Τα ελληνικά μονοπάτια αποκτούν για πρώτη φορά κανόνες

Λένε πως, αν δεν περ­πα­τή­σεις έναν τόπο, δεν μπορείς να τον νιώσεις. Η ελλη­νική ύπαι­θρος, από την Ηπειρο και τη Θράκη μέχρι το μικρό­τερο νησί του Αιγαίου, είναι γεμάτη μονο­πά­τια που προ­σφέ­ρουν μονα­δική εμπει­ρία σε όσους απο­φα­σί­σουν να τα ακο­λου­θή­σουν. Ο πεζο­πο­ρι­κός του­ρι­σμός είναι ανερ­χό­με­νος και στη χώρα μας –με μεγάλη καθυ­στέ­ρηση, βέβαια, και συνήθως χάρη στις μεμο­νω­μέ­νες προ­σπά­θειες ιδιωτών– και το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος κάνει μια πρώτη προ­σπά­θεια να οργα­νώ­σει, από τεχνι­κής άποψης, το δίκτυο των μονο­πα­τιών. Η ρύθμιση, που έχει τεθεί σε δημόσια δια­βού­λευση, έχει γίνει αντι­κεί­μενο έντονης συζή­τη­σης στον χώρο των πεζο­πό­ρων και των επαγ­γελ­μα­τιών του του­ρι­σμού.

Το σχέδιο της υπουρ­γι­κής από­φα­σης, την οποία θα υπο­γρά­ψει ο αναπλ. υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος Γιάννης Τσι­ρώ­νης, έχει αναρ­τη­θεί από τις 22 Ιουλίου και για ένα μήνα στον ιστό­τοπο της ανοι­χτής δια­κυ­βέρ­νη­σης (OpenGov.gr), προ­κει­μέ­νου οι ενδια­φε­ρό­με­νοι να κατα­θέ­σουν τις απόψεις τους. Οι συμ­με­τέ­χο­ντες είναι μάλλον λιγο­στοί, ενδε­χο­μέ­νως και λόγω θέρους, ωστόσο οι απόψεις τους υπο­δει­κνύ­ουν τα βασικά προ­βλή­ματα στη δια­χεί­ριση των μονο­πα­τιών στη χώρα μας.

Ο Χρήστος Λάμπρου, οδηγός βουνού εδώ και 30 χρόνια με βάση την Ηπειρο, ήταν ένας από εκεί­νους που κατέ­θε­σαν την άποψή τους. «Το πρό­βλημα είναι δια­χρο­νικό. Πολλοί δήμοι δεν ενδια­φέ­ρο­νται να συντη­ρή­σουν τα μονο­πά­τια, αλλά να κάνουν έργα που τα ονο­μά­ζουν “ανα­πτυ­ξιακά”, που να κοστί­σουν αρκετά ώστε να μπορούν κατόπιν να ισχυ­ρι­στούν ότι έφεραν χρήματα στον δήμο τους», λέει στην «Κ». «Παρα­δείγ­ματα υπάρ­χουν πολλά. Εχουμε δει απα­ρά­δε­κτες παρεμ­βά­σεις σε μονο­πά­τια: να γίνο­νται εκτε­τα­μέ­νες πλα­κο­στρώ­σεις, οι οποίες δεν βολεύ­ουν αλλά κου­ρά­ζουν τους περι­πα­τη­τές, να απο­κα­θί­στα­νται ζημιές με τσι­μέ­ντα, να χρη­σι­μο­ποιού­νται ακα­τάλ­ληλα υλικά. Στο μονο­πάτι των Καλαρ­ρυ­τών, στα Τζου­μέρκα, για από­σταση 1.600 μέτρων είχε γίνει μελέτη 400.000 ευρώ, όταν με 2.000 ευρώ θα μπο­ρούσε να έχει συντη­ρη­θεί επαρκώς. Κατά τη γνώμη μου, είναι πολύ βασικό κατ’ αρχάς να δια­τη­ρή­σουμε αναλ­λοί­ωτα όσα μονο­πά­τια υπάρ­χουν, να τα συντη­ρή­σουμε χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τις τεχνι­κές με τις οποίες φτιά­χτη­καν και να μη χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε πουθενά μηχα­νο­κί­νητα μέσα».

Η Ελλη­νική Ομο­σπον­δία Ορειβασίας-Αναρρίχησης (ΕΟΟΑ) συμ­με­τείχε στην κατάρ­τιση του νομο­σχε­δίου και κατέ­θεσε και αυτή τις παρα­τη­ρή­σεις της. «Η δημιουρ­γία ενός ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σίου για τα μονο­πά­τια ήταν απα­ραί­τητη, γιατί σήμερα ο καθένας κάνει ό,τι θέλει», λέει στην «Κ» ο πρό­ε­δρός της Δημή­τρης Γεωρ­γού­λης. «Υπάρ­χουν πολλοί απα­τε­ώ­νες στον χώρο αυτό. Συχνά έρχο­νται εται­ρείες από το εξω­τε­ρικό, κάνουν μελέτες για να πιστο­ποι­η­θεί ένα μονο­πάτι, παίρ­νουν τα λεφτά και φεύγουν, χωρίς να έχουν προ­σφέ­ρει τίποτα ουσια­στικό. Η απουσία πλαι­σίου ή η υπερ­βο­λική απλο­ποί­ησή του ευνοεί την ασυ­δο­σία».

