ΥΠΕΣ: Νέες οδηγίες για τη λειτουργία των Δημοτικών Συμβουλίων με τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Ανα­λυ­τι­κές οδη­γί­ες για τη λει­τουρ­γία των Δη­μο­τι­κών Συμ­βου­λί­ων κατά την τρέ­χου­σα αυ­το­διοι­κη­τι­κή πε­ρί­ο­δο 2024-2028 δίνει το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών με την υπ’ αριθμ. 21 εγκύ­κλιο, Α.Π. 50602/14-09-2026, σε εφαρ­μο­γή του νέου Κώ­δι­κα Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης, ν. 5314/2026.

Η εγκύ­κλιος λει­τουρ­γεί ου­σια­στι­κά ως οδη­γός εφαρ­μο­γής του νέου θε­σμι­κού πλαι­σί­ου και απο­σα­φη­νί­ζει ζη­τή­μα­τα που αφο­ρούν τις αρ­μο­διό­τη­τες, τη σύ­γκλη­ση και τη διε­ξα­γω­γή των συ­νε­δριά­σε­ων, την απαρ­τία και τις πλειο­ψη­φί­ες, τη δη­μο­σιό­τη­τα των συ­νε­δριά­σε­ων, τα πρα­κτι­κά, τις ει­δι­κές συ­νε­δριά­σεις λο­γο­δο­σί­ας, αλλά και τις υπο­χρε­ώ­σεις των δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων. Πα­ράλ­λη­λα, το Υπουρ­γείο καλεί ου­σια­στι­κά τα δη­μο­τι­κά συμ­βού­λια να επι­σπεύ­σουν την κα­τάρ­τι­ση νέων Κα­νο­νι­σμών Λει­τουρ­γί­ας, προ­σαρ­μο­σμέ­νων στις δια­τά­ξεις του νέου Κώ­δι­κα.

Το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο πα­ρα­μέ­νει το βα­σι­κό απο­φα­σι­στι­κό όρ­γα­νο

Το Υπουρ­γείο υπεν­θυ­μί­ζει ότι το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο απο­φα­σί­ζει για όλα τα θέ­μα­τα του Δήμου, εκτός από όσα ανα­τί­θε­νται ρητά από τον νόμο στον δή­μαρ­χο, στη Δη­μο­τι­κή Επι­τρο­πή ή σε άλλο όρ­γα­νο.

Σε ιδιαί­τε­ρα σο­βα­ρά θέ­μα­τα, το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο μπο­ρεί, με ει­δι­κή αι­τιο­λο­γία και από­λυ­τη πλειο­ψη­φία του συ­νό­λου των μελών του, να ασκή­σει το ίδιο αρ­μο­διό­τη­τες της Δη­μο­τι­κής Επι­τρο­πής. Αντί­στοι­χα, η Δη­μο­τι­κή Επι­τρο­πή μπο­ρεί να πα­ρα­πέμ­ψει συ­γκε­κρι­μέ­νο θέμα στο Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο όταν κρί­νει ότι αυτό επι­βάλ­λε­ται λόγω της σο­βα­ρό­τη­τάς του.

Επί­σης, εάν η Δη­μο­τι­κή Επι­τρο­πή δεν κα­τα­φέ­ρει να λάβει από­φα­ση σε δύο συ­νε­χείς συ­νε­δριά­σεις ή δεν συ­νε­δριά­σει λόγω έλ­λει­ψης απαρ­τί­ας μετά από δύο συ­νε­χείς προ­σκλή­σεις, το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο κα­θί­στα­ται αρ­μό­διο να απο­φα­σί­σει.

Υπο­χρε­ω­τι­κή συ­νε­δρί­α­ση του­λά­χι­στον μία φορά τον μήνα

Το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο συ­νε­δριά­ζει υπο­χρε­ω­τι­κά του­λά­χι­στον μία φορά τον μήνα. Η σύ­γκλη­σή του απο­τε­λεί θε­σμι­κή υπο­χρέ­ω­ση του προ­έ­δρου, ενώ μπο­ρεί να ζη­τη­θεί και από τον δή­μαρ­χο ή τη Δη­μο­τι­κή Επι­τρο­πή.

