«Βόμβα» Ελεγκτικού Συνεδρίου: Ζήτημα αντισυνταγματικότητας στο νέο ασφαλιστικό

Προ­βλή­ματα συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας εντο­πί­ζει στη γνω­μο­δό­τησή του για το ασφα­λι­στικό νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Εργα­σίας η Ολο­μέ­λεια του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου. Στη γνω­μο­δό­τησή του το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο υπο­στη­ρί­ζει πως το νέο ασφα­λι­στικό νομο­σχέ­διο έχει δια­τη­ρή­σει τον κορμό του νόμου Κατρού­γκα­λου και έχει προ­χω­ρή­σει σε «επου­σιώ­δεις αλλαγές».

Μάλιστα, όπως ανα­φέ­ρε­ται σχετικά, εντάσ­σει και αυτό τους δημό­σιους υπαλ­λή­λους στον ΕΦΚΑ, γεγονός για το οποίο το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο έχει εκφρά­σει την πάγια αντί­θεση του, ενώ αντι­θέ­τως το ΣτΕ, προ­σφά­τως, το είχε κρίνει συνταγ­μα­τικό.

«Με το επίμαχο νομο­σχέ­διο υιο­θε­τού­νται σε γενικό πλαίσιο οι ρυθ­μί­σεις του ν. 4387/2016 και επέρ­χο­νται επου­σιώ­δεις τρο­πο­ποι­ή­σεις αυτού σε συγκε­κρι­μέ­νες δια­τά­ξεις που κρί­θη­καν ως αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές» ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά. Στις παρα­τη­ρή­σεις της γνω­μο­δό­τη­σης εντάσ­σε­ται και ο κίν­δυ­νος έγερσης αξιώ­σεων από συντα­ξιού­χους που εργά­ζο­νται από το 2016 και θεω­ρεί­ται κρίσιμο να διευ­κρι­νι­στεί από ποτέ θα ισχύει ο «κόφτης» του 30%.

Ωστόσο, οι δια­τυ­πω­μέ­νες θέσεις της Ολο­μέ­λειας έχουν καθαρά γνω­μο­δο­τικό χαρα­κτήρα, με την κυβέρ­νηση να έχει τη δυνα­τό­τητα να μην τη λάβει υπόψη. Βέβαια, σε περί­πτωση προ­σφυ­γής δια­φό­ρων Σωμα­τείων στη Δικαιο­σύνη, τον τελικό λόγο για την συνταγ­μα­τι­κό­τητα θα έχουν το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας και το Ελεγ­κτικό Συνέ­δριο.

Η γνω­μο­δο­τική επε­ξερ­γα­σία των νομο­σχε­δίων που έχουν ασφα­λι­στικό περιε­χό­μενο, προ­βλέ­πε­ται από το Σύνταγμα, ενώ στη συγκε­κρι­μένη περί­πτωση η εισή­γηση κάνει λόγο για σύγκρουση ορι­σμέ­νων δια­τά­ξεων του επί­μα­χου νομο­σχε­δίου με τις συνταγ­μα­τι­κές επι­τα­γές.

Τα άρθρα του νομο­σχε­δίου που αντι­με­τω­πί­ζουν «προ­βλή­ματα»

είναι τα  20-21,24-25 και 27. «Το επίμαχο νομο­σχέ­διο, εφόσον εξα­κο­λου­θεί να στη­ρί­ζε­ται, όπως και ο προη­γού­με­νος ασφα­λι­στι­κός νόμος 4387/2016, στην ενιαία ασφα­λι­στική αντι­με­τώ­πιση προ­σώ­πων που, σύμφωνα με το Σύνταγμα, δεν μπορούν να υπα­χθούν στον ίδιο ασφα­λι­στικό οργα­νι­σμό, εγείρει ζήτημα αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας στο σύνολό του» φέρεται να ανα­φέ­ρει η γνω­μο­δό­τηση.

Για το άρθρο 24

«Επί της τρο­πο­ποιού­με­νης παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 4387/2016 παρα­τη­ρεί­ται ότι δεν παρα­τί­θε­νται στην αιτιο­λο­γική έκθεση του νομο­σχε­δίου οι λόγοι που επι­βάλ­λουν τη χρονική παρά­ταση μέχρι και το 2024 στον τρόπο ανα­προ­σαρ­μο­γής των συντά­ξι­μων απο­δο­χών με βάση τη μετα­βολή του μέσου ετήσιου γενικού δείκτη τιμών κατα­να­λωτή καθώς και οι λόγοι της μετά­θε­σης από το 2025 του τρόπου προ­σαύ­ξη­σής τους με βάση τον δείκτη μετα­βο­λής μισθών.

