Μητσοτάκης: Η Τουρκία να αντιληφθεί ότι η Συνθήκη της Λωζάννης θα ισχύει για αιώνες

Ξε­κά­θα­ρο μή­νυ­μα στην Τουρ­κία ότι η Συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης δεν πρό­κει­ται να ανα­θε­ω­ρη­θεί και ότι «τον έναν αιώνα ισχύ­ος της Συν­θή­κης θα τον δια­δε­χθούν πολ­λοί ακόμη», έστει­λε ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης μι­λώ­ντας στα εγκαί­νια της εκ­δή­λω­σης «Μικρά Ασία: Λάμψη – Κα­τα­στρο­φή – Ξε­ρι­ζω­μός – Δη­μιουρ­γία» στο Μου­σείο Μπε­νά­κη.

Ο κ. Μη­τσο­τά­κης εξήρε τη συμ­βο­λή των προ­σφύ­γων της Μι­κράς Ασίας και του Πό­ντου στην ανά­τα­ση της Ελ­λά­δας εκεί­νη την εποχή, τό­νι­σε ότι κάθε με­γά­λη υπο­χώ­ρη­ση μπο­ρεί να τη δια­δέ­χε­ται μια με­γα­λύ­τε­ρη εθνι­κή επι­τυ­χία, και ότι, σή­με­ρα, η «Με­γά­λη Ιδέα» δεν συν­δέ­ε­ται με γε­ω­γρα­φι­κές κτή­σεις αλλά με την Με­γά­λη Ελ­λά­δα. «Την ισχυ­ρή και αυ­το­δύ­να­μη πα­τρί­δα του μέλ­λο­ντός μας. Αυτή που δεν λη­σμο­νεί επει­δή, ακρι­βώς, θέλει να προ­χω­ρεί», πρό­σθε­σε.

Ο πρω­θυ­πουρ­γός ανα­φέρ­θη­κε στις προ­σπά­θειες του ελ­λη­νι­κού κρά­τους και του Ελευ­θε­ρί­ου Βε­νι­ζέ­λου που κα­τά­φε­ρε να δια­χει­ρι­στεί επι­τυ­χώς το πρό­βλη­μα απο­κα­τά­στα­σης εκα­τομ­μυ­ρί­ων προ­σφύ­γων, και ανα­φε­ρό­με­νος στη συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης και τις προ­σπά­θειες της Τουρ­κί­ας να την ανα­θε­ω­ρή­σει, τό­νι­σε:

«Η Συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης διέ­πει, έκτο­τε, τη συ­νύ­παρ­ξή μας με τους γεί­το­νες. Κι αυτό, παρά το γε­γο­νός ότι η Τουρ­κία την έχει πα­ρα­βιά­σει ξε­ρι­ζώ­νο­ντας το ελ­λη­νι­κό στοι­χείο της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης, της Ίμ­βρου και της Τε­νέ­δου. Αλλά και εξα­κο­λου­θεί να υπο­νο­μεύ­ει τις σα­φείς ρυθ­μί­σεις της, αμ­φι­σβη­τώ­ντας τα κυ­ριαρ­χι­κά μας δι­καιώ­μα­τα. Θα πρέ­πει να αντι­λη­φθεί, ωστό­σο, η άλλη πλευ­ρά του Αι­γαί­ου ότι τον σχε­δόν έναν αιώνα ισχύ­ος αυτής της Συν­θή­κης, θα τον δια­δε­χθούν πολ­λοί ακόμη. Έτσι απαι­τούν η Ιστο­ρία και Γε­ω­γρα­φία, η νο­μι­μό­τη­τα και η διε­θνής στα­θε­ρό­τη­τα. Γι’ αυτό και την τή­ρη­σή της εγ­γυά­ται και θα εγ­γυά­ται η Ελ­λά­δα, με την ασπί­δα της δι­πλω­μα­τί­ας και των συμ­μα­χιών της, αλλά και με το απο­τρε­πτι­κό δόρυ των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων. Κυ­ρί­ως, όμως, με την αδιά­κο­πη πο­ρεία της προς την πρό­ο­δο. Γιατί η πραγ­μα­τι­κή ανα­μέ­τρη­ση μιας χώρας είναι με το πα­ρελ­θόν και το μέλ­λον της».

