Η πανδημία εκτόπισε το μεταναστευτικό

Ο Μοχά­μεντ έκανε ένα διά­λειμμα και έψαχνε μία γωνιά για να πιει με ησυχία το τσάι του. Είναι μία κου­ρα­στική ημέρα στο μικρό μαγα­ζάκι με τα ντονέρ σε μία σχετικά κεντρική περιοχή του Βερο­λί­νου, καθώς η καλο­και­ρία έκανε πολλούς να βγουν βόλτα αυτό το Σάββατο και να στα­μα­τή­σουν για κάτι γρήγορο στο χέρι. Το μυαλό του Μοχά­μεντ γύριζε σε αυτούς που άφησε πίσω του πριν από τέσσερα χρόνια όταν ακο­λού­θησε ένα καρα­βάνι, το οποίο προ­σπα­θούσε να γλι­τώ­σει από τον πόλεμο και να οδη­γη­θεί με ασφά­λεια στην Ευρώπη, τη νέα Γη της Επαγ­γε­λίας.

Ο Μοχά­μεντ απο­τε­λεί έναν από τα του­λά­χι­στον 79,5 εκα­τομ­μύ­ρια ανθρώ­πους (το 67% προ­έρ­χε­ται από 5 μόνο χώρες) που έχουν ανα­γκα­στεί να εγκα­τα­λεί­ψουν τις εστίες τους και το 1,1 εκα­τομ­μύ­ριο που έχει εγκα­τα­στη­θεί στη Γερ­μα­νία. Στον συνο­λικό αριθμό περι­λαμ­βά­νο­νται περίπου 26,4 εκα­τομ­μύ­ρια πρό­σφυ­γες. Ανάμεσά τους τα μισά είναι παιδιά, σύμφωνα με στοι­χεία της UNHCR (Ύπατη Αρμο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες).

Το 2020 ο κορω­νο­ϊός «πάγωσε» την οικο­νο­μία, την κοι­νω­νία και μείωσε δρα­στικά τις προ­σφυ­γι­κές ροές και κατά συνέ­πεια τις αιτή­σεις ασύλου κατά 33% παγκο­σμίως στο α΄ε­ξά­μηνο, όταν είχαμε την επέλαση του πρώτου κύματος της παν­δη­μίας και 168 χώρες έκλει­σαν τα σύνορά τους.

Οι αντι­με­τα­να­στευ­τι­κές φωνές στην Ευρώπη χαμή­λω­σαν και οι πολι­τι­κοί έδιναν και δίνουν μάχη με την παν­δη­μία. Όμως – όπως όλοι ελπί­ζουμε – σύντομα ο Covid-19 θα νικηθεί ή του­λά­χι­στον θα παρο­πλι­στεί και η ζωή θα επι­στρέ­ψει στην κανο­νι­κό­τητα με όλα τα καλά και τα προ­βλή­ματά της. Τότε θα έρθουν στην επι­φά­νεια όλα τα θέματα που έμειναν πίσω και μαζί και το μετα­να­στευ­τικό/προ­σφυ­γικό που ταλα­νί­ζει ιδιαί­τερα την Ευρώπη

Το 2019 υπήρχαν 612.700 αιτού­ντες άσυλο στην ΕΕ των 27 με αύξηση 63.700 από το 2018. Όμως το 2020 οι αριθμοί περιο­ρί­στη­καν κατά πολύ. Για παρά­δειγμα στην Ελλάδα από 77.275 άτομα που αιτή­θη­καν άσυλο για πρώτη φορά το 2019 είχαμε μόνο 40.560 το 2020, ενώ αντί­στοιχη ήταν η μείωση και σε άλλες χώρες όπως η Γαλλία με 93.470 το 2020 έναντι 151.070 το 2019, σύμφωνα με την Eurostat.

Τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2020, ο αριθμός των μετα­να­στών που εισέρ­χο­νται στην ΕΕ ήταν ο χαμη­λό­τε­ρος από τότε που άρχισε η επίσημη κατα­γραφή το 2009.

Ενδει­κτικά, στην Ελλάδα, τον Απρίλιο του 2020, σε σχέση με τον Απρίλιο του 2019 η μείωση ήταν 97,26% (τον Απρίλιο του 2019 κατέ­φθα­σαν στη χώρα μας 2.773 πρό­σφυ­γες και μετα­νά­στες, ενώ το 2020 μόλις 76), ενώ τον Μάιο οι αφίξεις ήταν λιγό­τε­ρες κατά 91% (3.141 άτομα το 2019 και 204 το 2020).

Οι εμβο­λια­σμοί προ­χω­ρούν

Με τους εμβο­λια­σμούς να προ­χω­ρούν στην Ευρώπη, η προσοχή στρέ­φε­ται στο τι θα συμβεί όταν ανοί­ξουν ξανά τα σύνορα της ηπείρου, καθώς αυτή η συζή­τηση θα μπο­ρούσε να ανα­κι­νή­σει το ακαν­θώ­δες ζήτημα της μετα­νά­στευ­σης.

