Ξανά στη Λιβύη σήμερα ο Γεραπετρίτης: Οι δύσκολες ισορροπίες, ο ρόλος της Τουρκίας και η στάση απέναντι στην Τρίπολη

Με όλα τα «χαρτιά» να έχουν βγει στο τραπέζι, ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών Γιώργος Γερα­πε­τρί­της ανα­μέ­νε­ται να φθάσει σήμερα το πρωί στην Τρίπολη για το δεύτερο σκέλος μιας δύσκο­λης προ­σπά­θειας απο­κα­τά­στα­σης των διαύλων με τις δύο πλευρές στη Λιβύη, την έμπρα­κτη απά­ντηση στην αμφι­σβή­τηση των ελλη­νι­κών θαλάσ­σιων ζωνών, αλλά και την αντι­με­τώ­πιση του μετα­να­στευ­τι­κού. Ο υπουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, βάσει του προ­γραμ­μα­τι­σμού, θα συνα­ντη­θεί με τον πρόεδρο του Προ­ε­δρι­κού Συμ­βου­λίου Μ. Μένφι, τον πρω­θυ­πουργό Α. Ντμπεϊ­μπά και τον υπουργό Εξω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων Ταχέρ Αλ Μπαουρ.

Βεβαίως, η σημε­ρινή επί­σκεψη εξαρ­τά­ται και από «εξω­γε­νείς» παρά­γο­ντες, καθώς θα πρέπει να δια­σφα­λι­στεί η ασφά­λεια της ελλη­νι­κής απο­στο­λής λόγω των συχνών καθη­με­ρι­νών συγκρού­σεων, ακόμη και στα περί­χωρα της Τρί­πο­λης, μεταξύ πολι­το­φυ­λα­κών που αντα­γω­νί­ζο­νται για τον έλεγχο περιο­χών και για μεγα­λύ­τερη συμ­με­τοχή στη νομή της εξου­σίας.

Η Αθήνα γνώριζε ημέρες πριν τη Ρημα­τική Δια­κοί­νωση της Λιβύης στον ΟΗΕ, με την οποία η Τρίπολη αμφι­σβη­τεί την ελλη­νική μέση γραμμή και προ­βάλ­λει – έστω και εμμέσως – την διεκ­δί­κησή της έναντι της Ελλάδας στη­ρι­ζό­μενη στην «οριο­θέ­τηση» του Τουρ­κο­λι­βυ­κού Μνη­μο­νίου. Ωστόσο, κρίθηκε ότι η ύπαρξη αυτής της σοβαρής δια­φω­νίας δεν θα πρέπει να οδη­γή­σει σε αναβολή της επί­σκε­ψης για πολλούς λόγους.

Πρω­τί­στως, έχει απο­δει­χθεί στον φάκελο «Λιβύη» ότι όσες φορές η Ελλάδα ήταν απούσα, ακο­λού­θη­σαν δυσά­ρε­στες «εκπλή­ξεις». Συγ­χρό­νως, όμως, μετά την επί­σκεψη του Έλληνα ΥΠΕΞ στη Βεγγάζη, θα δινόταν η εντύ­πωση πως με την αναβολή της επί­σκε­ψης στην Τρίπολη, η Ελλάδα παίρνει μέρος στην εμφύλια διαμάχη, στη­ρί­ζο­ντας την Ανα­το­λική Λιβύη έναντι της Τρί­πο­λης.