Ο πρω­θυ­πουρ­γός προ­σέ­θε­σε ότι «μπο­ρεί τον Σε­πτέμ­βριο του ‘22 ο Ελ­λη­νι­σμός να έχασε μία απ’ τις πιο δη­μιουρ­γι­κές του εστί­ες. Αμέ­σως μετά όμως η χώρα έμαθε να κερ­δί­ζει τη μάχη της ευ­η­με­ρί­ας της: εν­δυ­νά­μω­σε την εθνι­κή της ομοιο­γέ­νεια, απο­φεύ­γο­ντας τα «φα­ντά­σμα­τα» άλλων βαλ­κα­νι­κών χωρών. Ξα­να­πο­λέ­μη­σε. Αλλά με τη νι­κη­φό­ρα πλευ­ρά της Ιστο­ρί­ας. ‘Ακ­μα­σε με την με­τα­πο­λε­μι­κή ανά­πτυ­ξη. Και έκανε κα­λύ­τε­ρη τη ζωή των Ελ­λή­νων».

Ανα­φέρ­θη­κε στο πα­ρελ­θόν και συ­γκε­κρι­μέ­να στα χρό­νια που ακο­λού­θη­σαν την Μι­κρα­σια­τι­κή Κα­τα­στρο­φή, κά­νο­ντας λόγο για “μία δια­δρο­μή όχι χωρίς λάθη, καθώς ο Εθνι­κός Δι­χα­σμός, που προ­ϋ­πήρ­χε της μι­κρα­σια­τι­κής πε­ρι­πέ­τειας, υπο­τρο­πί­α­σε με άλλες μορ­φές”.

Ανα­φέρ­θη­κε στον Εμ­φύ­λιο Πό­λε­μο και τη Δι­κτα­το­ρία, ενώ επι­σή­μα­νε ότι «τον εί­δα­με να ανα­βιώ­νει και πριν από λίγα μόλις χρό­νια με τη μορφή της δη­μα­γω­γί­ας, και πάλι απέ­να­ντι σε μία οι­κο­νο­μι­κή κρίση που απαι­τού­σε εθνι­κή συ­σπεί­ρω­ση».

«Όλα αυτά, όμως, ανή­κουν στο πα­ρελ­θόν. Οι επι­λο­γές των Ελ­λή­νων δεί­χνουν ότι τα ίχνη της εμπει­ρί­ας γί­νο­νται γι’ αυ­τούς οδη­γοί μιας κα­λύ­τε­ρης πο­ρεί­ας. Πως την κάθε με­γά­λη υπο­χώ­ρη­ση μπο­ρεί να τη δια­δέ­χε­ται μια με­γα­λύ­τε­ρη εθνι­κή επι­τυ­χία. Και ότι, σή­με­ρα, η “Με­γά­λη Ιδέα” δεν συν­δέ­ε­ται με γε­ω­γρα­φι­κές κτή­σεις. Αλλά με την Με­γά­λη Ελ­λά­δα. Την ισχυ­ρή και αυ­το­δύ­να­μη πα­τρί­δα του μέλ­λο­ντός μας. Αυτή που δεν λη­σμο­νεί επει­δή, ακρι­βώς, θέλει να προ­χω­ρεί» είπε ο κ. Μη­τσο­τά­κης.

 

Τσα­βού­σο­γλου: «Εμείς απο­φα­σί­ζου­με πότε και πού θα πάμε»

Ολό­κλη­ρη η ομι­λία του πρω­θυ­πουρ­γού:

“Τέ­τοιες ώρες, πριν από εκατό χρό­νια, στα πα­ρά­λια της Μι­κράς Ασίας γρα­φό­ταν η αι­μα­τη­ρή τε­λι­κή πράξη του «Ορά­μα­τος της Ιω­νί­ας». Η Σμύρ­νη είχε πα­ρα­δο­θεί, πια, στις φλό­γες και οι Χρι­στια­νοί κά­τοι­κοί της σφα­γιά­ζο­νταν. Ενώ, όσοι κα­τόρ­θω­ναν να γλυ­τώ­σουν από την μανία των Τούρ­κων, ακο­λου­θού­σαν τον ελ­λη­νι­κό στρα­τό προς τη χερ­σό­νη­σο της Ερυ­θραί­ας, προ­σπα­θώ­ντας να πε­ρά­σουν στα νησιά μας και από εκεί στη σω­τη­ρία. Των ζωών τους μόνο. Γιατί οι πε­ριου­σί­ες τους είχαν ήδη χαθεί…

