Ο πολλάκις βραβευθείς Ρόδιος πολιτικός σκιτσογράφος Β. Παυλίδης σε μια εκ βαθέων συνέντευξή του στη “δ”

Συ­νέ­ντευ­ξη στον

Δημ. Γκαρ­τζώ­νη

Ο Βαγ­γέ­λης Παυ­λί­δης είναι από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους πο­λι­τι­κούς σκι­τσο­γρά­φους στην Ελ­λά­δα. Ξε­κί­νη­σε το 1971, όταν ο Πα­να­θη­ναϊ­κός βρέ­θη­κε στον δρόμο για το Γου­έ­μπλεϊ. Αυτή ήταν η αφορ­μή για να στεί­λει δύο σκί­τσα στην εβδο­μα­διαία αθλη­τι­κή εφη­με­ρί­δα «Ομάδα», λέ­γο­ντας πως μπο­ρούν να τα κά­νουν ό,τι θέ­λουν. Την άλλη μέρα ήταν στο πρω­το­σέ­λι­δο και αυτή ήταν μόνο η αρχή.

Πε­ρί­που έναν μήνα αρ­γό­τε­ρα τον κά­λε­σαν από το «Βήμα», όπου ο Χρή­στος Λα­μπρά­κης τον ρώ­τη­σε αν ήθελε να συ­νερ­γα­στούν. Ο Βαγ­γέ­λης Παυ­λί­δης δέ­χθη­κε την πρό­τα­ση, μέχρι που του είπαν πως θα έπρε­πε να με­τα­κο­μί­σει στην Αθήνα. Τότε, είπε το με­γά­λο «όχι» και κα­τά­φε­ρε να κάνει το όνει­ρό του πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Έτσι πέ­ρα­σαν 40 χρό­νια, χωρίς να χρεια­στεί ποτέ να εγκα­τα­λεί­ψει τη Ρόδο. Σή­με­ρα ζει στη Λα­χα­νιά και συ­νε­χί­ζει να δη­μιουρ­γεί και να αναρ­τά τα σκί­τσα του στο μπλογκ που δια­τη­ρεί.

Το 1976, σε έρευ­να του Μου­σεί­ου του Χιού­μορ και της Σά­τι­ρας του Gabrovo, ανα­δεί­χτη­κε ανά­με­σα στους «100 κα­λύ­τε­ρους σύγ­χρο­νους γε­λοιο­γρά­φους», ενώ το 1994 ανα­γρά­φη­κε στην τι­μη­τι­κή λίστα της ΙΒΒΥ (Διε­θνής Επι­τρο­πή Βι­βλί­ων για τη Νε­ό­τη­τα), για την ει­κο­νο­γρά­φη­ση. Επι­πλέ­ον, το 2002 τι­μή­θη­κε από το CICOP (Διε­θνές Κέ­ντρο για τη Διά­σω­ση της Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς) για το βι­βλίο «Ρόδος, 1306-1522: Μια ιστο­ρία», ενώ το 2010, με την ευ­και­ρία των εορ­τα­σμών για τα 100 χρό­νια της δη­μο­κρα­τί­ας στην Πορ­το­γα­λία, τι­μή­θη­κε απο τη Διε­θνή Έκ­θε­ση Γε­λοιο­γρα­φί­ας της Amadora, ως γε­λοιο­γρά­φος «εκ­πρό­σω­πος της αρ­χαιό­τε­ρης Δη­μο­κρα­τί­ας στον κόσμο».

Σε συ­νέ­ντευ­ξή του στη «δη­μο­κρα­τι­κή» ο Βαγ­γέ­λης Παυ­λί­δης κάνει ανα­δρο­μή στην επαγ­γελ­μα­τι­κή-καλ­λι­τε­χνι­κή του πο­ρεία και σχο­λιά­ζει τα πο­λι­τι­κά τε­κται­νό­με­να.

