ΥΠΕΣ: Νέες οδηγίες για τη λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Ανα­λυ­τι­κές οδηγίες για τη λει­τουρ­γία των Δημο­τι­κών Συμ­βου­λίων κατά την τρέ­χουσα αυτο­διοι­κη­τική περίοδο 2024-2028 δίνει το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών με την υπ’ αριθμ. 21 εγκύ­κλιο, Α.Π. 50602/14-09-2026, σε εφαρ­μογή του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, ν. 5314/2026.

Η εγκύ­κλιος λει­τουρ­γεί ουσια­στικά ως οδηγός εφαρ­μο­γής του νέου θεσμι­κού πλαι­σίου και απο­σα­φη­νί­ζει ζητή­ματα που αφορούν τις αρμο­διό­τη­τες, τη σύγκληση και τη διε­ξα­γωγή των συνε­δριά­σεων, την απαρτία και τις πλειο­ψη­φίες, τη δημο­σιό­τητα των συνε­δριά­σεων, τα πρα­κτικά, τις ειδικές συνε­δριά­σεις λογο­δο­σίας, αλλά και τις υπο­χρε­ώ­σεις των δημο­τι­κών συμ­βού­λων. Παράλ­ληλα, το Υπουρ­γείο καλεί ουσια­στικά τα δημο­τικά συμ­βού­λια να επι­σπεύ­σουν την κατάρ­τιση νέων Κανο­νι­σμών Λει­τουρ­γίας, προ­σαρ­μο­σμέ­νων στις δια­τά­ξεις του νέου Κώδικα.

Το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο παρα­μέ­νει το βασικό απο­φα­σι­στικό όργανο

Το Υπουρ­γείο υπεν­θυ­μί­ζει ότι το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο απο­φα­σί­ζει για όλα τα θέματα του Δήμου, εκτός από όσα ανα­τί­θε­νται ρητά από τον νόμο στον δήμαρχο, στη Δημο­τική Επι­τροπή ή σε άλλο όργανο.

Σε ιδιαί­τερα σοβαρά θέματα, το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο μπορεί, με ειδική αιτιο­λο­γία και απόλυτη πλειο­ψη­φία του συνόλου των μελών του, να ασκήσει το ίδιο αρμο­διό­τη­τες της Δημο­τι­κής Επι­τρο­πής. Αντί­στοιχα, η Δημο­τική Επι­τροπή μπορεί να παρα­πέμ­ψει συγκε­κρι­μένο θέμα στο Δημο­τικό Συμ­βού­λιο όταν κρίνει ότι αυτό επι­βάλ­λε­ται λόγω της σοβα­ρό­τη­τάς του.

Επίσης, εάν η Δημο­τική Επι­τροπή δεν κατα­φέ­ρει να λάβει απόφαση σε δύο συνε­χείς συνε­δριά­σεις ή δεν συνε­δριά­σει λόγω έλλει­ψης απαρ­τίας μετά από δύο συνε­χείς προ­σκλή­σεις, το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο καθί­στα­ται αρμόδιο να απο­φα­σί­σει.

Υπο­χρε­ω­τική συνε­δρί­αση του­λά­χι­στον μία φορά τον μήνα

Το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο συνε­δριά­ζει υπο­χρε­ω­τικά του­λά­χι­στον μία φορά τον μήνα. Η σύγκλησή του απο­τε­λεί θεσμική υπο­χρέ­ωση του προ­έ­δρου, ενώ μπορεί να ζητηθεί και από τον δήμαρχο ή τη Δημο­τική Επι­τροπή.

Η αδι­καιο­λό­γητη παρά­λειψη του προ­έ­δρου να συγκα­λέ­σει το Συμ­βού­λιο για δύο συνε­χείς φορές χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από την εγκύ­κλιο ως σοβαρή παρά­βαση καθή­κο­ντος.

Οι συνε­δριά­σεις μπορούν πλέον να πραγ­μα­το­ποιού­νται:

δια ζώσης,

με τηλε­διά­σκεψη,

με μικτό τρόπο, δηλαδή ταυ­τό­χρονα με φυσική παρου­σία και εξ απο­στά­σεως συμ­με­τοχή.

