Δημογραφικό: Υπό… εξαφάνιση οι μαθητές της Α’ Δημοτικού – Που οδηγεί η μείωσή τους

Οι δη­μο­γρα­φι­κές εξε­λί­ξεις της τε­λευ­ταί­ας δε­κα­ε­τί­ας κα­τα­γρά­φο­νται πλέον και στα με­γέ­θη του εγ­χώ­ριου εκ­παι­δευ­τι­κού συ­στή­μα­τος. H μεί­ω­ση των γεν­νή­σε­ων ήδη έχει επη­ρε­ά­σει τον αριθ­μό μα­θη­τών στο δη­μο­τι­κό σχο­λείο, ο οποί­ος μειώ­νε­ται κάθε έτος από τα μέσα της προη­γού­με­νης δε­κα­ε­τί­ας.

Σύμ­φω­να με τα τε­λευ­ταία στα­τι­στι­κά δε­δο­μέ­να, ο αριθ­μός των μα­θη­τών της πρώ­της τάξης του δη­μο­τι­κού σχο­λεί­ου ση­μεί­ω­σε πτώση κατά 16,5% την πε­ντα­ε­τία 2014-2019.

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, ο αριθ­μός των παι­διών που πήγαν Α’ δη­μο­τι­κού το σχο­λι­κό έτος 2019-2020 υπο­χώ­ρη­σε σε 95.700 (από 100.000 το 2018-2019 και 114.600 το 2014-2015), κα­τα­γρά­φο­ντας πτώση κατά 16,5% σε μια πε­ντα­ε­τία.

Οι εκτι­μή­σεις για το μέλ­λον είναι ακόμη ποιο δυ­σοί­ω­νες: μέχρι το 2100, ο αριθ­μός των μα­θη­τών των πρώ­των δυο βαθ­μί­δων εκ­παί­δευ­σης ανα­μέ­νε­ται να μειω­θεί κατά 32,1% (413.000 λι­γό­τε­ροι μα­θη­τές).

Χα­μη­λός ο αριθ­μός μα­θη­τών ανά εκ­παι­δευ­τι­κό

Στην εξέ­λι­ξη αυτή έρ­χε­ται να προ­στε­θεί και μια ακόμη αρ­νη­τι­κή πρω­τιά για την χώρα μας: η Ελ­λά­δα έχει τον χα­μη­λό­τε­ρο αριθ­μό μα­θη­τών ανά δι­δά­σκο­ντα στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ στις πε­ρισ­σό­τε­ρες βαθ­μί­δες εκ­παί­δευ­σης, ενώ χα­μη­λό­τε­ρος από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ είναι ο δεί­κτης ακόμα και στις πιο πυ­κνο­κα­τοι­κη­μέ­νες διοι­κη­τι­κές πε­ρι­φέ­ρειες της χώρας. Και όλο αυτό συμ­βαί­νει, χωρίς να «με­τα­φρά­ζε­ται» σε καλές μα­θη­σια­κές επι­δό­σεις σε διε­θνείς με­τρή­σεις όπως το πρό­γραμ­μα PISA του ΟΟΣΑ.

Ανα­λυ­τι­κό­τε­ρα, η Ελ­λά­δα έχει τον χα­μη­λό­τε­ρο αριθ­μό μα­θη­τών ανά εκ­παι­δευ­τι­κό σε όλες τις βαθ­μί­δες πρω­το­βάθ­μιας και δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκ­παί­δευ­σης, με εξαί­ρε­ση το γε­νι­κό λύ­κειο.

Ει­δι­κό­τε­ρα, ο αριθ­μός μα­θη­τών ανά δι­δά­σκο­ντα στο δη­μο­τι­κό σχο­λείο στην Ελ­λά­δα πε­ριο­ρί­ζε­ται σε μόλις 8,7 μα­θη­τές, ένα­ντι 13,1 κατά μέσο όρο στην ΕΕ και 14,5 στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ.

