Λειψυδρία: Σχέδιο για μονάδες αφαλάτωσης στα μεγάλα ξενοδοχεία στα νησιά

Ακόμη και την εγκα­τά­σταση αυτό­νο­μων μονάδων αφα­λά­τω­σης σε όλες τις μεγάλες ξενο­δο­χεια­κές μονάδες εξε­τά­ζει, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του energygame.gr, η κυβέρ­νηση, ως μέρος ενός διευ­ρυ­μέ­νου πλέγ­μα­τος λύσεων για την υδρο­δό­τηση των νησιών, ώστε να μην επι­βα­ρύ­νο­νται τα τοπικά δίκτυα ύδρευ­σης, τα οποία λει­τουρ­γούν στα όριά τους. Σήμερα οι και­νούρ­γιες του­ρι­στι­κές μονάδες, αρκετές από τις οποίες έχουν εντα­χθεί στις στρα­τη­γι­κές επεν­δύ­σεις, είναι υπο­χρε­ω­μέ­νες να καλύ­πτουν συγκε­κρι­μέ­νες απαι­τή­σεις για τη χρήση νερού, προ­κει­μέ­νου να λάβουν περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση. Δεν ισχύει, όμως, το ίδιο για τα παλαιό­τερα ξενο­δο­χειακά συγκρο­τή­ματα. Γι’ αυτό και εξε­τά­ζε­ται το μέτρο της υπο­χρε­ω­τι­κής χρήσης νερού από αφα­λά­τωση για την κάλυψη των αναγκών τους.

Η κλι­μα­τική κρίση και ο υπερ­του­ρι­σμός απο­γυ­μνώ­νουν το δια­χρο­νικό κενό σε κατάλ­λη­λες υπο­δο­μές και την ελλιπή συντή­ρηση σε υφι­στά­μενα έργα, την ώρα που ανα­ζη­τού­νται μακρο­χρό­νιες και βιώ­σι­μες απα­ντή­σεις. Πηγές ανα­φέ­ρουν πως διαρ­ροές, παλαιω­μένα δίκτυα και συντή­ρηση ανα­δει­κνύ­ο­νται σε τρία κομβικά μέτωπα που πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται 12 μήνες τον χρόνο, καθώς «η νησιω­τική ζωή δεν είναι εποχική». Η αφα­λά­τωση θέτει ταυ­τό­χρονα και το ζήτημα των μεγάλων ποσο­τή­των ενέρ­γειας που πρέπει να βρεθούν, καθώς είναι αρκετά ενερ­γο­βό­ρος.

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες του energygame.gr, έχουν ήδη ξεκι­νή­σει συζη­τή­σεις με ξενο­δο­χεια­κές μονάδες, προ­κει­μέ­νου να προ­χω­ρή­σουν στην εγκα­τά­σταση ιδιό­κτη­των, μικρής κλί­μα­κας αφα­λα­τώ­σεων για κάλυψη αναγκών, απο­συμ­φο­ρώ­ντας τα δημο­τικά δίκτυα, καθώς και για κίνητρα για χρήση θαλασ­σι­νού νερού στις πισίνες (σ.σ. όπως ισχύει με τις νέες ξενο­δο­χεια­κές μονάδες των στρα­τη­γι­κών επεν­δύ­σεων), με σαφή διά­κριση μεταξύ κοι­νο­τι­κών υπο­δο­μών ύδρευ­σης και ιδιω­τι­κών εγκα­τα­στά­σεων. Αυτή η εικόνα ξυπνά και το ενδια­φέ­ρον των ιδιωτών γενι­κό­τερα γύρω από την αγορά των αφα­λα­τώ­σεων, με πολλές εται­ρείες να «δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νται» συμ­βό­λαια λει­τουρ­γίας και συντή­ρη­σης μονάδων αφα­λά­τω­σης με τους δήμους, με φόντο, όπως λένε, την αδυ­να­μία της τοπικής αυτο­διοί­κη­σης σε ορι­σμένα νησιά να συντη­ρεί και να λει­τουρ­γεί επαρκώς κρί­σι­μες υπο­δο­μές ύδρευ­σης.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως προ ολίγων ημερών το υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και η Γενική Γραμ­μα­τεία Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής ανα­κοί­νω­σαν πως έχουν προ­χω­ρή­σει σε 103 παρεμ­βά­σεις ( έργα επάρ­κειας νερού και αφα­λά­τω­σης) σε 61 νησιω­τι­κούς δήμους και ΔΕΥΑ, με χρη­μα­το­δό­τηση 9.073.448 ευρώ από το ΠΔΕ, στο πλαίσιο του Ειδικού Σχεδίου Δράσης για τη Λει­ψυ­δρία 2025. Επι­πλέον, εγκρί­θη­καν 20 εκατ. ευρώ για περιο­χές με άμεσες ανάγκες, ενώ απλου­στεύ­τηκε με fast-track η αδειο­δό­τηση μικρών αφα­λα­τώ­σεων -ήδη 35 νέες μονάδες σε πάνω από 27 νησιά.

