FT: Γιατί δεν πέφτει «αυλαία» στο δράμα του ελληνικού χρέους

Οι «σενα­ριο­γρά­φοι» της ελλη­νι­κής τρα­γω­δίας προ­σφέ­ρουν διαρκώς ένα συνον­θύ­λευμα από ατάκες και σκη­νο­θε­τι­κές οδηγίες, αλλά το έργο παρα­μέ­νει «κολ­λη­μένο» στην τρίτη πράξη. Γιατί; Διότι οι στόχοι τους δεν είναι πάντα συμ­βα­τοί ο ένας με τον άλλο.

Οι γεω­πο­λι­τι­κές, οικο­νο­μι­κές και ηθικές πλευρές της κρίσης του ελλη­νι­κού χρέους είναι καθη­λω­τι­κές. Την καθι­στούν ένα από τα μεγα­λύ­τερα διεθνή δράματα των αρχών του 21ου αιώνα. Αλλά το 2016 ήταν η χρονιά κατά την οποία μεγάλο μέρος του κόσμου έχασε το ενδια­φέ­ρον του και έστρεψε την προσοχή του αλλού.

Η ψήφος της Βρε­τα­νίας υπέρ της εξόδου από την ΕΕ, η ήττα του Ματέο Ρέντσι στο δημο­ψή­φι­σμα της Ιταλίας για τις συνταγ­μα­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις και η νίκη του Ντό­ναλντ Τραμπ στις αμε­ρι­κα­νι­κές προ­ε­δρι­κές εκλογές, ήταν συναρ­πα­στικά θεάματα. Οι συνέ­πειες θα είναι ριζικές για τη Βρε­τα­νία, την Ευρώπη και τη μετα­πο­λε­μική φιλε­λεύ­θερη παγκό­σμια τάξη με επι­κε­φα­λής τις Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες.

Αντί­θετα, οι παρα­τη­ρη­τές του ελλη­νι­κού δρά­μα­τος αισθά­νο­νται ότι παρα­πλα­νή­θη­καν. Είναι μια παρά­σταση που δείχνει «κολ­λη­μένη» στην τρίτη ή τέταρτη πράξη της, ακόμη μακριά από ένα είτε καλό είτε κακό τέλος, και δε φαί­νε­ται τόσο πιθανό να ταρα­κου­νή­σει τον κόσμο όσο έδειχνε το 2015.

Για την απο­τυ­χία της τρα­γω­δίας να φτάσει στο τέλος της, ρίξτε το φταί­ξιμο στους σενα­ριο­γρά­φους. Αυτοί περι­λαμ­βά­νουν την πολι­τική και διοι­κη­τική τάξη της Ελλάδας, τους εταί­ρους της χώρας από την ευρω­ζώνη και το Διεθνές Νομι­σμα­τικό Ταμείο. Χρόνο με το χρόνο, καθένας από αυτούς προ­σφέ­ρει ένα συνον­θύ­λευμα από ατάκες και σκη­νο­θε­τι­κές οδηγίες για τους ηθο­ποιούς. Και όμως, η αυλαία δεν πέφτει ποτέ και το έργο συνε­χί­ζε­ται στην αιω­νιό­τητα.

Θα ήταν αγένεια να πούμε πως στους σενα­ριο­γρά­φους έχει ξεφύγει η πλοκή. Και πάλι, η κατα­θλι­πτική πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι πως, σχεδόν επτά χρόνια μετά την πρώτη, έκτακτη διάσωση της Ελλάδας από ΕΕ και ΔΝΤ το Μάιο του 2010, η βασική κατά­σταση της χώρας δεν έχει αλλάξει πολύ.

Στε­ρη­μένη από οικο­νο­μική ανά­πτυξη και βεβα­ρυ­μένη με χρέος, η Ελλάδα κυβερνά τον εαυτό της, ή κυβερ­νά­ται, ως ένα είδος προ­τε­κτο­ρά­του του δυτικού κόσμου. Απ’ έξω μοιάζει με κυρί­αρχο κράτος, αλλά βρί­σκε­ται υπό τη στενή και αδιά­κοπη επί­βλεψη ξένων.

