Νέος Ποινικός Κώδικας: Αυτές είναι όλες οι αλλαγές μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου

Σε ευρεία ανα­μόρ­φωση του νέου Ποι­νι­κού Κώδικα που ψηφί­στηκε το 2019 από την κυβέρ­νηση ΣΥΡΙΖΑ, δια χειρός της Επι­τρο­πής υπό τον καθη­γητή Λάμπρο Μαρ­γα­ρίτη και με πρω­το­βου­λία του Υπουρ­γού Δικαιο­σύ­νης, Κώστα Τσιάρα, προ­χώ­ρησε η κυβέρ­νηση αυστη­ρο­ποιώ­ντας τις ποινές αλλά κυρίως αυξά­νο­ντας το χρόνο έκτισης τους για τα βαριά αδι­κή­ματα του ποι­νι­κού Δικαίου.

Οι αλλαγές αφορούν πάνω από 174 άρθρα του Ποι­νι­κού Κώδικα και του Κώδικα Ποι­νι­κής Δικο­νο­μίας ενώ έγιναν και προ­σθή­κες (νομο­τε­χνι­κές) της τελευ­ταίας στιγμής:

Προ­σθή­κες

– Η πρώτη αφορά παρέμ­βαση στο θέμα της ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας . Το γεγονός δηλαδή ότι αξιό­ποινη πράξη θα είναι από τούδε και στο εξής η παρα­βί­αση από­φα­σης και πολι­τι­κού δικα­στη­ρίου που απα­γο­ρεύει την προ­σέγ­γιση και επι­κοι­νω­νία μεταξύ προ­σώ­πων, η οποία συνήθως αφορά περι­πτώ­σεις ενδοι­κο­γε­νεια­κής βίας.

Η σημα­ντική νομο­τε­χνική βελ­τί­ωση καθιε­ρώ­νει απειλή φυλά­κι­σης έως 3 χρόνια ή χρη­μα­τική ποινή για αυτές τις περι­πτώ­σεις. Συνήθως οι απο­φά­σεις αυτές εκδί­δο­νται με τη δια­δι­κα­σία των ασφα­λι­στι­κών μέτρων (π.χ απα­γό­ρευση να πλη­σιά­σει το θύμα σε 150 μέτρα κλπ) αλλά το αξιό­ποινο είχε εξα­λει­φθεί, συνεπώς η όποια παρα­βί­αση από τον δράστη δεν είχε ποινικό αντί­κρι­σμα.

– Η δεύτερη αφορά αυστη­ρο­ποί­ηση του πλαι­σίου για την κατοχή μολότοφ λίγες ημέρες πριν τον εορ­τα­σμό του Πολυ­τε­χνείου και απο­τε­λεί σαφές μήνυμα, καθώς μετά την ψήφισή του θα μπορεί να εφαρ­μο­στεί αμέσως.

Με την νέα διάταξη μετα­τρέ­πε­ται σε κακούρ­γημα η κατοχή μολότοφ στη διάρ­κεια πορειών ή δημό­σιας συνά­θροι­σης, ανε­ξάρ­τητα αν ο δράστης δια­πράτ­τει το αδίκημα της δια­τά­ρα­ξης κοινής ειρήνης, όπως προ­έ­βλεπε ο προη­γού­με­νος ποι­νι­κός κώδικας που ψηφί­στηκε το 2019. Η διάταξη επι­βάλ­λει κάθειρξη έως 10 χρόνια σε όποιον κατέχει μολότοφ σε δημό­σιες συνα­θροί­σεις, πορείες κλπ.

– Η τρίτη αφορά την πρό­βλεψη ότι με φυλά­κιση έως 3 χρόνια ή χρη­μα­τική ποινή θα τιμω­ρεί­ται ο γονέας που παρα­βιά­ζει την συμ­βο­λαιο­γρα­φική πράξη συναι­νε­τι­κού δια­ζυ­γίου με την οποία καθο­ρί­στη­καν οι όροι για την επι­κοι­νω­νία του παιδιού. Ουσια­στικά διευ­ρύ­νο­νται οι υπο­θέ­σεις που ποι­νι­κο­ποιού­νται δια­σφα­λί­ζο­ντας με αυτό τον τρόπο την εκτέ­λεση των δικα­στι­κών απο­φά­σεων αλλά και των συμ­φω­νη­θέ­ντων ενώπιον συμ­βο­λαιο­γρά­φου.