Λίγο αρ­γό­τε­ρα, στη Λω­ζάν­νη, μετά το αίμα θα γρα­φό­ταν και με με­λά­νι το τέλος 25 αιώ­νων πα­ρου­σί­ας του Ελ­λη­νι­σμού στην Ιωνία, την Καπ­πα­δο­κία, τον Πόντο και την Ανα­το­λι­κή Θράκη. Με την ανταλ­λα­γή πλη­θυ­σμών, ενά­μι­ση εκα­τομ­μύ­ριο ψυχές πήραν, τότε, τον δρόμο της με­γά­λης Εξό­δου. Αλλά και την από­φα­ση να ρι­ζώ­σουν ξανά, σε και­νούρ­γιες εστί­ες στην μη­τέ­ρα-πα­τρί­δα.

Τα­ξί­δε­ψαν, κου­βα­λώ­ντας ελά­χι­στα υπάρ­χο­ντα και λι­γο­στά πο­λύ­τι­μα κει­μή­λια. Αυτά που βρί­σκουν, σή­με­ρα, τη θέση τους στη μο­να­δι­κή έκ­θε­ση που συν­διορ­γα­νώ­νουν δύο με­γά­λες κι­βω­τοί της μνή­μης του ιω­νι­κού ελ­λη­νι­σμού: το Μου­σείο Μπε­νά­κη και το Κέ­ντρο Μι­κρα­σια­τι­κών Σπου­δών, με τη γεν­ναία συμ­βο­λή άλλων 88 φο­ρέ­ων. Δύο ιδρύ­μα­τα, που με κόπο και με­ρά­κι κρα­τούν ζω­ντα­νή επί δε­κα­ε­τί­ες την κλη­ρο­νο­μιά των Ελ­λή­νων των χα­μέ­νων πα­τρί­δων. Και γι­΄αυ­τό αξί­ζουν την ευ­γνω­μο­σύ­νη μας.

Ο ξε­ρι­ζω­μός ήταν το βαρύ τί­μη­μα που έπρε­πε να πλη­ρω­θεί ώστε να εξα­σφα­λι­στεί η ει­ρή­νη και να ανοί­ξει ένα νέο κε­φά­λαιο της εθνι­κής ζωής: «Διά της υπο­γρα­φής της Συμ­βά­σε­ως πα­ρέ­χο­νται εις τους ατυ­χείς πρό­σφυ­γας τα μέσα να αρ­χί­σουν νέον βίον. Υπό όρους κα­λύ­τε­ρους των οποί­ων ου­δείς ηδύ­να­το να ελ­πί­ζη μετά την εν Μι­κρα­σία κα­τα­στρο­φήν», έγρα­φε ο Ελευ­θέ­ριος Βε­νι­ζέ­λος, μετά την υπο­γρα­φή της Συν­θή­κης. Έδινε, έτσι, το σύν­θη­μα της εθνι­κής ανά­τα­σης που θα ακο­λου­θού­σε.

Και οι πρό­σφυ­γες τον δι­καί­ω­σαν πολύ πιο γρή­γο­ρα και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο από όσο κι ο ίδιος φα­ντα­ζό­ταν. Γιατί αν η Μι­κρα­σια­τι­κή Κα­τα­στρο­φή συ­νι­στά το με­γα­λύ­τε­ρο, ίσως, τραύ­μα του πρό­σφα­του πα­ρελ­θό­ντος μας, η εν­σω­μά­τω­ση των προ­σφύ­γων στον εθνι­κό κορμό απο­τε­λεί μάλ­λον το κο­ρυ­φαίο ει­ρη­νι­κό επί­τευγ­μα του ελ­λη­νι­κού κρά­τους.

Με μία χώρα κα­τά­κο­πη και κα­τα­χρε­ω­μέ­νη ύστε­ρα από 10 χρό­νια μαχών, εσω­τε­ρι­κά αστα­θή και με ελά­χι­στους πό­ρους, να πε­τυ­χαί­νει ένα αλη­θι­νό θαύμα: να με­τα­τρέ­ψει τον θρήνο της τρα­γω­δί­ας σε πνοή δη­μιουρ­γί­ας. Να ανι­χνεύ­σει τα λάθη της και τις άστο­χες επι­λο­γές της. Για να ση­κω­θεί και πάλι στα πόδια της και να ακο­λου­θή­σει την ιστο­ρι­κή της τρο­χιά που με­τα­μορ­φώ­νει πάντα τις κα­τα­στρο­φές σε θριάμ­βους. Με μοχλό τη δύ­να­μη και το πεί­σμα των προ­σφύ­γων, που συ­νέ­βα­λαν κα­τα­λυ­τι­κά στον εκ­συγ­χρο­νι­σμό του τόπου.

