ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός: Χάρτης – μήνυμα για την Τουρκία

news room 14 λεπτά ανάγνωση
ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΖΩΝΕΣ ΕΛΛΑΔΑ ΧΑΡΤΗΣ

Τις θαλάσ­σιες ζώνες δικαιο­δο­σίας της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας απο­τυ­πώ­νει ο χάρτης του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού, τον οποίο ανα­κοί­νωσε χθες η κυβέρ­νηση. Η χώρα μας εκπλη­ρώ­νει την υπο­χρέ­ωση ως κράτος-μέλος της Ε.Ε. να δια­θέ­τει ένα τέτοιο σχέδιο και υπεν­θυ­μί­ζει στην Αγκυρα ότι, εφόσον το επι­θυ­μεί, ο δρόμος προς τη Χάγη για την οριο­θέ­τηση ΑΟΖ ή υφα­λο­κρη­πί­δας είναι ανοι­χτός. Ο χάρτης απο­τυ­πώ­νει σε ένα επίσημο έγγραφο προς χρήση από την Κομι­σιόν και την Ε.Ε. την υφι­στά­μενη κατά­σταση στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο και τις ελλη­νι­κές απόψεις για την έκταση των θαλασ­σίων ζωνών της χώρας. Η Αγκυρα αντέ­δρασε δημο­σιεύ­ο­ντας χάρτη με τις δικές της θέσεις και δηλώ­νο­ντας ότι οι μονο­με­ρείς ενέρ­γειες της Ελλάδας δεν θα έχουν καμία νομική συνέ­πεια για την Τουρκία.

«Οπλο» ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός

Η ανα­κοί­νωση του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού (ΘΧΣ), στο πλαίσιο συγκρό­τη­σης της Εθνικής Χωρικής Στρα­τη­γι­κής για τον Θαλάσ­σιο Χώρο (ΕΧΣΘΧ), συνιστά απο­τέ­λε­σμα μιας προ­σπά­θειας που ξεκί­νησε σχεδόν από την πρώτη ημέρα που ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γιώργος Γερα­πε­τρί­της πέρασε την πόρτα του νεο­κλα­σι­κού κτιρίου στη Βασι­λίσ­σης Σοφίας. Η κυβέρ­νηση απο­φά­σισε να προ­χω­ρή­σει στην ανα­κοί­νωση του ΘΧΣ για διά­φο­ρους λόγους, οι οποίοι συν­δέ­ο­νται κατά κύριο λόγο με την υπο­χρέ­ωση της Ελλάδας ως κράτους-μέλους της Ε.Ε. να δια­θέ­τει ένα τέτοιο σχέδιο (με κατα­λη­κτική ημε­ρο­μη­νία την 31η Μαρτίου 2021) και, βεβαίως, τα πρό­στιμα που συν­δέ­ο­νταν με τη διαρκή καθυ­στέ­ρηση κατά­θε­σής του. Η τελευ­ταία κατα­δι­κα­στική απόφαση του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου ήταν εκείνη της 27ης Φεβρουα­ρίου (υπόθεση C‑128/24), η οποία και λει­τούρ­γησε ως ένας ακόμα μοχλός πίεσης για την επί­σπευση των δια­δι­κα­σιών από την Αθήνα. Η ελλη­νική κυβέρ­νηση ανέμενε, βεβαίως, και τις –ουσια­στικά προ­α­ναγ­γελ­θεί­σες– τουρ­κι­κές αντι­δρά­σεις, οι οποίες απο­τυ­πώ­νο­νται σε ένα χάρτη που περι­λαμ­βά­νει ορι­σμέ­νες από τις πάγιες αντι­λή­ψεις της Αγκυρας, αλλά είναι σε γενικές γραμμές πρό­χει­ρος και δίχως κάποια αυστηρή νομική λογική γύρω από την κατάρ­τισή του. Πρό­κει­ται, εν ολίγοις, για μια καθαρά επι­κοι­νω­νιακή αντί­δραση, προ­κει­μέ­νου να απα­ντη­θούν οι εσω­τε­ρι­κές επι­κρί­σεις περί δήθεν «υπο­χω­ρη­τι­κό­τη­τας» της κυβέρ­νη­σης Ερντο­γάν έναντι της Ελλάδας.