Επί της τρο­πο­ποιού­με­νης παρ. 5 του άρθρου 8 του ν. 4387/2016 παρα­τη­ρεί­ται ότι η αναφορά που γίνεται στην αιτιο­λο­γική έκθεση στις αρχές της αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας εισφο­ρών και παροχών και της ανάγκης δια­σφά­λι­σης από το χορη­γού­μενο ύψος του αντα­πο­δο­τι­κού μέρους της σύντα­ξης ενός ανα­ξιο­πρε­πούς επι­πέ­δου δια­βί­ω­σης των ασφα­λι­σμέ­νων του δημο­σίου τομέα μετά την έξοδό τους από την υπη­ρε­σία, παρί­στα­ται αδόκιμη, δοθέ­ντος ότι όσον αφορά στους δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους και λει­τουρ­γούς και στους στρα­τιω­τι­κούς οι αρχές που διέπουν το ειδικό συντα­ξιο­δο­τικό τους καθε­στώς είναι αυτές της ανα­λο­γι­κό­τη­τας και της κατά το δυνατόν τήρησης εύλογης ανα­λο­γίας των συντά­ξεών τους με τις απο­δο­χές ενερ­γείας τους

Για το άρθρο 25 

Στο πεδίο εφαρ­μο­γής της ως άνω διά­τα­ξης, όπως έχει δια­τυ­πω­θεί, φαί­νε­ται να υπά­γο­νται και οι συντα­ξιού­χοι που είχαν ήδη ανα­λά­βει εργασία ή είχαν ήδη απο­κτή­σει ιδιό­τητα ή δρα­στη­ριό­τητα που υπά­γε­ται στην ασφά­λιση του Ε.Φ.Κ.Α. μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4387/2016 (12.5.2016) και οι ακα­θά­ρι­στες συντά­ξεις τους, κύριες και επι­κου­ρι­κές, έχουν ήδη υποστεί περι­κοπή σε ποσοστό 60%, σύμφωνα με την αντί­στοιχη διάταξη του ν. 4387/2016, όπως σήμερα ισχύει. Έτσι όμως προ­κύ­πτει και ανα­δρο­μική ισχύς της διά­τα­ξης, με συνέ­πεια ενδε­χο­μέ­νως να προ­κύ­πτουν αξιώ­σεις για επι­στροφή της προ­κύ­πτου­σας δια­φο­ράς μεταξύ του αρχικώς θεσπι­σθέ­ντος ποσο­στού μείωσης της τάξης του 60% και της προ­βλε­πό­με­νης με τη νέα διάταξη μείωσης του 30%. 

Πρέπει να διευ­κρι­νι­σθεί αν οι συντα­ξιού­χοι του Ε.Φ.Κ.Α. που από την έναρξη ισχύος του ν. 4387/2016 (12.5.2016) είχαν ανα­λά­βει εργασία ή απέ­κτη­σαν ιδιό­τητα ή δρα­στη­ριό­τητα σε φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης, οι οποίοι θα έχουν συμπλη­ρώ­σει το 61ο και 62ο έτος της ηλικίας τους στις 28.2.2021 και την 1.3.2021 αντί­στοιχα, υπά­γο­νται στον κανόνα του αμέσως προη­γού­με­νου εδαφίου, και οι ακα­θά­ρι­στες κύριες και επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις καθώς και οι προ­συ­ντα­ξιο­δο­τι­κές παροχές κατα­βάλ­λο­νται μειω­μέ­νες σε ποσοστό 30%. Υπό την εκδοχή ότι η διάταξη είναι ανα­δρο­μική, ενδεί­κνυ­ται να ρυθ­μι­στεί το ζήτημα που τίθεται για όσους εξ αυτών, μετά τη δημο­σί­ευση του ν. 4387/2016 (12.5.2016), είχαν ανα­λά­βει εργασία ή είχαν ήδη απο­κτή­σει ιδιό­τητα ή δρα­στη­ριό­τητα σε φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης και η κατα­βολή της σύντα­ξής τους είχε ανα­στα­λεί πλήρως,σύμφωνα με τη διάταξη της ήδη ισχύ­ου­σας παρ. 2 του άρθρου 20.