Για μια χώρα που είναι πλήρες μέλος της ΕΕ, της ευρω­ζώ­νης και του ΝΑΤΟ και είναι έντονα δημο­κρα­τική στις πολι­τι­κές της δια­δι­κα­σίες, πρό­κει­ται για μια απόλυτα μη ικα­νο­ποι­η­τική κατά­σταση. Είναι, όμως, το ανα­πό­φευ­κτο απο­τέ­λε­σμα του τρόπου με τον οποίο η ευρω­ζώνη, το ΔΝΤ και οι ελλη­νι­κοί φορείς χάραξης πολι­τι­κής έχουν προ­σεγ­γί­σει την ανα­χαί­τιση της κρίσης χρέους.

Οι στόχοι των τριών οικο­νο­μι­κών δια­σώ­σεων που σχε­διά­στη­καν για την Ελλάδα μεταξύ 2010 και 2015, εντάσ­σο­νται σε έξι κατη­γο­ρίες.

Πρώτον, οι Ευρω­παίοι εταίροι της Ελλάδας, ιδιαί­τερα η Γαλλία και η Γερ­μα­νία, ήθελαν απελ­πι­σμένα το 2010 να προ­στα­τεύ­σουν τις τρά­πε­ζές τους από τις πιθανώς θανά­σι­μες συνέ­πειες του απε­ρί­σκε­πτου δανει­σμού τους στα ελλη­νικά ιδρύ­ματα την περίοδο πριν τη χρη­μα­το­πι­στω­τική κρίση.

Δεύ­τε­ρον, οι Ευρω­παίοι φορείς χάραξης πολι­τι­κής στις Βρυ­ξέλ­λες και τις εθνικές πρω­τεύ­ου­σες, ανυ­πο­μο­νού­σαν να κρα­τή­σουν την Ελλάδα στην ευρω­ζώνη, από φόβο πως αν ένα κράτος μέλος πτω­χεύ­σει, ολό­κληρο το πρό­τζεκτ θα τεθεί σε κίνδυνο. Πράγ­ματι, αυτή η προ­σέγ­γιση αμφι­σβη­τή­θηκε το 2015, όταν η γερ­μα­νική κυβέρ­νηση φλέρ­ταρε με την πιθα­νό­τητα εγκα­τά­λει­ψης της Ελλάδας. Στο τέλος, ωστόσο, η καγκε­λά­ριος Άνγκελα Μέρκελ απο­φά­σισε να μην το δια­κιν­δυ­νεύ­σει.

Τρίτον, οι Ηνω­μέ­νες Πολι­τείες και οι Ευρω­παίοι σύμ­μα­χοί τους κατα­νο­ούν τη στρα­τη­γική ανάγκη να κρα­τή­σουν την Ελλάδα στις δυτικές συμ­μα­χι­κές δομές, ξεκι­νώ­ντας από το ΝΑΤΟ.

Τέταρ­τον, οι ευρω­παϊ­κές κυβερ­νή­σεις έχουν μπει σε μεγάλο κόπο για να παρα­τεί­νουν την οικο­νο­μική αρωγή στην Ελλάδα, με έναν τρόπο που ελα­χι­στο­ποιεί τις αντι­δρά­σεις των δικών τους αγα­να­κτι­σμέ­νων εκλο­γι­κών σωμάτων. Οι εντά­σεις κλι­μα­κώ­νο­νται, όχι μόνο στη Γερ­μα­νία αλλά και στη Φιν­λαν­δία και την Ολλαν­δία, όπου αντι­κα­θε­στω­τικά κινή­ματα δεν διστά­ζουν να εκφρά­σουν τις αντιρ­ρή­σεις τους. Στη Σλο­βα­κία και άλλα πρώην κομ­μου­νι­στικά κράτη, οι πολίτες παρα­πο­νιού­νται πως «ξηλώ­νο­νται» για τους Έλληνες, παρότι είναι λιγό­τερο εύποροι.