Γερα­πε­τρί­της: Η Ελλάδα κατα­γρά­φει τη μέγιστη δυνα­τό­τητά της στις θαλάσ­σιες ζώνες

Επί της ουσίας, πάντως, ο χάρτης που συνο­δεύει τον ΘΧΣ, όπως αναρ­τή­θηκε από τα υπουρ­γεία Εξω­τε­ρι­κών και Περι­βάλ­λο­ντος, απο­τυ­πώ­νει θαλάσ­σιες ζώνες δικαιο­δο­σίας της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας. Κάποιες από αυτές είναι ήδη οριο­θε­τη­μέ­νες. Συγκε­κρι­μένα, περι­λαμ­βά­νο­νται οι ελλη­νοϊ­τα­λι­κές συμ­φω­νίες οριο­θέ­τη­σης Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) του 1977 και του 2020 και η τμη­μα­τική ελλη­νο­αι­γυ­πτιακή συμ­φω­νία του 2020. Για τη χάραξη χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε, επίσης, ο νόμος Μανιάτη (4001/2011), με εξαί­ρεση βέβαια τις παρα­πάνω συμ­φω­νίες, οι οποίες κατέ­λη­ξαν έπειτα από δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την Ιταλία και την Αίγυπτο σε μειω­μένη επήρεια κάποιων νησιών.

Επί χάρτου η πλέον δια­κριτή δια­φο­ρο­ποί­ηση από τα απώτατα εξω­τε­ρικά όρια που προ­βλέ­φθη­καν με τον νόμο Μανιάτη είναι εκείνη που αφορά την τμη­μα­τική οριο­θέ­τηση ΑΟΖ Ελλάδας και Αιγύ­πτου, με βάση την οποία η νησίδα Χρυσή νότια της Κρήτης, η Κάσος, η Κάρ­πα­θος και η μισή Ρόδος εμφα­νί­ζο­νται να έχουν περιο­ρι­σμένη επήρεια σε σχέση με την ηπει­ρω­τική ακτή της μεγάλης βορειο­α­φρι­κα­νι­κής χώρας. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι η συμ­φω­νία του Αυγού­στου 2020 είχε στα­μα­τή­σει ελαφρώς δυτι­κό­τερα του 28ου μεσημ­βρι­νού που απο­τε­λεί για την Αγκυρα ιδιαί­τερα ευαί­σθητο σημείο. Και στο ενη­με­ρω­τικό σημεί­ωμα που συνό­δευσε χθες τον ΘΧΣ υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι για όλες τις υπό­λοι­πες περιο­χές έχει χρη­σι­μο­ποι­η­θεί η μέση γραμμή για τον καθο­ρι­σμό του εξω­τε­ρι­κού ορίου της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας «μέχρι τη σύναψη συμ­φω­νιών οριο­θέ­τη­σης με γει­το­νικά κράτη, των οποίων οι ακτές είναι παρα­κεί­με­νες ή αντι­κεί­με­νες με τις ελλη­νι­κές ακτές».

Η Αθήνα υπεν­θυ­μί­ζει στην Αγκυρα ότι εφόσον το επι­θυ­μεί, ο δρόμος προς τη Χάγη ή τη διεθνή διαι­τη­σία για την οριο­θέ­τηση ΑΟΖ ή υφα­λο­κρη­πί­δας είναι ανοι­χτός.

Με τον τρόπο αυτό ουσια­στικά η Αθήνα υπεν­θυ­μί­ζει στην Αγκυρα ότι εφόσον το επι­θυ­μεί, ο δρόμος προς τη Χάγη ή τη διεθνή διαι­τη­σία για την οριο­θέ­τηση ΑΟΖ ή υφα­λο­κρη­πί­δας είναι ανοι­χτός. Ενώ, επι­πλέον, η σαφής διαφορά ανάμεσα στα απώτατα εξω­τε­ρικά όρια (νόμος Μανιάτη) και στην τμη­μα­τική οριο­θέ­τηση ΑΟΖ με την Αίγυπτο απο­τε­λεί μια κατα­φανή διά­ψευση των κατη­γο­ριών της Τουρ­κίας περί μαξι­μα­λι­στι­κού ελλη­νι­κού αφη­γή­μα­τος.

