη, απλώς και μόνο επειδή η οικογένειά της αδυνατεί να καλύψει το δυσβάσταχτο κόστος ενός ενοικίου στην Αθήνα. Είναι μια γέφυρα ίσων ευκαιριών για τις γυναίκες του αύριο.
Ξέρετε, βρισκόμαστε σε ένα οριακό σημείο. Η ακρίβεια και η στεγαστική κρίση έχουν χτυπήσει την ελληνική κοινωνία με πρωτοφανή σφοδρότητα. Κάθε καλοκαίρι, μετά την ανακοίνωση των βάσεων, γινόμαστε μάρτυρες της ίδιας αγωνίας: γονείς που ψάχνουν απελπισμένα για ένα αξιοπρεπές σπίτι στην Αθήνα και έρχονται αντιμέτωποι με παράλογες απαιτήσεις.
Για εμάς, είναι κρίσιμο να φτάσει η πληροφορία σε κάθε γωνιά των νησιών μας. Μπορεί αυτή τη στιγμή μια κοπέλα στη Ρόδο, στη Σύμη ή στην Κάρπαθο να έχει περάσει στη σχολή των ονείρων της, αλλά να σκέφτεται να μην πάει να γραφτεί επειδή οι γονείς της δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν οικονομικά. Αν αυτή η πληροφορία φτάσει σε αυτή την οικογένεια, μπορεί να αλλάξει ολόκληρο το μέλλον αυτού του παιδιού. Δεν έχουμε το δικαίωμα να σιωπούμε όταν υπάρχουν λύσεις.
• Ποιες είναι οι συγκεκριμένες παροχές που απολαμβάνει μια φοιτήτρια που εντάσσεται στο πρόγραμμα «Αθηνά»; Πώς είναι η καθημερινότητά της εκεί;
Η φιλοξενία παρέχεται στο υπερσύγχρονο Πολυκέντρο Υπηρεσιών «Αθηνά» της ΧΕΝ Ελλάδος, το οποίο βρίσκεται στην Ηλιούπολη, σε μια εξαιρετική και εύκολα προσβάσιμη περιοχή της Αττικής. Οι κοπέλες διαμένουν σε πλήρως εξοπλισμένα, μοντέρνα μονόκλινα στούντιο. Κάθε δωμάτιο διαθέτει τη δική του βασική επίπλωση και ατομικό μπάνιο, εξασφαλίζοντας την απαραίτητη ιδιωτικότητα.
Παράλληλα, οι εγκαταστάσεις διαθέτουν κοινόχρηστους χώρους υψηλών προδιαγραφών: μεγάλες, πλήρως εξοπλισμένες κουζίνες όπου οι φοιτήτριες μπορούν να προετοιμάζουν το φαγητό τους, σύγχρονα πλυντήρια, αίθουσες μελέτης και χώρους αναψυχής για κοινωνικοποίηση. Φυσικά, παρέχεται δωρεάν γρήγορη πρόσβαση στο διαδίκτυο, ενώ όλες οι βασικές δαπάνες διαβίωσης —όπως το ηλεκτρικό ρεύμα, το νερό και η θέρμανση— καλύπτονται πλήρως από το πρόγραμμα. Οι φοιτήτριες δεν επιβαρύνονται με κανένα απολύτως έξοδο διαμονής.
«Η φιλοξενία στο “Αθηνά” δεν είναι απλώς μια στέγη. Είναι ένα περιβάλλον που αγκαλιάζει τη φοιτήτρια ολιστικά, προσφέροντας ασφάλεια, ψυχολογική στήριξη και συμβουλευτική για να κάνει τα πρώτα της αυτόνομα βήματα στη ζωή».
• Το θέμα της ασφάλειας των νέων φοιτητριών είναι πάντα η πρώτη προτεραιότητα και η ανησυχία για τους γονείς. Πώς το αντιμετωπίζετε αυτό;
Αυτή η ανησυχία είναι απόλυτα φυσιολογική και τη σεβόμαστε βαθύτατα. Για τον λόγο αυτό, η ασφάλεια στο Πολυκέντρο «Αθηνά» είναι υποδειγματική. Το κτήριο φυλάσσεται σε εικοσιτετράωρη βάση, 365 ημέρες τον χρόνο, από εξειδικευμένη ιδιωτική εταιρεία φύλαξης, ενώ υπάρχουν αυστηρά συστήματα ελεγχόμενης πρόσβασης.
