Μετατίθεται κατά 1 έτος η ηλεκτρική διασύνδεση των Δωδεκανήσων και των νησιών του ΒΑ Αιγαίου

Κατά ένα έτος μετα­τί­θε­ται χρονικά η δια­σύν­δεση των Δωδε­κα­νή­σων και των νησιών του βορειο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου με το ηπει­ρω­τικό σύστημα ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας της Ελλάδας, σε μια περίοδο που το μεγάλο «θέλω» της αυτο­διοί­κη­σης στα νησιά είναι η σύνδεση με τον εθνικό κορμό, ώστε να δια­σφα­λι­στεί η ενερ­γειακή δημο­κρα­τία, όπως το θέτει ο δήμαρ­χος Χίου, Ιωάννης Μαλαφής.

Την ίδια στιγμή και παρότι στα νησιά λει­τουρ­γούν εκα­το­ντά­δες σταθμοί Ανα­νε­ώ­σι­μων Πηγών Ενέρ­γειας (ΑΠΕ), η συμ­με­τοχή τους στην εγκα­τε­στη­μένη ισχύ είναι χαμηλή, μόλις 15%, γεγονός που ανα­δει­κνύει την ανάγκη για άμεση ανάληψη δράσης. Τα παρα­πάνω επι­ση­μάν­θη­καν σήμερα, στη Θεσ­σα­λο­νίκη, κατά τη διάρ­κεια εκδή­λω­σης που διορ­γά­νωσε η Ρυθ­μι­στική Αρχή Απο­βλή­των, Ενέρ­γειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), στο πλαίσιο του συνε­δρίου «Helexpo Dialogues» και με την ευκαι­ρία των εκθέ­σεων «Forward Green» και «Renewable EnergyTech».

Παρου­σιά­ζο­ντας το χρο­νο­διά­γραμμα για τη δια­σύν­δεση των Μη Δια­συν­δε­μέ­νων Νησιών (ΜΔΝ), βάσει του σχε­τι­κού προ­γράμ­μα­τος του ΑΔΜΗΕ για το 2025-2034 και του ανα­θε­ω­ρη­μέ­νου Εθνικού Σχεδίου για την Ενέρ­γεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), η ειδική επι­στή­μο­νας της ΡΑΑΕΥ, Ελένη Στερ­γιο­πού­λου, γνω­στο­ποί­ησε: «Η δια­σύν­δεση των νότιων και δυτικών Κυκλά­δων ολο­κλη­ρώ­νε­ται στο τέλος του 2025. Των Δωδε­κα­νή­σων ολι­σθαί­νει κατά ένα έτος και ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί το 2029. Η ολο­κλή­ρωση της δια­σύν­δε­σης των νησιών στο Βορειο­α­να­το­λικό Αιγαίο επίσης ολι­σθαί­νει και ανα­μέ­νε­ται το 2030, ενώ η δια­σύν­δεση της Κρήτης με την Αττική ανα­μέ­νε­ται να μπει σε εμπο­ρική λει­τουρ­γία το 2026. Στις Κυκλά­δες, στο πλαίσιο της τρέ­χου­σας φάσης, έχει ήδη δια­συν­δε­θεί η Νάξος με τη Σαντο­ρίνη και ανα­μέ­νε­ται να δια­συν­δε­θούν η Θήρα με τη Φολέ­γαν­δρο, η Φολέ­γαν­δρος με τη Μήλο, η Μήλος με τη Σέριφο και η Σέριφος με την Αττική ώς το τέλος του 2025».

