Τι κρύβει ο χάρτης της Τουρκίας στην UNESCO – Η «Γαλάζια Πατρίδα», η αμφισβήτηση των θαλασσίων συνόρων και οι γκρίζες ζώνες

Τη νομι­μο­ποί­ηση της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας» σε διεθνές επίπεδο και με την «αίγλη» της UNESCO επι­χει­ρεί η Τουρκία με την κατά­θεση του γνωστού χάρτη Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού, ο οποίος είχε πρω­το­εμ­φα­νι­στεί στις 16 Απρι­λίου και απο­τυ­πώ­νει όλες τις διεκ­δι­κή­σεις της Τουρ­κίας εις βάρος της χώρας μας.

Η Τουρκία είχε προ­α­ναγ­γεί­λει την κατά­θεση του Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχεδίου (ΘΧΣ) στην UNESCO και η κίνηση αυτή φαί­νε­ται να επι­σπεύ­σθηκε ως απά­ντηση στον ελλη­νικό ΘΧΣ, αλλά και στην ανα­κοί­νωση της δημιουρ­γίας Θαλάσ­σιου Πάρκου στις νότιες Κυκλά­δες από τον Πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη την περα­σμένη εβδο­μάδα στη Νίκαια, στην Παγκό­σμια Σύνοδο για τους Ωκε­α­νούς.

Δείτε τον χάρτη:

Η Τουρκία κατέ­θεσε τον χάρτη που είχε επε­ξερ­γα­στεί το τουρ­κικό Ινστι­τούτο DEHUCAM στην πλατ­φόρμα που δια­τη­ρεί η UNESCO και η Δια­κυ­βερ­νη­τική Ωκε­α­νο­γρα­φική Επι­τροπή (UNESCO-IOC), σε συνερ­γα­σία μάλιστα με την Κομι­σιόν (Γενική Διεύ­θυνση Θαλάσ­σιων Υπο­θέ­σεων και Αλιείας – DG MARE) για την ανά­πτυξη και εφαρ­μογή των κατευ­θυ­ντή­ριων γραμμών για τον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό.

Ήδη στη δια­δι­κα­σία του Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού (Maritime/Marine Spatial Planning – MSP) συμ­με­τέ­χουν περισ­σό­τε­ρες από 70 χώρες, στο πλαίσιο του οδικού χάρτη που καθό­ρι­σαν η Δια­κυ­βερ­νη­τική Ωκε­α­νο­γρα­φική Επι­τροπή της UNESCO (UNESCO-IOC) και η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή τον Μάρτιο του 2017, μέσω της πρω­το­βου­λίας MSPglobal.

Η Τουρκία επέλεξε να κατα­θέ­σει στην πλατ­φόρμα αυτή τον χάρτη, παρά το γεγονός ότι στη σχετική σελίδα για την Τουρ­κική Δημο­κρα­τία τονί­ζε­ται ότι  ο χάρτης προ­έρ­χε­ται από το επι­στη­μο­νικό και κρατικό Ινστι­τούτο DEHUCAM, με την επι­σή­μανση , όπως ισχύει για όλους τους χάρτες ΘΧΣ , ότι: «Οι περιο­χές του χάρτη Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού υπο­δει­κνύ­ουν ζώνες υλο­ποί­η­σης έργου και δεν υπο­νο­ούν απα­ραί­τητα κρατική δικαιο­δο­σία» . Ομως επι­ση­μαί­νε­ται ότι η αρμόδια αρχή της Τουρ­κίας για το Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχέδιο είναι η Προ­ε­δρία της Δημο­κρα­τίας της Τουρ­κίας και συνεπως ο Χάρτης αυτός εχει την πλεον επίσημη μορφή..

Έντονη ήταν η αντί­δραση του ελλη­νι­κού Υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, το οποίο σε χθεσινή ανα­κοί­νωσή του επι­ση­μαί­νει τα εξής:

«Η Τουρκία δημο­σιο­ποί­ησε σήμερα θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό σε απά­ντηση του Ελλη­νι­κού σχε­δια­σμού, που ήδη απο­τε­λεί μέρος του ευρω­παϊ­κού κεκτη­μέ­νου. Η διαφορά είναι ότι ο τουρ­κι­κός χάρτης δεν έχει έρεισμα στο διεθνές δίκαιο, καθώς επι­χει­ρεί να σφε­τε­ρι­στεί περιο­χές ελλη­νι­κής δικαιο­δο­σίας, και δεν απευ­θύ­νε­ται σε διεθνή οργα­νι­σμό που επι­βάλ­λει υπο­χρέ­ωση ανάρ­τη­σης σχε­τι­κών χαρτών. Κατά τούτο, δεν παράγει οποιο­δή­ποτε έννομο απο­τέ­λε­σμα και απο­τε­λεί απλά μια αντα­να­κλα­στική αντί­δραση κενή περιε­χο­μέ­νου. Η Ελλάδα θα επι­μεί­νει στην πολι­τική αρχών που εφαρ­μό­ζει και καλεί την Τουρκία να μην προ­βάλ­λει μαξι­μα­λι­στι­κούς ισχυ­ρι­σμούς που ο καθένας κατα­λα­βαί­νει ότι είναι για εσω­τε­ρική χρήση και μόνο. Η Ελλάδα θα προβεί στις δέουσες ενέρ­γειες σε όλα τα διεθνή φόρα».

Το κείμενο που συνο­δεύει την κατά­θεση της Τουρ­κίας στην πλατ­φόρμα της UNESCO (και προ­έρ­χε­ται από την Τουρ­κική Πλατ­φόρμα Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού) παρα­δέ­χε­ται οτι η τουρ­κική ΑΟΖ έχει ανα­κη­ρυ­χθεί μόνο στη Μαύρη Θάλασσα μέσω συμ­φω­νιών με τα άλλα παρά­κτια κράτη. Υπο­στη­ρί­ζει ότι υπάρ­χουν νόμιμες συμ­φω­νίες οριο­θέ­τη­σης με τη Λιβύη και την «ΤΔΒΚ», και ότι με την Ελλάδα παρα­μέ­νει σε εκκρε­μό­τητα η οριο­θέ­τηση, όπου μέχρι τότε ισχύει η μονο­με­ρής ανα­κή­ρυξη εξω­τε­ρι­κών ορίων της τουρ­κι­κής ΑΟΖ στον ΟΗΕ το 2020.

Στο κείμενο αυτό της τουρ­κι­κής πλατ­φόρ­μας, το οποίο προ­βάλ­λε­ται πλέον και στην αντί­στοιχη πλατ­φόρμα της UNESCO σε συνερ­γα­σία με την Κομι­σιόν, παρου­σιά­ζε­ται και όλο το πλέγμα των διεκ­δι­κή­σεων εις βάρος της χώρας μας.

Με την επί­κληση της από­φα­σης του Διε­θνούς Δικα­στη­ρίου του 1976 ότι

«οι περιο­χές της υφα­λο­κρη­πί­δας (στο Αιγαίο Πέλαγος)… θεω­ρού­νται από το Δικα­στή­ριο, εκ των προ­τέ­ρων, ως περιο­χές υπό δια­φω­νία, και για τις οποίες η Τουρκία επίσης διεκ­δι­κεί δικαιώ­ματα εξε­ρεύ­νη­σης και εκμε­τάλ­λευ­σης», η Τουρκία δηλώνει ότι τα σύνορα στον Χάρτη Θαλάσ­σιου Χωρο­τα­ξι­κού Σχε­δια­σμού που αφορούν θαλάσ­σιες ζώνες δικαιο­δο­σίας πέραν των (τουρ­κι­κών) χωρικών υδάτων στο Αιγαίο, ανα­πα­ρι­στούν τη μέση γραμμή μεταξύ των ηπει­ρω­τι­κών τμη­μά­των της Τουρ­κίας και της Ελλάδας, έως ότου συνα­φθεί συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης μεταξύ των δύο χωρών.

Επίσης, η Τουρκία δηλώνει ότι:«Τα όρια της τουρ­κι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όπου η Τουρκία ασκεί ab initio και ipso facto κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα βάσει του διε­θνούς δικαίου, ανα­πα­ρί­στα­νται όπως δηλώ­θη­καν στον ΟΗΕ μέσω της επι­στο­λής της 18ης Μαρτίου 2020 (A/74/757)»,με τον γνωστό χάρτη της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας».

Επίσης, σε ό,τι αφορά τη Συρία, η τουρ­κική πλευρά δηλώνει ότι ισχύει ο ίδιος χάρτης, όμως η «θαλάσ­σια πλάγια οριο­θέ­τηση μεταξύ της Τουρ­κίας και της Συρίας παρα­μέ­νει προς οριο­θέ­τηση». Αυτό σχε­τί­ζε­ται με τη διαφορά των δύο χωρών σχετικά με την Αλε­ξαν­δρέττα, αλλά και με την προ­σπά­θεια οριο­θέ­τη­σης μέσω ενός Τουρ­κο­συ­ρια­κού Μνη­μο­νίου εις βάρος της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας.