Οι δύσκο­λες ισορ­ρο­πίες και η Τουρκία

Και σε αυτή τη συγκυ­ρία, η Αθήνα οφείλει ,όσο κι αν είναι δύσκολο, να τηρήσει ισορ­ρο­πίες, παρά το γεγονός ότι καταρ­χήν με την Ανα­το­λική Λιβύη η συνεν­νό­ηση από το 2019 και μετά ήταν πιο εύκολη. Η Αθήνα δεν έχει περι­θώ­ριο να αφήσει κι άλλο χαμένο έδαφος στη Λιβύη, όπου η Τουρκία επι­χει­ρεί σοβαρή διείσ­δυση στη Βεγγάζη. Μόλις προχθές, ο αντι­στρά­τη­γος Σαντάμ Χάφταρ, ένας εκ των υιών του στρα­τη­γού, συνα­ντή­θηκε με τον Τούρκο πρόξενο για να συζη­τή­σουν την επα­να­λει­τουρ­γία του Τουρ­κι­κού Γενικού Προ­ξε­νείου στη Βεγγάζη, ενώ λίγες ημέρες νωρί­τερα η κυβέρ­νηση της Τρί­πο­λης υπέ­γραψε νέα συμ­φω­νία στρα­τιω­τι­κής συνερ­γα­σίας με την Τουρκία.

Η Τουρκία, ενόψει δρο­μο­λό­γη­σης πολι­τι­κών εξε­λί­ξεων στη χώρα, επι­χει­ρεί να απο­κα­τα­στή­σει τις σχέσεις με τον στρα­τηγό Χάφταρ, συνε­χί­ζο­ντας την στήριξη στην κυβέρ­νηση της Τρί­πο­λης ώστε, εάν προ­κύ­ψει νέα ενιαία κυβέρ­νηση, να δια­σφα­λί­σει τα κεκτη­μένα και τη δια­τή­ρηση της επιρ­ροής της στη χώρα.

Βεβαίως, αυτή η πολι­τική της Τουρ­κίας έχει προ­κα­λέ­σει την καχυ­πο­ψία και των δύο πλευρών. Ο Χάφταρ δεν ξεχνά ότι στις αρχές του 2019 θα είχε κατα­λά­βει την Τρίπολη εάν δεν υπήρχε η τουρ­κική στρα­τιω­τική παρέμ­βαση στο πλευρό του τότε πρω­θυ­πουρ­γού της Τρί­πο­λης, Αλ Σάρατζ, ενώ στην Τρίπολη βλέπουν με μεγάλη ανη­συ­χία το άνοιγμα του «πατε­ρούλη» Ερντο­γάν προς τον μεγάλο εσω­τε­ρικό τους αντί­παλο, τον στρα­τηγό Χάφταρ.

Ο κ. Γερα­πε­τρί­της θα φθάσει στην Τρίπολη σε μια στιγμή που οι εσω­τε­ρι­κές αντι­πα­ρα­θέ­σεις στη Δυτική Λιβύη έχουν φθάσει στο απο­κο­ρύ­φωμα, με πολλούς φυλάρ­χους αλλά και αρχη­γούς ομάδων πολι­το­φυ­λα­κής να ζητούν την παραί­τηση και αντι­κα­τά­σταση του Ντμπεϊ­μπά.

Οι θαλάσ­σιες ζώνες

Στην Τρίπολη, ο Γ. Γερα­πε­τρί­της ανα­μέ­νε­ται να συζη­τή­σει το μείζον θέμα που έχει προ­κύ­ψει με τις θαλάσ­σιες ζώνες, όπως απο­τυ­πώ­θηκε και στη λιβυκή Ρημα­τική Δια­κοί­νωση στον ΟΗΕ, και θα προ­τεί­νει, όπως έκανε και στη Βεγγάζη, τον ορισμό τεχνο­κρα­τι­κών ομάδων από τις δύο πλευρές που θα ξεκι­νή­σουν συζη­τή­σεις για το θέμα της οριο­θέ­τη­σης.

Μια τέτοια συζή­τηση, παρά το γεγονός ότι η Λιβύη έχει υπο­γρά­ψει αλλά δεν έχει κυρώσει τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας, θα μπο­ρούσε να ανα­δεί­ξει την προ­ο­πτική παρα­πο­μπής στο Διεθνές Δικα­στή­ριο της Χάγης, της δια­φο­ράς μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης. Η διαφορά είναι πλέον δια­πι­στω­μένη και κατα­γε­γραμ­μένη με τις επι­στο­λές των δύο χωρών από το 2019 και μετά στον ΟΗΕ.