Κατά την κα Στερ­γιο­πού­λου, τα μη δια­συν­δε­μένα νησιά είναι σήμερα 44, που συνι­στούν 28 αυτό­νομα ηλε­κτρικά συστή­ματα, τα οποία είναι στην πλειο­νό­τητά τους μικρά. «Τα μη δια­συν­δε­μένα συνε­χί­ζουν να ηλε­κτρο­δο­τού­νται με καύσιμο πετρέ­λαιο από τοπι­κούς σταθ­μούς παρα­γω­γής της ΔΕΗ. Λει­τουρ­γούν 30 θερ­μι­κοί σταθμοί τη ΔΕΗ και 696 σταθμοί ΑΠΕ. Παρά το πλήθος των σταθμών ΑΠΕ ωστόσο, η συμ­με­τοχή τους στην εγκα­τε­στη­μένη ισχύ είναι μόλις 15%. Συνί­στα­ται κυρίως σε αιολικά πάρκα, λιγό­τερο σε φωτο­βολ­ταϊκά και αυτο­πα­ρα­γωγή από φωτο­βολ­ταϊκά, ενώ υπάρ­χουν μόνο δύο υβρι­δι­κοί σταθμοί, σε Ικαρία και Κάλυμνο. Η χαμηλή συμ­με­τοχή των ΑΠΕ στα ΜΔΝ συν­δέ­ε­ται με τους περιο­ρι­σμούς που συνε­πά­γε­ται η απα­ραί­τητη λει­τουρ­γία θερ­μι­κών σταθμών και των μονάδων τους, που εγγυώ­νται κατά κανόνα την ασφά­λεια εφο­δια­σμού των νησιών. Επο­μέ­νως, η δια­σύν­δεση με το εθνικό σύστημα μετα­φο­ράς ενέρ­γειας είναι κομ­βι­κής σημα­σίας για την απε­λευ­θέ­ρωση ηλε­κτρι­κού χώρου, ώστε να υπάρξει μεγα­λύ­τερη ανά­πτυξη έργων ΑΠΕ. Αν αυτό συμβεί, θα σημαί­νει απο­φα­σι­στική μείωση του κόστους παρα­γω­γής στα νησιά, δηλαδή μείωση χρε­ώ­σεων των υπη­ρε­σιών κοινής ωφε­λείας, δηλαδή άμεσο όφελος για κατα­να­λω­τές» εξήγησε η κα Στερ­γιο­πού­λου, σύμφωνα με την οποία έχουν δια­συν­δε­θεί 12 νησιά -και η Κρήτη. Ωστόσο, θα παρα­μεί­νουν χωρίς δια­σύν­δεση επτά, ο Αγιος Ευστρά­τιος, τα Αντι­κύ­θηρα, η Αστυ­πά­λαια, η Γαύδος, οι Οθωνοί, η Ερει­κούσα και η Μεγίστη, καθώς βάσει οικο­νο­μο­τε­χνι­κής μελέτης, που διε­ξή­χθη το 2019, έγινε σαφές πως είναι συμ­φε­ρό­τερο αυτά τα νησιά να παρα­μεί­νουν αυτό­νομα ηλε­κτρικά συστή­ματα, παρά να δια­συν­δε­θούν με το ηπει­ρω­τικό σύστημα, λόγω κόστους.

Το παρά­δειγμα της Χίου, ο «βραχνάς» του ενερ­γεια­κού χώρου και η ενερ­γειακή δημο­κρα­τία

«(Στο θέμα των δια­συν­δέ­σεων) πρέπει να πάμε στοι­χι­σμέ­νοι και με έναν βημα­τι­σμό, ηπει­ρω­τική και νησιω­τική Ελλάδα, γιατί αυτή είναι η ενερ­γειακή δημο­κρα­τία. Υπάρχει χάσμα και πρέπει μαζί να το κλεί­σουμε, για αυτό είναι απα­ραί­τητη η όσο το δυνατόν πιο ταχεία δια­σύν­δεση με τον εθνικό κορμό. ‘Ενα νησί όπως η Χίος, που έχει κουλ­τούρα και παρά­δοση και θέλει τις ΑΠΕ εδώ και δεκα­ε­τίες, έχει σήμερα εγκλω­βι­στεί, γιατί δεν υπάρχει (ελεύ­θε­ρος) ενερ­γεια­κός χώρος. Η ενερ­γειακή μετά­βαση, η διείσ­δυση των ΑΠΕ και η απαν­θρα­κο­ποί­ηση των νησιω­τι­κών ηλε­κτρι­κών συστη­μά­των απο­τε­λούν κρί­σι­μες προ­κλή­σεις. Τα περισ­σό­τερα από τα νησιά εξα­κο­λου­θούν να εξαρ­τώ­νται από εισα­γό­μενα ορυκτά καύσιμα για την παρα­γωγή ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας» σημεί­ωσε ο κ.Μαλαφής.

«Επί δεκα­ε­τίες ζητάμε θεσμο­θε­τη­μένο ενερ­γειακό χώρο. Φυσιο­λο­γικά και δημο­κρα­τικά θα έπρεπε να είχε θεσμο­θε­τη­θεί για τους ΟΤΑ ζωτικός ενερ­γεια­κός χώρος, για να κατα­πο­λε­μεί­ται η ενερ­γειακή φτώχεια. Το αίτημα αυτό το ακούν όλες οι κυβερ­νή­σεις με τον ίδιο τρόπο: δεν το ακούν (…)Για να υπάρχει κοι­νω­νική συναί­νεση (στις επεν­δύ­σεις ΑΠΕ) πρέπει να δοθεί ζωτικός ενερ­γεια­κός χώρος στους ΟΤΑ, για να μπο­ρέ­σουν να πείσουν την κοι­νω­νία για τη συμ­με­το­χι­κό­τητα και να μπο­ρέ­σουν να γίνουν μεγάλες επεν­δύ­σεις. Αυτό είναι το πρώτο βήμα, για να γίνει σωστά το δεύτερο» υπο­στή­ριξε.

