Δένδιας: Αυξημένος κίνδυνος εσκεμμένης πρόκλησης, όσο πλησιάζουμε στις τουρκικές εκλογές

Τα βέλη του στην Τουρκία για την επι­θε­τική της ρητο­ρική έριξε ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Νίκος Δένδιας, προει­δο­ποιώ­ντας ότι, όσο πλη­σιά­ζουμε στις τουρ­κι­κές εκλογές, μπορεί να υπάρξει κάποια εσκεμ­μένη πρό­κληση.

Ο κ. Δένδιας, σε συνέ­ντευξή του στο «Βήμα της Κυρια­κής», ξεκα­θά­ρισε επίσης ότι η Τουρκία «οφείλει να αντι­λη­φθεί επίσης ότι όπως δεν διεκ­δι­κούμε ούτε σπιθαμή εδάφους της, το ίδιο απαι­τούμε και από αυτήν».

Ανα­λυ­τικά η συνέ­ντευξή του:

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Προ­ε­κλο­γικό τέχνα­σμα ή ρεα­λι­στική απειλή η κλι­μά­κωση της έντασης από την πλευρά της Τουρ­κίας; Τι μέτρα παίρ­νετε και τι συντο­νι­σμός υπάρχει μεταξύ Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών και Υπουρ­γείου Εθνικής Άμυνας;

Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Η κλι­μά­κωση της ρητο­ρι­κής από τουρ­κι­κής πλευράς, όπως έχω τονίσει και στο παρελ­θόν, έχει φτάσει σε πρω­το­φανή επίπεδα. Επίσης παρα­τη­ρούμε την εργα­λειο­ποί­ηση του Μετα­να­στευ­τι­κού και τις διαρ­κείς προ­σπά­θειες σπί­λω­σης της εικόνας της χώρας μας, μέσω της συνε­χούς δια­σπο­ράς ψευδών ειδή­σεων. Φοβάμαι ότι όσο πλη­σιά­ζουμε προς τις τουρ­κι­κές εκλογές η ένταση δεν θα μειωθεί και ο κίν­δυ­νος ενός ατυ­χή­μα­τος ή ενδε­χο­μέ­νως μιας εσκεμ­μέ­νης προ­κλη­τι­κής κίνησης αυξά­νε­ται. Για τον λόγο αυτόν απαι­τεί­ται επα­γρύ­πνηση, εγρή­γορση, ομόνοια και ψυχραι­μία. Απέ­να­ντι στην κλι­μα­κού­μενη απειλή, η Ελλάδα θωρα­κί­ζε­ται. Στο διπλω­μα­τικό πεδίο έχω ανα­λά­βει την ενη­μέ­ρωση των φίλων και συμ­μά­χων, καθώς και την ενί­σχυση του πλέγ­μα­τος σχέσεων που έχουμε δημιουρ­γή­σει. Έχει σημασία προ­κει­μέ­νου να υπάρχει κατα­νό­ηση και στήριξη των θέσεών μας, οι οποίες απο­τε­λούν θέσεις εφαρ­μο­γής του Διε­θνούς Δικαίου. Όσον αφορά τη συνερ­γα­σία με το υπουρ­γείο Εθνικής Άμυνας, αυτή είναι άψογη και διαρκής σε επίπεδο υπουρ­γών και λοιπών παρα­γό­ντων. Υπεν­θυ­μίζω, μεταξύ άλλων, ότι θεσμο­θε­τή­σαμε τη σύσταση αυτο­τε­λούς Γρα­φείου Αμυ­ντι­κής Διπλω­μα­τίας στο Υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, στε­λε­χω­μέ­νου από στρα­τιω­τικό προ­σω­πικό των τριών κλάδων των Ενόπλων Δυνά­μεων, ώστε να υπάρχει διαρκής και σαφής ενη­μέ­ρωση για την κατά­σταση επί του πεδίου.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η Τουρκία επι­χει­ρεί να δικαιο­λο­γη­θεί επι­κα­λού­μενη τις Συν­θή­κες της Λωζάν­νης και των Παρι­σίων. Στις επαφές σας σύμ­μα­χοι και εταίροι πώς αντι­με­τω­πί­ζουν την έξαρση της τουρ­κι­κής ρητο­ρι­κής; Υπάρχει διάθεση ανά­λη­ψης πρω­το­βου­λιών δια­με­σο­λά­βη­σης;

Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Επι­τρέψτε μου να ξεκι­νήσω από το τελευ­ταίο σημείο της ερώ­τη­σής σας. Περι­θώ­ρια μεσο­λά­βη­σης θα υπήρχαν εάν η τουρ­κική πλευρά είχε διάθεση να μιλήσει με εμάς και δεν υπήρχαν απευ­θείας κανάλια επι­κοι­νω­νίας. Δυνα­τό­τη­τες διμερών επαφών υπάρ­χουν πολλές, σε όλα τα επίπεδα. Το ζήτημα είναι ότι η τουρ­κική πλευρά τις δυσχε­ραί­νει με τη στάση της. Παράλ­ληλα, η Τουρκία, με τη γενι­κό­τερη επι­θε­τική ρητο­ρική της και με τις αδια­νό­η­τες εκφρά­σεις κυβερ­νη­τι­κών αξιω­μα­τού­χων της κατά της Ελλάδας, υπο­νο­μεύει τη δημιουρ­γία ενός κλί­μα­τος που θα επέ­τρεπε εποι­κο­δο­μη­τικό διάλογο, στη βάση του Διε­θνούς Δικαίου. Θα ευχό­μουν αυτό να αλλάξει. Όσον αφορά τις συν­θή­κες της Λωζάν­νης και των Παρι­σίων, τις οποίες επι­κα­λεί­ται η Τουρκία ad nauseam, ισχυ­ρι­ζό­μενη ότι η Ελλάδα τις παρα­βιά­ζει, έχουμε φρο­ντί­σει να δια­τη­ρούμε επαφές με όλα τα συμ­βαλ­λό­μενα μέρη και των δύο συν­θη­κών. Ακριβώς για να προ­βάλ­λουμε τις θέσεις μας. Για παρά­δειγμα, η Ιαπωνία, την οποία επι­σκέ­φθηκα τον Απρίλιο, είναι συμ­βαλ­λό­μενο μέρος της Συν­θή­κης της Λωζάν­νης. Η Πολωνία, την οποία επι­σκέ­φθηκα πριν από λίγες ημέρες, έχει υπο­γρά­ψει τη Συνθήκη των Παρι­σίων. Καμία επαφή μας δεν γίνεται τυχαία. Απο­τε­λεί μέρος μιας ευρύ­τε­ρης στρα­τη­γι­κής. Και οφείλω να επι­ση­μάνω ότι επι­βε­βαιώ­νε­ται η κατα­νό­ηση των εταίρων μας και οι δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις τους απηχούν πλέον την ανάγκη εφαρ­μο­γής του Διε­θνούς Δικαίου, του Ευρω­παϊ­κού Κεκτη­μέ­νου και της κοινής λογικής. Πλέον πρό­σφατο παρά­δειγμα απο­τε­λεί η στάση της Γερ­μα­νίας, καθώς και της Μεγάλης Βρε­τα­νίας. Εκτιμώ ότι αυτή ακριβώς η στοί­χιση με θέσεις που η Τουρκία δεν ασπά­ζε­ται, όπως και η ανα­βάθ­μιση του ρόλου της χώρας μας στην ευρύ­τερη περιοχή, τα τρία τελευ­ταία χρόνια, προ­κα­λεί εκνευ­ρι­σμό στη γει­το­νική χώρα. Είναι χρήσιμο και για την Τουρκία να αντι­λη­φθεί ότι είναι προς το συμ­φέ­ρον της να έχει έναν φιλικό και αξιό­πι­στο γείτονα που ανήκει στην ίδια συμ­μα­χία, αλλά και στην ΕΕ. Οφείλει να αντι­λη­φθεί επίσης ότι όπως δεν διεκ­δι­κούμε ούτε σπιθαμή εδάφους της, το ίδιο απαι­τούμε και από αυτήν. Η δε διαφορά μας είναι επι­λύ­σιμη στο πλαίσιο του Διε­θνούς Δικαίου και του Διε­θνούς Δικαίου της Θάλασ­σας.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θεω­ρείτε πιθανή την επιβολή κυρώ­σεων στην Τουρκία από την ΕΕ, τόσο για τη στάση της απέ­να­ντι στη Ρωσία, αλλά και σε μια δεύτερη εξέλιξη σε σχέση με τα ελλη­νο­τουρ­κικά; Η επέ­κταση των χωρικών υδάτων νότια και ανα­το­λικά της Κρήτης είναι ένα ζήτημα που βρί­σκε­ται στο τραπέζι;

Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Όσον αφορά τα ελλη­νο­τουρ­κικά, τα συμπε­ρά­σματα του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου του Μαρτίου του 2021, τα οποία ανα­φέ­ρο­νται στη λήψη μέτρων κατά της Τουρ­κίας σε περί­πτωση υπο­τρο­πής, συνε­χί­ζουν να ισχύουν. Τόσο η χώρα μας όσο και οι ευρω­παϊ­κοί θεσμοί, όπως η Επι­τροπή, η οποία κάθε χρόνο δημο­σιεύει την έκθεση προόδου των υπο­ψη­φίων κρατών, παρα­κο­λου­θούμε εκ του σύνεγ­γυς την τουρ­κική συμπε­ρι­φορά. Ανα­φο­ρικά με τις σχέσεις με τη Ρωσία, είναι αυτο­νό­ητο ότι εάν τουρ­κι­κές εται­ρείες έχουν συναλ­λα­γές με ρωσικές οντό­τη­τες στις οποίες έχουν επι­βλη­θεί κυρώ­σεις, αυτό θα πρέπει να εξε­τα­στεί και να ληφθούν τα προ­βλε­πό­μενα μέτρα. Δεν μπορεί η Τουρκία να απο­τε­λεί παρα­καμ­πτή­ρια οδό για τις ρωσικές εξα­γω­γές και εισα­γω­γές προ­ϊ­ό­ντων ή υπη­ρε­σιών που τελούν υπό καθε­στώς κυρώ­σεων. Όσον αφορά το ζήτημα της επέ­κτα­σης των χωρικών υδάτων νότια και ανα­το­λικά της Κρήτης, για το οποίο υπάρχει πολλή συζή­τηση, έχουμε τοπο­θε­τη­θεί επα­νει­λημ­μένα. Η επέ­κταση των χωρικών υδάτων θα γίνει όταν η κυβέρ­νηση θεω­ρή­σει ότι θα είναι προς το εθνικό συμ­φέ­ρον. Βεβαίως, της επέ­κτα­σης πρέπει να προη­γη­θεί μια τεχνική προ­ερ­γα­σία, όπως η χάραξη ευθειών γραμμών βάσης και το κλεί­σιμο των κόλπων, προ­ερ­γα­σία η οποία βαίνει προς ολο­κλή­ρωση. Όμως, η προ­ερ­γα­σία αυτή δεν απο­τε­λεί από μόνη της προ­άγ­γελο άλλων εξε­λί­ξεων. Έχουμε τονίσει ότι η προ­ερ­γα­σία αυτή έχει ξεκι­νή­σει από την Κρήτη προ­κει­μέ­νου, όποτε κρίνει σκόπιμο η κυβέρ­νηση – και το υπο­γραμ­μίζω αυτό – να έχει τη δυνα­τό­τητα επέ­κτα­σης των χωρικών υδάτων.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Νέο μνη­μό­νιο Τουρ­κίας – Λιβύης για τους υδρο­γο­νάν­θρα­κες. Υπήρξε ολι­γω­ρία από την πλευρά της Αθήνας; Τι συζη­τή­σατε για τις εξε­λί­ξεις στη Λιβύη στην Αίγυπτο;

Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Ουδεμία «ολι­γω­ρία» υπήρξε όσον αφορά την υπο­γραφή του «μνη­μο­νίου». Γνω­ρί­ζαμε ότι η Τουρκία προ­σπα­θούσε με κάθε ευκαι­ρία να «ενερ­γο­ποι­ή­σει» το παρά­νομο, άκυρο και ανυ­πό­στατο «μνη­μό­νιο» του 2019. Το ενδε­χό­μενο αυτό και τον συναφή κίνδυνο περαι­τέρω απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης της Λιβύης, καθώς και της ευρύ­τε­ρης περιο­χής, το είχαμε θέσει μετ’ επι­τά­σεως στους συνο­μι­λη­τές μας, από την Αίγυπτο, Γαλλία, τη Γερ­μα­νία, τις ΗΠΑ και άλλους. Και βεβαίως το είχαμε θέσει και σε Λίβυους συνο­μι­λη­τές μας. Να σας υπεν­θυ­μίσω ότι μέσα σε λίγες ώρες από τη σχετική ανα­κοί­νωση το «μνη­μό­νιο» κατα­δι­κά­στηκε από τη Λιβυκή Βουλή και την πλειο­ψη­φία του Υψηλού Συμ­βου­λίου. Και βεβαίως εκδη­λώ­θηκε άμεσα ηχηρή αντί­δραση από ΕΕ, ΗΠΑ, Αίγυπτο, Κύπρο, για να ακο­λου­θή­σουν Γερ­μα­νία, Ηνωμένο Βασί­λειο, Γαλλία κ.ά. Αυτό δεν θα μπο­ρούσε να γίνει αν δεν υπήρχε προ­ερ­γα­σία με τους συμ­μά­χους και εταί­ρους για το ζήτημα της Λιβύης, και μάλιστα σε βάθος χρόνου. Επι­πλέον, το μνη­μό­νιο που υπο­γρά­φηκε με την τουρ­κική πλευρά αντι­βαί­νει στη συμ­φω­νία του φόρουμ του Πολι­τι­κού Δια­λό­γου της Λιβύης, καθώς η μετα­βα­τική κυβέρ­νηση δεν έχει το δικαί­ωμα να συνά­πτει συμ­φω­νίες που δεσμεύ­ουν διεθνώς τη χώρα. Οι σχέσεις μας με την Αίγυπτο είναι κάτι παρα­πάνω από στρα­τη­γι­κές. Είναι σχέσεις ζωτικής σημα­σίας για τη χώρα μας. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο ότι στα τρία χρόνια που είμαι Υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών έχω επι­σκε­φθεί το Κάιρο 12 φορές και ότι συναντώ τον Αιγύ­πτιο ομόλογό μου Sameh Shoukry με κάθε ευκαι­ρία. Στο Κάιρο συζη­τή­σαμε για την περαι­τέρω εμβά­θυνση των διμερών μας σχέσεων. Υπήρξε πλήρης σύμ­πτωση απόψεων όσον αφορά τις εξε­λί­ξεις στη Λιβύη και απο­φα­σί­στηκε να συνε­χι­στεί ο συντο­νι­σμός σε όλα τα επίπεδα. Επίσης, αμφό­τε­ρες οι πλευρές υπο­γραμ­μί­σαμε τη σημασία που έχει η συμ­φω­νία για την οριο­θέ­τηση της ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδας και Αιγύ­πτου, καθώς και η από κοινού δέσμευση για την προ­στα­σία της.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία. Σε ποιες πρω­το­βου­λίες προ­χω­ρεί η Αθήνα για την αντι­με­τώ­πιση των προ­κλή­σεων με τις οποίες τη φέρνει αντι­μέ­τωπη ο πόλεμος; Τι προ­βλέ­πετε για τις εξε­λί­ξεις και ποιος θα είναι ο ρόλος της Ελλάδας;