Για το άρθρο 27 παρ. 5 και 6

Οι δια­τά­ξεις του άρθρου 27 καθι­στούν 
ευνοϊ­κό­τε­ρες τις ρυθ­μί­σεις για τους συντα­ξιού­χους που ανα­λαμ­βά­νουν εργασία υπα­γό­μενη στον Ε.Φ.Κ.Α. (με τη μείωση του ποσο­στού της παρα­κρα­τού­με­νης συντά­ξεως) ή σε φορείς της Γενικής Κυβέρ­νη­σης ειδι­κό­τερα (με τη θέσπιση ορίου ηλικίας για την πλήρη ανα­στολή της συντά­ξεως’), καθώς και με τον καθο­ρι­σμό ανω­τά­του ορίου κατα­λο­γι­σμού σε βάρος του συντα­ξιού­χου, δεν δικαιο­λο­γεί­ται επαρκώς η ευμενής ρύθμιση της παρ. 5, η οποία έρχεται σε αντί­θεση με τη νομο­λο­γία του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου, το οποίο ερμη­νεύον τις πάγιες δια­τά­ξεις του Συντα­ξιο­δο­τι­κού Κώδικα έχει απο­φαν­θεί ότι ο χρόνος υπη­ρε­σίας που δια­νύ­ε­ται μετά την απο­χώ­ρηση του υπαλ­λή­λου από την υπη­ρε­σία δεν προ­σμε­τρεί­ται ως συντά­ξι­μος στην υπη­ρε­σία της προ­γε­νέ­στε­ρης θέσης, βάσει της οποίας δικαιώ­θηκε ήδη συντά­ξεως.

Επί της παρα­γρά­φου 7 του νέου άρθρου 20

Στο εδ. β προ­βλέ­πε­ται ότι σε περί­πτωση παρά­λει­ψης υπο­βο­λής δήλωσης από τον συντα­ξιούχο προς τον φορέα κύριας ασφά­λι­σης του Ε.Φ.Κ.Α. ότι ανέλαβε εργασία ή απέ­κτησε ιδιό­τητα ή δρα­στη­ριό­τητα που υπά­γε­ται υπο­χρε­ω­τικά στον Ε.Φ.Κ.Α., κατα­λο­γί­ζε­ται με ποσό ίσο με το ύψος δώδεκα μηνιαίων συντά­ξεων. Η ρύθμιση αυτή, η οποία επι­βάλ­λει συγκε­κρι­μένο ποσό κατα­λο­γι­σμού χωρίς το ποσό αυτό να συναρ­τά­ται ούτε με τον χρόνο που διήρ­κεσε η παρά­λειψη, ούτε με την ωφέλεια που απο­κό­μισε ο συντα­ξιού­χος από αυτήν (ανάλογα με το αν θα έπρεπε να του κατα­βλη­θεί μειω­μένη σύνταξη, κύρια και επι­κου­ρική ή να ανα­στα­λεί πλήρως η κατα­βολή τους) ενδέ­χε­ται να εγείρει ζήτημα αντί­θε­σής της προς την αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας.

Η τελική επι­σή­μανση της Ολο­μέ­λειας ανα­φέ­ρει τα εξής:

Σημα­ντικά ζητή­ματα συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας του ν. 4387/2016 έχουν παρα­πεμ­φθεί από Τμήματα του Δικα­στη­ρίου και εκκρε­μούν ενώπιον της Ολο­με­λείας, ως δικαιο­δο­τού­ντος οργάνου. Τέτοια ζητή­ματα είναι:

(α) η υπαγωγή των δημο­σίων λει­τουρ­γών και υπαλ­λή­λων και των στρα­τιω­τι­κών σε ενιαίο με τους λοιπούς εργα­ζο­μέ­νους φορέα ασφά­λι­σης χωρίς δια­φο­ρο­ποί­ηση του ασφα­λι­στι­κού κεφα­λαίου των μεν και των δε

(β) ο τρόπος υπο­λο­γι­σμού της σύντα­ξης των πρώτων, η οποία πλέον δεν δομεί­ται εξ ολο­κλή­ρου πάνω στην αρχή της εύλογης ανα­λο­γίας μεταξύ απο­δο­χών ενερ­γείας και σύντα­ξης και