Η πρώτη «απά­ντηση» της Τουρ­κίας στον Θαλάσ­σιο Χωρο­τα­ξικό Σχε­δια­σμό της Ελλάδας (χάρτης)

Οι τουρ­κι­κές απόψεις βασί­ζο­νται, βεβαίως, στην ανά­δειξη του λεγό­με­νου χάρτη της Σεβίλ­λης ως εθνικής θέσης της Αθήνας και του πάγιου φόβου της Αγκυρας για «εγκλω­βι­σμό» στον κόλπο της Αττά­λειας. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα ο χάρτης που συνο­δεύει τον ΘΧΣ δεν συμπί­πτει με τον χάρτη της Σεβίλ­λης, παρά μόνο στα σημεία τα οποία δεν έχουν οριο­θε­τη­θεί. Αν και τα εξω­τε­ρικά όρια της υφα­λο­κρη­πί­δας έχουν σχε­δια­στεί με βάση την πλήρη επήρεια των νησιών, ο χάρτης έχει σχε­δια­στεί με την αιγια­λί­τιδα ζώνη στα 6 ναυτικά μίλια (πλην Ιονίου που έχει επε­κτα­θεί στα 12 ν.μ.) και με την υπο­ση­μεί­ωση ότι η Ελλάδα δια­τη­ρεί το δικαί­ωμά της ανά πάσα στιγμή επέ­κτα­σής τους. Εν ολίγοις ο χάρτης που συνο­δεύει τον ΘΧΣ απο­τυ­πώ­νει πραγ­μα­τι­κό­τη­τες και είναι σημα­ντι­κός κυρίως διότι απο­τυ­πώ­νει σε ένα επίσημο έγγραφο για τη χρήση της Κομι­σιόν και της Ε.Ε., την υφι­στά­μενη κατά­σταση στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο, αλλά και τις ελλη­νι­κές απόψεις για την έκταση των θαλάσ­σιων ζωνών της χώρας.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι ο ΘΧΣ δεν έχει καμία σχέση με τη συζή­τηση που είχε γίνει τους τελευ­ταί­ους μήνες περί ανα­κή­ρυ­ξης θαλάσ­σιων πάρκων στο Αιγαίο. Ωστόσο ο χάρτης του ΘΧΣ και οι τέσ­σε­ρις ζώνες (χωρικές ενό­τη­τες) στις οποίες δια­χω­ρί­ζει τις θαλάσ­σιες περιο­χές της Ελλάδας, απο­τε­λεί μόνο το πρώτο βήμα εναρ­μό­νι­σης με το κοι­νο­τικό κεκτη­μένο. Ακο­λου­θεί ένας μακρύς νομο­θε­τι­κός δρόμος για την εξει­δί­κευση όλων των δρα­στη­ριο­τή­των που μπορεί να γίνουν σε αυτές τις τέσ­σε­ρις περιο­χές. Πρα­κτικά πρό­κει­ται για μια σειρά από παρα­μέ­τρους, όπως η κλι­μα­τική ανθε­κτι­κό­τητα του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος, η βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη, η προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και ιδιαί­τερα των ενάλιων αρχαιο­τή­των, η βελ­τί­ωση και προ­στα­σία των θαλάσ­σιων μετα­φο­ρών, η εκμε­τάλ­λευση των ενερ­γεια­κών πόρων της χώρας, η ιχθυο­καλ­λιέρ­γεια και η ενί­σχυση των δια­συ­νο­ρια­κών έργων κοινού ενδια­φέ­ρο­ντος.

«Οι ελλη­νι­κές αξιώ­σεις δεν έχουν νομικές συνέ­πειες για την Τουρκία»

Του Μανώλη Κωστίδη

Κωνσταντινούπολη-Ανταπόκριση. Tο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών της Τουρ­κίας απέρ­ριψε ως «μονο­μερή» ενέρ­γεια τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό της Ελλάδας, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι οι ελλη­νι­κές αξιώ­σεις «δεν έχουν νομικές συνέ­πειες για την Τουρκία». Συνε­χί­ζο­ντας, υπο­στη­ρί­ζει ότι «παρα­βιά­ζουν περιο­χές θαλάσ­σιας δικαιο­δο­σίας της Τουρ­κίας στο Αιγαίο και στην Αν. Μεσό­γειο», όμως άφησε ανοιχτό το παρά­θυρο συνερ­γα­σίας με την Ελλάδα στο Αιγαίο.

