Ο ΦΠΑ στο 24% «καταπίνει» το εισόδημα στα Δωδεκάνησα

• Η αναι­τιο­λό­γη­τη εξαί­ρε­ση της Ρόδου με μο­να­δι­κό κρι­τή­ριο το πλη­θυ­σμια­κό, συ­ντη­ρεί την ασφυ­κτι­κή οι­κο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση που βιώ­νουν τα νοι­κο­κυ­ριά • Με το 24% ΦΠΑ σε όλες σχε­δόν τις κα­τη­γο­ρί­ες, το δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα μειώ­νε­ται ου­σια­στι­κά κατά εκα­το­ντά­δες ευρώ κάθε μήνα

Η Ρόδος και τα Δω­δε­κά­νη­σα συ­γκα­τα­λέ­γο­νται στις ακρι­βό­τε­ρες πε­ριο­χές της χώρας, με κό­στος ζωής που υπερ­βαί­νει τον μέσο όρο της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης.

Σύμ­φω­να με την Eurostat, η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται πάνω από τον μέσο όρο της Ε.Ε. στις τιμές κα­τα­να­λω­τι­κών αγα­θών, ενώ η ΕΛ­ΣΤΑΤ κα­τα­γρά­φει το Νότιο Αι­γαίο ανά­με­σα στις πε­ρι­φέ­ρειες με τις υψη­λό­τε­ρες δα­πά­νες νοι­κο­κυ­ριών. Πα­ράλ­λη­λα, η Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος ανα­φέ­ρει ότι η Ρόδος και η Κως κα­τα­γρά­φουν τις με­γα­λύ­τε­ρες αυ­ξή­σεις στην αγορά ακι­νή­των.

Σε αυτή την ει­κό­να, η αναι­τιο­λό­γη­τη πα­ρα­μο­νή της Ρόδου στον συ­ντε­λε­στή ΦΠΑ 24%, αφού δεν συ­μπε­ρι­λή­φθη­κε στο κα­θε­στώς των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών με μο­να­δι­κό κρι­τή­ριο το πλη­θυ­σμια­κό, συ­ντη­ρεί την ασφυ­κτι­κή οι­κο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση που βιώ­νουν τα νοι­κο­κυ­ριά.

Σή­με­ρα μόνο η Κως και η Λέρος εφαρ­μό­ζουν μειω­μέ­νους συ­ντε­λε­στές, λόγω της λει­τουρ­γί­ας δομών φι­λο­ξε­νί­ας προ­σφύ­γων. Η κυ­βέρ­νη­ση έχει ανα­κοι­νώ­σει ότι από την 1η Ια­νουα­ρί­ου 2026 θα επα­νέλ­θει το μέτρο σε ορι­σμέ­να μικρά νησιά, όχι όμως στη Ρόδο. Αυτό ση­μαί­νει ότι το με­γα­λύ­τε­ρο νησί των Δω­δε­κα­νή­σων θα συ­νε­χί­σει να λει­τουρ­γεί με το ανώ­τα­το πο­σο­στό φο­ρο­λο­γί­ας.

Η από­φα­ση έχει προ­κα­λέ­σει αντι­δρά­σεις, καθώς η Ρόδος είναι το διοι­κη­τι­κό και εμπο­ρι­κό κέ­ντρο της Δω­δε­κα­νή­σου. Νο­σο­κο­μεία, δια­γνω­στι­κά κέ­ντρα, δη­μό­σιες υπη­ρε­σί­ες και με­γά­λες αγο­ρές ανα­γκά­ζουν τους κα­τοί­κους από τη Σύμη, την Τήλο, τη Χάλκη ή το Κα­στελ­λό­ρι­ζο να με­τα­κι­νού­νται συχνά στη Ρόδο για αγο­ρές και υπη­ρε­σί­ες. Οι συ­ναλ­λα­γές τους γί­νο­νται σε τιμές με 24% ΦΠΑ, άρα το βάρος δεν αφορά μόνο στους Ρο­δί­τες αλλά και στους κα­τοί­κους των γύρω νη­σιών.

Το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος του ει­σο­δή­μα­τος κα­τα­να­λώ­νε­ται σε στέ­γα­ση και βα­σι­κά είδη. Σύμ­φω­να με την ΕΛ­ΣΤΑΤ, ο μέσος κα­θα­ρός μι­σθός στο Νότιο Αι­γαίο κυ­μαί­νε­ται γύρω στα 1.100 ευρώ. Ο Spitogatos Index κα­τα­γρά­φει για το 2025 μέσο ενοί­κιο 600-650 ευρώ για κα­τοι­κία 70-80 τ.μ. στη Ρόδο, αυ­ξη­μέ­νο κατά 9% σε σχέση με το προη­γού­με­νο έτος. Το κό­στος αυτό απορ­ρο­φά σχε­δόν το 40% του μη­νιαί­ου ει­σο­δή­μα­τος.

