Ι.Σ.Ρ.: Οδηγίες για τα μέτρα αυτοπροστασίας από τις υψηλές θερμοκρασίες

Τις μέρες αυτές βιώ­νουμε ένα κύμα υψηλών θερ­μο­κρα­σιών και καλού­μα­στε όλοι μας να είμαστε ιδιαί­τερα προ­σε­κτι­κοί, μερι­μνώ­ντας για τη λήψη μέτρων αυτο­προ­στα­σίας.

Ο Ιατρι­κός Σύλ­λο­γος Ρόδου εφιστά την προσοχή στα άτομα που ανήκουν σε ευπα­θείς ομάδες, διότι οι υψηλές θερ­μο­κρα­σίες μπορεί να επι­βα­ρύ­νουν την υγεία τους. Η θερμική εξά­ντληση και η θερ­μο­πλη­ξία, είναι κατα­στά­σεις που μπορεί να προ­κλη­θούν εξαι­τίας των υψηλών θερ­μο­κρα­σιών και βεβαίως λόγω ελλιπών χει­ρι­σμών από μέρους μας.

Η θερμική εξά­ντληση και η θερ­μο­πλη­ξία είναι δύο δυνη­τικά σοβαρές κατα­στά­σεις που είναι απο­τέ­λε­σμα της υπερ­βο­λι­κής έκθεσης σε υψηλές θερ­μο­κρα­σίες. Συνήθως συμ­βαί­νουν κατά τη διάρ­κεια ενός κύματος καύσωνα, αλλά μπορεί να είναι απο­τέ­λε­σμα πολύ έντονης σωμα­τι­κής άσκησης.

· Κατά την θερμική εξά­ντληση η θερ­μο­κρα­σία του σώματος ανε­βαί­νει σημα­ντικά και ξεκινά η απώλεια υγρών και αλάτων από το σώμα, γεγονός που οδηγεί στα συμ­πτώ­ματα που ανα­φέ­ρο­νται παρα­κάτω καθώς και ένα γενι­κό­τερο αίσθημα αδια­θε­σίας.

Στη θερ­μο­πλη­ξία οι ομοιο­στα­τι­κοί μηχα­νι­σμοί του σώματος αδυ­να­τούν να δια­τη­ρή­σουν χαμηλή τη θερ­μο­κρα­σία με απο­τέ­λε­σμα αυτή να ανε­βαί­νει σε επι­κίν­δυνα επίπεδα. Όταν για το γεγονός αυτό ευθύ­νε­ται η υπερ­βο­λική έκθεση στον ήλιο, αυτό ονο­μά­ζε­ται ηλίαση.

Η θερ­μο­πλη­ξία είναι σπα­νιό­τερη, αλλά πιο επι­κίν­δυνη για την υγεία. Μπορεί να προ­κα­λέ­σει βλάβες στον εγκέ­φαλο, την καρδιά, τους πνεύ­μο­νες, το ήπαρ και τα νεφρά και μπορεί δυνη­τικά να είναι απει­λη­τική για τη ζωή.

Αν η θερμική εξά­ντληση δεν αντι­με­τω­πι­στεί γρήγορα μπορεί να οδη­γή­σει σε θερ­μο­πλη­ξία.

Πώς Επη­ρε­ά­ζε­ται ο οργα­νι­σμός από τη Ζέστη;

Εκτός από τον κίνδυνο θερ­μι­κής εξά­ντλη­σης και θερ­μο­πλη­ξίας, οι υψηλές θερ­μο­κρα­σίες μπορεί να επη­ρε­ά­σουν και διάφορα ζωτικά όργανα, όπως η καρδιά, οι νεφροί, ο εγκέ­φα­λος και άλλα.

Η ζέστη επι­βα­ρύ­νει το καρ­διαγ­γειακό σύστημα και κάνει την καρδιά να λει­τουρ­γεί ταχύ­τερα, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο εμφράγ­μα­τος, αρρυθ­μίας ή καρ­δια­κής ανε­πάρ­κειας.

Σύμφωνα με επι­δη­μιο­λο­γικά δεδο­μένα, η ζέστη ενο­χο­ποιεί­ται για το 1/4 περίπου των θανάτων από καρ­διαγ­γειακά αίτια.

Μάλιστα, όσο υψη­λό­τε­ρες είναι οι θερ­μο­κρα­σίες, τόσο μεγα­λύ­τε­ρος είναι ο καρ­δια­κός κίν­δυ­νος.