Η αδι­καιο­λό­γη­τη πα­ρά­λει­ψη του προ­έ­δρου να συ­γκα­λέ­σει το Συμ­βού­λιο για δύο συ­νε­χείς φορές χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται από την εγκύ­κλιο ως σο­βα­ρή πα­ρά­βα­ση κα­θή­κο­ντος.

Οι συ­νε­δριά­σεις μπο­ρούν πλέον να πραγ­μα­το­ποιού­νται:

δια ζώσης,

με τη­λε­διά­σκε­ψη,

με μικτό τρόπο, δη­λα­δή ταυ­τό­χρο­να με φυ­σι­κή πα­ρου­σία και εξ απο­στά­σε­ως συμ­με­το­χή.

Η επι­λο­γή του τρό­που συ­νε­δρί­α­σης ανή­κει στον πρό­ε­δρο. Ιδιαί­τε­ρη πρό­βλε­ψη υπάρ­χει για σύμ­βου­λο που εγκυ­μο­νεί ή έχει πρό­σφα­τα γεν­νή­σει, καθώς, εφό­σον το ζη­τή­σει, η συ­νε­δρί­α­ση πρέ­πει να πραγ­μα­το­ποιεί­ται με τη­λε­διά­σκε­ψη ή μικτό τρόπο για συ­γκε­κρι­μέ­νο χρο­νι­κό διά­στη­μα πριν και μετά τον το­κε­τό.

Πρό­σκλη­ση τρεις πλή­ρεις ημέ­ρες πριν – μαζί με τις ει­ση­γή­σεις

Για τις τα­κτι­κές συ­νε­δριά­σεις, η πρό­σκλη­ση πρέ­πει να απο­στέλ­λε­ται στους δη­μο­τι­κούς συμ­βού­λους του­λά­χι­στον τρεις πλή­ρεις ημέ­ρες πριν από τη συ­νε­δρί­α­ση.

Η πρό­σκλη­ση πρέ­πει να ανα­φέ­ρει τον τρόπο συ­νε­δρί­α­σης, την ημε­ρο­μη­νία, την ώρα, τον τόπο και τα θέ­μα­τα της ημε­ρή­σιας διά­τα­ξης και να συ­νο­δεύ­ε­ται από τις ει­ση­γή­σεις των αρ­μό­διων υπη­ρε­σιών για όλα τα θέ­μα­τα.

Πα­ράλ­λη­λα, αναρ­τά­ται αυ­θη­με­ρόν στην ιστο­σε­λί­δα του Δήμου.

Υπο­χρε­ω­τι­κά προ­σκα­λού­νται επί­σης ο δή­μαρ­χος και, όταν συ­ζη­τεί­ται θέμα που αφορά συ­γκε­κρι­μέ­νη δη­μο­τι­κή κοι­νό­τη­τα, ο εκ­πρό­σω­πος ή ο πρό­ε­δρος της κοι­νό­τη­τας. Μετά την εκλο­γή των συμ­βου­λί­ων νέων, θα προ­σκα­λεί­ται και ο πρό­ε­δρός τους.

Οι πο­λί­τες ενη­με­ρώ­νο­νται όταν συ­ζη­τεί­ται αί­τη­ση ή πρό­τα­σή τους

Ιδιαί­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει η πρό­βλε­ψη ότι, όταν στην ημε­ρή­σια διά­τα­ξη πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται αι­τή­σεις, ανα­φο­ρές ή προ­τά­σεις δη­μο­τών και κα­τοί­κων, οι εν­δια­φε­ρό­με­νοι πο­λί­τες πρέ­πει να ενη­με­ρώ­νο­νται με ηλε­κτρο­νι­κό μή­νυ­μα του­λά­χι­στον μία ημέρα πριν από τη συ­νε­δρί­α­ση.