Πέμπτον, όσο περισ­σό­τερο διαρκεί η κρίση χρέους, τόσο περισ­σό­τερο το ΔΝΤ υιο­θε­τεί μια στάση πως δεν πρέπει να επι­τρέ­ψει στους Ευρω­παί­ους πολι­τι­κούς να παρε­νο­χλούν, να πλευ­ρί­ζουν και να καλο­πιά­νουν το Ταμείο με έδρα στην Ουά­σινγ­κτον, ώστε να το εμπλέ­ξουν σε εσφαλ­μένα σχέδια διά­σω­σης που θα αμαυ­ρώ­σουν την επαγ­γελ­μα­τική του φήμη.

Έκτον, η ΕΕ και το ΔΝΤ έχουν προ­σπα­θή­σει να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν τις δια­σώ­σεις ως μέσο πίεσης για να τσι­γκλί­σουν την Ελλάδα «να εκκα­θα­ρί­σει τον εαυτό της» από τις πελα­τεια­κές σχέσεις, την κακο­δια­χεί­ριση και τη δια­φθορά. Οι πιστω­τές πραγ­μα­τικά πιστεύ­ουν πως τέτοιου είδους μεταρ­ρυθ­μί­σεις είναι ο καλύ­τε­ρος δρόμος μέσω του οποίου η Ελλάδα θα φτάσει στον προ­ο­ρι­σμό ενός σύγ­χρο­νου, ευκα­τά­στα­του, καλά κυβερ­νη­μέ­νου κράτους. Ωστόσο, είναι άλλο θέμα το αν, έπειτα από 6,5 χρόνια ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κών προ­γραμ­μά­των διά­σω­σης, πραγ­μα­τικά πιστεύ­ουν ότι η Ελλάδα θα ολο­κλη­ρώ­σει αυτό το ταξίδι.

Γιατί; Διότι ένας επι­πρό­σθε­τος παρά­γο­ντας είναι πως τα κατε­στη­μένα συμ­φέ­ρο­ντα στην ελλη­νική πολι­τική, τις επι­χει­ρή­σεις και τη δημόσια δια­κυ­βέρ­νηση προ­σπα­θούν να ακυ­ρώ­σουν τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις των πιστω­τών με το να τις μπλο­κά­ρουν, με το να τις εφαρ­μό­ζουν με μισή καρδιά ή με το να τις παρα­κάμ­πτουν όποτε θέλουν.

Ανάλογα με το τι πιστεύ­ετε, μπο­ρείτε να περι­γρά­ψετε τους διά­φο­ρους στόχους των οικο­νο­μι­κών δια­σώ­σεων της ΕΕ και του ΔΝΤ ως φιλό­δο­ξους ή μη ρεα­λι­στι­κούς, καλούς ή κακούς για της Ελλάδα. Αυτό που είναι σίγουρο είναι πως οι στόχοι δεν είναι πάντα συμ­βα­τοί ο ένας με τον άλλον. Γι’ αυτό το λόγο το ελλη­νικό δράμα συνε­χί­ζε­ται επ’ αόρι­στον. Προ­κει­μέ­νου να στα­μα­τή­σει, είτε οι Έλληνες, είτε οι Ευρω­παίοι εταίροι τους, είτε οι φορείς χάραξης πολι­τι­κής του ΔΝΤ θα πρέπει να ξανα­γρά­ψουν το σενάριο. Μέχρι στιγμής, καμία πλευρά δεν θέλει να το κάνει αυτό.

Οι Γερ­μα­νοί δε θέλουν να προ­σφέ­ρουν στην Ελλάδα μια ρητή μείωση των χρεών της. Το ΔΝΤ, από την άλλη, απαιτεί γενική ελά­φρυνση χρέους. Οι μέσοι Έλληνες και οι εκλεγ­μέ­νοι ηγέτες τους θέλουν η πατρίδα τους να μείνει στην ευρω­ζώνη. Κι όμως, πολλοί αρνού­νται τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που ενέχει αυτή η επι­θυ­μία.

Είναι, εν ολίγοις, μια αιγαιο­πε­λα­γί­τικη εκδοχή μεξι­κά­νι­κης σύγκρου­σης. Όπως και σε πολλές συγκρού­σεις, μπορεί να χρεια­στεί κάποιος απρό­βλε­πτος εξω­τε­ρι­κός παρά­γο­ντας για να δώσει τέλος στο ελλη­νικό δράμα.

euro2day.gr