Η αδιαφορία απειλή για τα δάση και όχι η βόσκηση

Το σχέδιο νόμου, η αντι­πα­ρά­θεση για τη θωρά­κιση των προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών και η λύση του «γόρδιου δεσμού»

Σε σταυ­ρό­λεξο για δυνα­τούς λύτες απο­δει­κνύ­ε­ται για την κυβέρ­νηση η αύξηση των βοσκή­σι­μων γαιών προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λι­στούν οι κοι­νο­τι­κές επι­δο­τή­σεις των ελλήνων κτη­νο­τρό­φων. Τον «γόρδιο δεσμό» επι­χει­ρεί να λύσει σχετικό σχέδιο νόμου του υπουρ­γείου Παρα­γω­γι­κής Ανα­συ­γκρό­τη­σης, Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, το οποίο όμως έχει μετα­τρα­πεί σε πεδίο αντι­πα­ρά­θε­σης, καθώς εντάσ­σει σε καθε­στώς βόσκη­σης δάση και δασικές εκτά­σεις της χώρας.

Οπως καταγ­γέλ­λουν οι επι­κρι­τές του (δασο­λό­γοι και περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις), οι προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές δεν θωρα­κί­ζο­νται επαρκώς καθώς η απο­τύ­πωση των βοσκή­σι­μων γαιών θα προη­γη­θεί της ολο­κλή­ρω­σης των δασικών χαρτών. Η χαρ­το­γρά­φηση του δασικού πλούτου της χώρας, η οποία θα δια­σφά­λιζε ιδιο­κτη­σιακά θέματα, επι­τρε­πτές χρήσεις και επεμ­βά­σεις, απο­τε­λεί… όνειρο θερινής νυκτός εδώ και 16 χρόνια, οπότε ξεκί­νησε η κατάρ­τιση των δασικών χαρτών.

Παράλ­ληλα οι νέες ρυθ­μί­σεις δεν συνο­δεύ­ο­νται με ανα­βάθ­μιση των δασικών υπη­ρε­σιών ώστε να ελέγ­χε­ται αν η βοσκή πραγ­μα­το­ποιεί­ται σύμφωνα με τα μέτρα και τους κανόνες της δασικής νομο­θε­σίας. Στα 103 δασαρ­χεία της χώρας παρα­τη­ρεί­ται έλλειψη σε δασο­πό­νους σε ποσοστό 33%, ενώ σε ορι­σμέ­νες υπη­ρε­σίες υπη­ρε­τεί μόνο ένας δασο­λό­γος. Στην Ελλάδα σε όλους τους δασι­κούς κλάδους υπη­ρε­τεί λιγό­τερο από το 1/4 του προ­σω­πι­κού που προ­βλέ­πουν τα αντί­στοιχα διεθνή πρότυπα.

Η ορθο­λο­γική βόσκηση

Οι ενστά­σεις για το νομο­σχέ­διο δεν αφορούν τη βόσκηση των δασών. Ανέ­κα­θεν, από συστά­σεως του νέου ελλη­νι­κού κράτους, η βοσκή απο­τε­λούσε σημα­ντική παρα­γω­γική δρα­στη­ριό­τητα που ρυθ­μι­ζό­ταν με τις δια­τά­ξεις της δασικής νομο­θε­σίας (νομο­θε­τικό διά­ταγμα «Περί κανο­νι­σμού της βοσκής των δασών» – ΦΕΚ 45/1836).

Οπως ανα­φέ­ρει η υπεύ­θυνη Δασικού Προ­γράμ­μα­τος του WWF Ελλάς κυρία Εύη Κορα­κάκη, έχει πλέον απο­δει­χθεί ότι η ορθο­λο­γική βόσκηση των αγρο­τι­κών ζώων συμ­βάλ­λει θετικά στη δια­τή­ρηση βιο­τό­πων και απει­λού­με­νων ειδών. Στον Εβρο, λόγω της εγκα­τά­λει­ψης παρα­δο­σια­κών κτη­νο­τρο­φι­κών πρα­κτι­κών, δεν δια­τη­ρού­νται τα λιβάδια, τα οποία απο­τε­λούν απα­ραί­τη­τους χώρους εξεύ­ρε­σης τροφής για τα μεγάλα αρπα­κτικά, με απο­τέ­λε­σμα τη μείωση των πλη­θυ­σμών τους. Επι­προ­σθέ­τως, ο περιο­ρι­σμός της κτη­νο­τρο­φίας σε ορι­σμέ­νες περιο­χές αυξάνει τον κίνδυνο πυρ­κα­γιών λόγω της συσ­σώ­ρευ­σης ξηρής βιο­μά­ζας.

