Δύσκολο παζλ για την Ε.Ε. το μεταναστευτικό

Χωρίς συγκε­κρι­μέ­νες απο­φά­σεις για το μετα­να­στευ­τικό έληξε το χθεσινό Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο, παρά το γεγονός ότι το ζήτημα κυριάρ­χησε, όπως ανα­με­νό­ταν, στις συζη­τή­σεις των Ευρω­παίων ηγετών, στις Βρυ­ξέλ­λες. Επί της ουσίας, συγκε­κρι­μένα μέτρα αντι­με­τώ­πι­σης της παρά­τυ­πης μετα­νά­στευ­σης, παρά τις λεγό­με­νες «και­νο­τό­μους λύσεις», που κυκλο­φό­ρη­σαν εσχάτως, παρα­πέ­μπο­νται στο μέλλον. Παρ’ όλα αυτά, οι χθε­σι­νές συνο­μι­λίες των «27» σημα­το­δό­τη­σαν στροφή και περαι­τέρω σκλή­ρυνση της Ευρώπης για το ζήτημα, ενώ ανοίγει επι­σή­μως η συζή­τηση –που έως τώρα εθε­ω­ρείτο σε μεγάλο βαθμό «ταμπού»– για την εξω­τε­ρική ανάθεση της δια­δι­κα­σίας ασύλου σε τρίτες χώρες, ενώ στα συμπε­ρά­σματα δίνεται μεγάλη έμφαση «στη διευ­κό­λυνση, αύξηση και επί­σπευση των επι­στρο­φών». Είχε προη­γη­θεί επι­στολή της προ­έ­δρου της Κομι­σιόν προς τους «27», με την οποία ουσια­στικά υιο­θέ­τησε ιδέες που βασί­ζο­νται στο «μοντέλο» της συμ­φω­νίας Ιταλίας – Αλβα­νίας. Στα συμπε­ρά­σματα, άλλωστε, οι «27» χαι­ρε­τί­ζουν την επι­στολή της Ούρ­σου­λας φον ντερ Λάιεν.

«Πρω­τα­γω­νι­στής» της Συνόδου Κορυφής, πάντως, ήταν ο Πολωνός πρω­θυ­πουρ­γός Ντό­ναλντ Τουσκ, ο οποίος έφερε ενώπιον των ομο­λό­γων του τη νέα στρα­τη­γική του για τη μετα­νά­στευση, με βασικό σημείο «την προ­σω­ρινή ανα­στολή» παροχής ασύλου στα σύνορα με τη Λευ­κο­ρω­σία, την οποία κατήγ­γειλε για «εργα­λειο­ποί­ηση» των μετα­να­στών, ενώ επέμενε και πέτυχε να μπει ειδική αναφορά ως προς αυτό αλλά και στην αποδοχή «εξαι­ρέ­σεων», «όταν οι συν­θή­κες το απαι­τούν».

Κυρ. Μητσο­τά­κης: Η Ε.Ε. έχει έρθει πιο κοντά στις θέσεις μας για το άσυλο – Τι είπε για τους «υπερ­πα­τριώ­τες»

Παρά το «σοκ» που προ­κά­λεσε στις Βρυ­ξέλ­λες, κανείς Ευρω­παίος ηγέτης τελικά δεν εξέ­φρασε αντιρ­ρή­σεις στην πρόταση για «προ­σω­ρινή ανα­στολή», αν και η Κομι­σιόν έχει ανα­φέ­ρει ότι δεν είναι συμβατή με την ευρω­παϊκή νομο­θε­σία. Ο Τουσκ εξήγησε εκτενώς στους ομο­λό­γους του την κατά­σταση στα σύνορα, όπου τον τελευ­ταίο μήνα έχουν προ­ω­θη­θεί από τη Μόσχα του­λά­χι­στον 2.600 μετα­νά­στες. Για να δικαιο­λο­γή­σει την κίνησή του υπεν­θύ­μισε, σύμφωνα με Ευρω­παίο διπλω­μάτη, ότι και η Φιν­λαν­δία πέρασε παρό­μοιο νόμο επι­τρέ­πο­ντας επα­να­προ­ώ­θηση αιτού­ντων άσυλο στα σύνορά της με τη Ρωσία.