Συγκε­κρι­μένα, το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών της γει­το­νι­κής χώρας με ανα­κοί­νωσή του υπο­στη­ρί­ζει: «Ορι­σμέ­νες από τις ζώνες που καθο­ρί­ζο­νται στον “θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό” που ανήγ­γειλε η Ελλάδα σύμφωνα με τη νομο­θε­σία της Ε.Ε., παρα­βιά­ζουν τις ζώνες θαλάσ­σιας δικαιο­δο­σίας της χώρας μας στο Αιγαίο Πέλαγος και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Αμεση ανάλυση: Ο χρο­νι­σμός της ανα­κοί­νω­σης του ΘΧΣ και τα δύο σενάρια

Τονί­ζουμε για άλλη μια φορά ότι οι μονο­με­ρείς ενέρ­γειες και αξιώ­σεις της Ελλάδας δεν θα έχουν καμία νομική συνέ­πεια για τη χώρα μας. Υπεν­θυ­μί­ζουμε ότι μονο­με­ρείς ενέρ­γειες σε κλει­στές ή ημί­κλει­στες θάλασ­σες, όπως το Αιγαίο και η Μεσό­γειος, θα πρέπει να απο­φεύ­γο­νται, ότι το διεθνές δίκαιο της θάλασ­σας ενθαρ­ρύ­νει τη συνερ­γα­σία, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και περι­βαλ­λο­ντι­κών θεμάτων, μεταξύ των παρά­κτιων κρατών σε αυτές τις θάλασ­σες και ότι, σε αυτό το πλαίσιο, η Τουρκία είναι πάντα έτοιμη να συνερ­γα­στεί με την Ελλάδα στο Αιγαίο Πέλαγος».

Για «μονο­μερή ενέρ­γεια» έκανε λόγο το τουρ­κικό υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, το οποίο απέρ­ριψε τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό της Ελλάδας.

Η Αγκυρα μιλάει για από­πειρα «τετε­λε­σμέ­νων γεγο­νό­των» που δεν θα έχουν καμία νομική συνέ­πεια για τη χώρα και ανα­φέ­ρει ότι «η Τουρκία στις σχέσεις της με την Ελλάδα δια­τη­ρεί τη θέση της ότι θα πρέπει να υιο­θε­τη­θεί μια ειλι­κρι­νής και περιε­κτική προ­σέγ­γιση για την επίλυση των ζητη­μά­των στη βάση του διε­θνούς δικαίου, της δικαιό­τη­τας και της καλής γει­το­νίας στο πλαίσιο της Δια­κή­ρυ­ξης των Αθηνών». Παράλ­ληλα, το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών της Τουρ­κίας ανα­φέ­ρει πως θα υπο­βά­λει δικό της χάρτη θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού και στα Ηνωμένα Εθνη και στην UNESCO.

Εν τω μεταξύ, υπό τον τίτλο «Δημο­σιεύ­θηκε η πρώτη μελέτη της Τουρ­κίας για τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό» το κρατικό πρα­κτο­ρείο Ανατολή δημο­σιο­ποί­ησε χάρτη της μελέτης για τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό που δείχνει τις προ­θέ­σεις της Αγκυρας, δίχως όμως να είναι μέχρι στιγμής επί­ση­μες θέσεις της τουρ­κι­κής κυβέρ­νη­σης. Η εφη­με­ρίδα Milliyet ανα­φέ­ρει για τον χάρτη πως στο Αιγαίο επι­λέ­χθηκε η μέθοδος της μέσης γραμμής μεταξύ των ηπει­ρω­τι­κών χωρών, με απο­τέ­λε­σμα να διχο­το­μεί­ται το Αιγαίο μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρ­κίας. Το Εθνικό Κέντρο Ερευνών για τη Θάλασσα και το Ναυτικό Δίκαιο του Πανε­πι­στη­μίου της Αγκυρας δημο­σί­ευσε την πρώτη ακα­δη­μαϊκή μελέτη για τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό.