Η επιλογή του τρόπου συνε­δρί­α­σης ανήκει στον πρόεδρο. Ιδιαί­τερη πρό­βλεψη υπάρχει για σύμ­βουλο που εγκυ­μο­νεί ή έχει πρό­σφατα γεν­νή­σει, καθώς, εφόσον το ζητήσει, η συνε­δρί­αση πρέπει να πραγ­μα­το­ποιεί­ται με τηλε­διά­σκεψη ή μικτό τρόπο για συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα πριν και μετά τον τοκετό.

Πρό­σκληση τρεις πλήρεις ημέρες πριν – μαζί με τις ειση­γή­σεις

Για τις τακτι­κές συνε­δριά­σεις, η πρό­σκληση πρέπει να απο­στέλ­λε­ται στους δημο­τι­κούς συμ­βού­λους του­λά­χι­στον τρεις πλήρεις ημέρες πριν από τη συνε­δρί­αση.

Η πρό­σκληση πρέπει να ανα­φέ­ρει τον τρόπο συνε­δρί­α­σης, την ημε­ρο­μη­νία, την ώρα, τον τόπο και τα θέματα της ημε­ρή­σιας διά­τα­ξης και να συνο­δεύ­ε­ται από τις ειση­γή­σεις των αρμό­διων υπη­ρε­σιών για όλα τα θέματα.

Παράλ­ληλα, αναρ­τά­ται αυθη­με­ρόν στην ιστο­σε­λίδα του Δήμου.

Υπο­χρε­ω­τικά προ­σκα­λού­νται επίσης ο δήμαρ­χος και, όταν συζη­τεί­ται θέμα που αφορά συγκε­κρι­μένη δημο­τική κοι­νό­τητα, ο εκπρό­σω­πος ή ο πρό­ε­δρος της κοι­νό­τη­τας. Μετά την εκλογή των συμ­βου­λίων νέων, θα προ­σκα­λεί­ται και ο πρό­ε­δρός τους.

Οι πολίτες ενη­με­ρώ­νο­νται όταν συζη­τεί­ται αίτηση ή πρότασή τους

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει η πρό­βλεψη ότι, όταν στην ημε­ρή­σια διάταξη περι­λαμ­βά­νο­νται αιτή­σεις, ανα­φο­ρές ή προ­τά­σεις δημοτών και κατοί­κων, οι ενδια­φε­ρό­με­νοι πολίτες πρέπει να ενη­με­ρώ­νο­νται με ηλε­κτρο­νικό μήνυμα του­λά­χι­στον μία ημέρα πριν από τη συνε­δρί­αση.

Ο πρό­ε­δρος μπορεί επίσης να καλεί υπαλ­λή­λους, εκπρο­σώ­πους φορέων, ιδιώτες και τον Συμπα­ρα­στάτη του Δημότη και της Επι­χεί­ρη­σης, ώστε να συμ­βά­λουν στη συζή­τηση.

Τι ισχύει για τα θέματα της αντι­πο­λί­τευ­σης

Η εγκύ­κλιος απο­σα­φη­νί­ζει και τη δυνα­τό­τητα των παρα­τά­ξεων της μειο­ψη­φίας να εισά­γουν θέματα στην ημε­ρή­σια διάταξη.

Οι επι­κε­φα­λής μπορούν να προ­τεί­νουν θέμα έως μία ημέρα πριν από τη δημο­σί­ευση της πρό­σκλη­σης. Κατά κανόνα η ένταξή του επα­φί­ε­ται στον πρόεδρο, όμως ο τελευ­ταίος υπο­χρε­ού­ται να εντάξει:

έως τρία θέματα ανά ημε­ρο­λο­γιακό έτος που προ­τεί­νο­νται από τον επι­κε­φα­λής της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φίας,

έως ένα θέμα ανά ημε­ρο­λο­γιακό έτος από τον επι­κε­φα­λής καθε­μιάς από τις υπό­λοι­πες παρα­τά­ξεις.