Η Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος επι­ση­μαί­νει ότι οι τιμές ακι­νή­των στο Νότιο Αι­γαίο ακο­λου­θούν στα­θε­ρά ανο­δι­κή πο­ρεία, με τη Ρόδο και την Κω να εμ­φα­νί­ζουν τις με­γα­λύ­τε­ρες αυ­ξή­σεις. Για τους μό­νι­μους κα­τοί­κους και τους επο­χι­κούς ερ­γα­ζό­με­νους στον του­ρι­σμό, η στέγη απο­τε­λεί πλέον τον βα­σι­κό­τε­ρο πα­ρά­γο­ντα πί­ε­σης.

Οι δα­πά­νες για τρό­φι­μα και καύ­σι­μα ενι­σχύ­ουν το βάρος. Η Eurostat κα­τα­γρά­φει ότι τα τρό­φι­μα και τα μη αλ­κο­ο­λού­χα ποτά στο Νότιο Αι­γαίο κο­στί­ζουν πε­ρί­που 10% πε­ρισ­σό­τε­ρο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Στη Ρόδο, το ψωμί τι­μά­ται γύρω στα 2,20 ευρώ το κιλό και το γάλα 1,50 ευρώ το λίτρο, όταν στη Μάλτα οι τιμές είναι 1,70 και 1,20 ευρώ αντί­στοι­χα. Η τιμή της βεν­ζί­νης κυ­μαί­νε­ται στα 1,90 ευρώ το λίτρο, ένα­ντι 1,70 στη Σαρ­δη­νία και 1,60 στη Μάλτα. Η με­τα­κί­νη­ση με αυ­το­κί­νη­το είναι σχε­δόν απα­ραί­τη­τη σε ένα νησί με με­γά­λες απο­στά­σεις και πε­ριο­ρι­σμέ­νες συ­γκοι­νω­νί­ες, άρα το αυ­ξη­μέ­νο κό­στος καυ­σί­μων με­τα­τρέ­πε­ται σε στα­θε­ρή δα­πά­νη.

Η σύ­γκρι­ση με τη Μάλτα και τη Σαρ­δη­νία είναι εν­δει­κτι­κή, καθώς πρό­κει­ται για με­σο­γεια­κές νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές με ανά­λο­γη εξάρ­τη­ση από τον του­ρι­σμό και υψηλό με­τα­φο­ρι­κό κό­στος. Εκεί, όμως, οι μι­σθοί είναι υψη­λό­τε­ροι. Στη Μάλτα ο μέσος κα­θα­ρός μι­σθός προ­σεγ­γί­ζει τα 1.600 ευρώ και στη Σαρ­δη­νία τα 1.450 ευρώ, όταν στο Νότιο Αι­γαίο είναι 1.100 ευρώ. Έτσι, το ίδιο κα­λά­θι αγα­θών και υπη­ρε­σιών απορ­ρο­φά με­γα­λύ­τε­ρο πο­σο­στό ει­σο­δή­μα­τος στη Ρόδο σε σχέση με άλλες πε­ριο­χές της Με­σο­γεί­ου.

Για ένα ζευ­γά­ρι με δύο παι­διά στη Ρόδο, με συ­νο­λι­κό κα­θα­ρό ει­σό­δη­μα 2.200 ευρώ τον μήνα, η στέγη κο­στί­ζει πε­ρί­που 620 ευρώ, τα τρό­φι­μα γύρω στα 400 ευρώ, τα καύ­σι­μα και οι με­τα­κι­νή­σεις 150 ευρώ, οι λο­γα­ρια­σμοί ενέρ­γειας 200 ευρώ και οι λοι­πές δα­πά­νες (έν­δυ­ση, σχο­λι­κά, υγεία) άλλα 300 ευρώ. Το άθροι­σμα φθά­νει τα 1.670 ευρώ, χωρίς να υπο­λο­γι­στούν έκτα­κτες ανά­γκες. Με το 24% ΦΠΑ σε όλες σχε­δόν τις κα­τη­γο­ρί­ες, το δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα μειώ­νε­ται ου­σια­στι­κά κατά εκα­το­ντά­δες ευρώ κάθε μήνα. Στη Μάλτα ή τη Σαρ­δη­νία, με υψη­λό­τε­ρους μι­σθούς και χα­μη­λό­τε­ρη φο­ρο­λο­γι­κή επι­βά­ρυν­ση σε βα­σι­κά αγαθά, το ίδιο κα­λά­θι κο­στί­ζει μι­κρό­τε­ρο πο­σο­στό του ει­σο­δή­μα­τος.