(γ) ο χαρα­κτή­ρας του Δημο­σίου ως ευθέως και βασικώς ευθυ­νο­μέ­νου για την κατα­βολή των συντά­ξεων στους δημο­σί­ους λει­τουρ­γούς και υπαλ­λή­λους και στους στρα­τιω­τι­κούς. Ως εκ τούτου, η γνω­μο­δό­τηση που δια­τυ­πώ­νε­ται από το Δικα­στή­ριο στο παρόν πρα­κτικό περιο­ρί­σθηκε στην εξέταση των υπό επε­ξερ­γα­σία ρυθ­μί­σεων από επόψεως άλλης εκτός από εκείνη που θα συνι­στούσε πρό­κριμα ή, εν πάση περι­πτώ­σει, κρίση επί των κατά τα ανωτέρω παρα­πεμ­φθέ­ντων στη δικα­στική Ολο­μέ­λεια του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου ζητη­μά­των.

Ο Επί­τρο­πος της Επι­κρα­τείας Αντ. Νικη­τά­κης 

Ο Επί­τρο­πος Επι­κρα­τείας κ. Νικη­τά­κης στην εισή­γηση του μεταξύ αλλων ανα­φέ­ρει:

Επί του άρθρου 20 

Μη συνταγ­μα­τικά θεμιτή διάταξη

Στο επίμαχο άρθρο 20 δια­τυ­πώ­νο­νται οι γενικές αρχές που διέπουν το υπό θέσπιση ασφα­λι­στικό σύστημα (κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης, ισό­τη­τας, αλλη­λεγ­γύης, ανα­δια­νο­μής, υπο­χρε­ω­τι­κό­τη­τας, αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας, ενό­τη­τας, επάρ­κειας και βιω­σι­μό­τη­τας του συστή­μα­τος), ενώ κατο­χυ­ρώ­νε­ται ρητώς η εγγυ­η­τική ευθύνη του Κράτους ως προς την βιω­σι­μό­τητα των φορέων κύριας και επι­κου­ρι­κής ασφά­λι­σης, την επάρ­κεια των παροχών και την παροχή ωφε­λειών στους πολίτες, μέσω της αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας.

Η ανα­γκαιό­τητα, όμως, της ανα­διάρ­θρω­σης του κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στι­κού συστή­μα­τος για την εξυ­πη­ρέ­τηση των ανωτέρω αρχών δεν συνιστά λόγο που μπορεί να δικαιο­λο­γή­σει θεμιτά την παρά­καμψη των συνταγ­μα­τι­κών εγγυ­ή­σεων του ειδικού συντα­ξιο­δο­τι­κού καθε­στώ­τος των δημο­σίων λει­τουρ­γών, υπαλ­λή­λων και στρα­τιω­τι­κών, διά της απορ­ρό­φη­σης του ειδικού αυτού συστή­μα­τος στο συνταγ­μα­τικά δια­κριτό, κατ’ άρθρο 22 παρ. 5 του Συντάγ­μα­τος, κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στικό σύστημα.

Επι­ση­μαί­νε­ται, επίσης, ότι σε καμία περί­πτωση δεν παρί­στα­ται συνταγ­μα­τικά θεμιτή η κατά παρά­βαση του ίδιου του Συντάγ­μα­τος θεσμική αλλοί­ωση του ειδικού συντα­ξιο­δο­τι­κού καθε­στώ­τος των δημο­σίων λει­τουρ­γών, υπαλ­λή­λων και στρα­τιω­τι­κών με την ενσω­μά­τωσή του στο κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στικό σύστημα, προ­κει­μέ­νου για λόγους αμιγώς δημο­σιο­νο­μι­κούς να συμ­βάλ­λει διά του μηχα­νι­σμού των εισφο­ρών στη βιω­σι­μό­τητα του συστή­μα­τος αυτού με το οποίο δεν συν­δέ­ε­ται εκ του Συντάγ­μα­τος, ούτε είναι συνταγ­μα­τικά επι­τρε­πτό να συν­δε­θεί δια νόμου, υπο­κα­θι­στώ­ντας κατ’ αυτόν τον τρόπο αφενός την υπο­χρέ­ωση συμ­βο­λής στη βιω­σι­μό­τητα του εν λόγω συστή­μα­τος όσων μετέ­χουν σ’ αυτό (εν ενερ­γεία και συντα­ξιού­χων απα­σχο­λού­με­νων με σχέση ιδιω­τι­κού δικαίου και των εργο­δο­τών αυτών) και αφε­τέ­ρου την εγγυ­η­τική ευθύνη του ίδιου του Κράτους για την σύμφωνα με το άρθρο 22 παρ. 5 του Συντάγ­μα­τος υπο­χρέ­ωση χρη­μα­το­δό­τη­σης της κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης.

