«Εκ βαθέων» συνέντευξη του Γ. Χατζημάρκου προς την “δ” – Η πρώτη με την ανατολή του 2025

Καλη­μέρα κ. περι­φε­ρειάρχη, σας ευχα­ρι­στώ για τον χρόνο που μου δια­θέ­σατε και φέτος.

Καλη­μέρα κ. Αθα­να­σίου, καλώς ορίσατε.

Συγνώμη, περί­μενα να δω χρι­στου­γεν­νιά­τικο δέντρο αλλά βλέπω μία  μεγάλη ελιά.

Δεν σας αρέσει;

Το αντί­θετο, είναι πολύ ωραίο δέντρο. Αλλά γιατί όχι έλατο;

Κοι­τάξτε, φέτος ζήτησα απο τους συνερ­γά­τες μου να μην στο­λί­σουν χρι­στου­γεν­νιά­τικο δέντρο αλλά αυτό που είναι σύμφωνο με τη νησιώ­τικη παρά­δοση,  μία  βάρκα.

Και πώς κατα­λή­ξατε σε ελιά;

Από ότι κατά­λαβα, δεν χωρούσε στο γραφείο η βάρκα και απο­φά­σι­σαν να ικα­νο­ποι­ή­σουν  μία  παλιά επι­θυ­μία μου, να έχω στο γραφείο  μία  μεγάλη ελιά.

Εσείς γιατί θέλατε ελιά στο γραφείο σας;

Γιατί είναι πηγή αισιο­δο­ξίας. Γιατί η ελιά είναι συνώ­νυμο της ζωής για τον λαό μας.

Ωραία. Ας ξεκι­νή­σουμε λοιπόν από την εκλογή σας στην θέση του προ­έ­δρου της Ένωσης Περι­φε­ρειών Ελλάδος. Είναι η πρώτη φορά ιστο­ρικά που στο αξίωμα αυτό εκλέ­γε­ται περι­φε­ρειάρ­χης από  μία  μικρή Περι­φέ­ρεια της χώρας και η πρώτη φορά από  νησιω­τική Περι­φέ­ρεια. Καταρ­χήν, τα συγ­χα­ρη­τή­ριά μας. Η ερώτηση είναι πώς τα κατα­φέ­ρατε;

κ. Αθα­να­σίου, την εκλογή μου στην θέση του προ­έ­δρου της Ένωσης Περι­φε­ρειών Ελλάδος, δεν την τοπο­θετώ σε προ­σω­πικό επίπεδο. Θα συμ­φω­νήσω στο ότι είναι  μία  εξέλιξη με συμ­βο­λική αξία, ο κατε­ξο­χήν θεσμός της επι­θυ­μη­τής απο­κέ­ντρω­σης να δίνει ο ίδιος το παρά­δειγμα. Ο πρό­ε­δρος της ΕΝΠΕ λει­τουρ­γεί προς όφελος του θεσμού της περι­φε­ρεια­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης και όλης της Ελλάδας. Η δουλειά που έχει γίνει στην Περι­φέ­ρειά μας, στα νησιά μας, το έργο που έχει παρα­χθεί τα τελευ­ταία χρόνια, είναι η απά­ντηση στο ερώτημά σας. Και το έργο αυτό, είναι απο­τέ­λε­σμα ομα­δι­κής δου­λειάς.

Ποιο είναι το δια­κύ­βευμα στο τιμόνι της ΕΝΠΕ; Πού θέλετε να οδη­γή­σετε αυτό το καράβι;

Νομίζω έχω δείξει ξεκά­θαρα πού το πάω και πού θα το πάμε όλοι οι περι­φε­ρειάρ­χες της χώρας. Θέλουμε και θα δου­λέ­ψουμε για Περι­φέ­ρειες πολ­λα­πλα­σια­στές  μίας τοπικής χει­ρα­φέ­τη­σης. Για Περι­φέ­ρειες στην «πρώτη γραμμή» της προ­σπά­θειας που θέλει οι Ελλη­νί­δες και οι Έλληνες να ζουν σε  μία  καλύ­τερη Ελλάδα. Έχουμε πολλές μάχες στον δρόμο μας. Πρώτος σταθμός ο νέος κώδικας για την τοπική Αυτο­διοί­κηση που ετοι­μά­ζει το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών. Διεκ­δι­κούμε απο­κέ­ντρωση των αρμο­διο­τή­των με ταυ­τό­χρονη αύξηση των χρη­μα­το­δο­τι­κών πόρων. Αγαπάμε την ευθύνη. Αλλά θέλουμε, μαζί με την απο­κέ­ντρωση αρμο­διο­τή­των, να πηγαί­νει και η απο­κέ­ντρωση των πόρων. Είμαι αισιό­δο­ξος. Στη βάση της συνεν­νό­η­σης και της συνερ­γα­σίας θα δούμε αλλαγές που θέλουμε.

Δεν μπορώ να αφήσω ασχο­λί­α­στο το γεγονός ότι από την εκλογή για τον πρόεδρο και Α’ αντι­πρό­ε­δρο της ΕΝΠΕ, απου­σί­αζε μόνο ο περι­φε­ρειάρ­χης Αττικής, Νίκος Χαρ­δα­λιάς. Τι απα­ντάτε σε αυτό;

Για τους λόγους που οδή­γη­σαν τον κ. Χαρ­δα­λιά στο να απου­σιά­ζει, θα πρέπει, όπως κατα­λα­βαί­νετε, να ρωτή­σετε τον ίδιο.  Αυτό που εγώ έχω να σας πω είναι ότι όλοι οι περι­φε­ρειάρ­χες της χώρας αισθα­νό­μα­στε και είμαστε ισότιμα μέλη  μίας οικο­γέ­νειας που θέλει να υπη­ρε­τεί την ανάγκη για συνεν­νό­ηση και συνερ­γα­σία τόσο μεταξύ μας όσο και με τον Α΄βαθμό αυτο­διοί­κη­σης και όλες τις βαθ­μί­δες δημό­σιας διοί­κη­σης της χώρας.

