Βιωματικό μάθημα στο Καστελλόριζο

Στο βοτσα­λωτό προ­αύ­λιο του τρι­θέ­σιου δημο­τι­κού σχο­λείου Μεγί­στης, στο Καστελ­λό­ριζο, οι μαθητές περιερ­γά­ζο­νται μια μικρή κατα­σκευή που μοιάζει με τηλε­κα­τευ­θυ­νό­μενο αυτο­κί­νητο. Στη θέση της οροφής όμως έχει ένα φωτο­βολ­ταϊκό πάνελ. «Ρισκά­ραμε», λέει ο Μάριος κάπως σοβαρός και προ­βλη­μα­τι­σμέ­νος. «Βάλαμε στις ρόδες το μεσαίο γρανάζι και στον κινη­τήρα το πιο μικρό. Θέλαμε να πηγαί­νει γρήγορα το αυτο­κί­νητο, αλλά αν δεν έχει ήλιο, μπορεί να μην κινηθεί καθόλου». Δίπλα του ο Βαλά­ντης μοιάζει πιο σίγου­ρος για την ταχύ­τητα της κατα­σκευής τους: «Βγάλαμε την ομάδα μας “Αστραπή”», λέει.

Στις αρχές Απρι­λίου, αυτά τα παιδιά μαζί με συμ­μα­θη­τές τους στην Ε΄ και Στ΄ τάξη δημο­τι­κού του ακρι­τι­κού νησιού συμ­με­τεί­χαν σε ένα πρω­τό­γνωρο βιω­μα­τικό μάθημα, που εξε­λί­χθηκε σε παι­χνίδι. Ο 27χρονος φοι­τη­τής Ευάγ­γε­λος Σκούρος, λίγο πριν ολο­κλη­ρώ­σει το διδα­κτο­ρικό του στο Πανε­πι­στή­μιο Stanford στην Καλι­φόρ­νια των ΗΠΑ, επι­σκέ­φθηκε το σχολείο τους για να τους εξη­γή­σει παρα­στα­τικά πώς μετα­τρέ­πε­ται η ηλιακή ενέρ­γεια σε κινη­τική. Μαζί του είχε και οκτώ ηλιακά αυτο­κί­νητα που αγόρασε με δικά του έξοδα και θα συναρ­μο­λο­γού­σαν οι μαθητές.

«Στο προ­πτυ­χιακό πρό­γραμμα σπουδών μου, ως ηλε­κτρο­λό­γος μηχα­νι­κός στο Πανε­πι­στή­μιο του Cambridge, συμ­με­τείχα σε μια ομάδα που κατα­σκεύ­ασε ένα ηλιακό όχημα», λέει. «Τότε επι­σκε­πτό­μα­σταν πολλά σχολεία για να δεί­ξουμε το έργο μας και σκέ­φτηκα ότι θα μπο­ρούσε να γίνει κάτι αντί­στοιχο στην Ελλάδα σε μικρό­τερη κλίμακα».

Τον περα­σμένο Νοέμ­βριο επι­κοι­νώ­νησε με σχολεία απο­μα­κρυ­σμέ­νων περιο­χών. Η διευ­θύ­ντρια του δημο­τι­κού στο Καστελ­λό­ριζο έδειξε το μεγα­λύ­τερο ενδια­φέ­ρον. Αρχικά ο Ευάγ­γε­λος Σκούρος γνώρισε και τους 23 μαθητές όλων των τάξεων του σχο­λείου μιλώ­ντας τους μέσω Skype. Και για τους επό­με­νους μήνες σχε­δί­ασε μαζί με τον δάσκαλό τους Δημήτρη Βελι­μπάση το εκπαι­δευ­τικό πρό­γραμμα που θα πραγ­μα­το­ποιούσε στο νησί. Η πρω­το­βου­λία του εντά­χθηκε εύκολα, χωρίς γρα­φειο­κρα­τι­κούς περιο­ρι­σμούς ή καθυ­στε­ρή­σεις, στο πρό­γραμμα της «Ευέ­λι­κτης Ζώνης» που εφαρ­μό­ζε­ται εδώ και χρόνια κυρίως στην πρω­το­βάθ­μια αλλά και στη δευ­τε­ρο­βάθ­μια εκπαί­δευση.