Ανα­κοι­νώ­θηκε ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός της Ελλάδας (χάρτης)

Ο σχε­τι­κός χάρτης, σύμφωνα με το «Ανατολή», απο­τυ­πώ­νει ότι στο πλαίσιο του ΘΧΣ της Τουρ­κίας γίνο­νται σχέδια για οικο­νο­μι­κές, επι­στη­μο­νι­κές και στρα­τιω­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες στις γύρω θάλασ­σες, πέρα από τα χωρικά ύδατα, και πως έχουν εντο­πι­στεί ορι­σμέ­νες περιο­χές για αυτές τις δρα­στη­ριό­τη­τες. Η εφη­με­ρίδα Milliyet ανα­φέ­ρει ότι έχει συστη­θεί «διορ­γα­νικό συντο­νι­στικό συμ­βού­λιο» υπό την αιγίδα της τουρ­κι­κής προ­ε­δρίας και υπό τον συντο­νι­σμό του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών για την καλύ­τερη δια­χεί­ριση θεμάτων που σχε­τί­ζο­νται με τον ΘΧΣ, το οποίο απο­τε­λεί ένα «master plan» για τις θάλασ­σες και καθο­ρί­ζει πώς και για ποιο σκοπό θα χρη­σι­μο­ποι­η­θούν.

Ο διευ­θυ­ντής του Εθνικού Κέντρου Ερευνών για τη Θάλασσα και το Ναυτικό Δίκαιο, Μου­σταφά Μπά­σκαρα, ανέφερε ότι «στη Μεσό­γειο υπάρχει ένα εξω­τε­ρικό σύνορο που περι­λαμ­βά­νει, ανα­το­λικά, τις συντε­ταγ­μέ­νες της συμ­φω­νίας για την υφα­λο­κρη­πίδα με την “ΤΔΒΚ” το 2011, την οποία η Τουρκία δήλωσε στα Ηνωμένα Εθνη (ΟΗΕ), και τις συντε­ταγ­μέ­νες της συμ­φω­νίας με τη Λιβύη δυτικά, την οποία η Τουρκία υπέβαλε επίσημα στον ΟΗΕ. Ο κύριος σκοπός αυτού του χάρτη είναι να εξυ­πη­ρε­τή­σει δια­φο­ρε­τι­κούς τομείς προ­κει­μέ­νου να απο­κο­μί­σουν το μέγιστο όφελος από τις θάλασ­σες με βάση τη βιώσιμη ανά­πτυξη και την προ­στα­σία των θαλάσ­σιων περιο­χών».

«Κλεί­νουν εκκρε­μό­τη­τες του παρελ­θό­ντος»

Αμέσως μετά τη δημο­σιο­ποί­ηση του χάρτη του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού (ΘΧΣ) τα υπουρ­γεία Εξω­τε­ρι­κών και Ενέρ­γειας ανήρ­τη­σαν δύο δια­κριτά κείμενα ερω­τα­πα­ντή­σεων, προ­κει­μέ­νου να εξη­γή­σουν τι αφορά η συγκε­κρι­μένη εξέλιξη. Τα κείμενα έχουν ως εξής:

Ερω­τή­σεις και απα­ντή­σεις από το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών:

1. Γιατί είναι σημα­ντική κίνηση η κατάρ­τιση και η εξει­δί­κευση και απο­τύ­πωση σε χάρτη του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού (ΘΧΣ);

Είναι η πρώτη φορά που απο­τυ­πώ­νο­νται σε επίσημο ρυθ­μι­στικό κείμενο της Ε.Ε. τα απώτατα δυνη­τικά όρια της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας (δηλαδή πλήρης επήρεια της ηπει­ρω­τι­κής χώρας και των νησιών σε θαλάσ­σιες ζώνες).

2. Δηλαδή τι απο­τυ­πώ­νει ο χάρτης;

Οι θαλάσ­σιες περιο­χές που απο­τυ­πώ­νο­νται στον χάρτη συμπε­ρι­λαμ­βά­νουν τις ελλη­νοϊ­τα­λι­κές συμ­φω­νίες οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ του 1977 και του 2020 και την ελλη­νο­αι­γυ­πτιακή συμ­φω­νία του 2020, ενώ συμπί­πτουν με τα όρια που απορ­ρέ­ουν από τον νόμο 4001/2011. Σε ό,τι αφορά μη οριο­θε­τη­μέ­νες περιο­χές απο­τυ­πώ­νε­ται η μέση γραμμή που καθο­ρί­ζει το εξω­τε­ρικό όριο της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας μέχρι τη σύναψη συμ­φω­νιών οριο­θέ­τη­σης με γει­το­νικά κράτη, των οποίων οι ακτές είναι παρα­κεί­με­νες ή αντι­κεί­με­νες με τις ελλη­νι­κές ακτές.