Τοντε­λευ­ταίο εδάφιο του άρθρου 20, κατά το οποίο «Ειδικές δια­τά­ξεις σχε­τι­κές με την κρατική χρη­μα­το­δό­τηση του συστή­μα­τος κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης καταρ­γού­νται», ενέχει αορι­στία και αντί­φαση, καθόσον αν και καταρ­γεί­ται η κρατική χρη­μα­το­δό­τηση του συστή­μα­τος κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης, το κράτος φέρεται να δια­τη­ρεί πλήρη εγγυ­η­τική υπο­χρέ­ωση για το σύνολο των ασφα­λι­στι­κών παροχών.

Περαι­τέρω, η διάταξη αυτή έρχεται σε αντί­θεση με το άρθρο 3 παρ. 1 γ του νομο­σχε­δίου, στο οποίο, κατά τρο­πο­ποί­ηση του άρθρου 57 του ν.4387/2016, προ­βλέ­πε­ται ότι πόρος του ΕΦΚΑ απο­τε­λεί, μεταξύ άλλων, «ηεπι­χο­ρή­γηση από τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό για την χρη­μα­το­δό­τηση της εθνικής σύντα­ξης και την εκπλή­ρωση της πλήρους εγγυ­η­τι­κής υπο­χρέ­ω­σης του Κράτους». Πάντως, σε κάθε περί­πτωση, η πλήρης διακοπή της δυνα­τό­τη­τας της κρα­τι­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης του συστή­μα­τος κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης θέτει ζήτημα συμ­βα­τό­τη­τας προς το άρθρο 22 παρ. 5 του Συντάγ­μα­τος.

Επί του άρθρου 21

Συνταγ­μα­τική υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις είναι η παρά­γρα­φος 3 του άρθρου 21, μόνο υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι στην κατ’ εξου­σιο­δό­τηση κοινή υπουρ­γική απόφαση δεν θα περιέ­χο­νται ρυθ­μί­σεις σχετικά με απονομή ή αύξηση συντά­ξεων, καθόσον τα ανωτέρω ζητή­ματα καθο­ρί­ζο­νται υπο­χρε­ω­τικά με νόμο του Υπουρ­γού Οικο­νο­μι­κών και όχι με την έκδοση κοινής υπουρ­γι­κής από­φα­σης ύστερα από νομο­θε­τική εξου­σιο­δό­τηση.

Επί του άρθρου 24 

Επι­χει­ρεί­ται αντι­συ­νταγ­μα­τικά η αλλαγή δικα­στι­κής δικαιο­δο­σίας

Σε κάθε πάντως περί­πτωση, σημειώ­νουμε ότι η δικαιο­δο­σία του Δικα­στη­ρίου επί των δια­φο­ρών που ανα­φύ­ο­νται από τη απονομή συντά­ξεων των δημο­σίων λει­τουρ­γών, υπαλ­λή­λων και στρα­τιω­τι­κών, δεν δύναται να τεθεί εν αμφι­βόλω από τη νομο­θε­τική εξο­μοί­ωση της σύντα­ξης με κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στική παροχή, ακόμη και αν αυτή επι­χει­ρεί­ται κατά τρόπο αντι­συ­νταγ­μα­τικό, αλλοιώ­νο­ντας τον πυρήνα της λει­τουρ­γίας της σύντα­ξης ως συνέ­χειας της αμοιβής της κατη­γο­ρίας αυτής δικαιού­χων, καθόσον αντί­θετη εκδοχή θα οδη­γούσε σε κατά περι­γραφή του Συντάγ­μα­τος και του άρθρου 98 παρ. 1 περ. στ΄ περί απο­κλει­στι­κής δικαιο­δο­σίας του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου, μετα­τροπή των συντα­ξιο­δο­τι­κών δια­φο­ρών σε κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στι­κές και απο­ψί­λωση του Δικα­στη­ρίου αυτού, από συνταγ­μα­τικά απο­νε­μη­μένη αρμο­διό­τητα.