Ο πρό­ε­δρος μπο­ρεί επί­σης να καλεί υπαλ­λή­λους, εκ­προ­σώ­πους φο­ρέ­ων, ιδιώ­τες και τον Συ­μπα­ρα­στά­τη του Δη­μό­τη και της Επι­χεί­ρη­σης, ώστε να συμ­βά­λουν στη συ­ζή­τη­ση.

Τι ισχύ­ει για τα θέ­μα­τα της αντι­πο­λί­τευ­σης

Η εγκύ­κλιος απο­σα­φη­νί­ζει και τη δυ­να­τό­τη­τα των πα­ρα­τά­ξε­ων της μειο­ψη­φί­ας να ει­σά­γουν θέ­μα­τα στην ημε­ρή­σια διά­τα­ξη.

Οι επι­κε­φα­λής μπο­ρούν να προ­τεί­νουν θέμα έως μία ημέρα πριν από τη δη­μο­σί­ευ­ση της πρό­σκλη­σης. Κατά κα­νό­να η έντα­ξή του επα­φί­ε­ται στον πρό­ε­δρο, όμως ο τε­λευ­ταί­ος υπο­χρε­ού­ται να εντά­ξει:

έως τρία θέ­μα­τα ανά ημε­ρο­λο­για­κό έτος που προ­τεί­νο­νται από τον επι­κε­φα­λής της μεί­ζο­νος μειο­ψη­φί­ας,

έως ένα θέμα ανά ημε­ρο­λο­για­κό έτος από τον επι­κε­φα­λής κα­θε­μιάς από τις υπό­λοι­πες πα­ρα­τά­ξεις.

Τα όρια αυτά απο­τε­λούν το ελά­χι­στο υπο­χρε­ω­τι­κό πλαί­σιο και δεν εμπο­δί­ζουν τον πρό­ε­δρο να εντά­ξει πε­ρισ­σό­τε­ρα θέ­μα­τα της αντι­πο­λί­τευ­σης.

Κα­τε­πεί­γου­σες και διά πε­ρι­φο­ράς συ­νε­δριά­σεις

Σε κα­τε­πεί­γου­σες πε­ρι­πτώ­σεις, η πρό­σκλη­ση μπο­ρεί να απο­στα­λεί ακόμη και την ίδια ημέρα της συ­νε­δρί­α­σης, αλλά πρέ­πει να αι­τιο­λο­γεί­ται ει­δι­κά ο κα­τε­πεί­γων χα­ρα­κτή­ρας.

Το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο απο­φα­σί­ζει πρώτα, με από­λυ­τη πλειο­ψη­φία του συ­νό­λου των μελών του, ποια θέ­μα­τα είναι πραγ­μα­τι­κά κα­τε­πεί­γο­ντα και μόνο αυτά συ­ζη­τού­νται.

Σε εξαι­ρε­τι­κές πε­ρι­πτώ­σεις μπο­ρεί να διε­ξα­χθεί διά πε­ρι­φο­ράς συ­νε­δρί­α­ση, όμως απαι­τεί­ται συμ­με­το­χή του­λά­χι­στον των δύο τρί­των των μελών του Συμ­βου­λί­ου. Οι απο­φά­σεις σε αυτή την πε­ρί­πτω­ση λαμ­βά­νο­νται με από­λυ­τη πλειο­ψη­φία του συ­νο­λι­κού αριθ­μού των μελών, εκτός εάν ο νόμος απαι­τεί με­γα­λύ­τε­ρη πλειο­ψη­φία.

Υπο­χρε­ω­τι­κή ζω­ντα­νή με­τά­δο­ση των δη­μό­σιων συ­νε­δριά­σε­ων

Ιδιαί­τε­ρη έμ­φα­ση δί­νε­ται στη δη­μο­σιό­τη­τα των συ­νε­δριά­σε­ων.