Εμείς από την πλευρά μας, παρα­τη­ρούμε ότι και στη θέση του Α’ αντι­προ­έ­δρου εξελέγη νησιώ­της περι­φε­ρειάρ­χης, ο κ. Σταύρος Αρνα­ου­τά­κης της Κρήτης. Θα συμπλη­ρώ­σετε το Προ­ε­δρείο με νησιώ­τες σε όλες τις θέσεις;

Ο κ. Αρνα­ου­τά­κης είναι ένας εξαι­ρε­τι­κός Περι­φε­ρειάρ­χης με μεγάλη δια­δρομή και εμπει­ρία στην δημόσια διοί­κηση, είχα πάντοτε πολύ καλή συνερ­γα­σία μαζί του και μας γεμίζει χαρά η ανάληψη εκ μέρους του των καθη­κό­ντων του Α’ Αντι­προ­έ­δρου. Πρέπει να σας πω ότι μεταξύ μας δεν υπάρχει διά­κριση μεταξύ αυτών που υπη­ρε­τούν στην ηπει­ρω­τική ή στη νησιω­τική Ελλάδα γιατί ανα­γνω­ρί­ζουμε ότι ο καθένας έχει να αντι­με­τω­πί­σει τις ιδιαί­τε­ρες προ­κλή­σεις της κάθε Περι­φέ­ρειας που νομο­τε­λειακά συνο­δεύ­ουν την ταυ­τό­τητα και προ­σω­πι­κό­τητα της κάθε περιο­χής της πατρί­δας μας. Στην θέση του Β’ προ­έ­δρου, αυτή στην οποία εγώ υπη­ρε­τούσα τον θεσμό μέχρι πριν από λίγες ημέρες, έχω ήδη δηλώσει και στο Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο ότι θα προ­τείνω τον περι­φε­ρειάρχη Πελο­πον­νή­σου Δημήτρη Πτωχό.

Πάμε τώρα λίγες μέρες πριν από την εκλογή σας ως πρό­ε­δρος της ΕΝΠΕ, στην θεο­μη­νία «Βοra» που ξέσπασε και έπληξε την Ρόδο με κατα­στρο­φι­κές ζημιές σε περιου­σίες και εκτε­τα­μέ­νες βλάβες στο οδικό δίκτυο. Πώς εξε­λίσ­σε­ται η απο­τύ­πωση των ζημιών; Θα μπο­ρέ­σετε εγκαί­ρως να κατα­θέ­σετε όλα τα προ­βλε­πό­μενα από το νόμο στην κυβέρ­νηση για την απο­κα­τά­σταση;

Πράγ­ματι, στις 30 του Νοέμβρη, η Ρόδος δέχτηκε πολύ ισχυρό πλήγμα απο την κακο­και­ρία “Bora”. Δεν δεχθή­καμε, όμως, πλήγμα μόνο στις 30 Νοεμ­βρίου αλλά το φαι­νό­μενο είχε την πρω­το­φανή διάρ­κεια των επτά συνε­χό­με­νων ημερών και έπληξε και τη Νότια Ρόδο στις 7 Δεκεμ­βρίου. Άφησε πίσω του πολύ μεγάλες ζημιές στις υπο­δο­μές, σε σπίτια και σε επι­χει­ρή­σεις. Σε ό,τι αφορά την κατα­γραφή τώρα. Τις οικίες κατα­γρά­φει ο Δήμος και τις επι­χει­ρή­σεις η Περι­φέ­ρεια. Οι επι­τρο­πές έχουν συστα­θεί και εργά­ζο­νται. Οι απο­ζη­μιώ­σεις όμως, και αυτό θέλω να το σημειώ­σουμε, δεν κατα­βάλ­λο­νται από εμάς αλλά από το Γενικό Λογι­στή­ριο του Κράτους. Σε ό,τι αφορά στις υπο­δο­μές πρέπει να σας πω ότι οι ζημιές είναι επίσης πολύ μεγάλες. Η είδηση που έχω να σας δώσω είναι ότι έχουμε ήδη ολο­κλη­ρώ­σει, σε χρόνο ρεκόρ, την κατα­γραφή των ζημιών στις υπο­δο­μές σε όλο το νησί. Οι μηχα­νι­κοί μας εργά­στη­καν νυχθη­με­ρόν, ολο­κλή­ρω­σαν την κατα­γραφή με πλήρη φωτο­γρα­φική απο­τύ­πωση, τεχνική περι­γραφή και εκτί­μηση κόστους απο­κα­τά­στα­σης και αυτά τα αρχεία έχουν ήδη υπο­βλη­θεί, με την μορφή που η νομο­θε­σία ορίζει και ακόμα πιο λεπτο­με­ρώς, στις αρμό­διες κυβερ­νη­τι­κές αρχές από το από­γευμα της 24ης Δεκεμ­βρίου.