Θέλω όμως να ξεκαθαρίσω κάτι πολύ σημαντικό, που συχνά παρεξηγείται: η φύλαξη αυτή δεν έχει σε καμία περίπτωση ελεγκτικό ή περιοριστικό χαρακτήρα. Δεν επιβάλλουμε ωράρια, «σιωπητήρια» ή ξεπερασμένους κανόνες που θα περιόριζαν την ελευθερία των φοιτητριών. Οι κοπέλες είναι ενήλικες, αυτόνομες γυναίκες. Η παρουσία της ασφάλειας αποσκοπεί αποκλειστικά στο να νιώθουν οι ίδιες και οι οικογένειές τους απόλυτα προστατευμένες και ήσυχες μέσα στο νέο τους περιβάλλον.

• Πολλοί πιστεύουν ότι η δωρεάν στέγαση αφορά αποκλειστικά το πρώτο έτος σπουδών. Ισχύει αυτό;
Όχι, και χαίρομαι ιδιαίτερα που μου κάνετε αυτή την ερώτηση, γιατί είναι ένας από τους μεγαλύτερους μύθους γύρω από το πρόγραμμα. Η στήριξή μας δεν είναι αποσπασματική. Δεν αφορά μόνο στις πρωτοετείς. Μια φοιτήτρια μπορεί να υποβάλει αίτηση ακόμα κι αν βρίσκεται στο δεύτερο, στο τρίτο ή στο τέταρτο έτος των σπουδών της, σε περίπτωση που οι οικονομικές συνθήκες της οικογένειάς της άλλαξαν στην πορεία.
Επιπλέον, η διαμονή δεν διακόπτεται στους δώδεκα μήνες. Η φιλοξενία μπορεί να ανανεώνεται κάθε χρόνο, για συνολικό διάστημα έως και πέντε ετών, εφόσον η φοιτήτρια συνεχίζει κανονικά τη φοίτησή της και εξακολουθεί να πληροί τα προβλεπόμενα κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια. Στόχος μας είναι να προσφέρουμε σταθερότητα, ώστε να ολοκληρώσει τον κύκλο των σπουδών της χωρίς το άγχος της έξωσης ή της αναζήτησης νέας στέγης.
• Με ποιον τρόπο γίνεται η επιλογή των ωφελούμενων; Ποια είναι τα κριτήρια που εξετάζονται;
Η επιλογή γίνεται με απόλυτη διαφάνεια, αντικειμενικότητα και σεβασμό στην προσωπικότητα των υποψηφίων. Υπάρχει ένας σαφής πίνακας μοριοδότησης που βασίζεται σε οικονομικά και κοινωνικά κριτήρια. Προφανώς, το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα παίζει καθοριστικό ρόλο, όμως συνεκτιμώνται πολύ σοβαρά και άλλες κοινωνικές παράμετροι.
Για παράδειγμα, μοριοδοτούνται επιπλέον οι πολύτεκνες ή τρίτεκνες οικογένειες, οι μονογονεϊκές οικογένειες, η ύπαρξη άλλου αδελφού ή αδελφής που σπουδάζει ταυτόχρονα σε διαφορετική πόλη, η ανεργία των γονέων, η απώλεια γονέα, καθώς και θέματα υγείας ή αναπηρίας μέσα στην οικογένεια. Θέλουμε οι θέσεις να πηγαίνουν σε εκείνες τις κοπέλες που έχουν την πραγματική, τη ζωτική ανάγκη αυτής της στήριξης.
Η διαδικασία έχει απλουστευτεί σημαντικά. Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά, μέσω της επίσημης ιστοσελίδας της ΧΕΝ Ελλάδος, όπου υπάρχει αναλυτικός οδηγός με όλα τα απαραίτητα δικαιολογητικά που πρέπει να επισυναφθούν.
