Θα δούμε πλωτά drones και στο Αιγαίο;

Tον Απρίλιο συμπλη­ρώ­νο­νται τρία χρόνια από τη βύθιση της ρωσικής ναυαρ­χί­δας «Μοσκβά» από ένα συν­δυα­σμό ηλε­κτρο­νι­κού πολέμου και υποη­χη­τι­κών πυραύ­λων Cruise. Eκτοτε ο ρωσικός στόλος της Μαύρης Θάλασ­σας δέχθηκε ουκ ολίγα πλήγ­ματα, σε σημα­ντικό βαθμό άλλαξε τακτι­κές, προ­κει­μέ­νου να αρχίσει να αντι­με­τω­πί­ζει έναν ακόμη, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις πιο απει­λη­τικό εχθρό, τις διά­φο­ρες εκδοχές μη επαν­δρω­μέ­νων οχη­μά­των επι­φα­νείας (USV) των ουκρα­νι­κών δυνά­μεων. Οι αρμό­διες αρχές στην Ελλάδα παρα­κο­λου­θούν από πολύ κοντά τις εξε­λί­ξεις σε αυτόν τον τομέα, καθώς το Αιγαίο Πέλαγος απο­τε­λεί ένα θαλάσ­σιο χώρο ο οποίος σε περί­πτωση κρίσης, ευνοεί τη χρήση USV και, όπως είναι γνωστό, η τουρ­κική αμυ­ντική βιο­μη­χα­νία ανα­πτύσ­σει τους δικούς της τύπους και μάλιστα με αξιο­ση­μεί­ωτη ταχύ­τητα. Στην Ελλάδα γίνο­νται ήδη εντα­τι­κές προ­σπά­θειες ανά­πτυ­ξης εγχώ­ριων δυνα­το­τή­των και αντι­μέ­τρων, ωστόσο η δια­δι­κα­σία βρί­σκε­ται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, παρά τις προ­τά­σεις που έχουν κατα­τε­θεί από διά­φο­ρες πλευρές. Το δόγμα, αν και ελαφρώς τρο­πο­ποι­η­μένο σε σχέση με τον πόλεμο στον αέρα, είναι παρό­μοιο: ένα σμήνος από φθηνά και φονικά μη επαν­δρω­μένα οπλικά συστή­ματα μπορεί να στείλει στον βυθό ένα πανά­κριβο πλοίο αξίας εκα­το­ντά­δων εκα­τομ­μυ­ρίων ή και δισε­κα­τομ­μυ­ρίων.

Τα νέα drones των Ενόπλων Δυνά­μεων – Δοκιμές σε ακραίες συν­θή­κες

Σύστημα σμήνους. Οι Τουρ­κι­κές Ενοπλες Δυνά­μεις (ΤΕΔ) έχουν ανα­προ­σαρ­μό­σει τις πρα­κτι­κές τους και δοκι­μά­ζουν ενεργά τη δημιουρ­γία συστή­μα­τος σμήνους που θα αντι­με­τω­πί­ζει πιθανές απειλές ή προ­σβολή από εχθρικά USV.

Στην Ουκρα­νία τα πρώτα βήματα έγιναν με τους Βρε­τα­νούς, οι οποίοι εξαρχής απο­δεί­χθη­καν μετρ της μετα­τρο­πής υφι­στά­με­νων συστη­μά­των τους, προ­κει­μέ­νου αρχικά να εντα­χθούν απο­τε­λε­σμα­τικά στο ουκρα­νικό πεδίο μάχης και εν συνε­χεία να αντι­γρα­φούν από το Κίεβο ώστε να μπορούν να αντα­πο­κρι­θούν στις πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες. Τα πρώτα στάδια ανά­πτυ­ξης έγιναν από Βρε­τα­νούς μηχα­νι­κούς, ενώ στη συνέ­χεια τα προ­γράμ­ματα αυτά ουσια­στικά σχε­διά­ζο­νται και διεκ­πε­ραιώ­νο­νται από τους Ουκρα­νούς.