Η βοσκή όμως θα πρέπει, σύμφωνα με την κυρία Κορα­κάκη, να ασκεί­ται στο πλαίσιο ολο­κλη­ρω­μέ­νης δια­χεί­ρι­σης του φυσικού χώρου και να εξα­σφα­λί­ζε­ται η συμ­βα­τό­τητά της με άλλα σχέδια δια­χεί­ρι­σης λεκανών απορ­ροής, προ­στα­τευό­με­νων περιο­χών, με δασικές δια­χει­ρι­στι­κές μελέτες κ.τ.λ.

Το νομικό κεκτη­μένο

Σύμφωνα με το νομο­σχέ­διο, ελά­χι­στες εκτά­σεις μένουν εκτός βοσκή­σι­μων γαιών, όπως όσες είναι κηρυγ­μέ­νες ανα­δα­σω­τέες ή έχουν εντα­χθεί σε πρό­γραμμα ανα­δά­σω­σης, ανα­δα­σω­τέες εκτά­σεις που βρί­σκο­νται εντός λεκανών απορ­ροής χει­μάρ­ρων, υπέρ­κει­νται πόλεων, χωριών, οικι­σμών κ.ά. Επίσης εξαι­ρού­νται ορι­σμέ­νες κατη­γο­ρίες «προ­στα­τευ­τι­κών δασών».

Μπορούν ωστόσο να απο­τυ­πω­θούν ως βοσκή­σι­μες περιο­χές πυρήνες εθνικών δρυμών, οικο­συ­στή­ματα που απει­λού­νται από υπερ­βό­σκηση, αρχαιο­λο­γι­κοί και ιστο­ρι­κοί χώροι κ.ά.

Για τις εκτά­σεις δασικού χαρα­κτήρα (δάση και δασικές εκτά­σεις και μη πεδινά χορ­το­λί­βαδα), όπως ανα­φέ­ρει ο πρό­ε­δρος της Πανελ­λή­νιας Ενωσης Δασο­λό­γων Δημο­σίων Υπαλ­λή­λων κ. Νίκος Μπό­κα­ρης, υπάρχει πολύ ισχυρό νομο­λο­γιακό κεκτη­μένο, όπως η απόφαση 718/2003 του Συμ­βου­λίου Ανα­στο­λών του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ) που ακύρωνε δια­τά­ξεις υπουρ­γι­κής από­φα­σης (488/12.7.2002) η οποία περι­λαμ­βά­νει συνα­φείς ρυθ­μί­σεις με το νομο­σχέ­διο για τις βοσκή­σι­μες γαίες.

«Παρά το ότι η απόφαση του 2003 εξαι­ρούσε δάση ελάτης, ορεινής πεύκης, οξιάς, καστα­νιάς και λοιπά φυλ­λο­βόλα δέντρα και περιο­ρί­ζο­νταν ρητά οι απο­ψι­λώ­σεις δασικών εκτά­σεων σε εξαι­ρε­τι­κές μόνο περι­πτώ­σεις, έχει εντελώς συναφές αντι­κεί­μενο με το περιε­χό­μενο του νομο­σχε­δίου» ανα­φέ­ρει ο πρό­ε­δρος των δασο­λό­γων.

Οι δασο­λό­γοι είναι επίσης αντί­θε­τοι στην κατάρ­γηση του άρθρου 103 του Δασικού Κώδικα (86/1969), στο οποίο μεταξύ άλλων προ­βλέ­πε­ται ότι ζητή­ματα που αφορούν τη βοσκή σε δημόσια δάση και τον τρόπο άσκησης του σχε­τι­κού δικαιώ­μα­τος ρυθ­μί­ζο­νται από την αρμόδια δασική αρχή, η οποία με το νομο­σχέ­διο μετα­φέ­ρε­ται στην τοπική αυτο­διοί­κηση. Παράλ­ληλα θεωρούν ότι το μίσθωμα από τα δικαιώ­ματα χρήσης της βοσκής θα έπρεπε να κατα­τί­θε­ται στο Πράσινο Ταμείο και όχι στους δήμους και να δια­τί­θε­ται απο­κλει­στικά για συντή­ρηση και κατα­σκευή έργων υπο­δο­μής του βοσκο­τό­που, καθώς και για τη σύνταξη δια­χει­ρι­στι­κών σχεδίων βόσκη­σης.