«Ευέ­λι­κτη Ζώνη»

Στις αρχές του 2000, το Παι­δα­γω­γικό Ινστι­τούτο σύστηνε την «Ευέ­λι­κτη Ζώνη» ως εφαρ­μογή εναλ­λα­κτι­κών μεθόδων διδα­σκα­λίας και μάθησης. Στην παρου­σί­αση του πιλο­τι­κού –τότε– προ­γράμ­μα­τος, ο πρό­ε­δρος του Ινστι­τού­του και ομό­τι­μος καθη­γη­τής του Αρι­στο­τε­λείου Πανε­πι­στη­μίου Μιχάλης Παπα­δό­που­λος έγραφε ότι σκοπός του είναι «η σύνδεση της σχο­λι­κής γνώσης με την καθη­με­ρινή ζωή». Ενα από τα σχολεία σε νησί του Νοτίου Αιγαίου που είχαν συμ­με­τά­σχει για πρώτη φορά τότε στο πρό­γραμμα επε­σή­μανε στη δική του αναφορά ότι ο μαθητής αποκτά πιο ενεργό ρόλο στη διδα­σκα­λία, ενώ ο δάσκα­λος έχει «καθο­δη­γη­τικό και δια­με­σο­λα­βη­τικό ρόλο» και ότι πρέπει να «ακούσει τις ανάγκες της τάξης του και όχι να κατευ­θύ­νει ή να επι­βά­λει αυτό που είχε προ­ε­τοι­μά­σει». Εκτοτε, η «Ευέ­λι­κτη Ζώνη» βασί­ζε­ται στην ανα­διά­ταξη του σχο­λι­κού χρόνου προ­κει­μέ­νου του­λά­χι­στον δύο ώρες διδα­σκα­λίας εβδο­μα­διαίως να δια­τί­θε­νται για θέματα που ξεφεύ­γουν από τις σελίδες των σχο­λι­κών βιβλίων.

Το δημο­τικό σχολείο στο Καστελ­λό­ριζο, αν και μικρό, είναι για την ώρα καλά εξο­πλι­σμένο. «Εχει τύχει σε άλλα σχολεία που έχω εργα­στεί ως ανα­πλη­ρω­τής στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα να έχεις ένα φωτο­τυ­πικό και να παρα­κα­λάς να μη χαλάσει», λέει ο 26χρονος δάσκα­λος Δημή­τρης Βελι­μπά­σης. «Εδώ μπορεί να βρι­σκό­μα­στε μακριά, γίνο­νται όμως αρκετές δωρεές». Ο ίδιος κατά­γε­ται από τη Θεσ­σα­λο­νίκη. «Υπάρ­χουν δυσκο­λίες, ειδικά τον χειμώνα, με τον ακτο­πλοϊκό απο­κλει­σμό. Τα τελευ­ταία χρόνια, μάλιστα, παρα­τη­ρεί­ται ότι τα παιδιά δεν δίνουν Πανελ­λα­δι­κές», τονίζει. Με την ενη­λι­κί­ωσή τους θα ασχο­λη­θούν οι περισ­σό­τε­ροι με το ψάρεμα ή τις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις.

Ερε­θί­σματα

Ο Ευάγ­γε­λος Σκούρος θεώρησε ότι αυτά τα παιδιά, όποια στό­χευση κι αν έχουν μετέ­πειτα, θα πρέπει να δέχο­νται ερε­θί­σματα. Εμπνεύ­στηκε γι’ αυτήν την κίνησή του από ένα δια­γω­νι­σμό με ηλιακά αυτο­κί­νητα για μαθητές δημο­τι­κού στις ΗΠΑ (Junior Solar Sprint) και αγόρασε παρό­μοιο εξο­πλι­σμό για τους μαθητές του Καστελ­λό­ρι­ζου. Εκείνοι συναρ­μο­λό­γη­σαν τα αυτο­κί­νητα και έπειτα, χωρι­σμέ­νοι σε ομάδες, συνα­γω­νί­στη­καν για να δουν ποιο θα κινηθεί πιο γρήγορα. Ο μηχα­νι­σμός σε αυτές τις μικρές κατα­σκευές, που δεν ξεπερ­νούν τα 20 εκα­το­στά σε μήκος, λει­τουρ­γεί αυτό­ματα. Μόλις απο­κα­λυ­φθεί το ηλιακό πάνελ, το όχημα κινεί­ται. Κάποιος άλλος μαθητής περι­μέ­νει στον τερ­μα­τι­σμό με μια ομπρέλα στα χέρια για να ρίξει τη σκιά της πάνω στο όχημα και αυτό να επι­βρα­δύ­νει μέχρι να ακι­νη­το­ποι­η­θεί. Ο κ. Σκούρος έχει ήδη επι­κοι­νω­νή­σει και με άλλα σχολεία και θα ήθελε, ιδανικά στο μέλλον, να επε­κτεί­νει το πρό­γραμμα των ηλιακών αυτο­κι­νή­των και στην υπό­λοιπη χώρα.

«Το χάρηκαν πάρα πολύ τα παιδιά», λέει ο κ. Βελι­μπά­σης. «Ενας μαθητής, μάλιστα, μου είπε ότι όσα έμαθαν στη Φυσική είναι τελικά χρήσιμα γιατί τα εφάρ­μο­σαν και στην πράξη».

Καθη­με­ρινή