“Η Αγία Μαρίνα και Εμείς οι Παραδεισιώτες…”- Γράφει η Ευαγγελία Παναή

Η Αγιά-Μαρίνα, είναι το πανη­γύρι του χωριού μας, του Παρα­δει­σίου. Γιορ­τά­ζει στις 17 Ιουλίου.

Θα σας περι­γράψω με… λίγα λόγια, τί σήμαινε για εμάς τους Παρα­δει­σιώ­τες…

Όσο μπορώ…ολι­γό­λογα…και…αντι­κει­με­νικά !!!….

1) Ο χρόνος στο Παρα­δείσι, ανέ­κα­θεν χωρι­ζό­ταν και προσ­διο­ρι­ζό­ταν , με βάση την χάρη της. Κάτι σαν “προ Χριστού- μετά Χριστόν”, ένα πράγμα…”Μπρος ‘που της Αγιάς Μαρίνας”, -“Πάνω στης Αγιάς Μαρίνας”-, ” Ύστερα ‘που της Αγιάς Μαρίνας” :

-“Πότε το φυτεύ­γκουν αυτόν ντο κηπ­που­ρικό;” -“Κειά μπρός-πίσω της Αγιάς-Μαρίνας !”

-“Πότε ήταν που γένην τοτεσδά, κεινηδά η φασαρία;” -“Ήταν κειά κοντά της Αγιάς Μαρίνας !”

-“Πότε ‘α πάμεν ταξίδι ;” -“Ε, ‘α περάσει πρώτα της Αγιάς-Μαρίνας”…

2) Κάθε καλό και γιορ­τινό, γινόταν ενόψει της Αγιάς-Μαρίνας :

-“Μπρέπει ‘α ‘σπρί­σου­μεν το σπίτιν, γιατί έρκεται της Αγιάς Μαρίνας !”

-“Τη φούσταν ‘α την εγκην­νιά­ξεις της Αγιάς- Μαρίνας !”

-“Γιατί, της Αγιάς-Μαρίνας είναιν, και ‘α πάρεις και­νούρ­γκια παπού­τσια;”

3) Ενόψει της Αγιάς-Μαρίνας, απο­φεύ­γουμε κάθε κακό και άσχημο γεγονός :

-“Μάνα κού­ρε­μαν που πήεν κι έκαμεν το άτιμον το παιδίν,πάνω στης Αγιάς-Μαρίνας !!!”

-“‘Ε θθα με φήκεις τη δουλειά μισο­τε­λειω­μένη, πάνω στης Αγιάς-Μαρίνας !!!”

4) Ο κορμός!!!… Ο κορμός, το σήμα κατα­τε­θέν, το κατ’ εξοχήν γιορ­τινό γλυκό: γινόταν μόνο της Αγιάς-Μαρίνας, σε βαθμό που να προ­κα­λεί απορία, αν κάποια νοι­κο­κυρά το έφτια­χνε σε άλλη χρονική στιγμή :

-“Της Αγιάς-Μαρίνας είναιν, κι εκάμετε κορμό ;”

5) Το σπου­δαιό­τερο : Αδια­νό­ητο, απόλυτα αδια­νό­ητο, για κάθε Παρα­δει­σιώτη, να γιορ­τά­ζει η Αγιά-Μαρίνα, και ΑΥΤΟΣ! να λείπει από το Παρα­δείσι !

– Οι ξενι­τε­μέ­νοι, τα παλιά χρόνια, ονει­ρεύ­ο­νταν να είναι εδώ στην χάρη της, να χορέ­ψουν στην αυλή της…

– Όσοι κάναμε φοι­τη­τές, κάναμε τα αδύνατα-δυνατά, 16 του Ιουλίου, την παρα­μονή, να είμαστε εδώ, ότι κι αν γινόταν…Ειδάλ­λως, κλάμα κι οδυρμός, στα “ξένα μέρη”!…

6) Την Παρα­μονή το βράδυ, αμέσως μετά τον Εσπε­ρινό, κάθιζαν στον χορό, στην αυλή της εκκλη­σίας, μόνον οι επι­σκέ­πτες, οι “παρα­χω­ρε­νοί” ! Ούτε ένας Παρα­δει­σιώ­της δεν εδια­νο­είτο να χορέψει την παρα­μονή : απόλυτη προ­τε­ραιό­τητα στους “για­ρέ­νη­δες” !