Από τις 24 Δεκεμ­βρίου; Είναι σημα­ντικό που όλη αυτή η δουλειά έχει ήδη ολο­κλη­ρω­θεί και υπο­βλη­θεί. Σε τι οικο­νο­μικό ύψος κυμαί­νε­ται η απο­κα­τά­σταση;

Ναι, από τις 24 Δεκεμ­βρίου, τα πλήρη αρχεία έχουν υπο­βλη­θεί. Το συνο­λικό ύψος των απο­κα­τα­στά­σεων των υπο­δο­μών μας κυμαί­νε­ται στα 281 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

Αυτό κ. περι­φε­ρειάρχη, οδηγεί στο εξής ερώτημα: ήμασταν αθω­ρά­κι­στοι και αν ναι, μπο­ρούμε να θωρα­κι­στούμε απόλυτα απέ­να­ντι σε τέτοια φαι­νό­μενα;

Δύο όχι έχω να σας απα­ντήσω κ. Αθα­να­σίου. Όχι, δεν ήμασταν αθω­ρά­κι­στοι και όχι δεν υπάρχει χώρα στον κόσμο που να είναι θωρα­κι­σμένη ή να μπορεί να θωρα­κι­στεί με απόλυτη ασφά­λεια απέ­να­ντι στα καιρικά φαι­νό­μενα, που η κλι­μα­τική κρίση πλέον φέρνει τόσο σε εμάς όσο και παγκόσ μία .

Το μέγεθος της βλάβης είναι πολύ μεγάλο και προ­κα­λεί, εύλογα, το πρώτο ερώτημα που είναι αυτό σχετικά με το αν είχαν γίνει οι καθα­ρι­σμοί.

κ. Αθα­να­σίου, δεν υπήρξα ποτέ φίλος του ξύλινου λόγου. Πάντα μιλούσα «έξω από τα δόντια» και λει­τουρ­γούσα στη διοί­κηση με ρεα­λι­σμό. Όλη αυτή η συζή­τηση έχει πολλή υπο­κρι­σία και προ­σω­πικά δεν είμαι δια­τε­θει­μέ­νος να παίξω αυτό το θέατρο. Ούτε να επι­τρέψω σε έναν επι­τυ­χη­μένο θεσμό που δυνα­μώ­νει την χώρα και δημιουρ­γεί ανά­πτυξη να γίνει το εξι­λα­στή­ριο θύμα για όλες τις αμαρ­τίες δια­χρο­νικά από σύστα­σης του ελλη­νι­κού κράτους. Ναί, είχαν γίνει καθα­ρι­σμοί και αυτοί γίνο­νται με αφο­σί­ωση μόνο από τότε που τους ανέλαβε η Περι­φέ­ρεια. Και το λέω αυτό γιατί ίσχυε και πριν από εμάς η υπο­χρέ­ωση των καθα­ρι­σμών. Μπο­ρούσε δηλαδή να αντι­με­τω­πι­στεί η θεο­μη­νία Bora μέσω καθα­ρι­σμών; Είχε δει κανείς καθα­ρι­σμούς ρεμάτων και ποταμών πριν ανα­λά­βει αυτό το έργο η Περι­φέ­ρεια μας;

Με ρωτάτε; Μάλλον θα συμ­φω­νήσω μαζί σας και θα απα­ντήσω όχι δεν γινό­ντου­σαν πριν.

Έχω και άλλες ερω­τή­σεις να σας κάνω.

Το περί­μενα αυτό. Κάθε φορά που συζη­τάμε καλού­μαι και εγώ να απα­ντήσω και όχι μόνο εσείς.

κ. Αθα­να­σίου, το αφήγημα της μιζέ­ριας, της γνωστής ομώ­νυ­μης συμ­μο­ρίας, δεν μπορεί και δεν είναι και αφήγημα ενός τόπου. Ξέρετε ποιό είναι το χει­ρό­τερο που επι­χει­ρούν; Να περά­σουν το μήνυμα στην κοι­νω­νία ότι τα καιρικά φαι­νό­μενα ανε­ξαρ­τή­τως μεγέ­θους αντι­με­τω­πί­ζο­νται με καθα­ρι­σμούς!

Ναι, σας άκουσα και στη συνέ­ντευξη τύπου που δώσατε και περι­γρά­ψατε με παρα­στα­τικό τρόπο ότι είναι σαν να λες στους πολίτες ότι ένα μπου­κάλι του ενός λίτρου, αν είναι καθαρό μπορεί να χωρέσει και 4 και 5 λίτρα.

ΓΧ:  Αυτό ακριβώς λένε στην κοι­νω­νία κ. Αθα­να­σίου και το κάνουν χωρίς ίχνος ανα­στο­λής ή ντροπής. Η Ρόδος, τόσο στο βόρειο τρίγωνο όσο και στη Νότια Ρόδο δέχθηκε πρω­το­φα­νές ύψος βρο­χό­πτω­σης. Η Κρε­μα­στή που ήταν πάντα μεγάλη πηγή αγωνίας στις βρο­χο­πτώ­σεις, που μας γέμισε θλίψη το 2013 με 79 χιλιο­στά βροχής, στις 30 Νοεμ­βρίου δέχθηκε 324,2 χιλιο­στά βροχής στο 12ώρο και 174 χιλιο­στά βροχής στην κορύ­φωση του φαι­νο­μέ­νου και άντεξε. Γιατί άντεξε; Γιατί εκεί κατα­σκευά­σαμε ένα τεχνικά άρτιο και σωστά δια­στα­σιο­λο­γη­μένο τεχνικό έργο. Αντί­στοιχα η Λάρδος που πλημ­μύ­ριζε και στα 50 χιλιο­στά βροχής, δέχθηκε στις 7 Δεκεμ­βρίου 105 χιλιο­στά βροχής και δεν έπαθε τίποτα. Γιατί άντεξε η Λάρδος, που σημειω­τέον έχει και τις πλαγιές της καμένες από τις περ­σι­νές δασικές πυρ­κα­γιές ; Γιατί και εκεί κατα­σκευά­σαμε ένα τεχνικά άρτιο και σωστά δια­στα­σιο­λο­γη­μένο αντι­πλημ­μυ­ρικό τεχνικό έργο. Όπως ακριβώς κάνουμε σήμερα σε 24 ποτάμια και ρέματα του νησιού. Ένα έργο που δεν έχει προη­γού­μενο στην ιστορία του νησιού.