Στο γυ­μνά­σιο, σε κάθε δι­δά­σκο­ντα αντι­στοι­χούν κατά μέσο όρο 7,9 μα­θη­τές στην Ελ­λά­δα, ένα­ντι 10,9 στην ΕΕ και 13,1 στα κράτη μέλη του ΟΟΣΑ.

Μι­κρό­τε­ρη είναι η δια­φο­ρά στο γε­νι­κό λύ­κειο, όπου η τιμή του δεί­κτη στην Ελ­λά­δα ανέρ­χε­ται σε 10,8 μα­θη­τές ανά δι­δά­σκο­ντα, ένα­ντι 11,9 μα­θη­τές κατά μέσο όρο στην ΕΕ και 13,0 μα­θη­τές στον ΟΟΣΑ.

Με­γά­λη είναι η από­στα­ση σε σύ­γκρι­ση με τους μέ­σους όρους της ΕΕ του ΟΟΣΑ και στο επαγ­γελ­μα­τι­κό λύ­κειο, όπου η Ελ­λά­δα έχει 7,9 μα­θη­τές ανά δι­δά­σκο­ντα, ένα­ντι 12,4 μα­θη­τές κατά μέσο όρο στην ΕΕ και 13,4 μα­θη­τές στον ΟΟΣΑ.

Προ­τά­σεις πο­λι­τι­κής

Η πε­ραι­τέ­ρω συρ­ρί­κνω­ση των σχο­λι­κών τά­ξε­ων λόγω των δη­μο­γρα­φι­κών εξε­λί­ξε­ων δη­μιουρ­γεί την ανά­γκη για αλ­λα­γές στο εκ­παι­δευ­τι­κό σύ­στη­μα.

Όπως ανα­φέ­ρει το ΙΟΒΕ στην με­λέ­τη του για το Δη­μο­γρα­φι­κό, απαι­τεί­ται η δια­μόρ­φω­ση μιας μα­κρο­πρό­θε­σμης εθνι­κής στρα­τη­γι­κής για την εκ­παί­δευ­ση με σκοπό την έγκαι­ρη προ­ε­τοι­μα­σία και την απο­τε­λε­σμα­τι­κή αντι­με­τώ­πι­ση των δη­μο­γρα­φι­κών επι­πτώ­σε­ων και της επερ­χό­με­νης συρ­ρί­κνω­σης του εκ­παι­δευ­τι­κού συ­στή­μα­τος.

Στην πρω­το­βάθ­μια και δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκ­παί­δευ­ση, εν­δει­κτι­κές κα­τευ­θύν­σεις αλ­λα­γών με στόχο την προ­σαρ­μο­γή του εκ­παι­δευ­τι­κού συ­στή­μα­τος στις επερ­χό­με­νες δη­μο­γρα­φι­κές με­τα­βο­λές πε­ρι­λαμ­βά­νουν:

– Κα­θο­ρι­σμός ελά­χι­στου ορίου μα­θη­τών ανά τμήμα, με κα­θο­ρι­σμό συ­γκε­κρι­μέ­νων και στο­χευ­μέ­νων εξαι­ρέ­σε­ων για ει­δι­κές κοι­νω­νι­κές ή γε­ω­γρα­φι­κές συν­θή­κες.

– Κα­θο­ρι­σμός ελά­χι­στου ορίου μα­θη­τών και τμη­μά­των ανά σχο­λι­κή μο­νά­δα, ιδιαί­τε­ρα στις αστι­κές και ημια­στι­κές πε­ριο­χές. Η μεί­ω­ση του πλη­θυ­σμού μα­θη­τών συ­νε­πά­γε­ται χα­μη­λό­τε­ρη αξιο­ποί­η­ση των οι­κο­νο­μι­κών πόρων και προ­σφέ­ρει δυ­να­τό­τη­τες για εξορ­θο­λο­γι­σμό των σχε­τι­κών δα­πα­νών, με την αντί­στοι­χη ανα­κα­τα­νο­μή τους σε εκ­παι­δευ­τι­κές δρά­σεις με υψη­λό­τε­ρο κοι­νω­νι­κό αντί­κτυ­πο.