7) Ανήμερα, την βραδιά της χάρης της, όλοι οι οικο­γε­νειάρ­χες του χωριού μας, έσπευ­δαν να πιάσουν τραπέζι στον χορό, και να χορέ­ψουν με τα καλά τους, όλους τους χορούς, παρα­δο­σια­κούς και ευρω­παι­κούς…Αρχι­γλεν­τζέ­δες οι Παρα­δει­σιώ­τες, από τα χρόνια της Βιλ­λα­νό­βας, ήξεραν όλους τους χορούς, -ντόπιους και “ευρω­παι­κούς”-, που τους μάθαι­ναν στον Κουφά, το μονα­δικό κέντρο δια­σκέ­δα­σης, όλης της δυτικής Ρόδου, από τα τέλη του 19ου αιώνα ακόμη!!

8) Το απο­κο­ρύ­φωμα του καλο­και­ριού για κάθε Παρα­δει­σιώτη, είναι της Αγιάς Μαρίνας ! Από κει κι ύστερα,… λογικά (;!),….μπαί­νουμε πια σιγά-σιγά στο… φθι­νό­πωρο…

(Αυτόν τον απόλυτα φυσιο­λο­γικό δια­χω­ρι­σμό του χρόνου που πολύ σωστά εφαρ­μό­ζουμε εμείς οι Παρα­δει­σιώ­τες, αδυ­να­τούν να τον αντι­λη­φθούν τα άλλα χωριά, όπως για παρά­δειγμα οι Κρεμ­μα­στε­νοί, που για να μας “κο’ι’νάρουν”, λένε ότι : -“‘Αμμαν περάσει της Αγιάς Μαρίνας, οι Παρα­δει­σκιώ­τες… βάλλουν τα παρτά τους !”)

Η Αγία Μαρίνα κι εγώ…

– Γεν­νή­θηκα, στα παπ­πο­γο­νικά των Γιαν­νί­κη­δων, δίπλα στην Αγιά Μαρίνα, εδώ, όπου γεν­νή­θηκε και η μάνα μου Άννα Γιαν­νίκη και ο πάππους μου Στέργος Γιαν­νί­κης, και ο προ­πάπ­πους μου Θοδωρής Γιαν­νί­κης…Εδώ, όπου γέννησα και τα παιδιά μου…

– Κάθε μέλος της οικο­γέ­νειάς μας, αυτήν αντι­κρί­ζει, από την ώρα που αντι­κρί­ζει το φως της ζωής…

– Αυτήν ευχα­ρι­στούμε για κάθε καλό, σ’ αυτήν προ­στρέ­χουμε κι αυτήν παρα­κα­λούμε σε όλα τα δύσκολα…Είναι για μας, κάτι σαν Αγα­πη­μένη Ξαδέρφη, κάτι σαν Καλή Γει­τό­νισσα, κι ότι καλό κι ωραίο έχει καθείς για στή­ριγμα…

– Κάθε πρωί που ξυπνώ, η πρώτη εικόνα που αντι­κρίζω, είναι η αγα­πη­μένη εκκλη­σούλα… Όταν δω τον κάτα­σπρο σταυρό στο πέτρινο καμπα­να­ριό της, λέω :-“Εντάξει, ο Κόσμος είναι στην θέση του…Όλα καλά !!! Κι αν δεν είναι καλά, θα γίνουν!!!”