Στην Ιαλυσό και στο Φαλη­ράκι;

Στην Ιαλυσό και στο Φαλη­ράκι πλη­ρώ­σαμε, για μία ακόμα φορά, τις δια­χρο­νι­κές αμαρ­τίες που συστη­μα­τικά βάζαμε κάτω από το χαλί. Δεκα­ε­τίες με αυθαί­ρε­τες συμπε­ρι­φο­ρές όχι μόνο ιδιωτών αλλά και του δημο­σίου. Σήμερα, η φύση σήκωσε το χαλί και όλα βγήκανε στην επι­φά­νεια. Ρέματα χτι­σμένα, σχέδια πόλης χωρίς οριο­θέ­τηση ποταμών και εξαι­ρε­τικά κακό­τε­χνα εγκι­βω­τι­σμένα ποτάμια, πλέον έγιναν μη δια­χει­ρί­σιμα. Στο Φαλη­ράκι έχουμε ήδη ξεκι­νή­σει την προ­ε­τοι­μα­σία της δημο­πρά­τη­σης του έργου κατα­σκευής νέας γέφυρας στον παρα­λιακό δρόμο και στην Ιαλυσό, σε συνεν­νό­ηση με τους μελε­τη­τές του πλα­κο­σκεπή ποταμού, ξεκι­νή­σαμε την εφαρ­μογή προ­βλέ­ψεων της μελέτης αυτής.

Γκρε­μί­ζετε τμήματα του πλα­κο­σκεπή ποταμού απ’ ό,τι είδαμε.

κ. Αθα­να­σίου, γκρε­μί­ζουμε τις γέφυρες με τις παθο­γέ­νειες που έρχο­νται από παλιά. Που έχουν «θρέψει» γενιές και έχουν υπο­νο­μεύ­σει το κοινό μας μέλλον. Είμαστε εδώ για να τα γκρε­μί­σουμε όλα και να τα φτιά­ξουμε από την αρχή. Και για πρώτη φορά με μελέτη, γιατί παρά τα όσα παντε­λώς ψευδή έχουν ειπωθεί δημόσια, οι μόνοι που μελέ­τη­σαν τον πλα­κο­σκεπή ποταμό της Ιαλυσού είμαστε εμείς.

Δεν βρήκατε δηλαδή στα συρ­τά­ρια παλιές μελέτες του πλα­κο­σκεπή ποταμού της Ιαλυσού, όπως ακού­σαμε να λέγεται από παλαιούς αυτο­διοι­κη­τι­κούς; Και με την ευκαι­ρία, από που θα πρέπει να περι­μέ­νουμε την κατα­σκευή αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων; Ρωτάω γιατί έχουμε μπερ­δευ­τεί λίγο με τα όσα, περί αρμο­διο­τή­των, ακούμε και δια­βά­ζουμε.

Όχι κ. Αθα­να­σίου, δεν βρήκαμε όχι γιατί χάθηκαν αλλά γιατί δεν εκπο­νή­θη­καν ποτέ μελέτες για τον πλα­κο­σκεπή ποταμό της Ιαλυσού. Στο τέλος του Ιανουα­ρίου παρα­λαμ­βά­νουμε τη μόνη μελέτη για αυτόν τον ποταμό, που ξεκί­νησε από εμάς και  φυσικά περνάμε αμέσως στην εφαρ­μογή των προ­βλέ­ψεών της. Χωρίς κανένα δισταγμό σε διλήμ­ματα τύπου “πολι­τι­κού κόστους”. Σε αυτό που με ρωτάτε για το από πού πρέπει να περι­μέ­νετε την κατα­σκευή αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων, η απά­ντησή μου είναι η εξής: Από τον μόνο φορέα, από αυτούς που ο νόμος περι­γρά­φει ως αρμό­διους, που πραγ­μα­τικά ενδια­φέ­ρε­ται και εργά­ζε­ται για αυτά, την Περι­φέ­ρει μας. Γιατί, κ. Αθα­να­σίου, αν έκαναν όλοι όσοι περι­γρά­φο­νται στο νόμο ως αρμό­διοι για την κατα­σκευή αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων, την δουλειά τους ή για να το πω και αλλιώς, αν έκαναν όλοι όσοι περι­γρά­φο­νται στο νόμο ένα κλάσμα της δου­λειάς που έκανε και κάνει η Περι­φέ­ρειά  μας, σήμερα δεν θα είχαμε αυτή τη συζή­τηση.

