Τουρισμός: Η Ελλάδα των πέντε αστέρων και της χωροταξικής ασάφειας

Αν ο του­ρι­σμός είναι η «βαριά βιο­μη­χα­νία» της χώρας, τότε ο χωρο­τα­ξι­κός της προ­σα­να­το­λι­σμός μοιάζει με εργο­στά­σιο χωρίς σχέδιο παρα­γω­γής. Για όγδοη χρονιά, ο του­ρι­στι­κός κλάδος στην Ελλάδα πορεύ­ε­ται δίχως Ειδικό Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ), δηλαδή το στρα­τη­γικό «εργα­λείο» που καθο­ρί­ζει το πού, πώς και πόσο μπορεί να ανα­πτύσ­σε­ται του­ρι­στικά κάθε περιοχή της χώρας και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις.

Η νέα παρά­ταση στην ολο­κλή­ρωση του ΕΧΠ για τον του­ρι­σμό που δόθηκε από τον υφυ­πουργό Περι­βάλ­λο­ντος κ. Νίκο Ταγαρά, μετα­φέ­ρει το έργο για τα τέλη του έτους. Μαζί του μετα­τί­θε­ται και η Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων (ΣΜΠΕ), η οποία θα έπρεπε να είχε παρα­δο­θεί από τον περα­σμένο τον Ιανουά­ριο, σύμφωνα με τις προη­γού­με­νες παρα­τά­σεις που είχαν δοθεί. Με αυτά τα δεδο­μένα, η του­ρι­στική ανά­πτυξη, η οποία σε πολλές περιο­χές έχει υπερβεί τη φέρουσα ικα­νό­τητα – ειδικά στα νησιά – σχε­διά­ζε­ται βάσει ad hoc απο­φά­σεων αρμο­δίων και αναρ­μό­διων υπη­ρε­σιών, όπως συνέβη και με την υπόθεση της κατα­σκευής ξενο­δο­χείου κοντά στο Σαρα­κή­νικο της Μήλου (σ.σ. το σχετικό πόρισμα της Εθνικής Αρχής Δια­φά­νειας δια­βι­βά­στηκε προ­σφά­τως στον εισαγ­γε­λέα Εφετών Αθηνών για να διε­ρευ­νη­θούν τυχόν αξιό­ποι­νες πράξεις).

Οκτώ χρόνια με παλιούς χάρτες χωρίς «πυξίδα»

Από το 2017 κι έπειτα, οι επεν­δύ­σεις καθο­δη­γού­νται από τα παρω­χη­μένα Περι­φε­ρειακά Χωρο­τα­ξικά Πλαίσια (η ανα­θε­ώ­ρηση εκείνου για το Νότιο Αιγαίο βρί­σκε­ται ακόμη σε εκκρε­μό­τητα), από απο­σπα­σμα­τι­κές του­ρι­στι­κές δια­τά­ξεις και ειδικές τοπικές ρυθ­μί­σεις, χωρίς εθνικό συντο­νι­σμό. Το τελευ­ταίο «ΕΧΠ Του­ρι­σμού» είχε εγκρι­θεί το 2013 (ανα­θε­ώ­ρηση του αρχικού του 2009), ωστόσο το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας είχε ακυ­ρώ­σει δια­δο­χικά και τα δύο πλαίσια (το 2015 και το 2017), με τη χώρα να μένει χωρίς χωρο­τα­ξικό προ­σα­να­το­λι­σμό σε έναν από τους πλέον καθο­ρι­στι­κούς ανα­πτυ­ξια­κούς τομείς.

Έτσι, τον Μάιο του 2018 υπε­γράφη η σύμβαση ανά­θε­σης της μελέτης για το νέο ΕΧΠ για τον Του­ρι­σμό με στόχο την ολο­κλή­ρωσή του το 2023. Τελικά η μελέτη έπειτα από πολλές… περι­πέ­τειες και παρα­τά­σεις ετέθη για δια­βού­λευση τον περα­σμένο Σεπτέμ­βριο. Δέκα μήνες μετά όμως η τύχη της αγνο­εί­ται, όπως και της ΣΜΠΕ που θα συνο­δεύει το νέο πλαίσιο.

