Η στρατηγική και οι στόχοι των «απέναντι» ενόψει της επίσκεψης Τσίπρα

Ενας πολι­τικά παντο­δύ­να­μος Ταγίπ Ερντο­γάν στο εσω­τε­ρικό, μετά τον πρό­σφατο εκλο­γικό θρίαμβο του Κόμ­μα­τος Δικαιο­σύ­νης και Ανά­πτυ­ξης, και ανα­βαθ­μι­σμέ­νος διεθνώς λόγω του πρω­τα­γω­νι­στι­κού ρόλου που του ανα­γνω­ρί­ζει η Ευρω­παϊκή Ενωση στην αντι­με­τώ­πιση του προ­σφυ­γι­κού, θα υπο­δε­χθεί τον Αλέξη Τσίπρα την Τετάρτη στην Αγκυρα. Ο Τούρκος πρό­ε­δρος, όπως και ο πρω­θυ­πουρ­γός Αχμέτ Ντα­βού­το­γλου, θα είναι και συγκυ­ριακά ενι­σχυ­μέ­νος από την ετήσια Σύνοδο Κορυφής του G20 που θα φιλο­ξε­νη­θεί σήμερα και αύριο στην Αττά­λεια.

Ο Ελληνας πρω­θυ­πουρ­γός είναι ο πρώτος ξένος ηγέτης που επι­σκέ­πτε­ται την τουρ­κική πολι­τική ηγεσία μετά τις πρό­σφα­τες εκλογές στη γείτονα και μάλιστα πριν από τον σχη­μα­τι­σμό της νέας κυβέρ­νη­σης που πιθανώς να ανα­κοι­νω­θεί την ημέρα της επί­σκε­ψης. Το γεγονός αυτό προ­κα­λεί εύλογο προ­βλη­μα­τι­σμό για τη χρονική στιγμή που επελέγη για να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η επί­σκεψη.

Από την πλευρά του, ο κ. Τσίπρας προ­σβλέ­πει σε έναν ρόλο ευρω­παϊκό, ο οποίος υπερ­βαί­νει τα στενά ελλη­νικά όρια, και υπό αυτό το πρίσμα απο­φά­σισε να μεταβεί στην Αγκυρα αμέσως μετά τη σύνοδο της Μάλτας και λίγο πριν από τη σχε­δια­ζό­μενη σύνοδο Ε.Ε. – Τουρ­κίας. Η ορθό­τητα της επι­λο­γής θα κριθεί εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος.

Την προη­γου­μένη της επί­σκε­ψης εργα­σίας στην Αγκυρα, οι δύο πρω­θυ­πουρ­γοί θα παρα­κο­λου­θή­σουν μαζί τον ποδο­σφαι­ρικό αγώνα των εθνικών ομάδων Τουρ­κίας – Ελλάδας στην Κων­στα­ντι­νού­πολη. Ο κ. Ντα­βού­το­γλου θα βρί­σκε­ται στην Αγκυρα, όπου θα συγκλη­θεί για πρώτη φορά η νέα Εθνο­συ­νέ­λευση, και θα μεταβεί στην Κων­στα­ντι­νού­πολη για τον αγώνα, στο πλαίσιο μιας προ­φα­νούς επι­κοι­νω­νια­κής από­πει­ρας ανά­δει­ξης θετικού κλί­μα­τος. Σε ό,τι αφορά την ουσία, οι συνο­μι­λίες θα εστιά­σουν στη δια­χεί­ριση του προ­σφυ­γι­κού που απο­τε­λεί κορυ­φαίο ζήτημα και για τις δύο χώρες. Καθώς πάνω από δύο εκα­τομ­μύ­ρια Σύροι πρό­σφυ­γες έχουν φτάσει στην Τουρκία, το δίδυμο Ερντο­γάν – Ντα­βού­το­γλου ετοι­μά­ζε­ται να ιδρύσει υπουρ­γείο Μετα­νά­στευ­σης το οποίο θα σχε­διά­ζει τη στρα­τη­γική αντι­με­τώ­πιση της έλευσης, δια­μο­νής και μετα­φο­ράς των προ­σφύ­γων.

