Κατοχυρώθηκε η κατοχή του Οργανισμού Περιθάλψεως και Αποκαταστάσεως Ισραηλιτών Ελλάδος σε ιστορικά ακίνητα της Μεσαιωνικής Πόλης

• Από­φα­ση ακυ­ρώ­νει την πρω­τό­δι­κη κρίση και απορ­ρί­πτει την έφεση του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας νομές σε συ­γκε­κρι­μέ­να ακί­νη­τα με θε­με­λιώ­δεις εγ­γρα­φές υπέρ ιστο­ρι­κών προ­σώ­πων

Η Ρόδος βρέ­θη­κε στο επί­κε­ντρο μιας υπό­θε­σης όπου η ακρί­βεια των τί­τλων συ­να­ντά την ιστο­ρι­κή μνήμη. Το Τρι­με­λές Εφε­τείο Δω­δε­κα­νή­σου δη­μο­σί­ευ­σε χθες από­φα­ση και έδωσε σαφές στίγ­μα για το πώς το δί­καιο συ­νο­μι­λεί με τις κα­τα­γρα­φές του Κτη­μα­το­λο­γί­ου Ρόδου και με την ευ­θύ­νη απέ­να­ντι σε κοι­νό­τη­τες που υπήρ­ξαν και άφη­σαν ίχνη ιδιο­κτη­σί­ας.

Η υπό­θε­ση αφορά ακί­νη­τα στη θέση Εβραϊ­κά της Με­σαιω­νι­κής Πόλης και τη νομή τους από τον Ορ­γα­νι­σμό Πε­ρι­θάλ­ψε­ως και Απο­κα­τα­στά­σε­ως Ισ­ραη­λι­τών Ελ­λά­δος.

Το Εφε­τείο συ­νεκ­δί­κα­σε δύο εφέ­σεις. Η πρώτη κα­τα­τέ­θη­κε από τον ΟΠΑΙΕ και υπο­στη­ρί­χθη­κε στο ακρο­α­τή­ριο από τον κ. Ιω­άν­νη Κα­ρα­μι­χά­λη. Η δεύ­τε­ρη ασκή­θη­κε από το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο που πα­ρα­στά­θη­κε με τη κ. Φραν­τζέ­σκα Κο­ντι­ζά. Πα­ράλ­λη­λα εμ­φα­νί­στη­κε η Εται­ρεία Ακι­νή­των Δη­μο­σί­ου μέσω της κ. Βαλ­σα­μού­λας Διά­κου με απο­κλει­στι­κό αί­τη­μα ανα­βο­λής.

Το δι­κα­στή­ριο απέρ­ρι­ψε το αί­τη­μα και θε­ώ­ρη­σε την πρό­σθε­τη πα­ρέμ­βα­ση ως μη ασκη­θεί­σα. Η δια­δι­κα­στι­κή αυτή γραμ­μή απο­τυ­πώ­νει την από­φα­ση του δι­κα­στη­ρί­ου να μπει κα­τευ­θεί­αν στην ουσία ενός φα­κέ­λου με πυκνή ιστο­ρία.

Το απο­τέ­λε­σμα που αλ­λά­ζει το πλαί­σιο

Στο δια­τα­κτι­κό το δι­κα­στή­ριο δέ­χε­ται τυ­πι­κά και απορ­ρί­πτει κατ ου­σί­αν την έφεση του Ελ­λη­νι­κού Δη­μο­σί­ου. Δέ­χε­ται τυ­πι­κά και κατ ου­σί­αν εν μέρει την έφεση του ΟΠΑΙΕ. Εξα­φα­νί­ζει την από­φα­ση 41/ 2022 του Πο­λυ­με­λούς Πρω­το­δι­κεί­ου Ρόδου και κρατά την υπό­θε­ση για να τη δι­κά­σει. Η αγωγή του 2019 γί­νε­ται δεκτή εν μέρει και ανα­γνω­ρί­ζε­ται ότι ο ΟΠΑΙΕ είναι νο­μέ­ας συ­γκε­κρι­μέ­νων ακι­νή­των που πε­ρι­γρά­φο­νται με σα­φή­νεια με βάση τις κτη­μα­το­λο­γι­κές εγ­γρα­φές. Το απο­τέ­λε­σμα δεν είναι λο­γι­στι­κή άσκη­ση. Επα­να­το­πο­θε­τεί την πραγ­μα­τι­κή δια­χεί­ρι­ση ακι­νή­των σε θε­σμι­κό φορέα που ο νόμος ίδρυ­σε με συ­γκε­κρι­μέ­νη απο­στο­λή.