Με τις υπό­λοι­πες περιο­χές της Ρόδου πώς προ­χω­ρούν οι μελέτες;

Οι μελέτες της Αρχαγ­γέ­λου είναι σε τελικό στάδιο, όπως και της Λάρδου, όπως και του χωριού Απόλ­λωνα. Για της Αρχαγ­γέ­λου τα έργα προ­χω­ράμε στην υποβολή τους για ένταξη σε χρη­μα­το­δό­τηση.

Απο πού χρη­μα­το­δο­τή­θη­καν οι μελέτες αυτές;

Απο πουθενά. Τις ξεκι­νή­σαμε εμείς με χρη­μα­το­δό­τηση απο τον κωδικό Ιδίων Πόρων της Περι­φέ­ρειάς μας. Ξεκι­νή­σαμε τον φάκελο δημό­σιας σύμ­βα­σης το 2020, εν μέσω της παν­δη­μίας και αυτό απο­δει­κνύει την σοβα­ρό­τητα με την οποία αντι­με­τω­πί­ζουμε το θέμα.

Για το χωριό Αφάντου; Δεν το ανα­φέ­ρατε.

Δεν το ανέφερα, γιατί θα πρέπει να ρωτή­σετε στον Δήμο Ρόδου στον οποίο παρα­δώ­σαμε τεύχη δημο­πρά­τη­σης έτοιμου έργου αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας μαζί με το σύνολο της ανα­γκαίας  χρη­μα­το­δό­τη­σης, ήδη απο το 2020, για να το υλο­ποι­ή­σει.

Σας κάνω τις ερω­τή­σεις κ. περι­φε­ρειάρχη ανά περιοχή για να έχουν οι πολίτες της Ρόδου μία συνο­λική εικόνα.

Κανένα πρό­βλημα και σας ευχα­ρι­στώ για την ευκαι­ρία που μου δινετε να περι­γράψω όλη την σκληρή δουλειά που κάνει η μικρό­τερη σε μέγεθος τεχνική υπη­ρε­σία, αυτή της Περι­φέ­ρειάς μας, όταν πολύ μεγα­λύ­τε­ρες τεχνι­κές υπη­ρε­σίες άλλων οργα­νι­σμών που έχουν κάθε δικαί­ωμα, υπο­χρέ­ωση και αρμο­διό­τητα δεν έκαναν τίποτα. Και δεν θα επι­τρέψω σε κανένα ”πονηρό” να μειώσει την δουλειά των συνερ­γα­τών μου και το στίγμα μας σε αυτό το κρίσιμο ζήτημα.

Πρέπει να σας πω ότι με την καθαί­ρεση του γεφυ­ριού στην εκβολή του Τρια­ντε­νού ποταμού, δώσατε πράγ­ματι το στίγμα. Θα είμαστε εδώ να παρα­κο­λου­θή­σουμε την πορεία αυτού του θέματος κ. περι­φε­ρειάρχη και θα συμ­φω­νήσω μαζί σας στην ανάγκη αλλαγής πορείας. Ας φύγουμε τώρα από τα θέματα της κλι­μα­τι­κής κρίσης και να περά­σουμε…..

Συγνώμη που σας δια­κό­πτω κ. Αθα­να­σίου, να φύγουμε από τα θέματα της κλι­μα­τι­κής κρίσης κρα­τώ­ντας όμως ως παρα­κα­τα­θήκη το γεγονός ότι παρά το μέγεθος των φαι­νο­μέ­νων που αντι­με­τω­πί­σαμε, δεν χάθηκαν ζωές. Οργά­νωση, αντα­να­κλα­στικά και πει­θαρ­χία είναι τα χαρα­κτη­ρι­στικά που οφεί­λουμε να δια­τη­ρή­σουμε.

Σωστά. Να περά­σουμε τώρα στο 2024 που έφυγε. Πώς θα το αξιο­λο­γού­σατε; 

Ως μία ακόμα χρονιά σε ένα εξαι­ρε­τικά δύσκολο περι­βάλ­λον, στο οποίο είχαμε κρίση ακρί­βειας σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, ενερ­γειακή κρίση σε όλη την Ευρώπη και δύο πολέ­μους στην ευρύ­τερη  γει­το­νιά μας, στην οποία όμως τα νησιά μας πέτυχαν να επα­να­λά­βουν την δική τους ανοδική πορεία.

Ανα­φέ­ρε­στε στην πορεία της οικο­νο­μίας;

Φυσικά. Μην ξεχνάμε ότι είναι η πορεία της οικο­νο­μίας το κύριο ζητού­μενο και όλες οι άλλες προ­κλή­σεις ή αγωνίες τρέχουν παράλ­ληλα. Είναι η πορεία της οικο­νο­μίας που αφήνει την γεύση στο τέλος κάθε χρονιάς. Ο του­ρι­σμός, στον οποίο στη­ρί­ζε­ται η δική μας οικο­νο­μία, έδωσε εξαι­ρε­τικά απο­τε­λέ­σματα.

Ο του­ρι­σμός κ. περι­φε­ρειάρχη που σπάει το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, ειδικά σε περιό­δους που αυτό δεν είναι ανα­με­νό­μενο, που το απο­δί­δετε; 

Όλα είναι θέμα εμπι­στο­σύ­νης κ. Αθα­να­σίου. Και στον του­ρι­σμό όπως και στην πολι­τική. Στο Νότιο Αιγαίο, την κερ­δί­σαμε στην πιο δύσκολη ώρα στην ιστορία του παγκό­σμιου του­ρι­σμού και από τότε την δια­τη­ρούμε και την μεγα­λώ­νουμε μέσα σε ένα δύσκολο περι­βάλ­λον.  Σήμερα, οφεί­λουμε τα συγ­χα­ρη­τή­ριά μας στον κόσμο μας που κέρδισε αυτά τα απο­τε­λέ­σματα. Η κοι­νω­νία, εργα­ζό­με­νοι και επαγ­γελ­μα­τίες, έφερε τα απο­τε­λέ­σματα αυτά με την σκληρή δουλειά της.

