ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Τα θαλάσσια πάρκα, που δεν είναι μόνο για τα ψάρια – Η Άγκυρα μεταφέρει τη «Γαλάζια Πατρίδα» στην περιβαλλοντική διπλωματία και η Αθήνα καλείται να αποτρέψει τετελεσμένα

news room 6 λεπτά ανάγνωση
ΚΑΣΤΕΛΛΟΡΙΖΟ
✦ Σύνοψη ⌄
  • Η Τουρκία υπέ­γραψε προ­ε­δρικά δια­τάγ­ματα για τη δημιουρ­γία δύο θαλάσ­σιων πάρκων στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, προ­κα­λώ­ντας ανη­συ­χία στην Ελλάδα.
  • Η ελλη­νική κυβέρ­νηση αντέ­τεινε ότι οι τουρ­κι­κές θαλάσ­σιες ζώνες είναι αντί­θε­τες προς το Δίκαιο της Θάλασ­σας και δεν έχουν νομικό απο­τέ­λε­σμα αν επε­κτεί­νο­νται σε ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα.
  • Η Άγκυρα φαί­νε­ται να προ­σπα­θεί να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει την περι­βαλ­λο­ντική πολι­τική ως εργα­λείο για τη διεκ­δί­κηση θαλάσ­σιας δικαιο­δο­σίας, σε συνέ­χεια προ­γε­νέ­στε­ρων ελλη­νι­κών πρω­το­βου­λιών.
  • Ο χάρτης των τουρ­κι­κών πάρκων έχει πολι­τική αξία, καθώς επι­χει­ρεί να κανο­νι­κο­ποι­ή­σει μια συγκε­κρι­μένη αντί­ληψη περί δικαιο­δο­σίας στην περιοχή, με το Καστελ­λό­ριζο να παρα­μέ­νει κεντρικό σημείο της δια­μά­χης.

Μερικές φορές η γεω­πο­λι­τική δεν έρχεται με πολε­μικό πλοίο. Έρχεται με έναν χάρτη περι­βαλ­λο­ντι­κής προ­στα­σίας. Η Τουρκία υπέ­γραψε προ­ε­δρικά δια­τάγ­ματα για τη δημιουρ­γία δύο θαλάσ­σιων πάρκων, ενός στο βορειο­α­να­το­λικό Αιγαίο και ενός στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Σύμφωνα με τις δημο­σιευ­μέ­νες χαρ­το­γρα­φή­σεις, το πρώτο εκτεί­νε­ται στην περιοχή ανάμεσα στη Λήμνο και τη Σαμο­θράκη και το δεύτερο καλύ­πτει μεγάλη θαλάσ­σια ζώνη μεταξύ Ρόδου και Καστελ­λό­ρι­ζου.

Η ελλη­νική απά­ντηση ήταν άμεση και σαφής. Το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών υπο­στη­ρί­ζει ότι η μονο­με­ρής εγκα­θί­δρυση θαλάσ­σιων προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών σε διεθνή ύδατα είναι αντί­θετη προς το Δίκαιο της Θάλασ­σας και ότι, στον βαθμό που οι τουρ­κι­κές ζώνες επε­κτεί­νο­νται σε ελλη­νική υφα­λο­κρη­πίδα, δεν παρά­γουν κανένα έννομο απο­τέ­λε­σμα. Η εύκολη ανά­γνωση είναι ότι πρό­κει­ται για ακόμη μία τουρ­κική πρό­κληση.

Το ερώτημα είναι αν η Αθήνα θα μείνει στις ανα­κοι­νώ­σεις ή θα προβεί και σε συγκε­κρι­μέ­νες πράξεις που θα καταγ­γεί­λουν αλλά και θα στεί­λουν ξεκά­θαρο μήνυμα απο­τρο­πής δημιουρ­γίας παρά­νο­μων τετε­λε­σμέ­νων από την πλευρά της Τουρ­κίας.

Η υπόθεση έχει προϊ­στο­ρία

Η ενδια­φέ­ρουσα ανά­γνωση είναι δια­φο­ρε­τική. Η Άγκυρα δοκι­μά­ζει αν μπορεί να μετα­τρέ­ψει την περι­βαλ­λο­ντική πολι­τική σε εργα­λείο θαλάσ­σιας δικαιο­δο­σίας. Και αυτό δεν ξεκί­νησε χθες. Η υπόθεση έχει προϊ­στο­ρία.