Οι συ­νε­δριά­σεις είναι κατά κα­νό­να δη­μό­σιες και, ανε­ξάρ­τη­τα από τον τρόπο διε­ξα­γω­γής τους, πρέ­πει υπο­χρε­ω­τι­κά να με­τα­δί­δο­νται ταυ­τό­χρο­να μέσω δια­δι­κτύ­ου. Ο σχε­τι­κός σύν­δε­σμος πρέ­πει να αναρ­τά­ται στην ιστο­σε­λί­δα του Δήμου ή στα επί­ση­μα μέσα κοι­νω­νι­κής δι­κτύ­ω­σης.

Μόνο κατ’ εξαί­ρε­ση μπο­ρεί συ­νε­δρί­α­ση να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί κε­κλει­σμέ­νων των θυρών και χωρίς με­τά­δο­ση, κα­τό­πιν ει­δι­κά αι­τιο­λο­γη­μέ­νης από­φα­σης των 3/5 του συ­νο­λι­κού αριθ­μού των μελών.

Νέοι κα­νό­νες για απαρ­τία και πλειο­ψη­φία

Η εγκύ­κλιος αφιε­ρώ­νει ση­μα­ντι­κό τμήμα στην απο­σα­φή­νι­ση της απαρ­τί­ας και του τρό­που υπο­λο­γι­σμού των πλειο­ψη­φιών.

Το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο έχει απαρ­τία όταν οι πα­ρό­ντες είναι πε­ρισ­σό­τε­ροι από τους από­ντες. Για πα­ρά­δειγ­μα, σε 29μελές συμ­βού­λιο απαι­τού­νται του­λά­χι­στον 15 πα­ρό­ντες.

Η απαρ­τία δια­πι­στώ­νε­ται πριν από την έναρ­ξη της συ­νε­δρί­α­σης και εξα­κο­λου­θεί να θε­ω­ρεί­ται ότι υπάρ­χει έως τη λήξη της, ακόμη και εάν απο­χω­ρή­σουν σύμ­βου­λοι.

Ωστό­σο, οι απο­χω­ρή­σεις επη­ρε­ά­ζουν τον υπο­λο­γι­σμό της πλειο­ψη­φί­ας.

Για τη λήψη από­φα­σης λαμ­βά­νο­νται υπόψη όσοι ψη­φί­ζουν «υπέρ» ή «κατά». Η αποχή σε φα­νε­ρή ψη­φο­φο­ρία και το λευκό σε μυ­στι­κή ψη­φο­φο­ρία δεν προ­σμε­τρώ­νται στον υπο­λο­γι­σμό της πλειο­ψη­φί­ας.

Όταν όμως ο αριθ­μός όσων ψη­φί­ζουν υπέρ ή κατά πέσει κάτω από τον αριθ­μό που απαι­τεί­ται για την απαρ­τία, τότε η απαι­τού­με­νη πλειο­ψη­φία υπο­λο­γί­ζε­ται επί του αριθ­μού της νό­μι­μης απαρ­τί­ας και όχι μόνο επί των ψη­φι­σά­ντων. Η εγκύ­κλιος πα­ρα­θέ­τει ανα­λυ­τι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα για Συμ­βού­λια δια­φο­ρε­τι­κού με­γέ­θους.

Ει­δι­κή συ­νε­δρί­α­ση λο­γο­δο­σί­ας κάθε τέσ­σε­ρις μήνες

Ση­μα­ντι­κές αλ­λα­γές αφο­ρούν και τη λο­γο­δο­σία της δη­μο­τι­κής αρχής.

Το Δη­μο­τι­κό Συμ­βού­λιο συ­γκα­λεί­ται υπο­χρε­ω­τι­κά σε ει­δι­κή συ­νε­δρί­α­ση λο­γο­δο­σί­ας το αρ­γό­τε­ρο κάθε τέσ­σε­ρις μήνες. Η πρώτη τε­τρά­μη­νη προ­θε­σμία υπο­λο­γί­ζε­ται από την έναρ­ξη ισχύ­ος του νέου Κώ­δι­κα, στις 29 Ιου­νί­ου 2026.