Για πα­ρά­δειγ­μα, πόροι που μπο­ρούν να εξοι­κο­νο­μη­θούν από τη λει­τουρ­γία υπερ­βο­λι­κά πολ­λών σχο­λι­κών μο­νά­δων σε μια πυ­κνο­κα­τοι­κη­μέ­νη αστι­κή πε­ριο­χή μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν για την λει­τουρ­γία στό­λου σχο­λι­κών λε­ω­φο­ρεί­ων, τα οποία θα με­τα­φέ­ρουν τους μα­θη­τές, διευ­κο­λύ­νο­ντας έτσι τους γο­νείς στην προ­σπά­θειά τους να τη­ρούν τα ωρά­ρια ερ­γα­σί­ας τους.

– Απο­κέ­ντρω­ση της δια­χεί­ρι­σης του συ­στή­μα­τος. Η ανα­διάρ­θρω­ση των σχο­λι­κών μο­νά­δων οδη­γεί σε κα­λύ­τε­ρα μα­θη­σια­κά και κοι­νω­νι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα όταν γί­νε­ται με καλή επί­γνω­ση των ανα­γκών και των δυ­να­το­τή­των σε το­πι­κό επί­πε­δο.

• Αυ­το­νο­μία και ευ­ε­λι­ξία των σχο­λι­κών μο­νά­δων στην προ­σαρ­μο­γή μέ­ρους του σχο­λι­κού προ­γράμ­μα­τος στις το­πι­κές συν­θή­κες.

• Ανα­κα­τα­νο­μή της δη­μό­σιας δα­πά­νης. Καθώς οι μα­θη­σια­κές επι­δό­σεις και η συ­νει­σφο­ρά του εκ­παι­δευ­τι­κού συ­στή­μα­τος στην ομαλή λει­τουρ­γία της ελ­λη­νι­κής οι­κο­γέ­νειας και της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας υπο­λεί­πο­νται ση­μα­ντι­κά από τα ευ­ρω­παϊ­κά πρό­τυ­πα, θε­ω­ρεί­ται σκό­πι­μο αυτοί οι πόροι να αξιο­ποι­η­θούν εντός του εκ­παι­δευ­τι­κού συ­στή­μα­τος.

Εν­δει­κτι­κές χρή­σεις αυτών των πόρων αφο­ρούν την επέ­κτα­ση της διάρ­κειας πα­ρα­μο­νής των μα­θη­τών στο σχο­λείο, με τη δυ­να­τό­τη­τα πα­ρο­χής ενι­σχυ­τι­κών

μα­θη­μά­των σε όσα παι­διά το έχουν ανά­γκη, καθώς και η λει­τουρ­γία ευ­ρύ­τε­ρου δι­κτύ­ου μέσων με­τα­φο­ράς (σχο­λι­κών λε­ω­φο­ρεί­ων) για τους μα­θη­τές των δη­μό­σιων σχο­λεί­ων.

– Ανα­σχε­δια­σμός της λει­τουρ­γί­ας των παι­δα­γω­γι­κών τμη­μά­των. Ενώ η ανά­γκη για την απα­σχό­λη­ση εκ­παι­δευ­τι­κών με το ση­με­ρι­νό υπό­βα­θρο δε­ξιο­τή­των μειώ­νε­ται καθώς μι­κραί­νει ο πλη­θυ­σμός των μα­θη­τών, πα­ράλ­λη­λα δη­μιουρ­γεί­ται με­γα­λύ­τε­ρη ανά­γκη για την επι­μόρ­φω­ση εκ­παι­δευ­τι­κών σε με­θό­δους ενι­σχυ­τι­κής δι­δα­σκα­λί­ας και εκ­παί­δευ­σης παι­διών με ει­δι­κό οι­κο­γε­νεια­κό υπό­βα­θρο (όπως παι­διά με­τα­να­στών και προ­σφύ­γων).

Πηγή insider.gr