Ν. ΔΕΝΔΙΑΣ: Κατ’ αρχάς να επι­ση­μάνω ότι προ­γραμ­μα­τίζω να μεταβώ λίαν προ­σε­χώς στο Κίεβο, εφόσον το επι­τρέ­ψουν οι συν­θή­κες που επι­κρα­τούν εκεί. Θα είναι συνο­λικά η τρίτη επί­σκεψή μου στην Ουκρα­νία από την έναρξη του πολέμου, καθώς έχω επι­σκε­φθεί ήδη δύο φορές την Οδησσό. Η επί­σκεψη αυτή σημα­το­δο­τεί την πλήρη προ­σή­λωσή μας στην αρχή του σεβα­σμού της κυριαρ­χίας και της εδα­φι­κής ακε­ραιό­τη­τας της Ουκρα­νίας και όλων των κρατών γενι­κό­τερα. Η Ελλάδα προ­α­σπί­ζε­ται ως βασική αρχή το Διεθνές Δίκαιο. Όσον αφορά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία τηρεί στάση αρχής. Στο πλαίσιο αυτό κατα­δι­κά­σαμε την παρά­νομη προ­σάρ­τηση εδαφών της Ουκρα­νίας από τη Ρωσία. Βασικό μας μέλημα απο­τε­λεί η προ­στα­σία της ελλη­νι­κής κοι­νό­τη­τας, μεγάλο μέρας της οποίας διαβιοί σε περιο­χές υπό ρωσική κατά­ληψη και άρα μη προ­σβά­σι­μες, του­λά­χι­στον στην παρούσα συγκυ­ρία. Ευελ­πι­στούμε, με την πρώτη δυνατή ευκαι­ρία, να μπο­ρέ­σουμε να προ­σφέ­ρουμε την αρωγή μας στους Έλληνες ομο­γε­νείς, οι οποίοι βρί­σκο­νται ακόμη επί ουκρα­νι­κού εδάφους. Και βεβαίως, θα συνε­χί­σουμε να ζητούμε την απόδοση δικαιο­σύ­νης για τυχόν εγκλή­ματα πολέμου που δια­πρά­χθη­σαν. Ανα­φο­ρικά με τις επι­πτώ­σεις του πολέμου, όπως γνω­ρί­ζετε, η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη μαζί με άλλες ευρω­παϊ­κές κυβερ­νή­σεις έχουν κατα­θέ­σει σειρά προ­τά­σεων που αφορούν την ενέρ­γεια, προ­τά­σεις που ανα­μέ­νουμε να συζη­τη­θούν στο προ­σε­χές Ευρω­παϊκό Συμ­βού­λιο. Τέλος, όσον αφορά τις προ­ο­πτι­κές του πολέμου, δυστυ­χώς κανείς δεν μπορεί να κάνει ασφα­λείς προ­βλέ­ψεις. Εν όψει της «περιό­δου της λάσπης», ο πόλεμος περνά σε μια νέα φάση, αυτήν του πολέμου φθοράς, όπου κάθε πλευρά θα συνε­χί­σει με στόχο την εξά­ντληση του αντι­πά­λου. Το ιδιαί­τερα ανη­συ­χη­τικό στοι­χείο, το οποίο δυστυ­χώς είδαμε την περα­σμένη εβδο­μάδα, είναι η προ­σβολή πολι­τι­κών στόχων εντός των πόλεων και η άμεση απειλή που δημιουρ­γεί­ται για τον άμαχο πλη­θυ­σμό.

Πηγή: Reporter.gr