3. Αρα ο χάρτης απο­τυ­πώ­νει την ΑΟΖ της Ελλάδας στο σύνολο της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας (στο Ιόνιο, στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο);

Η δια­δι­κα­σία οριο­θέ­τη­σης των θαλασ­σίων ζωνών έχει δια­φο­ρε­τικό αντι­κεί­μενο από τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό, ο οποίος αφορά τη δια­δι­κα­σία με την οποία οι αρμό­διες αρχές των κρατών-μελών ανα­λύ­ουν και οργα­νώ­νουν τις ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες στις ανωτέρω θαλάσ­σιες περιο­χές για την επί­τευξη των οικο­λο­γι­κών, οικο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών στόχων. Συνεπώς, ο χάρτης που απο­τυ­πώ­νει τον ελλη­νικό θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό δεν συνιστά οριο­θέ­τηση ΑΟΖ.

4. Απο­τυ­πώ­νει την επέ­κταση της ελλη­νι­κής αιγια­λί­τι­δας ζώνης στα 12 ναυτικά μίλια (στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο);

Η επέ­κταση των χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια είναι ανα­φαί­ρετο δικαί­ωμα της χώρας μας που απορ­ρέει από τη Σύμβαση των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Είναι ένα δικαί­ωμα για την άσκηση του οποίου η Ελλάδα επι­φυ­λάσ­σε­ται όταν και όπως το κρίνει εθνικά συμ­φέ­ρον με βάση τους κανόνες που απορ­ρέ­ουν από το Διεθνές Δίκαιο.

5. Πώς συν­δέ­ε­ται η κατάρ­τιση του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού με την κυριαρ­χία και την άσκηση κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των;

Ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός και η εξει­δί­κευσή του με χάρτη απο­τε­λεί απο­τύ­πωση των δρα­στη­ριο­τή­των σε όλες τις θαλάσ­σιες ζώνες της χώρας – όχι άσκηση κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των. H κυριαρ­χία δεν είναι αντι­κεί­μενο σχε­δια­σμού. Προ­ϋ­πάρ­χει και δεν επη­ρε­ά­ζε­ται από αυτόν.

6. Γιατί η κυβέρ­νηση κατα­θέ­τει τώρα τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό;

Η κυβέρ­νηση κλείνει εκκρε­μό­τη­τες του παρελ­θό­ντος. Υπε­ρα­σπί­ζε­ται τα εθνικά συμ­φέ­ρο­ντα στην πράξη και με ουσια­στικό τρόπο, όχι με επι­κοι­νω­νια­κές φωτο­βο­λί­δες.

7. Η κατάρ­τιση του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού πιθανόν να προ­κα­λέ­σει την αντί­δραση της Τουρ­κίας. Αρα εγκα­τα­λεί­πετε τον ελλη­νο­τουρ­κικό διάλογο;

Το ότι λύνουμε εκκρε­μό­τη­τες του παρελ­θό­ντος δεν σημαί­νει ότι δεν επι­διώ­κουμε τον ελλη­νο­τουρ­κικό διάλογο. Το ότι δια­φω­νούμε δεν σημαί­νει ότι δεν συζη­τάμε. Το ότι συζη­τάμε δεν σημαί­νει ότι κάνουμε εκπτώ­σεις από τις θέσεις μας και αυτό απο­δει­κνύ­ε­ται στην πράξη. Η Ελλάδα επι­θυ­μεί θετικό κλίμα στις σχέσεις με την Τουρκία και έχει ταχθεί από την αρχή υπέρ της ελλη­νο­τουρ­κι­κής συνεν­νό­η­σης με βάση το Διεθνές Δίκαιο και την καλή γει­το­νία. Εξάλλου, ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός αφορά μια ουσια­στική υπο­χρέ­ωση της χώρας μας έναντι της Ε.Ε. που απορ­ρέει από συγκε­κρι­μέ­νες ευρω­παϊ­κές οδηγίες και εντάσ­σε­ται στο πλαίσιο επί­τευ­ξης σειράς ευρω­παϊ­κών στρα­τη­γι­κών, όπως η Πράσινη Συμ­φω­νία και η Ευρω­παϊκή Στρα­τη­γική για τη Θαλάσ­σια Ασφά­λεια (EUMSS-EU Maritime Security Strategy).