Πρό­σφατα, ο λαϊ­κι­στής ευρω­σκε­πι­κι­στής Νάιτζελ Φάρατζ, ο οποίος για πολλούς θεω­ρεί­ται «ηθικός αυτουρ­γός» του Brexit, έγραψε στο Twitter για «κρίση Covid στο Ντόβερ», ισχυ­ρι­ζό­με­νος αβάσιμα ότι ένα πλοίο που μετέ­φερε μετα­νά­στες είχε αράξει στη νοτιο­α­να­το­λική Αγγλία», με 12 επι­βά­τες που όλοι τους βγήκαν θετικοί στο τεστ κορω­νοϊού.

Η βρε­τα­νική κυβέρ­νηση απά­ντησε άμεσα στο tweet του Φάρατζ, με το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών να επι­ση­μαί­νει: «Αυτό είναι λάθος. Κανένα από αυτά τα 12 άτομα δεν ήταν θετικό στον Covid-19. Όλοι οι ενή­λι­κες που έφτασαν σήμερα έχουν κάνει τεστ για τον Covid-19».

Το Twitter στη συνέ­χεια αφαί­ρεσε την ανάρ­τηση του Φάρατζ, επειδή παρα­βί­ασε τους κανόνες του ιστό­το­που. Την ίδια αντι­με­τα­να­στευ­τική ρητο­ρική είχε ακο­λου­θή­σει ο Βρε­τα­νός πολι­τι­κός και τη χρονιά του δημο­ψη­φί­σμα­τος για το Brexit, το 2016. Τους μήνες που προη­γή­θη­καν του δημο­ψη­φί­σμα­τος, η Ευρώπη είχε βιώσει μια τερά­στια εισροή προ­σφύ­γων εξαι­τίας των ένοπλων συγκρού­σεων κυρίως στη Συρία. Ο Φάρατζ δεν απο­τε­λεί τον μονα­δικό που προ­σπα­θεί να συν­δέ­σει την παν­δη­μία με τους μετα­νά­στες.

 

Βρε­τα­νι­κοί προ­βλη­μα­τι­σμοί

Η Migration Watch, μια βρε­τα­νική δεξα­μενή σκέψης που υπο­στη­ρί­ζει τη μείωση ποσο­στών μετα­νά­στευ­σης, έγραψε πρό­σφατα ότι ένα στέ­λε­χος του ιού που εντο­πί­στηκε για πρώτη φορά στη νοτιο­α­να­το­λική Αγγλία ήταν υπεύ­θυνο για το 61% των λοι­μώ­ξεων στην Αγγλία και συνε­χί­ζει τονί­ζο­ντας ότι τον Σεπτέμ­βριο του 2020 υπήρχε μεγάλη αύξηση στις παρά­νο­μες διε­λεύ­σεις προ­σφύ­γων.

Ωστόσο δεν υπάρ­χουν στοι­χεία που να απο­δει­κνύ­ουν ότι οι εισροές προ­σφύ­γων προ­κά­λε­σαν τη μετάλ­λαξη στον ιό. Σύμφωνα με το CNN, πολλοί ακα­δη­μαϊ­κοί που ασχο­λού­νται με τη μετα­να­στευ­τική πολι­τική ανη­συ­χούν ότι καθώς η Ευρώπη αρχίζει να ανοίγει, οι λαϊ­κι­στές θα ασχο­λη­θούν με την ιδέα ότι οι μετα­νά­στες θα μπο­ρού­σαν να δια­δώ­σουν τον ιό – είτε υπάρ­χουν στοι­χεία για να το υπο­στη­ρί­ξουν είτε όχι.

Η Μαρίνα Φερνάντεζ-Ρέινο, ανώτερη σύμ­βου­λος στο Παρα­τη­ρη­τή­ριο Μετα­νά­στευ­σης του Πανε­πι­στη­μίου της Οξφόρ­δης, σημεί­ωσε ότι – μέχρι στιγμής του­λά­χι­στον – «οι αρνη­τι­κές στάσεις απέ­να­ντι στους μετα­νά­στες δεν φαί­νε­ται να έχουν αυξηθεί κατά τη διάρ­κεια της υγειο­νο­μι­κής κρίσης».

«Έχουμε δει πάρα πολλούς πολι­τι­κούς να χρη­σι­μο­ποιούν φτηνή ρητο­ρική για το μετα­να­στευ­τικό σε μια προ­σπά­θεια εύκολης αντι­πο­λι­τευ­τι­κής τακτι­κής», δήλωσε η Ρομπέρτα Μέτσολα, αντι­πρό­ε­δρος του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου.

Η Μέτσολα πιστεύει ότι ένας τρόπος αντι­με­τώ­πι­σης του συγκε­κρι­μέ­νου αφη­γή­μα­τος είναι να χτιστεί η εμπι­στο­σύνη στη Frontex, τον Οργα­νι­σμό Ευρω­παϊ­κής Συνο­ριο­φυ­λα­κής και Ακτο­φυ­λα­κής.