Στο Αιγαίο, η τουρ­κική πλευρά δηλώνει ότι δεν έχει συνα­φθεί συμ­φω­νία με την Ελλάδα και επι­κα­λεί­ται και πάλι τη Συμ­φω­νία της Βέρνης (1976), την οποία χαρα­κτη­ρί­ζει ως «δεσμευ­τικό κείμενο», που προ­βλέ­πει τη δέσμευση των δύο χωρών να απέχουν από κάθε ενέρ­γεια ή πρω­το­βου­λία που θα μπο­ρούσε να δια­τα­ρά­ξει τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την επίλυση της δια­φο­ράς σχετικά με την οριο­θέ­τηση, η οποία απο­τε­λεί δια­συν­δε­ό­μενο ζήτημα στο Αιγαίο.

Ωστόσο, η Άγκυρα επι­μέ­νει ότι δεν υπάρ­χουν θαλάσ­σια σύνορα  μεταξύ των δυο χωρών  υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι δεν έχουν οριο­θε­τη­θεί πλήρως και «συνεπώς, τα όρια των χωρικών υδάτων μεταξύ των δύο χωρών δεν απει­κο­νί­ζο­νται», ενώ παρου­σιά­ζει τη τουρ­κική θέση για την ανάγκη «δίκαιης επί­λυ­σης των δια­φο­ρών σχετικά με τα θαλάσ­σια σύνορα, βάσει των αρχών ισό­τη­τας όπως αυτές καθο­ρί­ζο­νται στη σχετική διεθνή νομο­λο­γία».

Η Άγκυρα αμφι­σβη­τεί επίσης και την ύπαρξη «πλευ­ρι­κών συνόρων με την Ελλάδα» που αφορά  την προβολή της εκβολής του Έβρου.

Τέλος, και σε αυτό το κείμενο υπάρχει ιδιαί­τερη αναφορά στις «γκρίζες ζώνες» και ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά: «Υπάρ­χουν πολυά­ριθμα μικρά νησιά, νησίδες και βρα­χο­νη­σί­δες στο Αιγαίο, η κυριό­τητα των οποίων δεν παρα­χω­ρή­θηκε στην Ελλάδα μέσω διεθνών συν­θη­κών. Τα περισ­σό­τερα από αυτά τα γεω­γρα­φικά χαρα­κτη­ρι­στικά δεν μπορούν να συντη­ρή­σουν ανθρώ­πινη κατοί­κηση και δεν έχουν αυτό­νομη οικο­νο­μική ζωή. Στις θαλάσ­σιες ζώνες όπου υπάρ­χουν τέτοια χαρα­κτη­ρι­στικά, τα θαλάσ­σια σύνορα αντι­κα­το­πτρί­ζουν μόνο τα χωρικά ύδατα της κύριας ξηράς και δεν αντι­κα­το­πτρί­ζουν απα­ραί­τητα τα όρια κυριαρ­χίας. Τέτοια όρια στον χάρτη δεν μπορούν να εκλη­φθούν ως ανα­γνώ­ριση ή αποδοχή οποιασ­δή­ποτε διεκ­δί­κη­σης δικαιο­δο­σίας».

Η αντί­φαση πάντως που υπάρχει στην τουρ­κική πλατ­φόρμα, η οποία προ­βάλ­λε­ται πλέον και από την πλατ­φόρμα MSPglobal (UNESCO – Κομι­σιόν), είναι η παρα­δοχή ότι η Τουρκία δεν έχει ακόμη υιο­θε­τή­σει τον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό, αν και έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί πολυά­ριθ­μες μελέτες στη χώρα. Επι­πλέον, δεν έχει υιο­θε­τη­θεί εθνική νομο­θε­σία για τον ΘΧΣ, αν και γίνεται επί­κληση νόμων που έχουν υιο­θε­τη­θεί απο­σπα­σμα­τικά, με τελευ­ταίο το «Σχέδιο Δράσης για τη Βιώσιμη Γαλάζια Οικο­νο­μία – Γαλάζιο Σχέδιο» (2025).Το πιθα­νό­τερο είναι πάντως ότι σύντομα θα υιο­θε­τη­θεί και ως εθνική νομο­θε­σία.

Πηγή: protothema.gr