Έτσι η συμ­βο­λαιο­γρα­φική πράξη με την οποία συμ­φω­νή­θηκε η επι­κοι­νω­νία των ανή­λι­κων τέκνων απο­τε­λεί ίσης αξίας παρά­βαση με την παρα­βί­αση δικα­στι­κής από­φα­σης, γεν­νώ­ντας πλημ­με­λη­μα­τική παρά­βαση, με ποινή έως τρία έτη φυλά­κιση.

Οι αλλαγές

– Για την βαριά εγκλη­μα­τι­κό­τητα, όπως ανθρω­πο­κτο­νία, βιασμός, θανα­τη­φό­ρος ληστεία η προ­βλε­πό­μενη ποινή θα είναι πλέον μόνον η ισόβια κάθειρξη, χωρίς να υφί­στα­ται η δια­ζευ­κτι­κό­τητα ισοβίου ή πρό­σκαι­ρης κάθειρ­ξης, όπως ισχύει σήμερα.

Παράλ­ληλα αυστη­ρο­ποιού­νται οι ποινές για τα αδι­κή­ματα κατά της γενε­τή­σιας ελευ­θε­ρίας και οικο­νο­μι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης της γενε­τή­σιας ζωής που τελού­νται είτε σε βάρος ενη­λί­κων είτε σε βάρος ανη­λί­κων.

Βιαστές ανη­λί­κων

Για τους ανή­λι­κους, η αυστη­ρο­ποί­ηση συνί­στα­ται τόσο στην ανα­δια­μόρ­φωση και διεύ­ρυνση των ηλι­κια­κών ορίων, όσο και στην τυπο­ποί­ηση ως κακουρ­γη­μά­των συγκε­κρι­μέ­νων αδι­κη­μά­των.

Πλέον, για την απο­πλά­νηση ανη­λί­κων, την αιμο­μι­ξία κ.α. η προ­βλε­πό­μενη ποινή θα είναι κάθειρξη έναντι της φυλά­κι­σης. Επι­πλέον, προ­βλέ­πε­ται ρητά για πρώτη φορά η περί­πτωση βιασμού σε βάρος ανη­λί­κου με ποινή την ισόβια κάθειρξη.

Περισ­σό­τερο χρόνο στις φυλακές

Παράλ­ληλα, οι ρυθ­μί­σεις του υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης ανα­μορ­φώ­νουν το πλαίσιο για τις υπό όρους απο­λύ­σεις με στόχο να απο­τρα­πούν περι­πτώ­σεις γρή­γο­ρων απο­φυ­λα­κί­σεων κατά­δι­κων για σοβαρά αδι­κή­ματα.

– Συγκε­κρι­μένα, εισά­γο­νται αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια ως προς τον υπο­λο­γι­σμό του κατώ­τα­του ορίου έκτισης της ποινής είτε με ευερ­γε­τικό υπο­λο­γι­σμό στα 4/5 από τα 3/5 είτε με πραγ­μα­τική έκτιση αυξά­νο­ντας τα κατώ­τατα όρια τόσο για την ποινή της κάθειρ­ξης στα 3/5 της ποινής, αντί 2/5 που ισχύει σήμερα.

– Παράλ­ληλα για την ποινή της ισόβιας κάθειρ­ξης αυξά­νε­ται ο ελά­χι­στος χρόνος παρα­μο­νής από τα 16 στα 18 έτη.

– Για μεί­ζο­νος απαξίας αδι­κή­ματα δεν θα υφί­στα­ται η δυνα­τό­τητα κατ’ οίκον έκτισης της ποινής με ηλε­κτρο­νική επι­τή­ρηση (βρα­χιο­λάκι) ενώ ταυ­τό­χρονα τίθε­νται στον φυσικό δικαστή ενδει­κτικά κρι­τή­ρια, τα οποία οφείλει να λάβει υπόψη του ώστε αιτιο­λο­γη­μένα να κατα­λή­ξει στην απόφαση περί πραγ­μα­τι­κού ή μη σωφρο­νι­σμού του κατα­δι­κα­σθέ­ντος και κατ΄ επέ­κταση στην απόλυση αυτού υπό τον όρο της ανά­κλη­σης.