Μία πρό­σφατη μελέτη που δημο­σιεύ­τηκε στο επι­στη­μο­νικό περιο­δικό Circulation εξέτασε τα ποσοστά θανάτων από καρ­διαγ­γειακά αίτια σε ένα διά­στημα 7 ετών στο Κουβέιτ, μία χώρα όπου οι θερ­μο­κρα­σίες μπορεί να ξεπε­ρά­σουν τους 40 βαθμούς αρκε­τούς μήνες του χρόνου. Οι επι­στή­μο­νες της μελέτης αυτής παρα­τή­ρη­σαν ότι πράγ­ματι υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στις υψηλές θερ­μο­κρα­σίες και τον κίνδυνο θανάτου από καρ­διαγ­γειακά αίτια.

Συμ­πτώ­ματα

Η θερμική εξά­ντληση και η θερ­μο­πλη­ξία μπορούν να έχουν γρήγορη εξέλιξη (μέσα σε λίγα λεπτά) ή να εμφα­νι­στούν στα­διακά σε διά­στημα ωρών ή ημερών.

Τα συμ­πτώ­ματα της θερ­μι­κής εξά­ντλη­σης περι­λαμ­βά­νουν:

· Αίσθημα κόπωσης και αδυ­να­μία

· Ίλιγγο και λιπο­θυ­μι­κές τάσεις

· Μείωση της αρτη­ρια­κής πίεσης

· Κεφα­λαλ­γία

· Μυϊκές κράμπες

· Αίσθημα ασθε­νείας

· Έντονη εφί­δρωση

· Έντονη δίψα

· Ταχυ­καρ­δία

· Μειω­μένη ούρηση με σκου­ρό­χρωμα ούρα

Αν τα συμ­πτώ­ματα αυτά δεν αντι­με­τω­πι­στούν μπορεί να εξε­λι­χθούν σε θερ­μο­πλη­ξία, τα συμ­πτώ­ματα της οποίας περι­λαμ­βά­νουν σύγχυση, απο­προ­σα­να­το­λι­σμό, κρίσεις και απώλεια συνεί­δη­σης.

Τι μπο­ρείτε να κάνετε

Αν παρα­τη­ρή­σετε ότι κάποιος έχει συμ­πτώ­ματα θερ­μι­κής εξά­ντλη­σης, πρέπει να κάνετε τις ακό­λου­θες ενέρ­γειες:

· Μετα­φέ­ρετέ τους σε ένα δροσερό μέρος – κατά προ­τί­μηση σε ένα δωμάτιο με κλι­μα­τι­σμό ή του­λά­χι­στον σε σκιά.

· Αφαι­ρέ­στε περιττά ρούχα με σκοπό όσο το δυνατόν μεγα­λύ­τερο ποσοστό δέρ­μα­τος να είναι εκτε­θει­μένο.

· Μειώστε τη θερ­μο­κρα­σία του δέρ­μα­τος – χρη­σι­μο­ποιεί­στε ό,τι έχετε δια­θέ­σιμο γι’ αυτό το σκοπό, όπως ένα βρεγ­μένο σφουγ­γάρι ή πανί, κρύα επι­θέ­ματα γύρω από το λαιμό και τις μασχά­λες ή σκε­πά­στε τους με μία κρύα, βρεγ­μένη πετσέτα.

· Κάντε αέρα στο δέρμα τους όταν είναι βρεγ­μένο – αυτό θα βοη­θή­σει το νερό να εξα­τμι­στεί, κάτι το οποίο βοηθά στην πτώση της θερ­μο­κρα­σίας

· Μείνετε μαζί τους μέχρι να νιώσουν καλύ­τερα. Οι περισ­σό­τε­ροι άνθρω­ποι παρου­σιά­ζουν βελ­τί­ωση μέσα σε περίπου 30 λεπτά.

· Αν το άτομο χάσει τις αισθή­σεις του, τοπο­θε­τή­στε το άμεσα σε θέση ανά­νη­ψης μέχρι να έρθει το ασθε­νο­φόρο. Αν πάθει κρίση, απο­μα­κρύ­νετε τα αντι­κεί­μενα που πιθανώς να βρί­σκο­νται γύρω του για να απο­φευ­χθούν τραυ­μα­τι­σμοί.

Πότε να ανα­ζη­τή­σετε ιατρική βοήθεια

Η σοβαρή θερμική εξά­ντληση και η θερ­μο­πλη­ξία απαι­τούν άμεση θερα­πεία σε νοσο­κο­μείο.

Καλέστε το ΕΚΑΒ αν:

· Τα συμ­πτώ­ματα δεν παρου­σιά­σουν βελ­τί­ωση μέσα σε 30 λεπτά.