Έγρα­ψε ο με­γά­λος Μι­κρα­σιά­της Ηλίας Βε­νέ­ζης, έχο­ντας ζήσει από πρώτο χέρι τη θη­ριω­δία, αλλά και την ανα­δη­μιουρ­γία: «Ο ελ­λη­νι­σμός της Ανα­το­λής ορ­θο­πό­δη­σε δου­λεύ­ο­ντας τη πικρή γη. Ξε­χερ­σώ­νο­ντας αγριό­βου­να, απο­ξε­ραί­νο­ντας βαλ­τό­το­πους, ει­σχω­ρώ­ντας μες στον κορμό της ζωής της χώρας. Στη βιο­μη­χα­νία, στη ναυ­τι­λία, στο εμπό­ριο, στις Τέ­χνες, στα Γράμ­μα­τα. Πα­ντού, προ­χω­ρώ­ντας στις πρώ­τες θέ­σεις. Αλ­λοιώ­νο­ντας τον ρυθμό της ερ­γα­σί­ας και της πα­ρα­γω­γής και κι­νώ­ντας την άμιλ­λα. Βά­ζο­ντας νέο πνεύ­μα, ξυπνό, στις συ­ναλ­λα­γές και στις σχέ­σεις των αν­θρώ­πων».

Κυ­ρί­ες και κύ­ριοι,

Όλα τα πα­ρα­πά­νω, η κα­τα­στρο­φή και η ανα­γέν­νη­ση, ει­κο­νο­ποιού­νται στις δι­πλα­νές αί­θου­σες και στα εκ­θέ­μα­τά τους. Θα πρό­τει­να να τις επι­σκε­φτού­με όχι μόνον ως άσκη­ση μνή­μης, όσο ως κί­νη­τρο εθνι­κής αυ­το­γνω­σί­ας. Γιατί ασφα­λώς η Ιστο­ρία δεν επα­να­λαμ­βά­νε­ται, ούτε δι­δά­σκει από μόνη της. Βοηθά, όμως, στην ανα­ζή­τη­ση του συλ­λο­γι­κού μας εαυ­τού. Ορί­ζει, σε με­γά­λο βαθμό, το πε­ρι­βάλ­λον όπου κι­νού­μα­στε οι σύγ­χρο­νοι. Και ενί­ο­τε κα­θο­δη­γεί συ­νε­τά σε έναν διαρ­κώς με­τα­βαλ­λό­με­νο κόσμο.

Η Μι­κρα­σια­τι­κή Κα­τα­στρο­φή και η εν­σω­μά­τω­ση των Δω­δε­κα­νή­σων το 1947, όρι­σαν το τε­λι­κό γε­ω­γρα­φι­κό πε­ρί­γραμ­μα της χώρας. Ενώ η Συν­θή­κη της Λω­ζάν­νης διέ­πει, έκτο­τε, τη συ­νύ­παρ­ξή μας με τους γεί­το­νες. Κι αυτό, παρά το γε­γο­νός ότι η Τουρ­κία την έχει πα­ρα­βιά­σει ξε­ρι­ζώ­νο­ντας το ελ­λη­νι­κό στοι­χείο της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης, της Ίμ­βρου και της Τε­νέ­δου. Αλλά και εξα­κο­λου­θεί να υπο­νο­μεύ­ει τις σα­φείς ρυθ­μί­σεις της, αμ­φι­σβη­τώ­ντας τα κυ­ριαρ­χι­κά μας δι­καιώ­μα­τα.

Θα πρέ­πει να αντι­λη­φθεί, ωστό­σο, η άλλη πλευ­ρά του Αι­γαί­ου ότι τον σχε­δόν έναν αιώνα ισχύ­ος αυτής της Συν­θή­κης, θα τον δια­δε­χθούν πολ­λοί ακόμη. Έτσι απαι­τούν η Ιστο­ρία και Γε­ω­γρα­φία, η νο­μι­μό­τη­τα και η διε­θνής στα­θε­ρό­τη­τα. Γι’ αυτό και την τή­ρη­σή της εγ­γυά­ται και θα εγ­γυά­ται η Ελ­λά­δα, με την ασπί­δα της δι­πλω­μα­τί­ας και των συμ­μα­χιών της, αλλά και με το απο­τρε­πτι­κό δόρυ των Ενό­πλων της Δυ­νά­με­ων. Κυ­ρί­ως, όμως, με την αδιά­κο­πη πο­ρεία της προς την πρό­ο­δο.