Η Ελλάδα είναι πεπει­σμένη ότι απέ­να­ντι στην πολι­τική πλειο­δο­σίας «προ­σφο­ρών» της Τουρ­κίας προς τις δύο πλευρές, δεν έχει να αντι­πα­ρα­θέ­σει παρά μόνο το ισχυρό όπλο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, της συμ­με­το­χής της στο Συμ­βού­λιο Ασφα­λείας του ΟΗΕ, αλλά και το υψηλό επίπεδο συνεν­νό­η­σης με την Αίγυπτο και τις αρα­βι­κές χώρες. Και υπάρ­χουν πολλά πει­στικά επι­χει­ρή­ματα τόσο προς την Τρίπολη όσο και προς τη Βεγγάζη για το τι συνέ­πειες θα έχει μια σοβαρή πρό­κληση προς την Ελλάδα.

Η Λιβύη, η οποία συνέ­πραξε στην υπο­γραφή του Τουρ­κο­λι­βυ­κού Μνη­μο­νίου, σε αντί­θεση με την Τουρκία, η οποία βάσει αυτού έσπευσε να ανα­κη­ρύ­ξει παρα­νό­μως ΑΟΖ στην πλευρά της «οριο­θέ­τη­σης» απο­τυ­πώ­νο­ντας έτσι την «Γαλάζια Πατρίδα», πέραν των δια­μαρ­τυ­ριών, δια­βη­μά­των και των ρημα­τι­κών δια­κοι­νώ­σεων στον ΟΗΕ, δεν προ­χώ­ρησε μέχρι στιγμής σε κινή­σεις επί του πεδίου. Έτσι, δίνει την εικόνα ότι δεν αμφι­σβη­τεί εμπρά­κτως την ελλη­νική μέση γραμμή. Αυτό φάνηκε και με τα Οικό­πεδα που χάραξε, καθώς όλα βρί­σκο­νται στο όριο ή νοτίως της ελλη­νι­κής μέσης γραμμής.

Η Ελλάδα, με τον Νόμο 4001/2011, αλλά κυρίως με τη χάραξη των Οικο­πέ­δων και τη δια­δι­κα­σία αδειο­δό­τη­σης τους, έχει επι­βά­λει ένα σοβαρό τετε­λε­σμένο στη Λιβύη. Το τετε­λε­σμένο αυτό ενι­σχύ­ε­ται λόγω της εμπλο­κής στα Οικό­πεδα νοτιο­δυ­τικά της Κρήτης της ExxonMobil και της πρό­θε­σης της Chevron για συμ­με­τοχή στην στα Οικό­πεδα νότια της Κρήτης.

Βεβαίως, η εμπλοκή μεγάλων εται­ρειών δεν είναι αυτή που «κατο­χυ­ρώ­νει» κυριαρ­χία και κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα, καθώς τίποτε δεν εμπο­δί­ζει και τη Λιβύη να προ­σφέ­ρει Οικό­πεδα που θα επι­κα­λύ­πτουν την ελλη­νική μέση γραμμή σε ξένες εται­ρείες. Παρά τις όποιες κινή­σεις, η κατο­χύ­ρωση ΑΟΖ γίνεται μόνο με διμερή συμ­φω­νία ή με απόφαση διε­θνούς δικα­στι­κού μηχα­νι­σμού.

Και αυτή τη στιγμή, κανείς δεν μπορεί να προ­βλέ­ψει τι θα συμβεί εάν ο διεθνής παρά­γο­ντας και κυρίως η Ουά­σιγ­κτον, απο­φα­σί­σει να ασχο­λη­θεί με μια κρίση μεταξύ Ελλάδας και Λιβύης, σε περιο­χές όπου – εκτός της Τουρ­κίας και της Αιγύ­πτου – εμπλέ­κο­νται και μεγάλες αμε­ρι­κα­νι­κές πετρε­λαϊ­κές εται­ρείες, οι οποίες, όπως η Chevron, φιλο­δο­ξούν να απο­κτή­σουν σημα­ντικό απο­τύ­πωμα στην περιοχή, αδια­φο­ρώ­ντας για τις επι­διώ­ξεις των κρατών της περιο­χής.

Πηγή: protothema.gr