Επί του άρθρου 24

«Εθνική σύνταξη» και «αντα­πο­δο­τική σύνταξη»

Με το επίμαχο άρθρο τρο­πο­ποιεί­ται το άρθρο 8 του ν. 4387/2016, σε συμ­μόρ­φωση προς τις απο­φά­σεις της Ολο­μέ­λειας του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας που έκριναν αντι­συ­νταγ­μα­τικά τα προ­βλε­πό­μενα στο άρθρο αυτό ποσοστά ανα­πλή­ρω­σης για τον σχη­μα­τι­σμό της «αντα­πο­δο­τι­κής σύντα­ξης» και επέρ­χε­ται έτσι αύξηση αυτών ανάλογη με την κλίμακα των ετών ασφά­λι­σης. Ορί­ζε­ται δε ότι η ανα­προ­σαρ­μογή των συντά­ξεων ανα­φέ­ρε­ται στην ανα­προ­σαρ­μογή των συντα­ξί­μων απο­δο­χών, η οποία για το διά­στημα έως και το 2024, διε­νερ­γεί­ται κατά τη μετα­βολή του μέσου ετήσιου γενικού δείκτη τιμών κατα­να­λωτή της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, ενώ για το διά­στημα από το 2025 και εφεξής η προ­σαύ­ξηση των συντα­ξί­μων απο­δο­χών διε­νερ­γεί­ται με βάση το δείκτη μετα­βο­λής μισθών, που υπο­λο­γί­ζε­ται από την ΕΛΣΤΑΤ.

Πρέπει καταρ­χήν να επι­ση­μαν­θεί ότι με το υπό επε­ξερ­γα­σία νομο­σχέ­διο, που υιο­θε­τεί πλήρως το σύστημα του ν. 4387/2016, ως σύνταξη των δημο­σίων υπαλ­λή­λων νοείται το άθροι­σμα δύο αυτο­τε­λών μεγεθών, αφενός της «εθνικής σύντα­ξης», η οποία δεν χρη­μα­το­δο­τεί­ται από ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές, αλλά απευ­θείας από τον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό και αντι­στοι­χεί στη συμ­με­τοχή του κράτους μέσω του κρα­τι­κού πρου­πο­λο­γι­σμού στις συντα­ξιο­δο­τι­κές παροχές, καθώς και της «αντα­πο­δο­τι­κής» σύντα­ξης, κύριο μέσο χρη­μα­το­δό­τη­σης της οποίας είναι, στο πλαίσιο της αρχής της αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας και της αρχής της κοι­νω­νι­κής δια­γε­νε­α­κής αλλη­λεγ­γύης, οι ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές που κατα­βάλ­λο­νται από τον ενεργό πλη­θυ­σμό και, στο πλαίσιο της εθνικής κοι­νω­νι­κής αλλη­λεγ­γύης, η συμ­με­τοχή του κράτους με την καθιέ­ρωση της εγγυ­η­τι­κής υπο­χρέ­ω­σής του για το σύνολο των ασφα­λι­στι­κών παροχών. Το ύψος δε αυτής υπο­λο­γί­ζε­ται από τις συντά­ξι­μες απο­δο­χές, τον συνο­λικό χρόνο ασφά­λι­σης των ασφα­λι­σμέ­νων και τα ποσοστά ανα­πλή­ρω­σης. Εκ τούτων συνά­γε­ται ότι με την προ­τει­νό­μενη ρύθμιση, η οποία παρα­μέ­νει προ­ση­λω­μένη στη δομή του συστή­μα­τος ασφά­λι­σης του ν. 4387/2016 που θεσμο­θέ­τησε και για τους δημο­σί­ους λει­τουρ­γούς, υπαλ­λή­λους και στρα­τιω­τι­κούς αφενός την εθνική σύνταξη, ως παροχή προ­νοια­κού χαρα­κτήρα ενσω­μα­τω­μένη στο κοι­νω­νι­κο­α­σφα­λι­στικό σύστημα, αφε­τέ­ρου δε την αντα­πο­δο­τική σύνταξη, ως γνήσια ασφα­λι­στική παροχή, αλλοιώ­θηκε η εκ του Συντάγ­μα­τος ιδιαί­τερη φύση της συντα­ξιο­δο­τι­κής παροχής τους ως μισθο­λο­γι­κού οφέλους που απορ­ρέει από την ειδική λει­τουρ­γική τους θέση με το Κράτος, κατά παρά­βαση των δια­τά­ξεων που υπο­δέ­χο­νται συνταγ­μα­τικά τη σχετική θεσμική εγγύηση, αλλά και την αρχή της ανα­λο­γι­κής ισό­τη­τας, αφού παρα­γνω­ρί­ζο­νται τα απορ­ρέ­ο­ντα εκ του Συντάγ­μα­τος ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά της νομικής τους θέσης και εξο­μοιώ­νο­νται με όλως ανό­μοιες κατη­γο­ρίες και δη εκείνες των κοινών ασφα­λι­σμέ­νων (βλ. ΕλΣυν. ΙΙ Τμ. 930/2019, ΙΙΙ Τμ. 277, 278/2019, μειοψ).