• Δια­γρά­ψα­τε μία πο­ρεία 40 και πλέον χρό­νων ως πο­λι­τι­κός σκι­τσο­γρά­φος. Πώς ξε­κί­νη­σε αυτό το τα­ξί­δι;

Όλα άρ­χι­σαν το ’71 όταν έστει­λα δύο σκί­τσα μου (του Φέ­ρεντς Πού­σκας και του Αντώ­νη Αντω­νιά­δη του Πα­να­θη­ναϊ­κού) στην ΟΜΑΔΑ, την τότε εβδο­μα­διαία αθλη­τι­κή εφη­με­ρί­δα. Την επό­με­νη μέρα είδα τα σκί­τσα μου ψηλά στον πρω­το­σέ­λι­δο τίτλο με τη ση­μεί­ω­ση “του νέου μας σκι­τσο­γρά­φου, Βαγ­γέ­λη Παυ­λί­δη”. Η αλή­θεια είναι ότι ξαφ­νιά­στη­κα.

Στο μήνα πάνω μου τη­λε­φώ­νη­σαν από το ΒΗΜΑ να με ενη­με­ρώ­σουν ότι ήθελε να με δει ο Χρή­στος Λα­μπρά­κης. Συ­να­ντη­θή­κα­με και μου είπε ότι θέλει να συ­νερ­γα­στού­με. Βε­βαί­ως και ήθελα. Όμως υπήρ­χε ένα πρό­βλη­μα. Έμενα στη Ρόδο. Ο Χρή­στος Λα­μπρά­κης μού ζή­τη­σε να εγκα­τα­στα­θώ στην Αθήνα. Τότε είπα το με­γά­λο όχι της ζωής μου. Το έχει πει άλ­λω­στε και ο Κα­βά­φης, σε με­ρι­κούς αν­θρώ­πους έρ­χε­ται μια μέρα που πρέ­πει το με­γά­λο Ναι ή το με­γά­λο το Όχι να πούνε…

Ο Λα­μπρά­κης με κοί­τα­ξε καλά… Τε­λι­κά όμως απο­δέ­χθη­κε την από­φα­σή μου. Από τότε δεν ετέθη ποτέ ξανά το θέμα της με­τε­γκα­τά­στα­σής μου στην πρω­τεύ­ου­σα. Ακόμη και όταν με­τα­πή­δη­σα στην Ελευ­θε­ρο­τυ­πία, ήταν δε­δο­μέ­νο ότι μένω στη Ρόδο. Εξ όσων γνω­ρί­ζω, ήμουν ο μόνος από τους συ­να­δέλ­φους μου που δεν βρι­σκό­ταν μέσα στην εφη­με­ρί­δα. Έτσι κύ­λη­σαν 40 χρό­νια.

• Κά­νο­ντας σή­με­ρα τον απο­λο­γι­σμό σας, είστε ικα­νο­ποι­η­μέ­νος απ’ όλη αυτή την πο­ρεία;

Έκανα αυτό που ήθελα. Ήθελα να γίνω σκι­τσο­γρά­φος και στο τέλος τα κα­τά­φε­ρα. Από το δη­μο­τι­κό σχε­δί­α­ζα. Οι δά­σκα­λοι ση­μεί­ω­ναν πάντα στα τε­τρά­διά μου ότι ζω­γρά­φι­ζα συ­νε­χώς. Βέ­βαια ως παιδί δεν είχα σκε­φτεί ποτέ ότι θα γι­νό­μουν σκι­τσο­γρά­φος σε εφη­με­ρί­δα, αυτό προ­έ­κυ­ψε, όπως σας ανέ­φε­ρα.

Στην αρχή ήμουν άτολ­μος. Κά­ποια στιγ­μή όμως θέ­λη­σα να εκ­φρα­στώ δη­μό­σια κι έτσι απο­φά­σι­σα να στεί­λω τα σκί­τσα μου στην εφη­με­ρί­δα. Είμαι ευ­χα­ρι­στη­μέ­νος που έκανα αυτό που ήθελα. Υπάρ­χουν άν­θρω­ποι που έχουν όνει­ρα και δεν κα­τα­φέρ­νουν να τα εκ­πλη­ρώ­σουν ποτέ. Τους ακο­λου­θεί ο καη­μός αυτών των ανεκ­πλή­ρω­των ονεί­ρων. Εγώ δεν είμαι σε αυτή την κα­τη­γο­ρία. Έκανα αυτό που ήθελα και εξα­κο­λου­θώ να το κάνω. Μου αρέ­σει να ζω­γρα­φί­ζω. Ακόμη και σή­με­ρα κου­βα­λώ στην τσά­ντα μου ένα μπλοκ και κά­μπο­σες πένες.