Τα όρια αυτά απο­τε­λούν το ελά­χι­στο υπο­χρε­ω­τικό πλαίσιο και δεν εμπο­δί­ζουν τον πρόεδρο να εντάξει περισ­σό­τερα θέματα της αντι­πο­λί­τευ­σης.

Κατε­πεί­γου­σες και διά περι­φο­ράς συνε­δριά­σεις

Σε κατε­πεί­γου­σες περι­πτώ­σεις, η πρό­σκληση μπορεί να απο­στα­λεί ακόμη και την ίδια ημέρα της συνε­δρί­α­σης, αλλά πρέπει να αιτιο­λο­γεί­ται ειδικά ο κατε­πεί­γων χαρα­κτή­ρας.

Το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο απο­φα­σί­ζει πρώτα, με απόλυτη πλειο­ψη­φία του συνόλου των μελών του, ποια θέματα είναι πραγ­μα­τικά κατε­πεί­γο­ντα και μόνο αυτά συζη­τού­νται.

Σε εξαι­ρε­τι­κές περι­πτώ­σεις μπορεί να διε­ξα­χθεί διά περι­φο­ράς συνε­δρί­αση, όμως απαι­τεί­ται συμ­με­τοχή του­λά­χι­στον των δύο τρίτων των μελών του Συμ­βου­λίου. Οι απο­φά­σεις σε αυτή την περί­πτωση λαμ­βά­νο­νται με απόλυτη πλειο­ψη­φία του συνο­λι­κού αριθμού των μελών, εκτός εάν ο νόμος απαιτεί μεγα­λύ­τερη πλειο­ψη­φία.

Υπο­χρε­ω­τική ζωντανή μετά­δοση των δημό­σιων συνε­δριά­σεων

Ιδιαί­τερη έμφαση δίνεται στη δημο­σιό­τητα των συνε­δριά­σεων.

Οι συνε­δριά­σεις είναι κατά κανόνα δημό­σιες και, ανε­ξάρ­τητα από τον τρόπο διε­ξα­γω­γής τους, πρέπει υπο­χρε­ω­τικά να μετα­δί­δο­νται ταυ­τό­χρονα μέσω δια­δι­κτύου. Ο σχε­τι­κός σύν­δε­σμος πρέπει να αναρ­τά­ται στην ιστο­σε­λίδα του Δήμου ή στα επίσημα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης.

Μόνο κατ’ εξαί­ρεση μπορεί συνε­δρί­αση να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί κεκλει­σμέ­νων των θυρών και χωρίς μετά­δοση, κατόπιν ειδικά αιτιο­λο­γη­μέ­νης από­φα­σης των 3/5 του συνο­λι­κού αριθμού των μελών.

Νέοι κανόνες για απαρτία και πλειο­ψη­φία

Η εγκύ­κλιος αφιε­ρώ­νει σημα­ντικό τμήμα στην απο­σα­φή­νιση της απαρ­τίας και του τρόπου υπο­λο­γι­σμού των πλειο­ψη­φιών.

Το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο έχει απαρτία όταν οι παρό­ντες είναι περισ­σό­τε­ροι από τους απόντες. Για παρά­δειγμα, σε 29μελές συμ­βού­λιο απαι­τού­νται του­λά­χι­στον 15 παρό­ντες.

Η απαρτία δια­πι­στώ­νε­ται πριν από την έναρξη της συνε­δρί­α­σης και εξα­κο­λου­θεί να θεω­ρεί­ται ότι υπάρχει έως τη λήξη της, ακόμη και εάν απο­χω­ρή­σουν σύμ­βου­λοι.

Ωστόσο, οι απο­χω­ρή­σεις επη­ρε­ά­ζουν τον υπο­λο­γι­σμό της πλειο­ψη­φίας.

Για τη λήψη από­φα­σης λαμ­βά­νο­νται υπόψη όσοι ψηφί­ζουν «υπέρ» ή «κατά». Η αποχή σε φανερή ψηφο­φο­ρία και το λευκό σε μυστική ψηφο­φο­ρία δεν προ­σμε­τρώ­νται στον υπο­λο­γι­σμό της πλειο­ψη­φίας.