Επειδή όμως κατανοούμε ότι η γραφειοκρατία μερικές φορές τρομάζει ή μπερδεύει, εμείς εδώ στη ΧΕΝ Ρόδου είμαστε έτοιμοι να προσφέρουμε κάθε δυνατή βοήθεια. Οποιαδήποτε κοπέλα ή οικογένεια δυσκολεύεται με την πλατφόρμα, μπορεί να έρθει σε επικοινωνία μαζί μας. Θα τις καθοδηγήσουμε βήμα-βήμα, θα ελέγξουμε μαζί τα έγγραφα και θα διασφαλίσουμε ότι η αίτησή τους θα υποβληθεί σωστά και έγκαιρα.
• Μιλήστε μας για την φιλοσοφία της ΧΕΝ.
Η φιλοσοφία της ΧΕΝ, διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα, εστιάζει στην ολιστική ενδυνάμωση της γυναίκας. Το «Αθηνά» δεν είναι μια απλή φοιτητική εστία. Είναι μια ζωντανή κοινότητα υποστήριξης. Στις φοιτήτριες που φιλοξενούνται παρέχονται, εντελώς δωρεάν, εξειδικευμένες υπηρεσίες που τις βοηθούν να σταθούν στα πόδια τους.
Αυτό περιλαμβάνει υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης και συμβουλευτικής από ειδικούς επιστήμονες, νομική πληροφόρηση για ζητήματα που τις απασχολούν, καθώς και προγράμματα επαγγελματικού προσανατολισμού και σύνταξης βιογραφικού. Διοργανώνουμε σεμινάρια, εργαστήρια και πολιτιστικές δράσεις. Θέλουμε αυτές οι κοπέλες, φεύγοντας από το Πολυκέντρο με το πτυχίο τους, να είναι προσωπικότητες ισχυρές, ανεξάρτητες, έτοιμες να διεκδικήσουν τη θέση τους στην κοινωνία με αυτοπεποίθηση.

• Το πρόγραμμα μετρά 12 χρόνια λειτουργίας, έχει φιλοξενήσει πάνω από 180 κοπέλες, αλλά από τη Ρόδο η συμμετοχή είναι σχεδόν μηδενική. Πώς το εξηγείτε αυτό;
Πρόκειται για ένα παράδοξο που μας στενοχωρεί και μας προβληματίζει έντονα. Η Ρόδος και τα γύρω νησιά έχουν δεκάδες παιδιά που εισάγονται κάθε χρόνο σε σχολές της Αθήνας. Γνωρίζουμε καλά ότι υπάρχουν οικογένειες στον τόπο μας που πιέζονται οικονομικά. Το γεγονός ότι δεν έχουμε αιτήσεις από την περιοχή μας οφείλεται, κατά την εκτίμησή μας, αποκλειστικά στην έλλειψη ενημέρωσης.
Ίσως πολλοί να μην γνωρίζουν καν την ύπαρξη της ΧΕΝ στη Ρόδο ή να θεωρούν ότι τέτοια προγράμματα αφορούν μόνο την Αθήνα. Ήταν χρέος μας να βγούμε μπροστά, να μιλήσουμε δημόσια μέσω των ΜΜΕ και να σπάσουμε αυτό το έλλειμμα πληροφόρησης. Δεν θέλουμε να χαθεί ούτε μία θέση που θα μπορούσε να ανακουφίσει μια οικογένεια της Δωδεκανήσου.
Εμείς, σαν ΧΕΝ Ρόδου, κινούμαστε σε πολλά επίπεδα. Κάθε χρόνο αποστέλλουμε πλήρες ενημερωτικό υλικό στη Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δωδεκανήσου, ζητώντας να προωθηθεί σε όλα τα λύκεια, ώστε να ενημερωθούν οι μαθητές της Γ’ Λυκείου και οι γονείς τους πριν καν συμπληρώσουν το μηχανογραφικό τους. Επίσης, συνεργαζόμαστε με την Ιερά Μητρόπολη Ρόδου, με δήμους, κοινωνικές υπηρεσίες και τοπικούς φορείς.
Ωστόσο, η προσωπική επαφή και η διάδοση από στόμα σε στόμα παραμένει το πιο ισχυρό εργαλείο. Γι’ αυτό ζητάμε και τη βοήθεια των ίδιων των πολιτών. Αν κάποιος γνωρίζει μια οικογένεια που δυσκολεύεται, ας της μιλήσει για το πρόγραμμα «Αθηνά». Μια απλή κουβέντα μπορεί να γίνει η αφορμή για να ανοίξει μια πόρτα ζωής για ένα νέο κορίτσι.