Ένα από τα καλά αυτής της δου­λειάς είναι η αλ­λη­λε­πί­δρα­ση. Έχω δε­χτεί πολλά θε­τι­κά σχό­λια. Ακόμη και σή­με­ρα μου γρά­φουν στο μπλογκ μου. Είναι ευ­χά­ρι­στο αυτό. Η ζωή τρα­βά­ει την ανη­φό­ρα και εμείς περ­νά­με καλά…

Θυ­μά­μαι ένα πολύ χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό σας σκί­τσο το οποίο δη­μο­σιεύ­θη­κε το Μάρτη του 1973 στο «ΒΗΜΑ» με τίτλο «Νε­ο­ελ­λη­νι­κά Προ­βλή­μα­τα». Στο σκί­τσο αυτό η Μαμά Ελλάς εμ­φα­νί­ζε­ται με κε­φά­λι πο­δο­σφαι­ρι­κής μπά­λας να συλ­λο­γιέ­ται το πο­δό­σφαι­ρο. Πάνω στον ώμο της μη­τέ­ρας Ελ­λά­δας κα­θί­σα­τε την Κου­κου­βά­για, σύμ­βο­λο της σο­φί­ας, η οποία έχει τα μάτια της κλει­στά. Θα μπο­ρού­σε να ήταν ση­με­ρι­νό το σκί­τσο αυτό και να σχο­λιά­ζει το ντέρ­μπι ΠΑΟΚ-ΑΕΚ με τον Ιβάν Σαβ­βί­δη να οπλπ­φο­ρεί στο γή­πε­δο…

Αυτό το πε­ρι­στα­τι­κό με τον Ιβάν Σαβ­βί­δη το θεωρώ τυ­χαίο. Δεν θα είχε πάρει τόσο με­γά­λες δια­στά­σεις εάν δεν υπήρ­χε η φω­το­γρα­φία. Πόσοι άλλοι οπλο­φο­ρούν και δεν το έχου­με δει ποτέ;

Σε καμία πε­ρί­πτω­ση δεν επι­κρο­τώ το γε­γο­νός ότι ο πρό­ε­δρος μίας ομά­δας οπλο­φο­ρεί στο γή­πε­δο. Θέλω να το το­νί­σω αυτό. Προ­φα­νώς ο Σαβ­βί­δης έχει άδεια οπλο­φο­ρί­ας και σί­γου­ρα δεν μπήκε στο γή­πε­δο με σκοπό να προ­κα­λέ­σει κακό σε κά­ποιον…

Ανα­ρω­τιέ­μαι πάντα πώς ένα τόσο ωραίο παι­χνί­δι έχει φτά­σει σε αυτή την κα­τά­ντια… Κα­τα­λή­γω κάθε φορά στο συ­μπέ­ρα­σμα πώς με­τα­τρά­πη­κε από διά­φο­ρους επί­τη­δες σε όρ­γα­νο έκ­φρα­σης πο­λι­τι­κής δύ­να­μης ακρι­βώς επει­δή είναι ένα τόσο δη­μο­φι­λές άθλη­μα. Είναι πολλά τα λεφτά. Γύρω από το πο­δό­σφαι­ρο υπάρ­χει ένα ολό­κλη­ρο χρη­μα­τι­στή­ριο. Οι παί­κτες αγο­ρά­ζο­νται και πω­λού­νται σαν με­το­χές.

• Σας λεί­πει σή­με­ρα η εφη­με­ρί­δα; Φα­ντά­ζο­μαι πώς θα εί­χα­τε να σχο­λιά­σε­τε πολλά…

Η αλή­θεια είναι ότι τα τε­λευ­ταία χρό­νια βα­ριό­μουν και εξα­κο­λου­θώ. Αν λ.χ. έρθει κά­ποιος να μου πει ότι την επό­με­νη εβδο­μά­δα θα βγουν να μι­λή­σουν ο Τσί­πρας ή ο Μη­τσο­τά­κης για ένα συ­γκε­κρι­μέ­νο θέμα, μπορώ να κάνω το σκί­τσο ήδη από σή­με­ρα. Γνω­ρί­ζω από τώρα τι θα πουν.Είναι πολύ προ­βλέ­ψι­μοι οι πο­λι­τι­κοί…

Η Νο­βάρ­τις ήταν πρώτο ει­δη­σε­ο­γρα­φι­κό θέμα επί δε­κα­ή­με­ρο. Μπορώ να ασχο­λού­μαι συ­νέ­χεια με αυτό; Μπορώ να κάνω κάθε μέρα σκί­τσα της Νο­βάρ­τις; Τα ΜΜΕ παί­ζουν το πο­λι­τι­κό τους παι­χνί­δι τρί­βουν αλάτι στην πληγή, εμένα δεν με αφορά αυτό.