Η Ελλη­νική Εται­ρεία Περι­βάλ­λο­ντος και Πολι­τι­σμού, που έχει μεγάλη εμπει­ρία μέσα από το πρό­γραμμα «Μονο­πά­τια Πολι­τι­σμού», εκφρά­ζει και αυτή ορι­σμέ­νες ενστά­σεις. Οπως ανα­φέ­ρει στη δια­βού­λευση, η χάραξη νέων μονο­πα­τιών θα πρέπει να εξε­τα­στεί μετά την ολο­κλή­ρωση της κατα­γρα­φής των υφι­στα­μέ­νων, για να δια­πι­στω­θεί αν πράγ­ματι υπάρχει ανάγκη. Και ζητάει να μην προ­κύ­ψει μέσω της ρύθ­μι­σης «μια αυστηρά γρα­φειο­κρα­τική δομή που θα απο­θαρ­ρύ­νει την κοι­νω­νία των πολιτών από το να ασχο­λη­θεί με τα μονο­πά­τια και να τα εντάξει στην καθη­με­ρινή της δρα­στη­ριό­τητα».

Η ρύθμιση του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος ασχο­λεί­ται με τρία βασικά θέματα: τον ορισμό των μονο­πα­τιών και την κατη­γο­ριο­ποί­ησή τους, τη σήμανση και τον τρόπο πραγ­μα­το­ποί­η­σης έργων. Η κατη­γο­ριο­ποί­ηση που προ­τεί­νει είναι αρκετά σύνθετη: μεγάλων και μικρών δια­δρο­μών, ευρω­παϊκά ή εθνικά, μονο­πά­τια ανα­ψυ­χής, εκπαι­δευ­τικά, αθλη­τικά, δια­βί­ω­σης, προ­σβά­σιμα με ΑμεΑ, πρω­τεύ­ο­ντα ή δευ­τε­ρεύ­ο­ντα, εύκολα, μέτρια ή δύσκολα.

Χωρο­θέ­τηση

Οπως ορίζει, η χωρο­θέ­τηση ενός μονο­πα­τιού πρέπει να εντάσ­σε­ται σε ένα ευρύ­τερο σχέδιο δια­χεί­ρι­σης του χώρου (λ.χ. σε ειδική μελέτη για το συνο­λικό δίκτυο μονο­πα­τιών μιας περιο­χής) και να μην είναι απο­σπα­σμα­τική. Πάντως, δεν περιο­ρί­ζει σαφώς τη χάραξη νέων μονο­πα­τιών: «Πρέπει να προη­γεί­ται η αξιο­ποί­ηση των υπαρ­χό­ντων μονο­πα­τιών, των δια­πι­στω­μέ­νων τάσεων του κοινού να πορεύ­ε­ται στον χώρο και να απο­φεύ­γο­νται οι πολλές νέες χαρά­ξεις», ανα­φέ­ρει. Οσο για τα νέα μονο­πά­τια, «η χάραξη πρέπει να στη­ρί­ζε­ται σε μελέτη διά­νοι­ξης μονο­πα­τιών, η οποία θα εκπο­νεί­ται από ειδικό επι­στή­μονα».

Για την κατα­γραφή των μονο­πα­τιών της χώρας υπεύ­θυνη είναι η κάθε απο­κε­ντρω­μένη διοί­κηση και αρμόδια η διεύ­θυνση Δασών του κάθε νομού. Ορί­ζε­ται, μάλιστα, ότι η κατα­γραφή πρέπει να ολο­κλη­ρω­θεί σε ένα έτος, προ­θε­σμία εξω­πραγ­μα­τική σύμφωνα με όσους δρα­στη­ριο­ποιού­νται στον χώρο του περι­πα­τη­τι­κού αθλη­τι­σμού ή του­ρι­σμού, ενώ οι διευ­θύν­σεις Δασών πρέπει κάθε δεύτερη άνοιξη να ελέγ­χουν την κατά­στασή τους. Τέλος, για την κατα­σκευή και συντή­ρηση ορειβατικών-πεζοπορικών μονο­πα­τιών υπεύ­θυ­νοι είναι οι ΟΤΑ, οι φορείς δια­χεί­ρι­σης προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών, η ΕΟΟΑ, τα κατά τόπους σωμα­τεία και ο ΕΟΤ.

«Τα ελλη­νικά μονο­πά­τια είναι γενικά σε πολύ καλή κατά­σταση», λέει ο κ. Γεωρ­γού­λης. «Εκείνο που μας λείπει είναι να σεβό­μα­στε τη φύση, να μην κατα­στρέ­φουμε τις πινα­κί­δες, να μην αφή­νουμε σκου­πί­δια. Πρό­σφατα τοπο­θε­τή­σαμε στον Ολυμπο νέα παγκά­κια σε υψό­με­τρο 1.500 μέτρων και σε λίγες ημέρες… τα είχαν “γράψει”. Μας λείπει λοιπόν η παιδεία».

Καθη­με­ρινή