Ο πρό­ε­δρος Ερντο­γάν και ο πρω­θυ­πουρ­γός Ντα­βού­το­γλου βλέπουν την οικο­νο­μικά απο­δυ­να­μω­μένη και πολι­τικά ευάλωτη Ελλάδα ως έναν εξ αντι­κει­μέ­νου κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα του προ­σφυ­γι­κού, ο οποίος, όμως, έχει περιο­ρι­σμέ­νες αντοχές. Αντί­θετα, θεωρούν πρόσωπο-κλειδί της εξί­σω­σης την Αγκελα Μέρκελ και, σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, ανα­μέ­νουν να ασκήσει πιέσεις στον κ. Τσίπρα ώστε να είναι ο τελευ­ταίος πιο «συνερ­γά­σι­μος». Πέραν των οικο­νο­μι­κών και κοι­νω­νι­κών ζητη­μά­των που εγεί­ρουν σε πανευ­ρω­παϊκό επίπεδο, οι προ­σφυ­γι­κές ροές πιέζουν πολι­τικά την καγκε­λά­ριο στο εσω­τε­ρικό.

Η τουρ­κική πλευρά θεωρεί λογική την πρόταση για «κοινές περι­πο­λίες» μεταξύ των ελλη­νι­κών νήσων και των τουρ­κι­κών ακτών, με το επι­χεί­ρημα ότι αυτές θα είναι πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές. Απα­ντώ­ντας στις εύλογες ελλη­νι­κές ενστά­σεις, τουρ­κι­κές διπλω­μα­τι­κές πηγές τονί­ζουν ότι μπορεί να υπάρξει συμ­φω­νία για επι­χει­ρη­σιακή συνερ­γα­σία που δεν θα θίγει το στάτους κβο ούτε θα θέτει υπό αμφι­σβή­τηση τις θέσεις και τα νομικά επι­χει­ρή­ματα της κάθε πλευράς για το Αιγαίο. Παράλ­ληλα, εμφα­νί­ζε­ται δια­τε­θει­μένη να συνερ­γα­σθεί με την Ε.Ε. για τη δημιουρ­γία hotspots στο έδαφός της, προ­βάλ­λο­ντας όμως πιε­στικά τη διά­σταση του τερά­στιου κόστους για την Τουρκία και απαι­τώ­ντας σημα­ντικά οικο­νο­μικά ανταλ­λάγ­ματα από την Ε.Ε.

Οι στόχοι του κ. Ερντο­γάν είναι σαφείς: οικο­νο­μική βοήθεια για την αντι­με­τώ­πιση του προ­σφυ­γι­κού, άρση της υπο­χρέ­ω­σης έκδοσης βίζας για τους Τούρ­κους πολίτες που επι­σκέ­πτο­νται την ΕΕ, άνοιγμα κεφα­λαίων για την απρό­σκο­πτη συνέ­χιση της εντα­ξια­κής πορείας της Τουρ­κίας.

Στο Κυπριακό, ο κ. Ερντο­γάν δια­μη­νύει ότι ο χρόνος τελειώ­νει και πρέπει να υπάρξει πρόοδος. Η Αγκυρα θέτει ατύπως χρο­νο­διά­γραμμα, τονί­ζο­ντας ότι μπορεί (ή πρέπει, ανάλογα με τον συνο­μι­λητή) να υπάρξει λύση μέχρι την επόμενη άνοιξη. Τη σχετική «αισιο­δο­ξία» δεί­χνεις να συμ­με­ρί­ζε­ται και η Ουά­σιγ­κτον που εμφα­νί­ζε­ται έτοιμη να ασκήσει την επιρροή της προς τα εμπλε­κό­μενα μέρη.

Τέλος, σε ό,τι αφορά το Αιγαίο, τουρ­κι­κοί διπλω­μα­τι­κοί κύκλοι σημειώ­νουν ότι έχει σημειω­θεί σημα­ντική πρόοδος στις διε­ρευ­νη­τι­κές επαφές, οι τεχνο­κρά­τες έχουν κατα­λή­ξει στο γενικό περί­γραμμα μιας συμ­φω­νίας και απαι­τεί­ται πλέον η ανα­γκαία πολι­τική βούληση.

Καθη­με­ρινή