Ως πο­λι­τι­κός σκι­τσο­γρά­φος αντλείς έμπνευ­ση από τα πο­λι­τι­κά δρώ­με­να. Την έμπνευ­ση τη βρί­σκεις σή­με­ρα πολύ δύ­σκο­λα. Όταν ξε­κί­νη­σα, είχα την αί­σθη­ση ότι έκανα κάτι ση­μα­ντι­κό. Ήταν τότε επί χού­ντας. Άλλοι βά­ζα­νε βόμ­βες… εγώ έκανα σκί­τσα. Ομο­λο­γώ ότι προς το τέλος πια της επαγ­γελ­μα­τι­κής μου πο­ρεί­ας ως σκι­τσο­γρά­φος, δεν έβρι­σκα εύ­κο­λα έμπνευ­ση.

Βέ­βαια το μι­κρό­βιο δεν φεύ­γει ποτέ. Ακόμη και σή­με­ρα κάνω σκί­τσα τα οποία αναρ­τώ στο μπλογκ μου.

• Τα πο­λι­τι­κά σκί­τσα, οι γε­λοιο­γρα­φί­ες έχουν σή­με­ρα την ίδια δύ­να­μη με τότε;

Είναι δε­δο­μέ­νη η δύ­να­μη της ει­κό­νας. Η δύ­να­μη όμως του σκί­τσου αυτού εξαρ­τά­ται από το πόσο πε­τυ­χη­μέ­νο είναι, αν κα­τα­φέρ­νει να με­τα­δώ­σει το μή­νυ­μα στον απο­δέ­κτη. Τα μη­νύ­μα­τα βέ­βαια ποι­κίλ­λουν ανά­λο­γα με τη συ­γκυ­ρία και την οπτι­κή γωνία του σκι­τσο­γρά­φου.

• Ένα από τα σύμ­βο­λα που χρη­σι­μο­ποιεί­τε συχνά στα σκί­τσα σας είναι η κου­κου­βά­για η Σοφία η οποία εμ­φα­νί­ζε­ται πάντα με τα μάτια κλει­στά. Δεν άνοι­ξε ποτέ τα μάτια της;

Ίσως να άνοι­ξε το ένα της μάτι όταν έπεσε η χού­ντα, τα ξα­νά­κλει­σε όμως πάλι. Μόνο όταν γί­νε­ται κάτι συ­ντα­ρα­κτι­κό μπο­ρεί να ανοί­ξει για λίγο τα μάτια της.

• Ερ­γα­στή­κα­τε σε με­γά­λους εκ­δο­τι­κούς ορ­γα­νι­σμούς. Ζή­σα­τε τις έν­δο­ξες στιγ­μές των εφη­με­ρί­δων, οι οποί­ες σή­με­ρα περ­νούν δύ­σκο­λες στιγ­μές. Πώς βλέ­πε­τε σή­με­ρα την πτω­τι­κή πο­ρεία της τυ­πο­γρα­φί­ας στην Ελ­λά­δα;

Το δια­δί­κτυο έχει παί­ξει κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο σε αυτό. Αλ­λά­ζει πλέον η μορφή των εφη­με­ρί­δων οι οποί­ες όταν πρω­το­ξε­κί­νη­σα ήταν κάτι τε­ρά­στιες φυλ­λά­δες χωρίς χρώμα, με με­γά­λα κεί­με­να και ανα­λύ­σεις. Κα­θό­σουν σταυ­ρο­πό­δι έπι­νες τον καφέ σου και διά­βα­ζες με τις ώρες. Σή­με­ρα οι εφη­με­ρί­δες άλ­λα­ξαν σχήμα, έγι­ναν πιο εύ­χρη­στες, χρη­σι­μο­ποιούν πολύ χρώμα. Που και που δη­μο­σιεύ­ουν καμιά γυμνή για να παί­ζει το μάτι μας ενώ οι ει­δή­σεις είναι σχε­δόν τη­λε­γρα­φι­κές. Πλέον έχουν αλ­λά­ξει οι ρυθ­μοί της ζωής μας. Δεν έχου­με τόσο χρόνο όσο παλιά. Ο κό­σμος έχει γίνει πολύ αντα­γω­νι­στι­κός… Γι’ αυτό και εγώ απο­μο­νώ­θη­κα στη Λα­χα­νιά να μην χρειά­ζε­ται να κυ­νη­γάω κα­νέ­να και να μη με κυ­νη­γά­ει κα­νείς.