Ανοιξε η συζή­τηση για την εξω­τε­ρική ανάθεση της δια­δι­κα­σίας ασύλου σε τρίτες χώρες, μέσω των λεγό­με­νων «κόμβων επι­στρο­φών».

Μετά την παρέμ­βαση Τουσκ, όλοι οι ηγέτες πήραν τον λόγο περι­γρά­φο­ντας τη σημε­ρινή κατά­σταση στις χώρες τους, ενώ εξή­γη­σαν τους τρόπους που εκείνοι θεωρούν ότι μπορεί να αντι­με­τω­πι­στεί η εσω­τε­ρική δια­χεί­ριση των μετα­να­στευ­τι­κών ροών ή των αυξη­μέ­νων αριθμών αιτή­σεων ασύλου. «Η συζή­τηση έμοιαζε ατε­λεί­ωτη», τόνισαν Ευρω­παίοι διπλω­μά­τες, ωστόσο, παράλ­ληλα τη χαρα­κτή­ρι­σαν «εποι­κο­δο­μη­τική».

Παρά τις αρχικές προ­βλέ­ψεις, τελικά η ατμό­σφαιρα εντός του Συμ­βου­λίου δεν ήταν «συγκρου­σιακή» ανέ­φε­ραν Ευρω­παίοι διπλω­μά­τες, καθώς η πλειο­ψη­φία ανα­γνω­ρί­ζει την ανάγκη αντι­με­τώ­πι­σης της παρά­τυ­πης μετα­νά­στευ­σης, ενώ σε αρκετά κράτη-μέλη υπάρχει και πολι­τική «πίεση» από την Ακρο­δε­ξιά, που ανα­γκά­ζει κάποια να κατα­λή­γουν σε ακραία μέτρα.

Ενδε­χο­μέ­νως να είχε λει­τουρ­γή­σει «εκτο­νω­τικά» και η μίνι σύνοδος, που συν­διορ­γά­νωσε για πρώτη φορά η Ιταλία με την Ολλαν­δία και τη Δανία, όπου μετεί­χαν συνο­λικά 11 κράτη-μέλη, παρου­σία της προ­έ­δρου της Κομι­σιόν, λίγο πριν από την έναρξη της συνόδου. Η Τζόρ­τζια Μελόνι έθεσε επί τάπητος την ανα­θε­ώ­ρηση της στρα­τη­γι­κής προ­σέγ­γι­σης της Ε.Ε. με τη Συρία, που απο­τε­λούσε έως τώρα ζήτημα «ταμπού». Επρό­κειτο για θέμα που είχαν ανα­δεί­ξει τον περα­σμένο Ιούλιο επτά κράτη-μέλη, ανάμεσά τους Ελλάδα και Κύπρος.

Μίνι σύνοδος πριν από τη Σύνοδο Κορυφής για το μετα­να­στευ­τικό – Το μοντέλο Μελόνι ακο­λου­θεί η Ε.Ε.

Αν και η συζή­τηση είναι πρώιμη –εφόσον δεν υπάρ­χουν πολι­τι­κές σχέσεις της Ε.Ε. με το καθε­στώς Ασαντ–, επα­νέρ­χε­ται λόγω της έκρυθ­μης κατά­στα­σης στη Μέση Ανατολή. Στο ζήτημα αυτό δεν βρέθηκε κοινό «σημείο» ανάμεσα σε εκεί­νους που μετεί­χαν στη συνά­ντηση της Μελόνι. Κάποιοι έδωσαν δια­φο­ρε­τική ερμη­νεία στις αγω­νιώ­δεις επι­στρο­φές χιλιά­δων προ­σφύ­γων από τον Λίβανο στη Συρία. Είδαν δηλαδή ευκαι­ρίες «εθε­λο­ντι­κών» επι­στρο­φών από την Ευρώπη, παρα­βλέ­πο­ντας τους λόγους που σήμερα οι Σύροι πρό­σφυ­γες επι­στρέ­φουν στη χώρα τους, όπως ο Αυστρια­κός καγκε­λά­ριος Καρλ Νεχάμερ, που ισχυ­ρί­στηκε ότι η Συρία πλέον μπορεί να θεω­ρη­θεί «ασφαλής». Αλλα κράτη-μέλη, όπως Ελλάδα και Κύπρος, εκτι­μούν ότι στην περί­πτωση ανα­θε­ώ­ρη­σης του καθε­στώ­τος ορι­σμέ­νων περιο­χών της Συρίας, ώστε να γίνο­νται επι­στρο­φές αιτού­ντων άσυλο, θα πρέπει να γίνει σε συνερ­γα­σία με την Υπατη Αρμο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες (UNHCR) και με πλήρη ευθυ­γράμ­μιση με το διεθνές δίκαιο, ενώ ξεκα­θα­ρί­ζουν ότι δεν συζη­τεί­ται αλλαγή στάσης της Ε.Ε. έναντι του Ασαντ.