Ενδει­κτικά για τα αδι­κή­ματα: εμπο­ρίας ναρ­κω­τι­κών, κατά της γενε­τή­σιας ελευ­θε­ρίας και οικο­νο­μι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης της γενε­τή­σιας ζωής , τα εγκλή­ματα κατά της ανθρώ­πι­νης ζωής κλπ, προ­κει­μέ­νου να θεμε­λιω­θεί δικαί­ωμα αίτησης από­λυ­σης υπό όρο από τον κατα­δι­κα­σθέ­ντα θα απαι­τεί­ται ελά­χι­στος χρόνος πραγ­μα­τι­κής παρα­μο­νής του στο σωφρο­νι­στικό κατά­στημα που θα αντι­στοι­χεί στα 3/5 της επι­βλη­θεί­σας ποινής, αντί των 2/5 που ισχύει σήμερα, ενώ σε περί­πτωση εκτί­σεως της ποινής με ευερ­γε­τικό υπο­λο­γι­σμό για τα ανωτέρω εγκλή­ματα θα απαι­τεί­ται ως ελά­χι­στος χρόνος που αντι­στοι­χεί στα 4/5 της επι­βλη­θεί­σης ποινής, αντί των 3/5 που ισχύει σήμερα.

Παράλ­ληλα, για όσους κατα­δι­κά­ζο­νται για ανθρω­πο­κτο­νία, θανα­τη­φόρο ληστεία, θανα­τη­φόρο βιασμό, η μονα­δική ποινή είναι πλέον η ισόβια κάθειρξη, ενώ για όσους εκτίουν ποινή ισόβιας κάθειρ­ξης για τα ανωτέρω αδι­κή­ματα, ο χρόνος πραγ­μα­τι­κής έκτισης εντός των σωφρο­νι­στι­κών κατα­στη­μά­των αυξά­νε­ται από τα 16 έτη που ισχύει σήμερα στα 18 έτη.

Ελλη­νικό #metoo;

Αλλάζει ο χρόνος έναρξης της παρα­γρα­φής των εγκλη­μά­των κατά της προ­σω­πι­κής ελευ­θε­ρίας, της γενε­τή­σιας ελευ­θε­ρίας και της οικο­νο­μι­κής εκμε­τάλ­λευ­σης της γενε­τή­σιας ζωής, όταν τελού­νται σε βάρος ανη­λί­κων, ώστε να ξεκινά η προ­θε­σμία της παρα­γρα­φής τους από την ενη­λι­κί­ωση του ανη­λί­κου με παρέ­κταση ενός επι­πλέον έτους εφόσον πρό­κει­ται για πλημ­μέ­λημα ή τριών επι­πλέον ετών εφόσον πρό­κει­ται για κακούρ­γημα (όπως ισχύει ήδη) .

– Επι­πλέον τα αδι­κή­ματα της προ­σβο­λής της γενε­τή­σιας αξιο­πρέ­πειας στον εργα­σιακό χώρο και της προ­σβο­λής της γενε­τή­σιας ευπρέ­πειας για τους ανή­λι­κους θα διώ­κο­νται πλέον αυτε­πάγ­γελτα, με απο­τέ­λε­σμα να μην υπάρχει η ασφυ­κτική τρίμηνη προ­θε­σμία για την καταγ­γε­λία τους. Η αιμο­μι­ξία ανα­βι­βά­ζε­ται σε κακούρ­γημα και το αδίκημα της τέλεσης γενε­τή­σιων πράξεων με ανή­λι­κους (απο­πλά­νηση) θα τιμω­ρεί­ται ως κακούρ­γημα σε όλες τις μορφές του.

– Τέλος αλλάζει ο τρόπος εξέ­τα­σης των ενη­λί­κων θυμάτων τέτοιων αξιό­ποι­νων πράξεων, ώστε σε συν­δυα­σμό με την δυνα­τό­τητα της κατά προ­τε­ραιό­τητα εκδί­κα­σής τους να απο­φεύ­γε­ται η δευ­τε­ρο­γε­νής θυμα­το­ποί­ησή τους.