Η Ελλάδα παρου­σί­ασε τον Ιούλιο του 2025 δύο μεγάλα θαλάσ­σια πάρκα, στο Ιόνιο και στο νότιο Αιγαίο, συνο­λι­κής έκτασης περίπου 27.500 τετρα­γω­νι­κών χιλιο­μέ­τρων. Το πάρκο του Αιγαίου καλύ­πτει περίπου 9.500 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα γύρω από τις νότιες Κυκλά­δες. Η Αθήνα είχε τονίσει ότι τα όρια βρί­σκο­νται εντός ελλη­νι­κών υδάτων, ενώ η Τουρκία είχε αντι­δρά­σει υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι δεν πρέπει περι­βαλ­λο­ντι­κές πρω­το­βου­λίες να επη­ρε­ά­ζουν τις δια­φο­ρές μεταξύ των δύο χωρών.

Η σημε­ρινή τουρ­κική κίνηση επο­μέ­νως δεν είναι απο­συν­δε­δε­μένη από εκείνη τη διαμάχη. Απο­τε­λεί, σε μεγάλο βαθμό, απά­ντηση.

Μόνο που η Άγκυρα φαί­νε­ται να πηγαί­νει ένα βήμα παρα­πέρα, επειδή οι ζώνες που χαρ­το­γρα­φεί δεν περιο­ρί­ζο­νται, κατά την ελλη­νική θέση, στην αδιαμ­φι­σβή­τητη τουρ­κική δικαιο­δο­σία. Και εκεί βρί­σκε­ται το πρό­βλημα.

Ο χάρτης είναι το μήνυμα

Στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις, η μορφή αλλάζει συχνά. Η ουσία πολύ λιγό­τερο. Άλλοτε το μέσο είναι μια NAVTEX. Άλλοτε μια άδεια έρευνας. Άλλοτε ο χάρτης της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας». Τώρα είναι ένα θαλάσ­σιο πάρκο.

Σε όλες τις περι­πτώ­σεις, όμως, το κρίσιμο στοι­χείο είναι ποια εικόνα της θαλάσ­σιας γεω­γρα­φίας προ­σπα­θεί να κανο­νι­κο­ποι­ή­σει κάθε πλευρά. Η Τουρκία γνω­ρί­ζει ότι ένα θαλάσ­σιο πάρκο από μόνο του δεν δημιουρ­γεί κυριαρ­χία.

Η πολι­τική αξία βρί­σκε­ται αλλού: στον χάρτη που εκδί­δε­ται, κυκλο­φο­ρεί διεθνώς, ενσω­μα­τώ­νε­ται σε κρατικά έγγραφα και στα­διακά επι­χει­ρεί να παρου­σιά­σει ως φυσιο­λο­γική μια συγκε­κρι­μένη αντί­ληψη περί δικαιο­δο­σίας. Στη γεω­πο­λι­τική, ο χάρτης δεν είναι εικο­νο­γρά­φηση. Είναι επι­χεί­ρημα.

Γιατί το Καστελ­λό­ριζο παρα­μέ­νει κεντρικό

Το δεύτερο τουρ­κικό πάρκο αποκτά ιδιαί­τερη σημασία λόγω της περιο­χής Ρόδου–Καστελ­λό­ρι­ζου. Το Καστελ­λό­ριζο βρί­σκε­ται εδώ και χρόνια στον πυρήνα της ελλη­νο­τουρ­κι­κής δια­φο­ράς για τις θαλάσ­σιες ζώνες της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου. Η Αθήνα στη­ρί­ζει τη θέση της στο Δίκαιο της Θάλασ­σας και στα δικαιώ­ματα των νησιών σε υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ. Η Τουρκία υπο­στη­ρί­ζει πολύ περιο­ρι­στι­κό­τερη επήρεια για τα ελλη­νικά νησιά της περιο­χής και δεν είναι συμ­βαλ­λό­μενο μέρος στη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασ­σας.