Κάθε δη­μο­τι­κός σύμ­βου­λος μπο­ρεί να κα­τα­θέ­τει ένα θέμα, ενώ εάν υπο­βλη­θούν πε­ρισ­σό­τε­ρα από δέκα θέ­μα­τα, πραγ­μα­το­ποιεί­ται δη­μό­σια κλή­ρω­ση.

Μπο­ρούν επί­σης να ει­σα­χθούν θέ­μα­τα από τις δη­μο­τι­κές κοι­νό­τη­τες, τον Συ­μπα­ρα­στά­τη του Δη­μό­τη, το Συμ­βού­λιο Έντα­ξης Με­τα­να­στών και Προ­σφύ­γων, συ­νε­λεύ­σεις κα­τοί­κων και το Συμ­βού­λιο Νέων.

Για τη συ­γκε­κρι­μέ­νη συ­νε­δρί­α­ση δεν απαι­τεί­ται απαρ­τία, αλλά είναι υπο­χρε­ω­τι­κή η πα­ρου­σία του δη­μάρ­χου ή του αρ­μό­διου ορ­γά­νου που κα­λεί­ται να απα­ντή­σει.

Στη συ­νε­δρί­α­ση λο­γο­δο­σί­ας δεν επι­τρέ­πε­ται η λήψη απο­φά­σε­ων.

Υπο­χρε­ω­τι­κές νέες γνω­μο­δο­τι­κές επι­τρο­πές

Ο νέος Κώ­δι­κας προ­βλέ­πει επί­σης ότι με τον Κα­νο­νι­σμό Λει­τουρ­γί­ας πρέ­πει υπο­χρε­ω­τι­κά να συ­στα­θούν δύο γνω­μο­δο­τι­κές επι­τρο­πές.

Η πρώτη θα ασχο­λεί­ται με ζη­τή­μα­τα κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής, συ­μπε­ρί­λη­ψης, ισό­τη­τας φύλων, δι­καιω­μά­των ατό­μων με ανα­πη­ρία και κα­τα­πο­λέ­μη­σης δια­κρί­σε­ων.

Η δεύ­τε­ρη θα έχει ως αντι­κεί­με­νο την υπο­στή­ρι­ξη του Δήμου στην εύ­ρυθ­μη λει­τουρ­γία των σχο­λι­κών μο­νά­δων.

Μέχρι να προ­βλε­φθούν οι νέες επι­τρο­πές στον Κα­νο­νι­σμό Λει­τουρ­γί­ας, εξα­κο­λου­θούν να λει­τουρ­γούν οι υφι­στά­με­νες επι­τρο­πές με συ­να­φές αντι­κεί­με­νο.

Πρα­κτι­κά και απο­φά­σεις υπο­χρε­ω­τι­κά στην ιστο­σε­λί­δα του Δήμου

Τα επί­ση­μα πρα­κτι­κά των συ­νε­δριά­σε­ων κα­ταρ­τί­ζο­νται ηλε­κτρο­νι­κά, υπο­γρά­φο­νται ψη­φια­κά από τον πρό­ε­δρο και τον γραμ­μα­τέα και αναρ­τώ­νται στο πλή­ρες πε­ριε­χό­με­νό τους στην ιστο­σε­λί­δα του Δήμου, με ανω­νυ­μο­ποί­η­ση ευαί­σθη­των προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων.

Μά­λι­στα, η μη τή­ρη­ση ή η μη ανάρ­τη­ση των επί­ση­μων πρα­κτι­κών χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται σο­βα­ρή πα­ρά­βα­ση κα­θή­κο­ντος.