Επι­φυ­λά­ξεις για την ιταλική προ­σέγ­γιση

Του Σταύρου Παπα­ντω­νίου

Με συνέ­ντευξή του στους FΤ, ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης παρε­νέβη στον διάλογο που γίνεται σε όλη την Ευρώπη για το μετα­να­στευ­τικό, εκφρά­ζο­ντας επι­φυ­λά­ξεις για το κατά πόσον μπορεί να επε­κτα­θεί σε πανευ­ρω­παϊκό επίπεδο το μοντέλο που εφαρ­μό­ζει η Ιταλία με τα κέντρα υπο­δο­χής μετα­να­στών και σε άλλες χώρες, όπως η Αλβανία. Συγκε­κρι­μένα, ο πρω­θυ­πουρ­γός είπε χαρα­κτη­ρι­στικά: «Ας είμαστε προ­σε­κτι­κοί εδώ. Αυτή είναι μια διμερής συμ­φω­νία. Δεν ξέρω αν μπορεί να εφαρ­μο­στεί σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Πρέπει επίσης να δούμε αν θα απο­δώ­σει». Μιλώ­ντας περαι­τέρω για τις δια­δι­κα­σίες, ο κ. Μητσο­τά­κης σημεί­ωσε πως οι μετα­νά­στες που πάνε σε τέτοια κέντρα υπό­κει­νται στη νομο­θε­σία ασύλου της Ιταλίας και θα τους επι­στρέ­φουν εκεί, τονί­ζο­ντας ότι αν κάτι τέτοιο επε­κτα­θεί σε πανευ­ρω­παϊκό επίπεδο, δεν είναι σαφές πού θα κατευ­θύ­νο­νταν οι μετα­νά­στες.

Την ίδια ώρα, ο πρω­θυ­πουρ­γός εστίασε στη νόμιμη μετα­νά­στευση, λέγο­ντας ότι πρέπει να ανα­ζη­τη­θούν τρόποι να προ­ω­θη­θεί έναντι της παρά­νο­μης. «Αν θέλεις να χτίσεις μεγάλο φράχτη, χρειά­ζε­σαι και μια μεγάλη πόρτα», δήλωσε χαρα­κτη­ρι­στικά, θέλο­ντας να υπο­γραμ­μί­σει πως ελεγ­χό­με­νες και νόμιμες ροές είναι χρή­σι­μες. Η απο­στροφή αφο­ρούσε την έλλειψη εργα­τι­κών χεριών, ένα έντονο πρό­βλημα στη χώρα μας. «Ποιος θα μαζέψει τις ελιές μας; Είμαστε μια ήπειρος που συρ­ρι­κνώ­νε­ται και όλοι ανα­γνω­ρί­ζουμε ότι για να δια­τη­ρή­σουμε την παρα­γω­γι­κό­τητά μας, χρεια­ζό­μα­στε εργα­τικά χέρια, ανει­δί­κευτα ή εξει­δι­κευ­μένα», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά ο κ. Μητσο­τά­κης.

«Δεν ξέρω αν μπορεί να εφαρ­μο­στεί σε ευρω­παϊκό επίπεδο και αν θα απο­δώ­σει», σημεί­ωσε ο κ. Μητσο­τά­κης, ανα­φε­ρό­με­νος στα κέντρα υπο­δο­χής που δημιουρ­γή­θη­καν στην Αλβανία.