«Αν ψηφι­στεί το σχέδιο νόμου όπως έχει, η Ενωσή μας θα προ­σφύ­γει στο ΣτΕ καθώς προ­κύ­πτουν ζητή­ματα αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας που ανα­φύ­ο­νται με βάση το ισχύον Σύνταγμα και τη νομο­λο­γία του ΣτΕ, αφού στο υπό δια­βού­λευση σχέδιο νόμου ανα­πα­ρά­γε­ται η λογική του νόμου για τα βοσκο­τό­πια (Ν. 1734/1987), ο οποίος έχει ήδη κριθεί αντι­συ­νταγ­μα­τι­κός)» λέει ο κ. Μπό­κα­ρης.

ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ

Η παλιά πληγή των βοσκο­τό­πων

Το ζήτημα της δια­χεί­ρι­σης των βοσκο­τό­πων απο­τε­λεί μια παλιά «πληγή» για την αγρο­τική οικο­νο­μία της χώρας καθώς λόγω κακών χει­ρι­σμών της διοί­κη­σης πολλές επι­λέ­ξι­μες εκτά­σεις απορ­ρί­πτο­νταν από την ΕΕ. Τα τελευ­ταία πρό­στιμα ύψους 322 εκατ. ευρώ επι­βλή­θη­καν από τις Βρυ­ξέλ­λες στη χώρα μας τον περα­σμένο Μάιο και αφορούν «αμαρ­τίες» του παρελ­θό­ντος στη δια­χεί­ριση των βοσκο­τό­πων για την τριετία 2009-2011. Μάλιστα, σύμφωνα με τον ανα­πλη­ρωτή υπουργό Παρα­γω­γι­κής Ανα­συ­γκρό­τη­σης κ. Βαγγέλη Απο­στό­λου, ακο­λου­θεί νέος… πέλεκυς από τις ευρω­παϊ­κές αρχές για πρό­στιμα αντί­στοι­χου ύψους τα οποία θα αφορούν την περίοδο 2012-2014.

Η απο­σα­φή­νιση των ορίων των βοσκή­σι­μων εκτά­σεων – στην πλειο­νό­τητά τους είναι δασικές ή χορ­το­λι­βα­δι­κές εκτά­σεις – θεω­ρεί­ται απα­ραί­τητο «προ­α­παι­τού­μενο» για την ενερ­γο­ποί­ηση δικαιω­μά­των ενί­σχυ­σης των ελλήνων κτη­νο­τρό­φων καθώς μία εκ των τριών Περι­φε­ρειών της νέας Κοινής Αγρο­τι­κής Πολι­τι­κής 2014-2020 είναι οι βοσκή­σι­μες γαίες.

Το νομο­σχέ­διο επι­χει­ρεί να καλύψει το κενό που υπήρχε στη δασική νομο­θε­σία καθώς δεν είχε ποτέ θεσμο­θε­τη­θεί ένα κανο­νι­στικό πλαίσιο άσκησης της βοσκής στα δάση με τη σύνταξη δια­χει­ρι­στι­κών σχεδίων.

Ωστόσο στο άρθρο 3 (παρ. 2) ορίζει ότι με τα συγκε­κρι­μένα σχέδια ρυθ­μί­ζο­νται οι όροι χρήσης για βόσκηση «σύμφωνα με τις υφι­στά­με­νες και τις προ­κύ­πτου­σες, συμ­βα­τές με τη βοσκή παράλ­λη­λες χρήσεις και τη βοσκοϊ­κα­νό­τητα (σ.σ.: εξα­σφά­λιση επαρ­κούς τροφής) της κάθε περιο­χής». Με τη συγκε­κρι­μένη δια­τύ­πωση, όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Μπό­κα­ρης, η βοσκή προσ­διο­ρί­ζε­ται ως κυρί­αρχη χρήση στα δάση και τις δασικές εκτά­σεις, άποψη που βρίσκει σύμφωνο και τον νομικό κ. Γιώργο Χασιώτη από το WWF. «Η δια­τύ­πωση αφήνει να εννοη­θεί ότι η δια­χεί­ριση δασών ή άλλων οικο­τό­πων πρέπει να γίνεται προς εξυ­πη­ρέ­τηση της βόσκη­σης και όχι αντι­στρό­φως» επι­ση­μαί­νει ο κ. Χασιώ­της.

Το ΒΗΜΑ