Επι­πλέ­ον, μέσα σε πέντε ημέ­ρες από κάθε συ­νε­δρί­α­ση πρέ­πει να αναρ­τά­ται πί­να­κας με τα θέ­μα­τα που συ­ζη­τή­θη­καν, τον αριθ­μό των απο­φά­σε­ων, πε­ρί­λη­ψη του πε­ριε­χο­μέ­νου τους και την ψήφο της μειο­ψη­φί­ας.

Για ορι­σμέ­νες απο­φά­σεις εξα­κο­λου­θούν να ισχύ­ουν πρό­σθε­τες υπο­χρε­ώ­σεις δη­μο­σί­ευ­σης στη «Διαύ­γεια», στο ΜΙΤΟΣ, στην Εφη­με­ρί­δα της Κυ­βερ­νή­σε­ως ή στον το­πι­κό και πε­ρι­φε­ρεια­κό Τύπο.

Σο­βα­ρή πα­ρά­βα­ση η τρί­μη­νη αδι­καιο­λό­γη­τη απου­σία συμ­βού­λου

Η εγκύ­κλιος υπεν­θυ­μί­ζει τέλος τις υπο­χρε­ώ­σεις των δη­μο­τι­κών συμ­βού­λων, οι οποί­οι οφεί­λουν να υπη­ρε­τούν το δη­μό­σιο συμ­φέ­ρον, να δια­σφα­λί­ζουν τα δι­καιώ­μα­τα των δη­μο­τών, να απο­φεύ­γουν συ­γκρού­σεις συμ­φε­ρό­ντων και να συμ­με­τέ­χουν στις συ­νε­δριά­σεις.

Αδι­καιο­λό­γη­τη απου­σία συμ­βού­λου από τις τα­κτι­κές συ­νε­δριά­σεις για τρεις συ­νε­χό­με­νους μήνες απο­τε­λεί σο­βα­ρή πα­ρά­βα­ση κα­θή­κο­ντος. Στην πε­ρί­πτω­ση αυτή ο πρό­ε­δρος υπο­χρε­ού­ται να ενη­με­ρώ­σει εγ­γρά­φως τον Γε­νι­κό Επό­πτη Νο­μι­μό­τη­τας. Η πα­ρά­λει­ψη της ενη­μέ­ρω­σης συ­νι­στά επί­σης σο­βα­ρή πα­ρά­βα­ση κα­θή­κο­ντος για τον ίδιο τον πρό­ε­δρο.

Το ΥΠΕΣ ζητά επί­σπευ­ση των νέων Κα­νο­νι­σμών Λει­τουρ­γί­ας

Κε­ντρι­κό μή­νυ­μα της εγκυ­κλί­ου είναι ότι οι Δήμοι δεν αρκεί να εφαρ­μό­ζουν απο­σπα­σμα­τι­κά τις νέες δια­τά­ξεις. Το Υπουρ­γείο επι­ση­μαί­νει την ανά­γκη να επι­τα­χυν­θεί η ψή­φι­ση νέων Κα­νο­νι­σμών Λει­τουρ­γί­ας των Δη­μο­τι­κών Συμ­βου­λί­ων, ώστε να εν­σω­μα­τω­θούν οι νέες προ­βλέ­ψεις του Κώ­δι­κα και να απο­σα­φη­νι­στούν οι δια­δι­κα­σί­ες λει­τουρ­γί­ας, λο­γο­δο­σί­ας, συμ­με­το­χής και δια­φά­νειας.

Η εγκύ­κλιος 21 απο­τε­λεί έτσι το βα­σι­κό πρα­κτι­κό εγ­χει­ρί­διο εφαρ­μο­γής του νέου Κώ­δι­κα για τη λει­τουρ­γία των Δη­μο­τι­κών Συμ­βου­λί­ων στην υπό­λοι­πη διάρ­κεια της αυ­το­διοι­κη­τι­κής πε­ριό­δου 2024-2028.

Πηγή: .myota.gr