· Εμφα­νι­στούν σοβαρά συμ­πτώ­ματα όπως απώλεια συνεί­δη­σης, σύγχυση και κρίσεις.

Συνε­χί­στε τις παρα­πάνω ενέρ­γειες μέχρι να φτάσει το ασθε­νο­φόρο. Αν τα συμ­πτώ­ματα βελ­τιω­θούν με τις παρα­πάνω ενέρ­γειες αλλά συνε­χί­ζετε να ανη­συ­χείτε γι’ αυτά επι­κοι­νω­νή­στε με το γιατρό σας.

 

Ποιοι κιν­δυ­νεύ­ουν περισ­σό­τερο

Οποιοσ­δή­ποτε μπορεί να πάθει θερμική εξά­ντληση ή θερ­μο­πλη­ξία σε ένα κύμα καύσωνα ή κατά τη διάρ­κεια έντονης άσκησης σε ζεστό καιρό. Ωστόσο, κάποιες ομάδες κιν­δυ­νεύ­ουν ιδιαί­τερα.

Αυτές περι­λαμ­βά­νουν:

· Ηλι­κιω­μέ­νους

· Βρέφη και παιδιά

· Ασθε­νείς με χρόνιες παθή­σεις όπως διαβήτη ή κάποια καρ­διακή ή πνευ­μο­νική νόσο.

· Ασθε­νείς που είναι ήδη αφυ­δα­τω­μέ­νοι (για παρά­δειγμα λόγω γαστρε­ντε­ρί­τι­δας).

· Άτομα που ασκού­νται έντονα για μεγάλα χρονικά δια­στή­ματα όπως στρα­τιω­τι­κοί, αθλητές, ορει­βά­τες και εργάτες.

Οι πιθα­νό­τη­τες θερ­μι­κής εξά­ντλη­σης αυξά­νο­νται αν είστε αφυ­δα­τω­μέ­νοι, αν βρί­σκε­στε σε χώρο με κακό εξα­ε­ρι­σμό ή αν φοράτε εφαρ­μο­στά, περιο­ρι­στικά ρούχα.

Κάποια φάρμακα αυξά­νουν την πιθα­νό­τητα εμφά­νι­σης θερ­μι­κής εξά­ντλη­σης ή θερ­μο­πλη­ξίας όπως:

· τα διου­ρη­τικά

· τα αντι­στα­μι­νικά

· οι β-αποκλειστές

· τα αντι­ψυ­χω­σικά

 

Πώς να απο­φύ­γετε τη θερμική εξά­ντληση και τη θερ­μο­πλη­ξία

Η θερμική εξά­ντληση και η θερ­μο­πλη­ξία μπορούν να προ­λη­φθούν με την εφαρ­μογή μερικών απλών οδηγιών σε περιό­δους καύσωνα. Ενη­με­ρω­θείτε για την πρό­γνωση του καιρού για να ξέρετε πότε θα υπάρ­χουν επι­κίν­δυ­νες θερ­μο­κρα­σίες.

· Απο­φύ­γετε την έκθεση στη ζέστη.

· Απο­φύ­γετε τον ήλιο από τις 11 το πρωί μέχρι τις 3 το από­γευμα.

· Αν πρέπει να βγείτε έξω, προ­σπα­θή­στε να περ­πα­τάτε υπό σκιά.

· Απο­φύ­γετε την έντονη φυσική άσκηση.

· Φορέστε ανοι­χτό­χρωμα, φαρδιά, βαμ­βα­κερά ρούχα.

· Κατα­να­λώ­νουμε υγρά – Όταν βρί­σκε­στε έξω από το σπίτι, προ­σπα­θή­στε να πίνετε του­λά­χι­στον 200 ml νερό κάθε 20 λεπτά. Αν έχετε καρ­διακή ανε­πάρ­κεια ρωτήστε τον γιατρό σας πόσο νερό μπο­ρείτε να πίνετε καθη­με­ρινά, καθώς η κατα­κρά­τηση υγρών μπορεί να προ­κα­λέ­σει οιδή­ματα. Αν παίρ­νετε διου­ρη­τικά, επι­κοι­νω­νή­στε με τον γιατρό σας και ρωτήστε τον πόσο νερό πρέπει να πίνετε τις ημέρες με καύσωνα.