Κατά τον κ.Μαλαφή, η μεγι­στο­ποί­ηση της διείσ­δυ­σης των ΑΠΕ στη Χίο, το πέμπτο μεγα­λύ­τερο νησί της Ελλάδας με έκταση 842 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα και ακτο­γραμμή 213 χλμ, δεν είναι απλά ένα τεχνικό ζήτημα, αλλά ένα στρα­τη­γικό βήμα για τη μείωση των εκπο­μπών αερίων του θερ­μο­κη­πίου και του κόστους ενέρ­γειας, τη βιώσιμη ανά­πτυξη και την προ­στα­σία περι­βάλ­λο­ντος. «Το 2023 είχαμε παρα­γωγή περίπου 185.000 ΜWh (μεγα­βα­τώ­ρες), εκ των οποίων το 83% προ­έρ­χε­ται από το εργο­στά­σιο της ΔΕΗ και το 17% από ΑΠΕ, την ίδια στιγμή που στην υπό­λοιπη Ελλάδα, τη δια­συν­δε­μένη, ο μέσος όρος ήταν 57% από ΑΠΕ. Με τόσο μεγάλο χάσμα δεν κατα­πο­λε­μάς την ενερ­γειακή φτώχεια, ούτε πετυ­χαί­νεις ενερ­γειακή δημο­κρα­τία (…) Και βεβαίως το κόστος της ενέρ­γειας ήταν (για τη Χίο) 262 ευρώ/μεγα­βα­τώρα, ενώ ο μέσος όρος στην υπό­λοιπη Ελλάδα ήταν 120 ευρώ» υπο­γράμ­μισε και πρό­σθεσε πως η μεγα­λύ­τερη διείσ­δυση των ΑΠΕ δεν απαιτεί μόνο τεχνι­κές λύσεις αλλά και εφαρ­μογή κατάλ­λη­λων πολι­τι­κών για την προ­σέλ­κυση επεν­δύ­σεων.

Περιο­ρι­σμένα είναι τα περι­θώ­ρια δια­σύν­δε­σης ισχύος για νέες συν­δέ­σεις ΑΠΕ σε πολλά από τα μη δια­συν­δε­μένα νησιά, λόγω τεχνο­λο­γι­κών και περι­βαλ­λο­ντι­κών παρα­μέ­τρων και εξαι­τίας της ανάγκης να δια­σφα­λι­στεί η αξιό­πι­στη λει­τουρ­γία των ηλε­κτρι­κών συστη­μά­των και η ευστά­θεια του ηλε­κτρι­κού δικτύου, όπως επι­σή­μανε ο αντι­πρό­ε­δρος της ΡΑΑΕΥΥ (Κλάδος ενέρ­γειας), Δημή­τρης Φούρ­λα­ρης. «Οφεί­λουμε να αξιο­ποι­ή­σουμε κάθε δια­θέ­σιμη τεχνο­λο­γική λύση -αποθήκευση ενέρ­γειας, ευέ­λι­κτες μορφές παρα­γω­γής, έξυπνες δικτυα­κές υποδομές- για την περαι­τέρω διείσ­δυση των ΑΠΕ. Το σπου­δαιό­τερο όμως είναι ότι η ενερ­γειακή μετά­βαση δεν μπορεί να επι­τευ­χθεί χωρίς τη συναί­νεση και τη στήριξη των τοπικών κοι­νω­νιών» τόνισε και συμπλή­ρωσε πως τα και­νο­τόμα έργα, πιλο­τικά και εμβλη­μα­τικά, που έχουν ήδη γίνει σε νησιά, «μας έχουν ήδη απο­δεί­ξει ότι η συν­δυα­στική αξιο­ποί­ηση των ΑΠΕ με απο­θή­κευση ενέρ­γειας και των έξυπνων δικτύων μπορεί να εξα­σφα­λί­σει καθαρή, αξιό­πι­στη και οικο­νο­μικά απο­δο­τική ενέρ­γεια. Αυτά τα παρα­δείγ­ματα πρέπει να γίνουν πυξίδα για την ευρύ­τερη εφαρ­μογή βιώ­σι­μων ενερ­γεια­κών λύσεων σε όλη τη χώρα».

Ένα από τα πιο και­νο­τόμα ρυθ­μι­στικά πλαίσια σε παγκό­σμιο επίπεδο δια­θέ­τει -με τον κώδικα δια­χεί­ρι­σης ΜΔΝ- η Ελλάδα, όπως επι­σή­μανε ο ειδικός επι­στή­μο­νας Διο­νύ­σιος Παπα­χρή­στου, ο οποίος ανα­φέρ­θηκε επίσης στον ειδικό μηχα­νι­σμό στή­ρι­ξης για τους υβρι­δι­κούς σταθ­μούς στα νησιά, αλλά και στις δύο μεγάλες πρω­το­βου­λίες που βρί­σκο­νται σε εξέλιξη: η πρώτη είναι το πρό­γραμμα «ΕU Clean Energy 2030», με τη συμ­με­τοχή 30 νησιών της Ευρώπης, εκ των οποίων τα έξι στην Ελλάδα (Αστυ­πά­λαια, Ικαρία, Λέσβος, Μεγίστη, Τήλος και Ψαρά), που έχουν ως στόχο το 100% της ενέρ­γειας να προ­έρ­χε­ται από ΑΠΕ ώς το 2030. Και η δεύτερη είναι η «GReco ISLANDS», με στόχο να μειω­θούν κατά του­λά­χι­στον 55% οι εκπο­μπές αερίων θερ­μο­κη­πίου ώς το 2030. Η πρω­το­βου­λία αυτή αφορά 39 νησιά στην Ελλάδα, περίπου 218 οικι­σμούς, σχεδόν 40.000 κατοί­κους και 4500 μαθητές.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