Οσον αφορά την κριτική που δέχεται κατά καιρούς η Ελλάδα από ανθρω­πι­στι­κές οργα­νώ­σεις για τη μετα­χεί­ριση των αιτού­ντων άσυλο που φτάνουν διά θαλάσ­σης, ο κ. Μητσο­τά­κης απά­ντησε πως η Ελλάδα έχει σώσει «χιλιά­δες ανθρώ­πους στη θάλασσα», επι­ση­μαί­νο­ντας όμως ότι «θα κάνουμε δύσκολη την είσοδο στους παρά­τυ­πους μετα­νά­στες», ενώ κάλεσε την Ε.Ε. να αυξήσει τις απε­λά­σεις μετα­να­στών των οποίων οι αιτή­σεις ασύλου απορ­ρί­πτο­νται, καθώς το ποσοστό αυτών των απε­λά­σεων ανέρ­χε­ται μόλις στο 20%. «Υπάρ­χουν άνθρω­ποι των οποίων οι αιτή­σεις ασύλου απορ­ρί­πτο­νται και το τι θα γίνει με αυτούς δεν έχει ποτέ συζη­τη­θεί επαρκώς», σημεί­ωσε, επι­ση­μαί­νο­ντας το κενό στο μετα­να­στευ­τικό πλαίσιο της Ε.Ε. «Ορι­σμέ­νες από τις ιδέες που έχουν προ­τα­θεί μου φαί­νο­νται ενδια­φέ­ρου­σες. Αλλά νομίζω ότι είμαστε ακόμη στα πρώτα στάδια δια­μόρ­φω­σης μιας συγκε­κρι­μέ­νης πρό­τα­σης», κατέ­ληξε.

Φον ντερ Λάιεν για μετα­να­στευ­τικό: Βιώσιμο μόνο εάν επι­στρα­φούν όσοι δεν έχουν δικαί­ωμα παρα­μο­νής

Πολι­τική επι­στρο­φών

Στο ίδιο μήκος κύματος κινή­θηκε ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, προ­σερ­χό­με­νος στη Σύνοδο Κορυφής των «27», εστιά­ζο­ντας στις επι­στρο­φές: «Αυτό που λείπει είναι μια απο­τε­λε­σμα­τική πολι­τική επι­στρο­φών», κάτι που ανα­γνω­ρί­ζε­ται από την πρόεδρο της Κομι­σιόν, Ούρ­σουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία θα κατα­θέ­σει προ­τά­σεις, ανέφερε. Ο πρω­θυ­πουρ­γός, μάλιστα, υπο­γράμ­μισε ότι επι­στρο­φές πρέπει να γίνο­νται και προς την Τουρκία, προσ­δο­κώ­ντας «σε μια πολύ ουσια­στική συζή­τηση». Παράλ­ληλα, ο πρω­θυ­πουρ­γός ανα­φέρ­θηκε και στο έτερο θέμα συζή­τη­σης στη Σύνοδο Κορυφής, αυτό της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας. «Θα έχουμε μια πρώτη συζή­τηση για τα θέματα αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας, τα οποία θα εξε­τά­σουμε και σε μεγα­λύ­τερη λεπτο­μέ­ρεια στο άτυπο συμ­βού­λιο της Βου­δα­πέ­στης. Θέλω να επα­να­λάβω την απόλυτη στήριξη της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης στις προ­τά­σεις τις οποίες κατέ­θεσε ο κ. Ντράγκι μέσα από το πόρισμά του σχετικά με τα ζητή­ματα της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας στην Ε.Ε.», είπε και έκλεισε προ­σθέ­το­ντας: «Και να ξαναπώ ακόμη μία φορά ότι, όπως είμαστε σήμερα, οι φιλό­δο­ξοι στόχοι της Ε.Ε. δεν εναρ­μο­νί­ζο­νται με τα οικο­νο­μικά μέσα τα οποία έχουμε στη διάθεσή μας για να μπο­ρέ­σουμε να τους πετύ­χουμε».

Πηγή: kathimerini.gr