Το πρώτο USV που άρχισαν να χρη­σι­μο­ποιούν από τον Οκτώ­βριο του 2022 οι Ουκρα­νοί είναι το Glider (ή Mikola) και βασί­ζε­ται σε βρε­τα­νι­κές εκδό­σεις. Eχει αυτο­νο­μία 60 ωρών, ακτίνα δράσης έως και 800 χιλιο­μέ­τρων, ενώ μετα­φέ­ρει κεφαλή βάρους 200 κιλών. Ο τύπος αυτός χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε στην επίθεση ενα­ντίον της ρωσικής φρε­γά­τας «Ναύ­αρ­χος Μακάροβ». Στο οπλο­στά­σιο των Ουκρα­νών περι­λαμ­βά­νε­ται και το USV τύπου Mamai, με μεγα­λύ­τερη ακτίνα δράσης. Το USV τύπου Magura είναι το κύριο που χρη­σι­μο­ποιούν οι ουκρα­νι­κές δυνά­μεις, με πρώτη κατα­γε­γραμ­μένη χρήση τον Μάιο του 2023 και πλέον γνωστή επι­χει­ρη­σιακή αξιο­ποί­ησή του εκείνη του Ιουλίου του ίδιου έτους κατά της γέφυρας του Κερτς στη Κριμαία. Στην ίδια επίθεση είχε χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ένας ακόμη τύπος, το USV τύπου Sea Baby, το οποίο, μάλιστα δια­θέ­τει δορυ­φο­ρι­κές κεραίες Starlink και μπορεί να φέρει, σε δια­φο­ρε­τι­κές εκδό­σεις, πολ­λα­πλούς εκτο­ξευ­τές ρου­κε­τών (MLRS), φλο­γο­βόλο, συστή­ματα ηλε­κτρο­νι­κού πολέμου, φορείς drones FPV, πυραυ­λική κεφαλή 860 κιλών και 12 UAV, χωρι­σμένα σε ομάδες των τριών. Eχει κατα­γρα­φεί η χρήση ενός ακόμη τύπου USV, του Katran, το οποίο έχει τις μεγα­λύ­τε­ρες δια­στά­σεις από όλα και, ως εκ τούτου, δια­θέ­τει τη δυνα­τό­τητα να μετα­φέ­ρει και μεγα­λύ­τερο φόρτο οπλικών συστη­μά­των.

Οι Ουκρα­νοί έχουν χρη­σι­μο­ποι­ή­σει τέσ­σε­ρις περιο­χές για τις απο­στο­λές USV. Η πρώτη είναι η Οδησσός, όταν επι­χει­ρού­νται επι­θέ­σεις κατά των εγκα­τα­στά­σεων του ρωσικού στόλου της Μαύρης Θάλασ­σας. Η δεύτερη είναι ο κόλπος της Ζάτοκα στις εκβολές του Δνεί­στε­ρου και η τρίτη το Οτσακοβ, απέ­να­ντι από τις εκβολές του Δνεί­στε­ρου. Η τέταρτη βρί­σκε­ται στις εκβολές του Δούναβη και οι Ουκρα­νοί τη χρη­σι­μο­ποιούν συχνά, καθώς είναι ευκο­λό­τερη η προ­μή­θεια ανταλ­λα­κτι­κών και υλικών. Εκεί, άλλωστε, βρί­σκε­ται και το πεδίο δοκιμών των ουκρα­νι­κών δυνά­μεων.

Οι τακτι­κές χρη­σι­μο­ποί­η­σης των USV είναι πολλές. Στα πρώτα στάδια της επι­χεί­ρη­σης τα USV, κυρίως τα ελαφρά, ευέ­λι­κτα, αθόρυβα και με δυνα­τό­τητα μακράς αυτο­νο­μίας Magura, πλέουν κοντά στον στόχο. Μετά την ανα­γνώ­ριση των στόχων ακο­λου­θεί η κύρια ομάδα των USV που κυμαί­νο­νται μεταξύ έξι και οκτώ για το σκέλος της κυρίως απο­στο­λής. Οι ομάδες αυτές συνήθως απο­τε­λού­νται από ένα-δύο ανι­χνευ­τικά, δύο «καμι­κάζι» USV, δύο οπλι­σμένα με πολυ­βόλα ή πυραύ­λους επιφανείας-αέρος (SAM), ένα με ρου­κέ­τες ή αντι­πλοϊ­κούς πυραύ­λος και ένα που μετα­φέ­ρει «καμι­κάζι» drones (FPV).