– Δυό-τρεις ημέρες πριν το “παναύρι”, κατέ­φθα­ναν με ένα πλατύ χαμό­γελο ικα­νο­ποί­η­σης, – όπως ο άνθρω­πος που κάνει το καθήκον του,- στην εκκλη­σία οι νοι­κο­κυ­ρές, με τους ασπρι­σμέ­νους με ασβέστη “καζο­τε­νεκ­κέ­δες” φορ­τω­μέ­νους στον “νώμο ντους”, με τους πανέ­μορ­φους βασι­λι­κούς, που τους αρά­δια­ζαν πάνω στην πεζούλα της εκκλη­σίας, αφιέ­ρωμα στην Αγα­πη­μένη μας Αγία, να ευω­διά­ζει στην χάρη της, και μετά την λει­τουρ­γία, να πάρει ο κάθε προ­σκυ­νη­τής κι από ένα κλαδάκι, να το βάλει στα “κονί­σματα”, για να το χρη­σι­μο­ποιεί στο “κάπνι­σμα” των εικόνων ! Τις καμά­ρωνα,- μερα­κλού­δες, καλο­νοι­κο­κυ­ρές Παραδεισιώτισσες-, που φρό­ντι­ζαν να “μπρε­πί­ζουν” την Αγία μας, αλλά, και να “ξαν­νοίει” η καθεμιά, να βάλει πιο κοντά στην πόρτα της Εκκλη­σίας τον δικό της βασι­λικό, για να “δείχνει”, πού ‘ταν ο πιο φου­ντω­τός και “δρο­σο­λοι­σμέ­νος”!

– Η πιο μαγική δια­δι­κα­σία της προ­ε­τοι­μα­σίας του πανη­γυ­ριού για μας τα παιδιά, ήταν το στήσιμο των λοτ­τα­ριών μέσα στην αυλή του Σχο­λείου, που το παρα­κο­λου­θού­σαμε με αγωνία, σε όλες τις φάσεις του. Ειδικά, όταν πια άρχιζαν οι λιγο­στοί -τότε- “λοτ­τα­ριά­δες” να στο­λί­ζουν την πρα­μά­τεια τους πάνω στον πάγκο,- πρώτα-πρώτα, τα μεταλ­λικά “σπορ­δα­κλου­δά­κια” -,προσιτά για όλα τα βαλά­ντια, που τα αγόραζε όλη η μικρο­λο­γιά και “ξεβου­ριέ­ναμε” τον κόσμο με τον “σαματτά” που έκανε το έλασμά τους !

– Η μία και μονα­δική ημέρα ολό­κλη­ρου του καλο­και­ριού που δικαιού­μα­σταν μικροί-μεγάλοι να μην πάμε στο χωράφι, ήταν της Αγιάς Μαρίνας, γενική αργία όλου του χωριού…Αυτό, εδραί­ωσε μέσα μου την ακλό­νητη πεποί­θηση, ότι η 17η Ιουλίου, ήταν λογικά, αργία για όλον τον Κόσμο… Αντι­λαμ­βά­νε­σθε, ότι υπήρξε για μένα… πολι­τι­σμικό σοκ, την πρώτη φορά – ενήλικη πια !-, που συνει­δη­το­ποί­ησα ότι παραόξω από το Παρα­δείσι, δεν την είχαν για αργία της Αγιάς Μαρίνας…

-“ΤΊ;; Δεν γιορ­τά­ζουν τέτοια μέρα;;;” “Μνή­στητί μου Κύριε!!!”

– Από νώρίς-νωρίς, έβαζα τα “καλά” μου, έβγαζα και την “ανα­παυ­τι­κιά” στην αυλή ( η μόνη μέρα που την χρη­σι­μο­ποιού­σαμε στην οικο­γέ­νειά μας), και ανυ­πό­μονη, “εμπρό­βελλα κι εξα­να­μπρό­βελλα” αμέ­τρη­τες φορές, να δω αν άρχισε να μαζεύ­ε­ται ο Κόσμος, οι “Παναϋ­ρυ­τζή­δες”, λες και μ’ αυτόν τον τρόπο, θα μαζευό­ντου­σαν ενω­ρί­τερα !