Γιατί η πραγ­μα­τι­κή ανα­μέ­τρη­ση μιας χώρας είναι με το πα­ρελ­θόν και το μέλ­λον της. Μπο­ρεί τον Σε­πτέμ­βριο του ‘22 ο Ελ­λη­νι­σμός να έχασε μία απ’ τις πιο δη­μιουρ­γι­κές του εστί­ες. Αμέ­σως μετά όμως η χώρα έμαθε να κερ­δί­ζει τη μάχη της ευ­η­με­ρί­ας της: εν­δυ­νά­μω­σε την εθνι­κή της ομοιο­γέ­νεια, απο­φεύ­γο­ντας τα «φα­ντά­σμα­τα» άλλων βαλ­κα­νι­κών χωρών. Ξα­να­πο­λέ­μη­σε. Αλλά με τη νι­κη­φό­ρα πλευ­ρά της Ιστο­ρί­ας. ‘Ακ­μα­σε με την με­τα­πο­λε­μι­κή ανά­πτυ­ξη. Και έκανε κα­λύ­τε­ρη τη ζωή των Ελ­λή­νων.

Για να απο­τε­λεί, σή­με­ρα, ένα από τα πα­λαιό­τε­ρα μέλη της Ευ­ρω­παϊ­κής οι­κο­γέ­νειας, πρω­τα­γω­νι­στώ­ντας με­τα­ξύ τους. Σε μία δια­δρο­μή όχι χωρίς λάθη, καθώς ο Εθνι­κός Δι­χα­σμός, που προ­ϋ­πήρ­χε της μι­κρα­σια­τι­κής πε­ρι­πέ­τειας, υπο­τρο­πί­α­σε με άλλες μορ­φές. Ζή­σα­με, έτσι, έναν Εμ­φύ­λιο Πό­λε­μο και μία επτά­χρο­νη Δι­κτα­το­ρία. Ενώ τον εί­δα­με να ανα­βιώ­νει και πριν από λίγα μόλις χρό­νια με τη μορφή της δη­μα­γω­γί­ας, και πάλι απέ­να­ντι σε μία οι­κο­νο­μι­κή κρίση που απαι­τού­σε εθνι­κή συ­σπεί­ρω­ση.

Όλα αυτά, όμως, ανή­κουν στο πα­ρελ­θόν. Οι επι­λο­γές των Ελ­λή­νων δεί­χνουν ότι τα ίχνη της εμπει­ρί­ας γί­νο­νται γι’ αυ­τούς οδη­γοί μιας κα­λύ­τε­ρης πο­ρεί­ας. Πως την κάθε με­γά­λη υπο­χώ­ρη­ση μπο­ρεί να τη δια­δέ­χε­ται μια με­γα­λύ­τε­ρη εθνι­κή επι­τυ­χία. Και ότι, σή­με­ρα, η «Με­γά­λη Ιδέα» δεν συν­δέ­ε­ται με γε­ω­γρα­φι­κές κτή­σεις. Αλλά με την Με­γά­λη Ελ­λά­δα. Την ισχυ­ρή και αυ­το­δύ­να­μη πα­τρί­δα του μέλ­λο­ντός μας. Αυτή που δεν λη­σμο­νεί επει­δή, ακρι­βώς, θέλει να προ­χω­ρεί!

Κλεί­νω όπως λιτά κλεί­νει και ο Ηλίας Βε­νέ­ζης το κεί­με­νό του για το Μι­κρα­σια­τι­κό δράμα: «Ύστε­ρα από τόσο πάθος που ζή­σα­με, κρα­τού­με σκεπή και πα­ρα­στά­τη μας ένα όραμα για τον άν­θρω­πο, κα­θα­ρά ελ­λη­νι­κό: μιαν αί­σθη­ση της αξιο­πρέ­πειας και της ελευ­θε­ρί­ας, που είναι ταυ­τό­ση­μα με την αρετή». Επι­τρέψ­τε μου, μά­λι­στα, να δα­νει­στώ και τον τίτλο του βι­βλί­ου όπου δη­μο­σιεύ­τη­κε, καθώς ται­ριά­ζει από­λυ­τα με την απο­ψι­νή έκ­θε­ση: «Μι­κρα­σία, χαίρε».

Σας ευ­χα­ρι­στώ”.