· Απο­φύ­γετε τη σόδα και το χυμό φρούτων και περιο­ρί­στε την κατα­νά­λωση αλκοόλ. Οι σόδες και οι χυμοί φρούτων μπορεί να επι­βρα­δύ­νουν τη μετα­φορά του νερού από το γαστρε­ντε­ρικό σύστημα στην κυκλο­φο­ρία του αίματος. Δεδο­μένα έχουν δείξει επίσης ότι η υπερ­βο­λική κατα­νά­λωση αλκοόλ μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο θερ­μο­πλη­ξίας τις ημέρες με καύσωνα.

· Προ­στα­τεύ­στε το δέρμα σας. Τα ηλιακά εγκαύ­ματα μπορεί να επη­ρε­ά­σουν την ικα­νό­τητα του οργα­νι­σμού να μειώνει τη θερ­μο­κρα­σία του, αυξά­νο­ντας παράλ­ληλα τον κίνδυνο αφυ­δά­τω­σης.

· Φορέστε μεγάλο καπέλο, γυαλιά ηλίου και ανοι­χτό­χρωμα ρούχα.

· Τέλος, χρη­σι­μο­ποι­ή­στε αντη­λιακό με SPF του­λά­χι­στον 30 σε όλες τις περιο­χές του δέρ­μα­τος που εκτί­θε­νται στον ήλιο. Βάλτε αντη­λιακό 30 λεπτά πριν εκτε­θείτε στον ήλιο και κάθε 1 ώρα.

Δια­τη­ρή­στε τη θερ­μο­κρα­σία του σώματος χαμηλή

· Πίνετε συχνά νερό και απο­φύ­γετε την κατα­νά­λωση αλκοόλ, καφε­ΐ­νης και ζεστών ποτών.

· Τρώτε κρύα φαγητά, ειδικά σαλάτες και φρούτα με υψηλή περιε­κτι­κό­τητα σε νερό.

· Κάντε ένα κρύο μπάνιο.

· Ψεκάστε νερό στο δέρμα ή στα ρούχα σας ή βάλτε ένα βρεγ­μένο πανί στον αυχένα σας

Αν δεν ουρείτε συχνά και τα ούρα σας έχουν σκούρο χρώμα, αυτό απο­τε­λεί σημάδι ότι έχετε αφυ­δά­τωση και πρέπει να πίνετε περισ­σό­τερο νερό.

 

Μείνετε σε δροσερό χώρο

· Κλείστε τα παρά­θυρα και τις κουρ­τί­νες που βλέπει ο ήλιος το πρωί, αλλά ανοίξτε τα το βράδυ που πέφτει η θερ­μο­κρα­σία.

· Αν υπάρχει αυτή η δυνα­τό­τητα, παρα­μεί­νετε στα πιο κρύα δωμάτια του σπιτιού ιδιαί­τερα το βράδυ όταν πρέπει να κοι­μη­θείτε.

· Χρη­σι­μο­ποι­ή­στε ανε­μι­στή­ρες.

· Κλείστε τα περιττά φώτα και τις ηλε­κτρι­κές συσκευές γιατί είναι πηγές θερ­μό­τη­τας

· Βάλτε τις γλά­στρες μέσα στο σπίτι καθώς ψύχουν τον αέρα.

Η μόνωση των τοίχων του σπιτιού σας μπορεί να βοη­θή­σει μακρο­πρό­θε­σμα γιατί δια­τη­ρεί τη θερ­μό­τητα μέσα στο σπίτι όταν έχει κρύο και την κρατάει έξω όταν έχει ζέστη. Το βάψιμο των εξω­τε­ρι­κών τοίχων του σπιτιού με ανοιχτό, ανα­κλα­στικό χρώμα μπορεί επίσης να βοη­θή­σει.

 

Μερι­μνή­στε για τα αγα­πη­μένα σας πρόσωπα

· Σιγου­ρευ­τείτε ότι τα ηλι­κιω­μένα, ασθενή ή πολύ νεαρά άτομα της οικο­γέ­νειάς σας βρί­σκο­νται σε κατάλ­λη­λες συν­θή­κες.

· Δεν πρέπει να αφήνετε μωρά, ηλι­κιω­μέ­νους ή παιδιά μόνα τους στο αυτο­κί­νητο.

· Αν έχετε ασθε­νείς ή ηλι­κιω­μέ­νους γεί­το­νες ή φίλους μερι­μνή­στε για την υγεία τους καθη­με­ρινά κατά τη διάρ­κεια ενός καύσωνα.

· Επα­γρυ­πνείτε και καλέστε γιατρό αν κάποιος δεν νιώθει καλά ή χρειά­ζε­ται περε­ταίρω βοήθεια.

Καλό καλο­καίρι.

 

Ο Πρό­ε­δρος του Ι.Σ.Ρ.

Ηλίας Ι. Τσέρκης