Πέραν τούτων, πλήτ­τε­ται η συνταγ­μα­τική αρχή της ιδιαί­τε­ρης συντα­ξιο­δο­τι­κής μετα­χεί­ρι­σής τους που επι­βάλ­λει τον προσ­διο­ρι­σμό του συντά­ξι­μου μισθού των δημο­σίων υπαλ­λή­λων σε συνάρ­τηση με τις απο­δο­χές ενεργού υπη­ρε­σίας τους κατά το δυνατόν εγγύ­τερα στο χρόνο εξόδου τους από την υπη­ρε­σία (αρχή εύλογης ανα­λο­γίας), ανάλογα με την υπη­ρε­σιακή κατά­σταση κατά το χρόνο συντα­ξιο­δό­τη­σής τους, και τη δια­τή­ρηση των υφι­στά­με­νων δια­φο­ρο­ποι­ή­σεων, ανά κλάδο, βαθμό και έτη υπη­ρε­σίας, στις συντά­ξι­μες απο­δο­χές.

Ειδι­κό­τερα, δεν δια­σφα­λί­ζε­ται η τήρηση μίας εύλογης ή στα­θε­ρής ποσο­τι­κής σχέσης, μεταξύ της σύντα­ξης και των απο­δο­χών ενερ­γείας, όπως αυτές είχαν δια­μορ­φω­θεί σε χρόνο ευλόγως προσ­διο­ρι­ζό­μενο σε σχέση με την έξοδό τους από την υπη­ρε­σία, ώστε να δια­τη­ρεί­ται ένα επαρκές ποσοστό ανα­πλή­ρω­σης του εισο­δή­μα­τος ενερ­γείας στους απο­χω­ρού­ντες από την υπη­ρε­σία.

Περαι­τέρω, με την πρό­βλεψη για ανα­προ­σαρ­μογή των συντά­ξεων βάσει γενικών δεικτών της ΕΛΣΤΑΤ, σε συν­δυα­σμό με την κατάρ­γηση των σχε­τι­κών δια­τά­ξεων του Συντα­ξιο­δο­τι­κού Κώδικα (άρθρα 9 και 34) που συναρ­τού­σαν τον κανο­νι­σμό και την ανα­προ­σαρ­μογή της σύντα­ξης από τις εκά­στοτε ισχύ­ου­σες μισθο­λο­γι­κές δια­τά­ξεις (βλ. άρθρο 14 παρ. 3 β του ν. 4387/2014), πλέον η συνο­λική συντα­ξιο­δο­τική παροχή που κατα­βάλ­λε­ται στους απο­χω­ρού­ντες δημο­σί­ους λει­τουρ­γούς, υπαλ­λή­λους και στρα­τιω­τι­κούς, απο­συν­δέ­ε­ται πλήρως από τις απο­δο­χές ενερ­γείας κατά το χρόνο εξόδου τους από την υπη­ρε­σία, γεν­νώ­ντας ωσαύτως ζήτημα συμ­βα­τό­τη­τας με Σύνταγμα.

Ανε­ξαρ­τή­τως των ανωτέρω, η επιλογή των προ­βλε­πό­με­νων ποσο­στών ανα­πλή­ρω­σης δεν τεκ­μη­ριώ­νε­ται με βάση ειδικές ανα­λο­γι­στι­κές μελέτες, καθόσον πρέπει να προ­κύ­πτει η ύπαρξη μιας δίκαιης ανα­λο­γίας μεταξύ μισθού ενερ­γείας και ύψους της σύντα­ξης.