Η νέα χαρ­το­γρά­φηση πρέπει επο­μέ­νως να δια­βα­στεί σε αυτό το πλαίσιο. Όχι ως οικο­λο­γική πρω­το­βου­λία που έτυχε να βρί­σκε­ται κοντά στο Καστελ­λό­ριζο. Αλλά ως ακόμη μία απο­τύ­πωση του τρόπου με τον οποίο η Άγκυρα αντι­λαμ­βά­νε­ται την Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Και η Λήμνος με τη Σαμο­θράκη δεν είναι τυχαίες

Το βορειο­α­να­το­λικό Αιγαίο έχει δια­φο­ρε­τική γεω­πο­λι­τική σημασία. Η Τουρκία έχει επα­νει­λημ­μένα συν­δέ­σει νησιά του ανα­το­λι­κού Αιγαίου με το ζήτημα της απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης, μια ερμη­νεία που η Αθήνα απορ­ρί­πτει και αντι­πα­ρα­βάλ­λει το δικαί­ωμα αυτο­ά­μυ­νας και τις μετα­γε­νέ­στε­ρες διε­θνείς συν­θή­κες. Το γεγονός ότι ο νέος τουρ­κι­κός περι­βαλ­λο­ντι­κός χάρτης παρεμ­βάλ­λε­ται στην περιοχή ανάμεσα σε Λήμνο και Σαμο­θράκη δημιουρ­γεί, επο­μέ­νως, πολι­τικό συμ­βο­λι­σμό που ξεπερνά κατά πολύ την προ­στα­σία της θαλάσ­σιας ζωής.

Η παγίδα για την Αθήνα

Η Ελλάδα έχει δύο υπο­χρε­ώ­σεις που πρέπει να συν­δυά­σει. Η πρώτη είναι προ­φα­νής, να μην επι­τρέ­ψει να δημιουρ­γη­θεί η εντύ­πωση ότι απο­δέ­χε­ται τουρ­κι­κές μονο­με­ρείς χαρ­το­γρα­φή­σεις σε περιο­χές όπου θεωρεί ότι θίγο­νται ελλη­νικά δικαιώ­ματα.

Η δεύτερη είναι δυσκο­λό­τερη, να μην οδη­γη­θεί σε μια λογική όπου κάθε τουρ­κι­κός χάρτης παράγει αυτό­ματα μείζονα κρίση. Η σωστή αντί­δραση απαιτεί νομική ακρί­βεια, διεθνή τεκ­μη­ρί­ωση και συστη­μα­τική διπλω­μα­τική ενη­μέ­ρωση. Γιατί η σύγκρουση των χαρτών δεν κερ­δί­ζε­ται με δυνα­τό­τε­ρες ανα­κοι­νώ­σεις. Κερ­δί­ζε­ται όταν τρίτα κράτη και διε­θνείς οργα­νι­σμοί γνω­ρί­ζουν ποια θέση στη­ρί­ζε­ται σε ποιο νομικό θεμέλιο.

Υπάρχει και ένα δύσκολο ελλη­νικό ερώτημα. Η Ελλάδα πρέπει ταυ­τό­χρονα να είναι συνεπής. Όταν η Αθήνα υπο­στη­ρί­ζει ότι τα δικά της πάρκα είναι καθαρά περι­βαλ­λο­ντική επιλογή, οφείλει να επι­δει­κνύει απόλυτη σαφή­νεια ως προς το νομικό καθε­στώς των περιο­χών στις οποίες τα δημιουρ­γεί. Η ισχυ­ρό­τερη απά­ντηση στην Άγκυρα δεν είναι να αντι­γρά­ψει τη μέθοδό της. Είναι να δείξει ότι η ελλη­νική περι­βαλ­λο­ντική πολι­τική εφαρ­μό­ζε­ται εκεί όπου υπάρχει νόμιμη ελλη­νική δικαιο­δο­σία και δεν χρη­σι­μο­ποιεί­ται ως υπο­κα­τά­στατο οριο­θέ­τη­σης. Αυτό κάνει το επι­χεί­ρημα ισχυ­ρό­τερο και διεθνώς.

Το πολι­τικό δια­κύ­βευμα – Η παγίδα των «ήρεμων νερών»

Η κυβέρ­νηση έχει επεν­δύ­σει στην πολι­τική δια­τή­ρη­σης χαμηλής έντασης με την Τουρκία, χωρίς, όπως υπο­στη­ρί­ζει, υπο­χώ­ρηση σε ζητή­ματα κυριαρ­χίας και κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των.