Όταν όμως ο αριθμός όσων ψηφί­ζουν υπέρ ή κατά πέσει κάτω από τον αριθμό που απαι­τεί­ται για την απαρτία, τότε η απαι­τού­μενη πλειο­ψη­φία υπο­λο­γί­ζε­ται επί του αριθμού της νόμιμης απαρ­τίας και όχι μόνο επί των ψηφι­σά­ντων. Η εγκύ­κλιος παρα­θέ­τει ανα­λυ­τικά παρα­δείγ­ματα για Συμ­βού­λια δια­φο­ρε­τι­κού μεγέ­θους.

Ειδική συνε­δρί­αση λογο­δο­σίας κάθε τέσ­σε­ρις μήνες

Σημα­ντι­κές αλλαγές αφορούν και τη λογο­δο­σία της δημο­τι­κής αρχής.

Το Δημο­τικό Συμ­βού­λιο συγκα­λεί­ται υπο­χρε­ω­τικά σε ειδική συνε­δρί­αση λογο­δο­σίας το αργό­τερο κάθε τέσ­σε­ρις μήνες. Η πρώτη τετρά­μηνη προ­θε­σμία υπο­λο­γί­ζε­ται από την έναρξη ισχύος του νέου Κώδικα, στις 29 Ιουνίου 2026.

Κάθε δημο­τι­κός σύμ­βου­λος μπορεί να κατα­θέ­τει ένα θέμα, ενώ εάν υπο­βλη­θούν περισ­σό­τερα από δέκα θέματα, πραγ­μα­το­ποιεί­ται δημόσια κλήρωση.

Μπορούν επίσης να εισα­χθούν θέματα από τις δημο­τι­κές κοι­νό­τη­τες, τον Συμπα­ρα­στάτη του Δημότη, το Συμ­βού­λιο Ένταξης Μετα­να­στών και Προ­σφύ­γων, συνε­λεύ­σεις κατοί­κων και το Συμ­βού­λιο Νέων.

Για τη συγκε­κρι­μένη συνε­δρί­αση δεν απαι­τεί­ται απαρτία, αλλά είναι υπο­χρε­ω­τική η παρου­σία του δημάρ­χου ή του αρμό­διου οργάνου που καλεί­ται να απα­ντή­σει.

Στη συνε­δρί­αση λογο­δο­σίας δεν επι­τρέ­πε­ται η λήψη απο­φά­σεων.

Υπο­χρε­ω­τι­κές νέες γνω­μο­δο­τι­κές επι­τρο­πές

Ο νέος Κώδικας προ­βλέ­πει επίσης ότι με τον Κανο­νι­σμό Λει­τουρ­γίας πρέπει υπο­χρε­ω­τικά να συστα­θούν δύο γνω­μο­δο­τι­κές επι­τρο­πές.

Η πρώτη θα ασχο­λεί­ται με ζητή­ματα κοι­νω­νι­κής συνοχής, συμπε­ρί­λη­ψης, ισό­τη­τας φύλων, δικαιω­μά­των ατόμων με ανα­πη­ρία και κατα­πο­λέ­μη­σης δια­κρί­σεων.

Η δεύτερη θα έχει ως αντι­κεί­μενο την υπο­στή­ριξη του Δήμου στην εύρυθμη λει­τουρ­γία των σχο­λι­κών μονάδων.

Μέχρι να προ­βλε­φθούν οι νέες επι­τρο­πές στον Κανο­νι­σμό Λει­τουρ­γίας, εξα­κο­λου­θούν να λει­τουρ­γούν οι υφι­στά­με­νες επι­τρο­πές με συναφές αντι­κεί­μενο.