Έχετε εικόνα της πορείας των κρα­τή­σεων για το 2025;

Έχουμε εικόνα, γιατί όπως γνω­ρί­ζετε παρα­κο­λου­θούμε τις εξε­λί­ξεις στον του­ρι­σμό ως καθο­ρι­στι­κές στην πορεία της οικο­νο­μίας των νησιών μας. Και για να προ­σαρ­μό­ζουμε το σχέδιο των δικών μας παρεμ­βά­σεων. Οι μέχρι σήμερα δείκτες για το του­ρι­στικό 2025 κινού­νται σε εξαι­ρε­τικά επίπεδα.

Δεν σας ανη­συ­χεί η πορεία της γερ­μα­νι­κής αγοράς;

κ. Αθα­να­σίου, έχουμε μάθει πια να προ­σαρ­μο­ζό­μα­στε στις ειδικές συν­θή­κες της κάθε αγοράς, της κάθε περιό­δου. Αυτό θα πει να είσαι ώριμος προ­ο­ρι­σμός και τα απο­τε­λέ­σματα των τελευ­ταίων ετών το πιστο­ποιούν αυτό πέραν κάθε αμφι­βο­λίας.

Ταυ­τό­χρονα και σε παγκό­σμιο επίπεδο έχει ανάψει για τα καλά η συζή­τηση της βιω­σι­μό­τη­τας. Σας ανη­συ­χεί αυτό;

Το θεω­ρούμε μία ακόμα πρό­κληση που πρέπει να αντι­με­τω­πί­σουμε και εργα­ζό­μα­στε πάνω σε αυτό τον στόχο. Με επαγ­γελ­μα­τι­σμό και δίνο­ντας βάρος στην επι­στη­μο­νική γνώση. Επειδή με ρωτή­σατε αν με ανη­συ­χεί κάτι σε αυτή τη συζή­τηση, οφείλω να σας πω ότι με ανη­συ­χεί η δογ­μα­τική προ­σέγ­γιση και η ιδε­ο­λη­ψία που συνα­ντάμε σε ανα­φο­ρές συγκε­κρι­μέ­νων κύκλων συμ­με­τε­χό­ντων σε αυτόν τον δημόσιο διάλογο.

Είδαμε την προ­σπά­θειά  σας να εντά­ξετε αυτή την πρό­κληση στον νέο οργα­νι­σμό λει­τουρ­γίας της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου.

Ο νέος οργα­νι­σμός της Περι­φέ­ρειάς μας, ήρθε για να απα­ντή­σει και στις προ­κλή­σεις της κλι­μα­τι­κής κρίσης. Ήρθε για να μπο­ρούμε να αντα­πο­κρι­νό­μα­στε καλύ­τερα στα νέα δεδο­μένα και απαι­τή­σεις. Δεν μπορείς να πολε­μή­σεις νέες απειλές με παλιά όπλα.  Για πρώτη φορά στην Ελλάδα δημό­σιος φορέας έχει την ολι­στική προ­σέγ­γιση της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας τόσο ως προς το ανθρω­πο­γε­νές όσο και ως προς το φυσικό περι­βάλ­λον, με την δημιουρ­γία γενικής σιεύ­θυν­σης Αει­φό­ρου Ανά­πτυ­ξης και Και­νο­το­μίας, διεύ­θυν­σης Παρα­κο­λού­θη­σης Φέρου­σας Ικα­νό­τη­τας  καθώς και δύο γρα­φείων Κλι­μα­τι­κής Ουδε­τε­ρό­τη­τας Κυκλά­δων και Δωδε­κα­νή­σου, τα οποία θα παρα­κο­λου­θούν τη λει­τουρ­γία της Περι­φέ­ρειας ως προς το περι­βαλ­λο­ντικό της απο­τύ­πωμα,  σύμφωνα με τον στόχο της ΕΕ περί κλι­μα­τι­κής ουδε­τε­ρό­τη­τας, για τη στα­διακή μείωσή του ως το έτος 2050. Σήμερα, η πρώτη επίσημη οργα­νω­τική δομή για την αει­φο­ρία και τον βιώσιμο του­ρι­σμό σε οργα­νό­γραμμα του δημό­σιου τομέα είναι αυτή της γενικής διεύ­θυν­σης Αει­φο­ρίας στην Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου.