Επί του άρθρου 25 

Ασάφεια ως προς το χρόνο επα­νυ­πο­λο­γι­σμού των συντά­ξι­μων απο­δο­χών

Στο επίμαχο άρθρο προ­βλέ­πε­ται η ανα­προ­σαρ­μογή των ήδη κατα­βαλ­λό­με­νων συντά­ξεων.  Από την συγκρι­τική εξέταση των παρα­γρά­φων 2 και 3 του επί­μα­χου άρθρου, σε συν­δυα­σμό με την οικεία αιτιο­λο­γική έκθεση, η οποία παρα­θέ­τει ως κοινή ημε­ρο­μη­νία εφαρ­μο­γής των προ­βλε­πό­με­νων στις παρα­γρά­φους αυτές ανα­προ­σαρ­μο­γών (συντά­ξι­μος μισθός και ποσοστά ανα­πλή­ρω­σης) την 1.10.2019, γεν­νά­ται ασάφεια ως προς το χρονικό σημείο επα­νυ­πο­λο­γι­σμού των συντά­ξι­μων απο­δο­χώντης παρα­γρά­φου 2, δοθέ­ντος ότι το κείμενο της διά­τα­ξης θέτει ως ημε­ρο­μη­νία επα­νυ­πο­λο­γι­σμού την 1.1.2019. Περαι­τέρω, από την οικεία αιτιο­λο­γική έκθεση, που εστιά­ζει κυρίως στην εφαρ­μογή των νέων ποσο­στών ανα­πλή­ρω­σης, δεν προ­κύ­πτει ο λόγος δια­φο­ρο­ποί­η­σης των παρα­γρά­φων 2 και 3 ως προς το χρονικό σημείο εφαρ­μο­γής των προ­βλε­πό­με­νων σε αυτών επι­μέ­ρους ανα­προ­σαρ­μο­γών.

Πέραν τούτων, η παρά­γρα­φος 2 του άρθρου αυτού, στην οποία ορί­ζε­ται ότι το ύψος των κατα­βαλ­λό­με­νων συντά­ξεων μέχρι 31.12.2018 καθο­ρί­ζε­ται από τις ισχύ­ου­σες, στις 31.12.2014, δια­τά­ξεις, γεννά ασάφεια ως προς το εάν λαμ­βά­νο­νται ή όχι υπόψη οι περι­κο­πές που επήλθαν στις συντά­ξεις των δημο­σίων υπαλ­λή­λων και στρα­τιω­τι­κών με τις δια­τά­ξεις των νόμων 4051/2012, 4093/2012, οι οποίες κρί­θη­καν ως αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές και μη εφαρ­μο­στέες με απο­φά­σεις της Ολο­μέ­λειας του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου.

Επί του άρθρου 27

 Δεύτερη απα­σχό­ληση – περι­κο­πές

Με το άρθρο αυτό ρυθ­μί­ζε­ται η απα­σχό­ληση των συντα­ξιού­χων. Πρέπει καταρ­χάς να σημειω­θεί ότι το άρθρο αυτό δεν χρήζει γνω­μο­δό­τη­σης, διότι οι ρυθ­μί­σεις του δεν αφορούν στον κανο­νι­σμό συντά­ξεων, αλλά στην εκτέ­λεση αυτών και, συγκε­κρι­μένα, στον περιο­ρι­σμό του ύψους τους. Αν ήθελε παρα­σχε­θεί από την Ολο­μέ­λεια γνώμη επί του άρθρου αυτού, παρα­τη­ρούμε ότι οι θεσπι­ζό­με­νες ρυθ­μί­σεις, σύμφωνα με τις οποίες οι κατα­βαλ­λό­με­νες κύριες και επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις για όσους συντα­ξιού­χους ανα­λαμ­βά­νουν εργασία ή απο­κτούν ιδιό­τητα ή δρα­στη­ριό­τητα υπο­χρε­ω­τι­κώς υπακτέα στην ασφά­λιση του Ε.Φ.Κ.Α. κατα­βάλ­λο­νται μειω­μέ­νες σε ποσοστό 30%, αντί του ποσο­στού του 60%, που ορι­ζό­ταν στο ν. 4387/2016, απο­τε­λούν ένα θετικό μέτρο για την ενί­σχυση του εισο­δή­μα­τος των συντα­ξιού­χων. Επι­ση­μαί­νε­ται, πάντως, ότι στις περι­πτώ­σεις κατά τις οποίες προ­βλέ­πε­ται η ανα­στολή κατα­βο­λής σύντα­ξης ενδε­χο­μέ­νως να τίθεται θέμα συμ­βα­τό­τη­τας της διά­τα­ξης με υπερ­κεί­με­νης ισχύος δια­τά­ξεις και κυρίως με το άρθρο 1 του Πρώτου Πρό­σθε­του Πρω­το­κόλ­λου της ΕΣΔΑ.

Σοφία Σπίγγου