Είναι η πρώτη φορά που απο­τυ­πώ­νο­νται σε επίσημο ρυθ­μι­στικό κείμενο της Ε.Ε. τα απώτατα δυνη­τικά όρια της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας.

Ερω­τή­σεις και απα­ντή­σεις από το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας:

1. Τι είναι ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός;

Ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός (ΘΧΣ) απο­τυ­πώ­νει τις ανθρώ­πι­νες δρα­στη­ριό­τη­τες σε όλες τις θαλάσ­σιες ζώνες της χώρας μας, με γνώμονα την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος σε αυτές. Ταυ­τό­χρονα προσ­διο­ρί­ζει τη συμ­βα­τό­τητα και την παράλ­ληλη ανά­πτυξη των δρα­στη­ριο­τή­των αυτών, με γνώμονα πάντοτε τη βιώσιμη ανά­πτυξη των θαλάσ­σιων περιο­χών και την αξιο­ποί­ηση των θαλάσ­σιων πόρων. Το γεω­γρα­φικό πεδίο εφαρ­μο­γής του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού καθο­ρί­στηκε σύμφωνα με την κείμενη νομο­θε­σία της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης και με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασ­σας, ιδίως δε με τη Σύμβαση των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας (UNCLOS). Η δια­δι­κα­σία αυτή προ­βλέ­πε­ται στην οδηγία 2014/89/Ε.Ε. και εκπλη­ρώ­νε­ται, με αυτόν τον τρόπο, η ευρω­παϊκή υπο­χρέ­ωση της χώρας μας. Η ορθή μετα­φορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο είναι απα­ραί­τητη για την ανά­πτυξη βιώ­σι­μης γαλά­ζιας οικο­νο­μίας, τη βιώσιμη δια­χεί­ριση των θαλάσ­σιων πόρων και τη δια­τή­ρηση υγιών θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των και της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, στο πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής Πρά­σι­νης Συμ­φω­νίας. Αξίζει να σημειω­θεί ότι η οδηγία αυτή δεν θίγει τα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα και τη δικαιο­δο­σία των κρατών-μελών επί των θαλάσ­σιων υδάτων, τα οποία απορ­ρέ­ουν από τις σχε­τι­κές δια­τά­ξεις του Διε­θνούς Δικαίου, ιδίως, δε, από την UNCLOS.

2. Ποιος είναι ο στόχος του;

Η οργά­νωση του θαλάσ­σιου χώρου, η ομαλή αλλη­λε­πί­δραση χερ­σαίων και θαλάσ­σιων δρα­στη­ριο­τή­των, με στόχο την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και τη βιώσιμη ανά­πτυξη. Κατά την εκπό­νηση του ΘΧΣ θα ληφθούν υπόψη κοι­νω­νι­κές, οικο­νο­μι­κές, ενερ­γεια­κές και περι­βαλ­λο­ντι­κές παρά­με­τροι, για δρα­στη­ριό­τη­τες όπως:

• Η προ­στα­σία του θαλάσ­σιου περι­βάλ­λο­ντος από τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής αλλαγής –μεταξύ άλλων– διά του ορισμού θαλάσ­σιων πάρκων.

• Η δια­φύ­λαξη της πολι­τι­στι­κής μας κλη­ρο­νο­μιάς και ιδιαί­τερα των ενάλιων αρχαιο­τή­των.

• Η βελ­τί­ωση και προ­στα­σία των θαλάσ­σιων μετα­φο­ρών.

• Η βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη.

• Η εκμε­τάλ­λευση των ενερ­γεια­κών πόρων της χώρας και ιδιαί­τερα των δυνη­τι­κών κοι­τα­σμά­των φυσικού αερίου αλλά και των υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών μας πάρκων.

• Η ιχθυο­καλ­λιέρ­γεια.

• Η ενί­σχυση των δια­συ­νο­ρια­κών υπο­δο­μών κοινού ενδια­φέ­ρο­ντος με άλλα κράτη-μέλη της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης και της άμεσης περι­φέ­ρειάς της.