Η αντι­με­τώ­πιση

Σύμφωνα με ορι­σμέ­νες εκτι­μή­σεις, οι Ρώσοι ήδη ανα­πτύσ­σουν τα δικά τους USV ως αντί­με­τρα, ακο­λου­θώ­ντας την πρα­κτική της Τουρ­κίας. Οι Τουρ­κι­κές Ενοπλες Δυνά­μεις (ΤΕΔ) έχουν ανα­προ­σαρ­μό­σει τις πρα­κτι­κές τους και δοκι­μά­ζουν ενεργά τη δημιουρ­γία συστή­μα­τος σμήνους που θα αντι­με­τω­πί­ζει πιθανές απειλές ή προ­σβολή από εχθρικά USV. Εως τώρα οι Ρώσοι τα αντι­με­τω­πί­ζουν με εμπόδια και αυξη­μέ­νες βάρδιες φρού­ρη­σης σε λιμάνια και αερο­δρό­μια, ενεργό ρόλο έχει ανα­λά­βει και η Αερο­πο­ρία.

Ειδικά στον τομέα των FPV, πολλά από τα συστή­ματα είναι ακόμη σε δοκι­μα­στικό στάδιο και σύμφωνα με αρμό­διες πηγές, μόλις πρό­σφατα οι ρωσικές ένοπλες δυνά­μεις κατόρ­θω­σαν να απο­συ­ναρ­μο­λο­γή­σουν ένα USV που μετέ­φερε FPV drone και δια­πί­στω­σαν ότι είναι εξο­πλι­σμένα με περι­στρο­φι­κές κάμερες, πυξίδα και θερμικό σύστημα απει­κό­νι­σης με τεχνο­λο­γία αιχμής.

Τα διδάγ­ματα

Η διαφορά της Ελλάδας. Λόγω του μεγάλου αριθμού νησιών η Ελλάδα έχει, θεω­ρη­τικά, μικρό­τερη ανάγκη ανά­πτυ­ξης USV σε σύγκριση με την Τουρκία, η οποία έχει ως επι­χει­ρη­σιακό στόχο τον κορεσμό της αμυ­ντι­κής διά­τα­ξης.

Η Ελλάδα λόγω του μεγάλου αριθμού νησιών έχει, θεω­ρη­τικά, μικρό­τερη ανάγκη ανά­πτυ­ξης USV, σε σύγκριση με την Τουρκία, η οποία έχει ως επι­χει­ρη­σιακό στόχο τον κορεσμό της αμυ­ντι­κής διά­τα­ξης είτε πρό­κει­ται για τη χερσαία (επί των νησιών), είτε τις μονάδες επι­φα­νείας του στόλου. Το πιο παλαιό τουρ­κικό USV (2021) είναι το ULAQ, το οποίο έχει ανα­πτυ­χθεί από την εγχώρια αμυ­ντική βιο­μη­χα­νία και ανα­μέ­νε­ται στο μέλλον να εκδοθεί σε έξι δια­φο­ρε­τι­κούς τύπους. Εχει εμβέ­λεια 400 χιλιο­μέ­τρων, μήκος 11 μέτρων και μπορεί να οπλι­στεί με πυραύ­λους επι­φα­νείας, αντι­πλοϊκά βλήματα, συστή­ματα ανθυ­πο­βρυ­χια­κού πολέμου, ενώ μπορεί και να κάνει απο­στο­λές ανα­γνώ­ρι­σης και παρα­κο­λού­θη­σης. Πέρα από το ULAQ οι Τούρκοι έχουν ανα­πτύ­ξει διά­φο­ρους τύπους με την κωδική ονο­μα­σία Albatros, που θυμί­ζουν σε αρκετές περι­πτώ­σεις τη δια­μόρ­φωση σε σμήνη των οκτώ που ακο­λου­θούν και οι Ουκρα­νοί. Ολα τα παρα­πάνω έχουν σχε­δια­στεί με βάση αμε­ρι­κα­νικά, βρε­τα­νικά και ισραη­λινά σχέδια, ωστόσο οι Τούρκοι στις αρχές του 2024 έθεσαν σε παρα­γωγή (το πρω­τό­τυπο είναι έτοιμο από το 2022) και το Marlin, ένα USV 15 με μεγα­λύ­τερη αυτο­νο­μία (δυνη­τική στα 1.000 ναυτικά μίλια, δηλαδή περίπου 1.900 χιλιό­με­τρα), κατευ­θυ­νό­μενα όπλα και δυνα­τό­τη­τες ηλε­κτρο­νι­κού πολέμου.

Πηγή: kathimerini.gr