Πρό­σφατα είχαμε και την ανα­κοί­νωση του Ταμείου Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης των Νησιών. Θέλετε να μας πείτε κάτι περισ­σό­τερο γι’ αυτό;

Το Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης των Νησιών είναι μία ακόμα ευκαι­ρία. Είναι η ανα­γκαία χρη­μα­το­δό­τηση για να οδη­γη­θούμε σε νησιά που δεν θα ηλε­κτρο­δο­τού­νται από ορυκτά καύσιμα. Και αυτός είναι ένας στόχος που υπη­ρε­τεί το περι­βάλ­λον που θέλουμε. Ένα νέο χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο, το μεγα­λύ­τερο δια­κριτό χρη­μα­το­δο­τικό πρό­γραμμα απο­κλει­στικά για τα νησιά της πατρί­δας μας, στην ιστορία τους. Και έρχεται ακριβώς στον χρόνο που δου­λεύ­ουμε με πράξεις σε αυτή την κατεύ­θυνση. Να θυμίσω:  την αξιο­ποί­ηση της δυνα­τό­τη­τας να συστή­σουμε ενερ­γειακή κοι­νό­τητα, ένα απο­τε­λε­σμα­τικό εργα­λείο για να μειώ­σουμε σημα­ντικά το ενερ­γειακό κόστος λει­τουρ­γίας των οργα­νι­σμών τοπικής αυτο­διοί­κη­σης, τα πρω­το­πο­ριακά έργα, όπως το πρό­γραμμα “Just go Ζero” της Τήλου, που έχει πετύχει το μεγα­λύ­τερο ποσοστό ανα­κύ­κλω­σης και επα­νά­χρη­σης στον κόσμο, το πρό­γραμμα της Χάλκης, του πρώτου “GR-eco Island”, με το μηδε­νικό ανθρα­κικό απο­τύ­πωμα, της Αστυ­πά­λαιας, όπου λει­τουρ­γεί η πρώτη εφαρ­μογή “e-Mobility on Demand” στην Ελλάδα, καθώς και το πρό­γραμμα της Ρόδου “The Rhodes Co-Lab”, που φιλο­δο­ξεί να την μετα­σχη­μα­τί­σει στον πρώτο ολι­στικά βιώσιμο του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμός.

Με μία φράση, τι σημαί­νει για εσάς ο όρος βιω­σι­μό­τητα;

Για εμάς, η βιω­σι­μό­τητα είναι ο νέος πατριω­τι­σμός.

Περνάμε στο 2025 κ. περι­φε­ρειάρχη και τα σχέδια σας για αυτό.

Όπως γνω­ρί­ζετε κ. Αθα­να­σίου, και το γνω­ρί­ζουν και οι πολίτες του Νοτίου Αιγαίου, κινού­μα­στε πάντα στην βάση σχεδίου αλλά εδώ τώρα ισχύει και αυτό που λέει ο λαός μας “όταν ο άνθρω­πος κάνει σχέδια, τα βλέπει ο Θεός και γελά”.

Γιατί το λέτε αυτό;

Για την θεο­μη­νία Bora, που ανέ­τρεψε τον σχε­δια­σμό μας ως προς τις προ­τε­ραιό­τη­τες. Η απο­κα­τά­σταση των ζημιών είναι ο “νούμερο ένα” στόχος για το 2025 και δεν θα μπο­ρούσε να είναι δια­φο­ρε­τικά. Έχουμε ξεκι­νή­σει την δουλειά για την επόμενη ημέρα και σήμερα που μιλάμε έχουν δρο­μο­λο­γη­θεί τα πρώτα βήματα για την απο­κα­τά­σταση των βλαβών.

Αυτό είναι κατα­νοητό. Οι άλλες προ­τε­ραιό­τη­τες;

Επι­γραμ­μα­τικά, θα σας έλεγα : η αξιο­ποί­ηση των πόρων του νέου Περι­φε­ρεια­κού Επι­χει­ρη­σια­κού Προ­γράμ­μα­τος του Νοτίου Αιγαίου στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2021-2027, η στε­γα­στική κρίση, η λει­ψυ­δρία, η στήριξη των μικρών νησιών μας.

Ας ξεκι­νή­σουμε από το ΕΣΠΑ λοιπόν.

Προ­χω­ράμε πιε­στικά στο άνοιγμα όλων των προ­σκλή­σεων του ΕΣΠΑ που θα διο­χε­τεύ­σουν το απα­ραί­τητο οξυγόνο στην οικο­νο­μία, την κοι­νω­νία, το περι­βάλ­λον. Εγκρί­ναμε τις χρη­μα­το­δο­τή­σεις για τις αστικές ανα­πλά­σεις, σε Κω, Κάλυμνο, Νάξο και Σύρο και δώσαμε δεύτερη ευκαι­ρία στη Ρόδο για να μπο­ρέ­σει να φέρει και ο Δήμος Ρόδου πρόταση στο επό­με­νους μήνες. Προ­χω­ρή­σαμε στην υπο­γραφή των χρη­μα­το­δο­τή­σεων για νέους βρε­φο­νη­πια­κούς σταθ­μούς και νέα σχολεία και ανα­νε­ώ­σαμε όλες τις χρη­μα­το­δο­τή­σεις για κοι­νω­νι­κές δομές, που θα συνε­χί­σουν απρό­σκο­πτα τη λει­τουρ­γία τους. Είναι αυτή η υπέροχη αθέατη πλευρά των κοι­νο­τι­κών πόρων που δεν απο­τυ­πώ­νε­ται στην όψη ενός κτηρίου, όπως συμ­βαί­νει για παρά­δειγμα σε ένα έργο υπο­δο­μής, αλλά στην ουσία της κοι­νω­νι­κής προ­σφο­ράς.

Για την στε­γα­στική κρίση, που είναι πράγ­ματι ένα μεγάλο ζήτημα της εποχής;

Όχι μόνο για τα νησιά μας, αλλά και για όλη την Ευρώπη του­λά­χι­στον. Μας προ­βλη­μα­τί­ζει σοβαρά εδώ και αρκετό καιρό και δεν έχει εύκολες λύσεις. Ως Περι­φέ­ρεια έχουμε πρόταση την οποία έχουμε συζη­τή­σει ήδη στο περι­φε­ρειακό συμ­βού­λιο και στη­ρί­ζουμε τις ελπίδες μας στα νέα πολε­ο­δο­μικά σχέδια, μέσα από τα οποία προ­σπα­θούμε να κτί­σουμε λύσεις σε στέρεο και θεσμικά και νομικά έδαφος, ως προς αυτό το ζήτημα.