Η ει­κό­να δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στις δα­πά­νες των νοι­κο­κυ­ριών. Οι μι­κρές επι­χει­ρή­σεις της Ρόδου ανα­φέ­ρουν ότι το υψηλό λει­τουρ­γι­κό κό­στος πε­ριο­ρί­ζει την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τά τους απέ­να­ντι σε άλ­λους προ­ο­ρι­σμούς της Με­σο­γεί­ου. Οι ανα­τι­μή­σεις σε τρό­φι­μα, ενέρ­γεια και ενοί­κια, σε συν­δυα­σμό με τον ανώ­τα­το συ­ντε­λε­στή ΦΠΑ, συ­μπιέ­ζουν τα πε­ρι­θώ­ρια κέρ­δους. Η επι­βά­ρυν­ση αυτή κα­τα­λή­γει να πλη­ρώ­νε­ται από τον κα­τα­να­λω­τή, είτε είναι μό­νι­μος κά­τοι­κος είτε επι­σκέ­πτης.

Σε άλλες ευ­ρω­παϊ­κές πε­ρι­φέ­ρειες έχουν εφαρ­μο­στεί δια­φο­ρε­τι­κές πο­λι­τι­κές. Στα Κα­νά­ρια Νησιά ισχύ­ει το­πι­κός φόρος 7%, ενώ στη Μα­δέ­ρα και στις Αζό­ρες η Πορ­το­γα­λία εφαρ­μό­ζει μειω­μέ­νους συ­ντε­λε­στές ΦΠΑ. Στη Ρόδο, παρά τις ανά­λο­γες δυ­σκο­λί­ες νη­σιω­τι­κό­τη­τας και με­τα­φο­ρι­κού κό­στους, δεν υπάρ­χει καμία αντί­στοι­χη πρό­βλε­ψη. Η συ­νέ­πεια είναι ότι οι κά­τοι­κοι πλη­ρώ­νουν ακρι­βό­τε­ρα για τις ίδιες ανά­γκες, με χα­μη­λό­τε­ρο δια­θέ­σι­μο ει­σό­δη­μα.

Η συ­νο­λι­κή ει­κό­να δεί­χνει ότι το 24% ΦΠΑ λει­τουρ­γεί ως μό­νι­μη μεί­ω­ση ει­σο­δή­μα­τος για τους κα­τοί­κους της Ρόδου και των Δω­δε­κα­νή­σων. Κάθε αγορά, από το σού­περ μάρ­κετ μέχρι το πρα­τή­ριο καυ­σί­μων, επι­βα­ρύ­νε­ται με τον ανώ­τα­το συ­ντε­λε­στή, την ώρα που σε άλλες ευ­ρω­παϊ­κές νη­σιω­τι­κές πε­ριο­χές έχουν ανα­γνω­ρι­στεί οι ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες και ισχύ­ουν χα­μη­λό­τε­ροι φόροι. Για τα νοι­κο­κυ­ριά, αυτό ση­μαί­νει ότι οι απο­δο­χές εξα­ντλού­νται τα­χύ­τε­ρα και η κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα γί­νε­ται όλο και πιο δύ­σκο­λη.

Η Ρόδος πα­ρα­μέ­νει ακρι­βή όχι μόνο για τους μό­νι­μους κα­τοί­κους της αλλά και για τους κα­τοί­κους των μι­κρών νη­σιών που εξυ­πη­ρε­τού­νται από αυτήν. Το ερώ­τη­μα που τί­θε­ται είναι αν οι προ­σπά­θειες των το­πι­κών φο­ρέ­ων και των βου­λευ­τών ευο­δω­θούν ώστε να ισχύ­σει και στη Ρόδο η μεί­ω­ση του ΦΠΑ προς όφε­λος όλων των νη­σιών της Δω­δε­κα­νή­σου ή αν η κυ­βέρ­νη­ση θα αγνο­ή­σει τις εκ­κλή­σεις και τις πιέ­σεις, συ­ντη­ρώ­ντας μια αδι­κία που έχει δια­χρο­νι­κά σο­βα­ρές επι­πτώ­σεις στο κό­στος ζωής, στην αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων και στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα των πο­λι­τών.