– Την παρα­μονή, το χωριό πλημ­μύ­ριζε από τον κόσμο και η αυλή μας από τους συγ­γε­νείς και τους για­ρέ­νη­δες που ερχόταν να απο­λαύ­σουν από την υπε­ρυ­ψω­μένη αυλή μας με την προ­νο­μιακή θέση, τον κόσμο που πηγαι­νο­ερ­χό­ταν και τον χορό στην εκκλη­σία απ’ έξω, που κρα­τούσε ώρες και ώρες…Κι η μάνα μου να μπαι­νο­βγαί­νει με τα πιάτα γεμάτα με όλα τα καλά από το χωράφι μας, να τους κερνά όλους : καρ­πού­ζες, πιπόνια, ροδά­κινα, στα­φύ­λια, κρέμες, ρυζό­γαλα, για­ούρ­τια…μαζί με τον απα­ραί­τητο κορμό, φυσικά !…

– Η τότε νεολαία, χόρευε μια τερά­στια ποι­κι­λία χορών : τσα-τσα,τσάρ­λε­στον, βαλς, τανγκό, μπόσα-νόβα, χάλι-γκάλι, φοξ-τροτ, γιάγκα και τόσα άλλα…Ρου­φούσα με τα παιδικά μάτια μου το κέφι τους, λες κι ήξερα ήδη τότε, πως δεν θα το ξανά­βλεπα με τόση συναι­σθη­μα­τική ένταση…

– Υπήρχαν οι χαρα­κτη­ρι­στι­κοί τύποι χωρια­νών, γλετζέδων-χωρατατζήδων, που έδιναν αληθινά ρεσιτάλ χορών αλλά και αστείων επι­δεί­ξεων, που έκαναν τους πάντες να ξεκαρ­δί­ζο­νται, κι εμείς οι “μικρο­λοοί”, να μην χορ­ταί­νουμε να τους απο­λαμ­βά­νουμε…

– Η νύχτα μας της Αγιάς Μαρίνας, τελεί­ωνε για μένα και τον αδελφό μου, πριν να τελειώ­σει ο χορός, όταν πια έμεναν οι τελευ­ταίοι ξενύ­χτη­δες, και οι γονείς μας, μας έστελ­λαν στο κρεβ­βάτι…Απο­κοι­μιό­μα­σταν, με το ίδιο σχεδόν κάθε χρόνο, ρεπερ­τό­ριο της ορχή­στρας, καμω­μένο από τις ίδιες βαριές ζει­μπε­κιές, των ίδιων βαρύ-γλετζέδων…

– Φοι­τή­τρια στο Πανε­πι­στή­μιο της Παβίας,κατά­φερα και άλλαξα ολό­κληρη εξε­τα­στική περίοδο, για να είμαι εδώ, στην χάρη της : πήρα το θάρρος και παρα­κά­λεσα τον καθη­γητή να αλλάξει την ημε­ρο­μη­νία της εξέ­τα­σης, διότι,- του είπα- υπήρχε ζήτημα σοβα­ρό­τατο. γι αυτό…Πού νά ‘ξερε ο άνθρω­πος, τί ήταν για μένα το σοβα­ρό­τατο ζήτημα!!…

Γιατί σας τα έγραψα όλα αυτά τώρα, Αγα­πη­μέ­νοι μου Φίλοι ;

Διότι, κάθε χρόνο, μου είναι όλο και πιο οδυνηρό, να αντλώ από την ψυχή μου αυτές τις ανα­μνή­σεις, μιας υπέ­ρο­χης θρη­σκευ­τι­κής πανή­γυ­ρης, για να σκε­πά­σουν από τα μάτια μου αυτό το ευτελές παζάρι, ευτε­λέ­στα­της πρα­μά­τειας, που την αντι­κα­τέ­στησε…

Και το πλήθος από τις ανε­πάρ­κειες των διοι­κού­ντων, που βυθί­ζουν το αγα­πη­μένο μου χωριό σε μαρασμό…

Παρ’ όλα αυτά, όπως και κάθε χρόνο, ανήμερα το πρωί, σε πείσμα των καιρών, θα πάω με το πεντάρτι μου, στην Αγα­πη­μένη μου Γει­τό­νισσα που γιορ­τά­ζει !!

Για να ξέρει πως, ό,τι κι αν γίνει, ο Κόσμος της, έτσι όπως τον γνώρισα παιδί, θα ζει για πάντα μέσα μου !

Καλή Αγιά Μαρίνα, Αγα­πη­μέ­νοι μου Φίλοι !

Ευαγ­γε­λία Παναή

Φιλό­λο­γος–Επι­χει­ρη­μα­τίας

Δημο­τική Σύμ­βου­λος Ρόδου

Παρα­δει­σιώ­τισσα

Επε­ξερ­γα­σία