Για την λει­ψυ­δρία, σας άκουσα με ενδια­φέ­ρον να το λέτε αλλά έχετε αρμο­διό­τητα εσείς σε αυτό το θέμα;

Όχι, δεν έχουμε αρμο­διό­τητα αλλά γνω­ρί­ζετε ότι δεν κρυ­φτή­καμε ποτέ από τον αγώνα για τα μεγάλα ζητή­ματα του τόπου μας. Σήμερα, στη­ρί­ζουμε οικο­νο­μικά σε μελε­τη­τικό επίπεδο έξι Δήμους μας ώστε να κτίσουν την πρότασή τους για την αντι­με­τώ­πιση του θέματος της λει­ψυ­δρίας σε βάθος 25ετίας, και όχι πυρο­σβε­στικά. Τα νησιά στα οποία είναι σε εξέλιξη ο σχε­δια­σμός αυτού του προ­γράμ­μα­τος είναι η Κάλυ­μνος, η Λέρος, η Πάτμος, η Μύκονος, η Νάξος και η Τήνος. Πολύ σύντομα, πιστεύω στο πρώτο τρίμηνο του 2025, θα είμαστε έτοιμοι με το δικό μας σχέδιο, που θα παρου­σιά­σουμε στον πρω­θυ­πουργό με τη φιλο­δο­ξία να απο­τε­λέ­σει πιλο­τικό πρό­γραμμα.

Στα μικρά νησιά έχετε ήδη ένα εντυ­πω­σιακό απο­τύ­πωμα δου­λειάς. Υπάρχει και κάτι και­νούρ­γιο;

Τα μικρά νησιά μας, κ. Αθα­να­σίου, ήταν πάντα στην πρώτη γραμμή της πολι­τι­κής μας και έχουμε σηκώσει, από την πρώτη μέρα όπως ξέρετε, ένα τερά­στιο ποσοστό του τεχνι­κού προ­γράμ­μα­τος όλων των μικρών νησιών μας. Για το 2025, έχουμε καταρ­τί­σει, στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2021-2027, ένα δια­κριτό χρη­μα­το­δο­τικό περι­βάλ­λον, το δικό τους ειδικό πρό­γραμμα ολο­κλη­ρω­μέ­νων χωρικών παρεμ­βά­σεων, με το οποίο φρο­ντί­ζουμε να έχουν ίσες ευκαι­ρίες στη βελ­τί­ωση της ζωής των κατοί­κων τους. Αυτό σημαί­νει την χρη­μα­το­δό­τηση και υλο­ποί­ηση ενός νέου μεγάλου πλέγ­μα­τος έργων, σε όλες τις κατη­γο­ρίες, και σε όλα τα μικρά νησιά μας.

Η συζή­τηση μαζί σας κ. περι­φε­ρειάρχη είναι εξαι­ρε­τικά ενδια­φέ­ρουσα αλλά ο χρόνος πιέζει να την κλεί­σουμε. Πριν κλεί­σουμε λοιπόν θέλω να προ­κα­λέσω μία αναφορά σας στις νίκες για τις οποίες εσείς συχνά μιλάτε.

κ. Αθα­να­σίου, δεν είναι αυτο­σκο­πός οι νίκες. Η βελ­τί­ωση της ζωής των νησιω­τών ήταν πάντα και παρα­μέ­νει ο ένας, ο ευγενής, ο διαρκής στόχος. Το Νότιο Αιγαίο σταθερά τα τελευ­ταία χρόνια κρατάει την οικο­νο­μία του και την μεγα­λώ­νει. Κρατάει την εμπι­στο­σύνη που έχει κερ­δί­σει από διε­θνείς επι­σκέ­πτες και την μεγα­λώ­νει. Αλλά κυρίως κρατάει τον πλη­θυ­σμό του και τον μεγα­λώ­νει. Αυτό σε μία μικρή πατρίδα, στο κέντρο μίας ακρι­τι­κής γει­το­νιάς είναι και η πιο υπε­ρή­φανη νίκη.

κ. περι­φε­ρειάρχη, κ. πρόεδρε, σας ευχα­ρι­στώ για τον χρόνο που μου δια­θέ­σατε, την εξαι­ρε­τική συζή­τηση και την προ­θυ­μία σας να απα­ντή­σετε σε όλα τα ερω­τή­ματα. Θέλω να ευχηθώ κάθε καλό και στα νέα σας καθή­κο­ντα στην Ένωση Περι­φε­ρειών Ελλάδος και να σας ζητήσω να κλεί­σετε αυτή τη συνέ­ντευξη με μία μόνο λέξη-μήνυμα και για τη νέα χρονιά. 

Και εγώ σας ευχα­ρι­στώ κ. Αθα­να­σίου για την ευκαι­ρία που μου δώσατε να απευ­θυνθώ στο συμπα­τριώ­τες μας μέσα από τις σελίδες σας και να ευχηθώ σε όλο τον κόσμο να έχει υγεία και χαμό­γελο.

Θα επι­μείνω κ. πρόεδρε να κλεί­σουμε με την μία δική σας λέξη-μήνυμα για τη νέα χρονιά.

Μπο­ρούμε!