Η ΓΓ Αιγαίου παρέχει τεχνική υπο­στή­ριξη και, όπου απαι­τεί­ται, λει­τουρ­γεί ως ανα­θέ­τουσα αρχή (Μεγίστη, Λειψοί, Κίμωλος, Δια­πό­ντια, Γαύδος, Άγιος Ευστρά­τιος, Ι. Μονή Πανορ­μίτη), χρη­μα­το­δο­τώ­ντας παράλ­ληλα τεχνι­κούς συμ­βού­λους σε πάνω από 15 δήμους. Δρο­μο­λο­γού­νται πρότυπα τεύχη προ­δια­γρα­φών, ενιαία κοστο­λό­γηση έργων αφα­λά­τω­σης και υπο­στή­ριξη αδύ­να­μων δικαιού­χων σε συνερ­γα­σία με ΥΠΕΝ–ΥΠΕΣ–ΥΠΟΙΚ, ενώ στο υπό κατάρ­τιση Εθνικό Σχέδιο για τα Ύδατα -υπό τον συντο­νι­σμό του αντι­προ­έ­δρου, Κωστή Χατζηδάκη- η νησιω­τι­κό­τητα κατο­χυ­ρώ­νε­ται ως σταθερό κρι­τή­ριο. Από το 2019 έως σήμερα έχουν χρη­μα­το­δο­τη­θεί πάνω από 400 έργα σε 78 νησιά, με συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό άνω των 60 εκατ. ευρώ.

Οι δύο κύκλοι και οι παρεμ­βά­σεις

Πηγές με γνώση του θέματος ανα­φέ­ρουν πως για το 2025 ο προ­γραμ­μα­τι­σμός ξεκί­νησε από τον Νοέμ­βριο του 2024 και «έτρεξε» σε δύο κύκλους απο­φά­σεων, με τις πρώτες να έχουν υπο­γρα­φεί ήδη πριν από τρεις έως τέσ­σε­ρις μήνες. Το συνο­λικό ύψος των παρεμ­βά­σεων προ­σεγ­γί­ζει τα 9 εκατ. ευρώ και προ­έρ­χε­ται εξ ολο­κλή­ρου από το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων. Ο πρώτος κύκλος, ύψους περίπου 4,8 εκατ. ευρώ, περιέ­λαβε 48 έργα: δεκα­εν­νέα παρεμ­βά­σεις σε αφα­λα­τώ­σεις (πέντε μισθώ­σεις και δεκα­τέσ­σε­ρις δράσεις συντή­ρη­σης/λει­τουρ­γίας και ανα­βάθ­μι­σης υφι­στά­με­νων μονάδων), επτά έργα γεω­τρή­σεων (ανόρυξη ή θέση σε λει­τουρ­γία), πέντε έργα δεξα­με­νών, δώδεκα παρεμ­βά­σεις σε δίκτυα ύδρευ­σης και τρεις μελέτες ωρί­μαν­σης.

Ο δεύ­τε­ρος κύκλος, ύψους περίπου 4,292 εκατ. ευρώ, περιέ­λαβε 55 έργα: είκοσι αφα­λα­τώ­σεις -κυρίως μισθώ­σεις, συντη­ρή­σεις και ανταλλακτικά-, δεκα­τέσ­σε­ρις γεω­τρή­σεις, δύο δεξα­με­νές, έξι δίκτυα ύδρευ­σης, εννέα μελέτες και δύο ενερ­γεια­κές ανα­βαθ­μί­σεις. Συνο­λικά, στους δύο κύκλους υπο­στη­ρί­χθη­καν 41 παρεμ­βά­σεις σε αφα­λα­τώ­σεις, γεγονός που δεν σημαί­νει κατ’ ανάγκην εγκα­τά­σταση νέων μονάδων, αλλά κυρίως στήριξη της απρό­σκο­πτης λει­τουρ­γίας των υφι­στά­με­νων.

Η γεω­γρα­φική δια­σπορά καλύ­πτει το σύνολο των περιο­χών αρμο­διό­τη­τας: Ιόνιο, Βόρειο και Νότιο Αιγαίο, Κρήτη, Γαύδο και Αργο­σα­ρω­νικό. Σε νησιά με οξυμένο πρό­βλημα ή διοι­κη­τική αδυ­να­μία -όπως το Καστελ­λό­ριζο, η Κίμωλος, οι Λειψοί και, πρό­σφατα, η Άνδρος (Μπατσί)- το υπουρ­γείο Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής λει­τούρ­γησε ως ανα­θέ­τουσα αρχή, «τρέ­χο­ντας» κεντρικά τις δια­δι­κα­σίες. Παράλ­ληλα, ενερ­γο­ποι­ή­θηκε fast track σχήμα προ­σω­ρι­νών αδειο­δο­τή­σεων διετούς διάρ­κειας, που επέ­τρεψε την εγκα­τά­σταση/λει­τουρ­γία δεκάδων μονάδων, οι οποίες, με βάση το ισχύον πλαίσιο, δεν θα είχαν προ­χω­ρή­σει εγκαί­ρως. Η συνει­σφορά του μηχα­νι­σμού απο­τι­μά­ται σε ισο­δύ­ναμο περίπου 17.000 κυβικών μέτρων την ημέρα, ενί­σχυση κρίσιμη για την αιχμή της ζήτησης.

Το ενερ­γειακό κόστος των μονάδων αφα­λά­τω­σης κατα­γρά­φε­ται ως ο δεύ­τε­ρος μεγάλος «πονο­κέ­φα­λος».

Πηγή: powergame.gr