Τα τουρ­κικά θαλάσ­σια πάρκα είναι ένα καλό stress test αυτής της στρα­τη­γι­κής. Η Αθήνα πρέπει να δείξει ότι μπορεί ταυ­τό­χρονα: να δια­τη­ρεί ανοι­χτούς διαύ­λους, να απο­φεύ­γει αχρεί­α­στη στρα­τιω­τική ένταση, να απορ­ρί­πτει νομικά τις μονο­με­ρείς κινή­σεις, και να μη συνη­θί­ζει την κοινή γνώμη στην ιδέα ότι κάθε νέος τουρ­κι­κός χάρτης είναι απλώς άλλη μία ανα­κοί­νωση. Γιατί υπάρχει και η αντί­θετη παγίδα από την υπερ­βο­λική αντί­δραση.

Η μεγα­λύ­τερη παγίδα των «ήρεμων νερών» δεν είναι μόνο ότι η Τουρκία μπορεί να τα επι­κα­λεί­ται όταν τη διευ­κο­λύ­νουν και να επι­στρέ­φει στις προ­κλή­σεις όταν θεωρεί ότι έχει απο­κο­μί­σει διπλω­μα­τικά ή στρα­τη­γικά οφέλη· είναι κυρίως ότι, μέσα από μια διαρκή αλλη­λου­χία χαρτών, δηλώ­σεων και μονο­με­ρών ενερ­γειών, επι­χει­ρεί να εμπε­δώ­σει στη διεθνή κοινή γνώμη την εικόνα ενός Αιγαίου γεμάτου «αμφι­σβη­τού­με­νες δια­φο­ρές».

Εκεί ακριβώς βρί­σκε­ται ο επι­κοι­νω­νια­κός και διπλω­μα­τι­κός κίν­δυ­νος για την Αθήνα: η πάγια ελλη­νική θέση είναι ότι η μόνη διαφορά που μπορεί να απο­τε­λέ­σει αντι­κεί­μενο οριο­θέ­τη­σης μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας αφορά την υφα­λο­κρη­πίδα και την ΑΟΖ, ενώ η Άγκυρα επι­διώ­κει να διευ­ρύ­νει την ατζέντα με ζητή­ματα κυριαρ­χίας, απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης και άλλες μονο­με­ρείς διεκ­δι­κή­σεις.

Η Ελλάδα, συνεπώς, δεν πρέπει ούτε να παρα­συρ­θεί σε μια επι­κοι­νω­νιακή κλι­μά­κωση που θα ενι­σχύ­σει ακριβώς την τουρ­κική αφήγηση περί «πολλών ελλη­νο­τουρ­κι­κών δια­φο­ρών», ούτε όμως να επι­τρέ­ψει στη λογική των «ήρεμων νερών» να μετα­τρα­πεί σε σιωπηρή ανοχή. Χρειά­ζε­ται άμεση, θεσμική και διε­θνο­ποι­η­μένη αντί­δραση σε κάθε ανα­θε­ω­ρη­τική ενέρ­γεια: κατα­γραφή και καταγ­γε­λία σε ΕΕ, ΝΑΤΟ και εταί­ρους, σαφής σύνδεση της τουρ­κι­κής συμπε­ρι­φο­ράς με την πορεία των ευρω­τουρ­κι­κών σχέσεων και, όπου συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις, ενερ­γο­ποί­ηση του ευρω­παϊ­κού πλαι­σίου περιο­ρι­στι­κών μέτρων. Ταυ­τό­χρονα, η Αθήνα οφείλει να επα­να­λαμ­βά­νει με απόλυτη συνέ­πεια ότι διά­λο­γος μπορεί να υπάρξει στη βάση του διε­θνούς δικαίου και όχι πάνω σε μια ατζέντα διεκ­δι­κή­σεων που δημιουρ­γεί­ται διά της επα­νά­λη­ψης. Γιατί ίσως αυτό να είναι τελικά το πραγ­μα­τικό παι­χνίδι της Άγκυρας: όχι να κερ­δί­σει σήμερα μια ελλη­νική υπο­χώ­ρηση,αλλά να κάνει τη διεθνή κοι­νό­τητα να πιστέ­ψει αύριο ότι όλα στο Αιγαίο είναι υπό δια­πραγ­μά­τευση.

Πηγή: newpost.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.