Με τον θαλάσ­σιο χωρο­τα­ξικό σχε­δια­σμό δίνεται η δυνα­τό­τητα μιας συντε­ταγ­μέ­νης –και όχι απο­σπα­σμα­τι­κής– οριο­θέ­τη­σης ανθρώ­πι­νων δρα­στη­ριο­τή­των. Η ορθή μετα­φορά της οδηγίας στο εθνικό δίκαιο είναι απα­ραί­τητη για την ανά­πτυξη βιώ­σι­μης γαλά­ζιας οικο­νο­μίας, τη βιώσιμη χρήση των θαλάσ­σιων πόρων και τη δια­τή­ρηση υγιών θαλάσ­σιων οικο­συ­στη­μά­των και της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, στο πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής Πρά­σι­νης Συμ­φω­νίας. Σε συνέ­χεια των στρα­τη­γι­κών προ­τε­ραιο­τή­των που έθεσε ο πρω­θυ­πουρ­γός στο 9ο «Our Ocean Conference», ο σχε­δια­σμός απο­τε­λεί μέρος μιας ολι­στι­κής πολι­τι­κής χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού της χώρας σε θάλασσα και στεριά, που προ­ο­δευ­τικά υλο­ποιεί­ται από την ελλη­νική κυβέρ­νηση.

3. Γιατί κατα­τί­θε­ται τώρα ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός;

Ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός απο­τε­λεί έναν οδικό χάρτη αξιο­ποί­η­σης των θαλάσ­σιων πόρων μας. Συνεπώς, η σχε­δί­ασή του απο­τέ­λεσε αντι­κεί­μενο μακράς δια­βού­λευ­σης με συναρ­μό­δια υπουρ­γεία, φορείς τοπικής αυτο­διοί­κη­σης, καθώς και με τις τοπικές κοι­νω­νίες. Ο ΘΧΣ αποκτά ακόμη μεγα­λύ­τερη αξία αν συνυ­πο­λο­γι­στεί ότι η χώρα μας δια­θέ­τει τη μεγα­λύ­τερη ακτο­γραμμή στην Ευρω­παϊκή Ενωση και τα περισ­σό­τερα κατα­γε­γραμ­μένα νησιά.

4. Γιατί χωρί­στηκε ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός σε τέσ­σε­ρις χωρικές ενό­τη­τες;

Γιατί με αυτόν τον τρόπο απει­κο­νί­ζε­ται η διοι­κη­τική διάρ­θρωση των αντί­στοι­χων περι­φε­ρειών. Θα ακο­λου­θή­σει η έκδοση των αντί­στοι­χων θαλάσ­σιων χωρο­τα­ξι­κών πλαι­σίων, όπως συνέβη και με τα περι­φε­ρειακά χωρο­τα­ξικά πλαίσια (12 από τα συνο­λικά 13 έχουν ήδη δημο­σιευ­θεί, ενώ δρο­μο­λο­γεί­ται και το 13ο).

5. Πού δημο­σιεύ­ε­ται ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός; Πώς θα ενη­με­ρω­θούν οι πολίτες;

Δημο­σιεύ­ε­ται σε ΦΕΚ, όπως προ­βλέ­πε­ται στην Ελλάδα, ενη­με­ρώ­νε­ται η Ευρω­παϊκή Ενωση και αναρ­τά­ται στις σχε­τι­κές δια­δι­κτυα­κές πλατ­φόρ­μες της. Παράλ­ληλα θα υπάρ­ξουν και δράσεις ενη­μέ­ρω­σης από το ΥΠΕΝ.

6. Εχει γεω­πο­λι­τική σημασία ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός;

Το γεω­γρα­φικό πεδίο εφαρ­μο­γής του θαλάσ­σιου χωρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού καθο­ρί­στηκε σύμφωνα με την κείμενη νομο­θε­σία της Ενωσης και με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασ­σας, ιδίως, δε, με τη Σύμβαση των Ηνω­μέ­νων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασ­σας (UNCLOS). Είναι η πρώτη φορά που απο­τυ­πώ­νο­νται σε επίσημο ρυθ­μι­στικό κείμενο της Ε.Ε. τα όρια της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας, δηλαδή πλήρης επήρεια της ηπει­ρω­τι­κής χώρας και των νησιών. Ο θαλάσ­σιος χωρο­τα­ξι­κός σχε­δια­σμός υλο­ποιεί μια σειρά από ευρω­παϊ­κές στρα­τη­γι­κές και απο­τε­λεί τμήμα του ευρω­παϊ­κού κεκτη­μέ­νου.

Βασίλης Νέδος

Μανώλης Κωστί­δης

 

Πηγή: katnimerini.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.