Το αδίκημα της κλοπής

Αυξά­νε­ται η προ­βλε­πό­μενη ποινή για το αδίκημα της κλοπής το οποίο τιμω­ρεί­ται σήμερα με φυλά­κιση έως 3 ετών και πλέον η τιμώ­ρησή του θα αφορά ποινή φυλά­κι­σης που πρα­κτικά σημαί­νει ότι στον δράστη αυτού του εγκλή­μα­τος μπορεί να επι­βλη­θεί, ανάλογα με τις συν­θή­κες τέλεσης, την αξία του κλο­πι­μαίου αντι­κει­μέ­νου κλπ. φυλά­κιση έως πέντε ετών.

– Για το έγκλημα της υπε­ξαί­ρε­σης αυξά­νε­ται το κατώ­τατο όριο της προ­βλε­πό­με­νης ποινής στην περί­πτωση κατά την οποία το αντι­κεί­μενό της υπε­ξαί­ρε­σης είναι ιδιαί­τερα μεγάλης αξίας και έτσι αντί για φυλά­κιση και χρη­μα­τική ποινή, θα προ­βλέ­πε­ται φυλά­κιση του­λά­χι­στον 3 μηνών και χρη­μα­τική ποινή.

Δηλαδή η ποινή φυλά­κι­σης που θα δύναται να επι­βάλ­λει το Δικα­στή­ριο στην επι­βα­ρυ­ντική περί­σταση του χαρα­κτη­ρι­σμού του υλικού αντι­κει­μέ­νου της υπε­ξαί­ρε­σης ως ιδιαί­τερα μεγάλης αξίας, θα ξεκι­νάει από το όριο των τριών μηνών και θα μπορεί να ανέλθει έως τα 5 έτη, ανάλογα με την κρίση του Δικα­στη­ρίου, ενώ με τον ισχύ­ο­ντα ΠΚ η επι­βλη­τέα ποινή μπορεί να κυμαν­θεί από 10 ημέρες που είναι το κατώ­τατο όριο του είδους της ποινής (πλημ­μέ­λημα) έως τα 5 έτη.

Τοκο­γλυ­φία

Στο έγκλημα της τοκο­γλυ­φίας, προ­βλέ­πε­ται αύξηση του κατώ­τα­του και ανώ­τα­του ορίου της ποινής με την απει­λού­μενη ποινή να κυμαί­νε­ται από 6 μήνες έως 5 έτη στην πλημ­με­λη­μα­τική μορφή του αδι­κή­μα­τος ενώ πλέον προ­στί­θε­ται και κακουρ­γη­μα­τική μορφή αυτού που θα τιμω­ρεί­ται με κάθειρξη πέντε έως 8 ετών και με χρη­μα­τική ποινή.

Βία σε εργα­σιακό χώρο

Για το αδίκημα της προ­σβο­λής της γενε­τή­σιας αξιο­πρέ­πειας στον εργα­σιακό χώρο, το οποίο σήμερα διώ­κε­ται κατ΄ έγκληση, προ­βλέ­πε­ται η αυτε­πάγ­γελτη δίωξη.

Με την προ­τει­νό­μενη αλλαγή, για την κίνηση της ποι­νι­κής δίωξης από τον εισαγ­γε­λέα, αρκεί η καταγ­γε­λία στην αρχή της αξιό­ποι­νης πράξης εντός πέντε ετών δίχως να απαι­τεί­ται πλέον, η τήρηση της δια­δι­κα­στι­κής προ­ϋ­πό­θε­σης της υπο­βο­λής της εγκλή­σεως εντός τρι­μή­νου.

Κατ΄ αυτόν τον τρόπο οι εργα­ζό­με­νοι θα έχουν στη διάθεσή τους τον απαι­τού­μενο χρόνο να καταγ­γεί­λουν τις σε βάρος τους αξιό­ποι­νες συμπε­ρι­φο­ρές εργο­δο­τών ή συνα­δέλ­φων τους.

Πηγή capital.gr