Πρα­κτικά και απο­φά­σεις υπο­χρε­ω­τικά στην ιστο­σε­λίδα του Δήμου

Τα επίσημα πρα­κτικά των συνε­δριά­σεων καταρ­τί­ζο­νται ηλε­κτρο­νικά, υπο­γρά­φο­νται ψηφιακά από τον πρόεδρο και τον γραμ­μα­τέα και αναρ­τώ­νται στο πλήρες περιε­χό­μενό τους στην ιστο­σε­λίδα του Δήμου, με ανω­νυ­μο­ποί­ηση ευαί­σθη­των προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων.

Μάλιστα, η μη τήρηση ή η μη ανάρ­τηση των επί­ση­μων πρα­κτι­κών χαρα­κτη­ρί­ζε­ται σοβαρή παρά­βαση καθή­κο­ντος.

Επι­πλέον, μέσα σε πέντε ημέρες από κάθε συνε­δρί­αση πρέπει να αναρ­τά­ται πίνακας με τα θέματα που συζη­τή­θη­καν, τον αριθμό των απο­φά­σεων, περί­ληψη του περιε­χο­μέ­νου τους και την ψήφο της μειο­ψη­φίας.

Για ορι­σμέ­νες απο­φά­σεις εξα­κο­λου­θούν να ισχύουν πρό­σθε­τες υπο­χρε­ώ­σεις δημο­σί­ευ­σης στη «Διαύ­γεια», στο ΜΙΤΟΣ, στην Εφη­με­ρίδα της Κυβερ­νή­σεως ή στον τοπικό και περι­φε­ρειακό Τύπο.

Σοβαρή παρά­βαση η τρίμηνη αδι­καιο­λό­γητη απουσία συμ­βού­λου

Η εγκύ­κλιος υπεν­θυ­μί­ζει τέλος τις υπο­χρε­ώ­σεις των δημο­τι­κών συμ­βού­λων, οι οποίοι οφεί­λουν να υπη­ρε­τούν το δημόσιο συμ­φέ­ρον, να δια­σφα­λί­ζουν τα δικαιώ­ματα των δημοτών, να απο­φεύ­γουν συγκρού­σεις συμ­φε­ρό­ντων και να συμ­με­τέ­χουν στις συνε­δριά­σεις.

Αδι­καιο­λό­γητη απουσία συμ­βού­λου από τις τακτι­κές συνε­δριά­σεις για τρεις συνε­χό­με­νους μήνες απο­τε­λεί σοβαρή παρά­βαση καθή­κο­ντος. Στην περί­πτωση αυτή ο πρό­ε­δρος υπο­χρε­ού­ται να ενη­με­ρώ­σει εγγρά­φως τον Γενικό Επόπτη Νομι­μό­τη­τας. Η παρά­λειψη της ενη­μέ­ρω­σης συνιστά επίσης σοβαρή παρά­βαση καθή­κο­ντος για τον ίδιο τον πρόεδρο.

Το ΥΠΕΣ ζητά επί­σπευση των νέων Κανο­νι­σμών Λει­τουρ­γίας

Κεντρικό μήνυμα της εγκυ­κλίου είναι ότι οι Δήμοι δεν αρκεί να εφαρ­μό­ζουν απο­σπα­σμα­τικά τις νέες δια­τά­ξεις. Το Υπουρ­γείο επι­ση­μαί­νει την ανάγκη να επι­τα­χυν­θεί η ψήφιση νέων Κανο­νι­σμών Λει­τουρ­γίας των Δημο­τι­κών Συμ­βου­λίων, ώστε να ενσω­μα­τω­θούν οι νέες προ­βλέ­ψεις του Κώδικα και να απο­σα­φη­νι­στούν οι δια­δι­κα­σίες λει­τουρ­γίας, λογο­δο­σίας, συμ­με­το­χής και δια­φά­νειας.

Η εγκύ­κλιος 21 απο­τε­λεί έτσι το βασικό πρα­κτικό εγχει­ρί­διο εφαρ­μο­γής του νέου Κώδικα για τη λει­τουρ­γία των Δημο­τι­κών Συμ­βου­λίων στην υπό­λοιπη διάρ­κεια της αυτο­διοι­κη­τι­κής περιό­δου 2024-2028.

Πηγή: .myota.gr