• Ο ξενοδόχος κ. Βασίλης Καραγιάννης αγόρασε τον εμβληματικό νεοκλασικό πύργο που χτίστηκε το 1933 και έγραψε ιστορία στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής – Σε σεμνή τελετή παρουσία του Περιφερειάρχη Νοτίου Αιγαίου κ. Γιώργου Χατζημάρκου, παρουσιάστηκε το εγχείρημα πλήρους αποκατάστασής του
Ένα από τα πιο αξιόλογα δείγματα νεοκλασικής αρχιτεκτονικής που έχουν διασωθεί στη Ρόδο, ο Πύργος Πετρόπουλου-Βρούχου στην Ηρακλειδών 59 της Ιαλυσού, βρίσκεται στο επίκεντρο μιας εξέλιξης που σπάνια συμβαίνει με τέτοιου είδους κτήρια. Αγοράστηκε από τον ξενοδόχο κ. Βασίλη Καραγιάννη, ο οποίος δεσμεύεται δημόσια για την πλήρη αποκατάστασή του.
Η είδηση έγινε γνωστή προχθές, σε μια σεμνή αλλά συμβολικά φορτισμένη τελετή, στην οποία παρευρέθη ο περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου κ. Γιώργος Χατζημάρκος. Σε έναν τόπο όπου τα νεοκλασικά αρχοντόσπιτα χάνονται σιγά σιγά στη σκιά της αδιαφορίας και του χρόνου, η εξέλιξη αυτή έχει βαρύτητα που υπερβαίνει κατά πολύ μια απλή μεταβίβαση ιδιοκτησίας.
Ένα αρχιτεκτονικό έργο γεννημένο από ταλέντο και εποχή
Ο πύργος θεμελιώθηκε το 1933 και ολοκληρώθηκε σε μόλις ένα χρόνο, το 1934. Έργο του αρχιτέκτονα Χρύσανθου Γ. Θεοχάρη, υπήρξε μάλιστα ένα από τα τελευταία της καριέρας του. Ανήκει στην κατηγορία των τριαντενών πύργων, φέρει έντονα στοιχεία νεοκλασικού ρεύματος και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αρχιτεκτονικής φιλοδοξίας της εποχής του. Το αρχοντόσπιτο αυτό αποκτήθηκε από τον Ηρακλή Πετρόπουλο, ο οποίος νυμφεύτηκε τη Δέσποινα, κόρη της αείμνηστης Μαριγώς Βενετοκλή, και έτσι πέρασε για πρώτη φορά σε οικογενειακά χέρια.
Η βοτσαλωτή επιγραφή μπροστά από την αυλόπορτα, η σφυρήλατη σιδεριά κατά μήκος του κεντρικού δρόμου, τα χυτά κολονάκια με το πολύμορφο άνθος πέντε πετάλων, τα γρανιτένια πλακίδια του εξώστη με αραβουργηματικά γεωμετρικά σχήματα και η κληματίδα με το ρόδο της Ρόδου ως μπορντούρα, αποτελούν σήμερα ζωντανά τεκμήρια μιας αρχιτεκτονικής παράδοσης που δεν επαναλήφθηκε. Η πολυκλινής στέγη με τα γαλλικά κεραμίδια, τα τρία τυφλά μάτια του βοδιού στην κορυφή της πρόσοψης και ο ασκεπής εξώστης που επινοήθηκε για να υποδέχεται τον ρόδιο ήλιο, συνθέτουν ένα αρχιτεκτονικό σύνολο με αδιαμφισβήτητη αισθητική και ιστορική αξία. Γύρω από τον πύργο, διάσπαρτα σώζονται ακόμα πορτοκαλιές, λεμονιές, φραγκοσυκιές, συκιές, ελιές, πεύκα και φοίνικες, κατάλοιπα ενός κήπου που κάποτε ήταν επιμελημένος και φροντισμένος, αντάξιος του κτηρίου που στόλιζε.