Λόγοι καθυ­στέ­ρη­σης

Όπως ανα­φέ­ρουν στον «Οικο­νο­μικό Ταχυ­δρόμο» αρμό­διες πηγές που παρα­κο­λου­θούν από κοντά την πρόοδο της μελέτης, η βροχή ενστά­σεων, παρα­τη­ρή­σεων και αιτη­μά­των που έγιναν στο πλαίσιο τις δια­βού­λευ­σης από δήμους και άλλους του­ρι­στι­κούς και μη φορείς έχουν μπλο­κά­ρει τις εξε­λί­ξεις. Για παρά­δειγμα πολλοί αντέ­δρα­σαν γιατί οι μελε­τη­τές ενέ­τα­ξαν περιο­χές στις υπερ-αναπτυγμένες ζώνες γεγονός που θεωρούν ότι θα απω­θή­σει τους επεν­δυ­τές. Αφού γίνει η επε­ξερ­γα­σία των αιτη­μά­των το νέο κείμενο θα περάσει από τις επι­τε­λι­κές επι­τρο­πές για διορ­θώ­σεις και ενσω­μα­τώ­σεις παρα­τη­ρή­σεων. Παράλ­ληλα, πρέπει να ολο­κλη­ρω­θεί η δέουσα εκτί­μηση, δηλαδή η μελέτη για τις επι­πτώ­σεις στις Natura και να υπο­βλη­θεί και η ΣΜΠΕ για έγκριση.

Επίσης, στους λόγους της καθυ­στέ­ρη­σης περι­λαμ­βά­νε­ται και η ανάγκη συντο­νι­σμού με όλα τα υπό­λοιπα Ειδικά Χωρο­τα­ξικά Πλαίσια (για τις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας, τη βιο­μη­χα­νία, τους Ορυ­κτούς Πόρους) τα οποία επίσης εκκρε­μούν εδώ και χρόνια. Πρό­κει­ται για έναν… θεσμικό εγκλω­βι­σμό αμοι­βαίας εξάρ­τη­σης, καθώς κρίσιμα ζητή­ματα όπως π.χ. η χωρο­θέ­τηση των υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών πάρκων, απαι­τούν κοινές πολι­τι­κές προ­σέγ­γι­σης με τον του­ρι­σμό.

Οι προ­βλέ­ψεις του χωρο­τα­ξι­κού

Πάντως, σχετικά με το προ­τει­νό­μενο ΕΧΠ για τον του­ρι­σμό που είχε τεθεί σε δια­βού­λευση, παρά την υπερ­φόρ­τωση δημο­φι­λών προ­ο­ρι­σμών, δεν θέτει ουσια­στικά όρια στην ανά­πτυξη μεγάλων ξενο­δο­χεια­κών μονάδων, ακόμα και σε ήδη κορε­σμέ­νες περιο­χές, ούτε επαρκή πρόνοια για τη φέρουσα ικα­νό­τητα των περιο­χών ή την κλι­μα­τική τους ευα­λω­τό­τητα. Η δε ανάγκη για δια­φο­ρο­ποί­ηση του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος χάνεται μπροστά στην επα­νά­ληψη του μοντέ­λου της υπε­ρεκ­με­τάλ­λευ­σης, κυρίως του παρά­κτιου χώρου, σε μια εποχή που οι τοπικές κοι­νω­νίες στα νησιά καλού­νται να δια­χει­ρι­στούν υπερ­του­ρι­σμό, λει­ψυ­δρία, έλλειψη υπο­δο­μών και πιέσεις στη δια­χεί­ριση των απο­βλή­των και των λυμάτων, παρα­μέ­νο­ντας παράλ­ληλα «ελκυ­στι­κές» για διε­θνείς επεν­δυ­τές.

Σε κάθε περί­πτωση, ελλεί­ψει ΕΧΠ για τον του­ρι­σμό, η χώρα συνε­χί­ζει να επεν­δύει στον του­ρι­σμό, αλλά χωρίς ένα θεσμικό εργα­λείο να καθο­ρί­σει τα όριά του. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ένας ανα­πτυ­ξια­κός «αυτό­μα­τος πιλότος», με αχαρ­το­γρά­φη­τες συνέ­πειες για το επεν­δυ­τικό της αφήγημα αλλά και το απο­τύ­πωμα του του­ρι­σμού στο φυσικό και αστικό περι­βάλ­λον.

Πηγή: ot.gr