Τα ακί­νη­τα που μι­λούν για το πα­ρελ­θόν

Η από­φα­ση φω­τί­ζει ακί­νη­τα στη θέση Εβραϊ­κά της Με­σαιω­νι­κής Πόλης και εστιά­ζει σε θε­με­λιώ­δεις εγ­γρα­φές που πα­ρα­πέ­μπουν σε πρό­σω­πα της το­πι­κής ιστο­ρί­ας. Στα έγ­γρα­φα εμ­φα­νί­ζο­νται η Εκα­λά­ντε Ρε­βέ­κα του Μωυσή και ο Με­να­σέ Μω­υ­σής του Ααρών καθώς και με­τα­βί­βα­ση λόγω κλη­ρο­νο­μιάς στον Με­να­σέ Ααρών του Μωυσή. Για συ­γκε­κρι­μέ­να ακί­νη­τα ση­μειώ­νε­ται η νο­μι­κή φύση μουλκ γε­γο­νός που έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία στο δί­καιο των Δω­δε­κα­νή­σων και στον τρόπο που κα­τα­γρά­φο­νται οι τί­τλοι. Αυτά τα στοι­χεία δεν είναι απλές ονο­μα­στι­κές ανα­φο­ρές. Είναι οι κόμ­βοι που συν­δέ­ουν το σή­με­ρα με ένα κοι­νω­νι­κό απο­τύ­πω­μα που έζησε στην ίδια γει­το­νιά και άφησε ιδιο­κτη­σί­ες με κα­νο­νι­κό­τη­τα και συ­νέ­χεια.

Κε­ντρι­κό ση­μείο του σκε­πτι­κού είναι ο ορι­σμός της εγκα­τά­λει­ψης. Το δι­κα­στή­ριο υπεν­θυ­μί­ζει ότι εγκα­τά­λει­ψη υπάρ­χει μόνο όταν συ­ντρέ­χει σαφής πρό­θε­ση πα­ραί­τη­σης του ιδιο­κτή­τη από την κυ­ριό­τη­τα. Δεν αρκεί η πα­ρέ­λευ­ση δε­κα­ε­τί­ας από κα­τά­λη­ψη για να με­τα­βλη­θεί η τύχη του τί­τλου όταν ο φο­ρέ­ας εξα­κο­λου­θεί να νε­μέ­ται τα ακί­νη­τα ως θε­μα­το­φύ­λα­κας.

Με αυτή τη γραμ­μή η επί­κλη­ση του Δη­μο­σί­ου ότι πρό­κει­ται για εγκα­τα­λε­λειμ­μέ­να ακί­νη­τα δεν αντέ­χει στον έλεγ­χο που επι­βάλ­λουν οι κτη­μα­το­λο­γι­κές εγ­γρα­φές και ο ει­δι­κός ρόλος του ΟΠΑΙΕ. Το σκε­πτι­κό πα­ρα­πέ­μπει και σε νο­μο­λο­γία που στη­ρί­ζει την απαί­τη­ση ύπαρ­ξης πραγ­μα­τι­κής βού­λη­σης πα­ραί­τη­σης.

Η ακύ­ρω­ση της από­φα­σης 41/2022 ση­μαί­νει ότι τα πρω­τό­κολ­λα κα­τά­λη­ψης και οι ισχυ­ρι­σμοί περί εγκα­τά­λει­ψης δεν πα­ρά­γουν το απο­τέ­λε­σμα που ανα­ζη­τού­σε το Δη­μό­σιο. Η ανα­γνώ­ρι­ση της νομής στον ΟΠΑΙΕ με­τα­φρά­ζε­ται σε σαφή αρ­μο­διό­τη­τα δια­χεί­ρι­σης και προ­στα­σί­ας των συ­γκε­κρι­μέ­νων ακι­νή­των. Σε επί­πε­δο πόλης αυτό συ­νε­πά­γε­ται ότι ένα τμήμα της Με­σαιω­νι­κής Πόλης βγαί­νει από μια ζώνη τρι­βής και ξα­να­μπαί­νει σε μια θε­σμι­κή ράγα, όπου η αξιο­ποί­η­ση και η συ­ντή­ρη­ση μπο­ρούν να σχε­δια­στούν με στα­θε­ρό­τη­τα και υπό­λο­γη ευ­θύ­νη.

Η από­φα­ση ξε­κα­θα­ρί­ζει ότι οι θε­σμι­κοί φο­ρείς που ιδρύ­θη­καν για την προ­στα­σία πε­ριου­σιών κοι­νο­τή­των εξα­κο­λου­θούν να έχουν ρόλο, όταν τα ίχνη τί­τλων είναι ζω­ντα­νά και ακρι­βή.

Η έν­νοια της εγκα­τά­λει­ψης δεν μπο­ρεί να λει­τουρ­γεί ως γε­νι­κή σκού­πα που πα­ρα­σύ­ρει ιδιο­κτη­σί­ες σε κρα­τι­κή χοάνη χωρίς εξα­το­μι­κευ­μέ­νο έλεγ­χο πρό­θε­σης. Η Με­σαιω­νι­κή Πόλη δεν είναι μόνο μνη­μείο. Είναι και αρ­χείο ζωής σε τοί­χους και φα­κέ­λους.

Με την από­φα­σή του το Εφε­τείο Δω­δε­κα­νή­σου δεί­χνει πώς η πόλη μπο­ρεί να δια­σώ­ζει τη μνήμη της μέσα από κα­νό­νες που επι­βάλ­λουν τεκ­μη­ρί­ω­ση και σε­βα­σμό στους τί­τλους που γρά­φτη­καν πριν από εμάς.