Τα χρόνια της Κατοχής και ο ήρωας που εκτελέστηκε
Ο πύργος δεν είναι μόνο αρχιτεκτονικό μνημείο. Είναι και ιστορικός τόπος, βαρύς από μνήμες που χαράχθηκαν στους τοίχους του στα πιο σκοτεινά χρόνια της Κατοχής. Από τον χειμώνα του 1941 και μέχρι τα τέλη περίπου του 1946, διέμενε εκεί οικογενειακώς ο Νικόλαος Βρούχος, και ο πύργος μετατράπηκε σε σημείο συνάντησης, οργάνωσης και διαβουλεύσεων Ροδίων πατριωτών.
Εκεί έζησε ο γιος του, Μιχάλης Βρούχος, ο οποίος πλήρωσε με τη ζωή του την πατριωτική του δράση. Τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής τον εκτέλεσαν στις 20 Σεπτεμβρίου 1944. Η τελευταία του επιστολή γράφτηκε λίγο πριν, στην Καζέρμα Ρεγγίνα, και αποτελεί ένα από τα συγκλονιστικότερα ντοκουμέντα της ρόδιας Αντίστασης. Στον ίδιο πύργο διέμενε και ο λόγιος δικηγόρος Γεώργιος Βρούχος, που αργότερα, ως νομικός και συγγραφέας, φρόντισε να αποκαταστήσει την αλήθεια για το ποιος πύργος υπήρξε πραγματικά η οικογενειακή του εστία εκείνα τα χρόνια, διορθώνοντας παλαιότερες ανακρίβειες που είχαν δημοσιευτεί. Οι τοίχοι του πύργου κρατούν όλα αυτά αναλλοίωτα, σαν βαρύ στρώμα κάτω από τον ώχρινο σοβά που τον περιλούζει σήμερα.
Από τους Πετρόπουλους στον κ. Καραγιάννη
Μετά τα χρόνια των Πετρόπουλων και των Βρούχων, η ιδιοκτησία του πύργου πέρασε από διάφορα χέρια, ώσπου τελικά κατέληξε στον κ. Βασίλη Καραγιάννη, γνωστό ξενοδόχο της Ρόδου. Η αγορά του πύργου δεν συνοδεύτηκε από σιωπή. Αντίθετα, ο νέος ιδιοκτήτης επέλεξε να παρουσιάσει δημόσια τις προθέσεις του, σε μια σεμνή τελετή όπου παρευρέθη ο Περιφερειάρχης Νοτίου Αιγαίου κ. Γιώργος Χατζημάρκος. Στο επίκεντρο της παρουσίασης βρέθηκε το σχέδιο πλήρους αποκατάστασης του κτηρίου, που φιλοδοξεί να επαναφέρει τον πύργο στην αξιοπρέπεια που του αρμόζει.
Η αποκατάσταση ενός νεοκλασικού μνημείου δεν είναι ποτέ απλή υπόθεση. Απαιτεί σεβασμό στην αρχιτεκτονική του ταυτότητα, γνώση των υλικών και των τεχνικών της εποχής και, πάνω από όλα, αντίληψη της ευθύνης που συνεπάγεται η ανάληψη ενός τέτοιου εγχειρήματος. Ο Πύργος Πετρόπουλου-Βρούχου δεν είναι ένα τυχαίο κτήριο. Είναι ένας από τους ελάχιστους επιζώντες μιας αρχιτεκτονικής παράδοσης που στη Ρόδο κινδυνεύει να χαθεί οριστικά, και παράλληλα ένα ζωντανό μνημείο της τοπικής ιστορίας, άρρηκτα δεμένο με ανθρώπους που έδωσαν τη ζωή τους για να μείνει ελεύθερος ο τόπος. Το γεγονός ότι βρέθηκε αγοραστής που δεν αντιμετωπίζει τον πύργο ως ακίνητο αλλά ως κληρονομιά, αποτελεί από μόνο του μια είδηση που αξίζει να καταγραφεί.