Αν βέ­βαια δεν υπήρ­χε το ίντερ­νετ δεν θα μπο­ρού­σα να δου­λέ­ψω όπως δού­λε­ψα. Τα πρώτα χρό­νια έστελ­να τα σκί­τσα μου στην Αθήνα με την Ολυ­μπια­κή… Καμιά φορά αντί να πάνε στην Αθήνα κα­τα­λή­γα­νε στην Κο­μο­τη­νή. Με το δια­δί­κτυο έγι­ναν όλα πιο απλά. Έστελ­να απευ­θεί­ας τα σκί­τσα στην εφη­με­ρί­δα χωρίς κα­νέ­να ιδιαί­τε­ρο κόπο.

Έχει λοι­πόν και τα καλά του το δια­δί­κτυο. Είναι ένα βο­λι­κό μέσο. Στη Λα­χα­νιά π.χ. δεν φτά­νουν οι εφη­με­ρί­δες. Πρέ­πει να φτάσω μέχρι τον Αρ­χάγ­γε­λο για να αγο­ρά­σω. Πλέον χωρίς να πάω που­θε­νά, μπορώ και φτάνω πα­ντού. Τα κακά του είναι ότι μας ξέ­μα­θε να δια­βά­ζου­με και να σκα­φτό­μα­στε. Κα­νέ­νας δεν ξο­δεύ­ει αρ­κε­τό χρόνο για να δια­βά­σει κάτι.

• Συ­να­ντη­θή­κα­με σή­με­ρα με αφορ­μή την πα­ρου­σί­α­ση από το Διε­θνές Κέ­ντρο Συγ­γρα­φέ­ων και Με­τα­φρα­στών Ρόδου των βι­βλί­ων του Μάνου Κο­ντο­λέ­ων «Ζήσε όπως ο Δον Κι­χώ­της» & «Το βι­βλίο της ζωής του Με­γά­λου Γαρ­γα­ντούα» όπου κά­να­τε την ει­κο­νο­γρά­φη­ση. Πώς προ­έ­κυ­ψε αυτή η ασχο­λία;

Δεν είναι η πρώτη φορά που συ­νερ­γά­ζο­μαι με το Μάνο. Είναι αγα­πη­τός συγ­γρα­φέ­ας. Υπάρ­χει αμοι­βαία εκτί­μη­ση. Μου άρε­σαν επί­σης πολύ τα θέ­μα­τα των βι­βλί­ων και η εποχή που δια­δρα­μα­τί­ζο­νται. Με τιμά ότι κά­ποιος συγ­γρα­φέ­ας ή κά­ποιος εκ­δό­της θέ­λουν να συ­νερ­γα­στού­με. Έτσι βρί­σκο­μαι σή­με­ρα εδώ…

Την πρώτη ει­κο­νο­γρά­φη­ση την έκανα για ένα βι­βλίο που γρά­ψα­με μαζί με το γιο μου όταν ήταν τεσ­σά­ρων χρο­νών. Κα­θό­μα­σταν και πλά­θα­με ιστο­ρί­ες και κάπου κάπου κά­να­με κα­νέ­να σκι­τσά­κι, τα οποία εγώ άφηνα στην άκρη. Βέ­βαια όλα αυτά τα σκί­τσα τα μά­ζευε η σύ­ζυ­γός μου, η οποία μου τα έδωσε κά­ποια στιγ­μή. Έτσι εκ­δό­θη­κε το πρώτο μας βι­βλίο από τις εκ­δό­σεις Κά­κτος, το οποίο δεν είναι άλλο από τις Ιστο­ρί­ες του Φάρου.