Κρί­σι­μες κάλπες

Προς το παρόν, μία συζή­τηση για την επόμενη ημέρα της παν­δη­μίας φαί­νε­ται μακρινή καθώς οι περισ­σό­τε­ρες ευρω­παϊ­κές χώρες αυτήν την στιγμή δεν μπορούν να συζη­τή­σουν ούτε για την άρση περιο­ρι­σμών στο εσω­τε­ρικό τους, πόσο μάλλον των συνόρων. Ωστόσο, είναι ένα θέμα που θα απα­σχο­λή­σει σύντομα τους Ευρω­παί­ους πολι­τι­κούς καθώς μέσα στους επό­με­νους 13 μήνες έχουν εκλογές σε βασικά κράτη της Ε.Ε., όπως η Ολλαν­δία, η Γερ­μα­νία και η Γαλλία.  

Και στις τρεις χώρες, τα λαϊ­κι­στικά, ακρο­δε­ξιά κόμματα είναι πιθανό να συγκε­ντρώ­σουν σημα­ντικό αριθμό ψήφων.

Στη Γαλλία, οι προ­ε­δρι­κές εκλογές του 2022 θα έχουν σίγουρα άρωμα κόντρας για το μετα­να­στευ­τικό ανάμεσα στον Εμμα­νουέλ Μακρόν και το ακρο­δε­ξιό κόμμα ID της Μαρίν Λεπέν.

 

Το ID σύμφωνα με την τελευ­ταία δημο­σκό­πηση του politico συγκε­ντρώ­νει 25%, όταν το 2020 είχε 27% και 22% το 2017. Αντι­στοί­χως άλλα ακρο­δε­ξιά κόμματα που μάχο­νται τη μετα­να­στευ­τική πολτική είναι στη Γερ­μα­νία το  AfD με 11% (13% το 2020 και μόλις 5% το 2015) , το ολλαν­δικό FvD με 3%, έχοντας όμως σχεδόν διπλα­σιά­σει τη δύναμή του από το 1,8% το 2017. Επίσης αξίζει να ανα­φερ­θεί και η Αυστρία – μολο­νότι δεν έχει σύντομα εκλογές – με το FPO να προ­τι­μά­ται από το 17% σήμερα (11% αρχές του 2020 και 26% το 2015).

Ακόμα κι αν κάποιο μικρό κόμμα όπως το ολλαν­δικό είναι απίθανο να κατα­λή­ξει στην εξουσία, έχει τη δυνα­τό­τητα να ασκήσει πιέσεις στο πλαίσιο της ακρο­δε­ξιάς ευρω­παϊ­κής τάσης στους κυβερ­νώ­ντες. Και μην ξεχνάμε και πολι­τι­κούς όπως ο Βίκτορ Όρμπαν της Ουγ­γα­ρίας που γενι­κό­τερα απο­τε­λεί παρα­φω­νία στα θέματα ενό­τη­τας της Ε.Ε. (τόσο για το μετα­να­στευ­τικό, όσο και για την έγκριση και προ­μή­θεια των εμβο­λίων και πολλά άλλα).

Η ακρο­δε­ξιά και η «επί τόπου βοήθεια»

Την προ­σέ­λευση κόσμου προς την ακρο­δε­ξιά, την οργά­νωσή της όλο και περισ­σό­τερο επαγ­γελ­μα­τικά, την επίσης ευρεία διάδοση του ρατσι­σμού στην καθη­με­ρι­νό­τητα, αλλά και τα προ­σφε­ρό­μενα πεδία στρα­το­λό­γη­σης σε περιό­δους κρίσης, όπως η τρέ­χουσα της παν­δη­μίας, επι­ση­μαί­νει το Αρχείο Τεκ­μη­ρί­ω­σης της Αυστρια­κής Αντί­στα­σης στη Βιέννη.

Ο αριθμός των «πραγ­μα­τι­κών» ακρο­δε­ξιών εξτρε­μι­στών στην Αυστρία εκτι­μά­ται ότι είναι σαφώς κάτω από το 10% τονίζει ο Αντρέας Πέχαμ από το Αρχείο Τεκ­μη­ρί­ω­σης, αλλά θεωρεί ότι σε περιό­δους κρίσης η ακρο­δε­ξιά έχει άνθηση και είναι πολύ δημο­φι­λής. «Οι καιροί κρίσης είναι πολύ ευνοϊ­κοί για την ακρο­δε­ξιά επειδή είναι καιροί φόβου και αβε­βαιό­τη­τας, και οι άνθρω­ποι που φοβού­νται και είναι ανα­σφα­λείς δεν απαι­τούν περισ­σό­τερη ελευ­θε­ρία και δημο­κρα­τία, αλλά ένα ισχυρό χέρι, προ­στα­σία και ασφά­λεια».

Όπως παρα­τη­ρεί ο Αντρέας Πέχαμ, η κύρια ομάδα-στόχος της ακρο­δε­ξιάς είναι οι «νεαροί θυμω­μέ­νοι άντρες», αλλά και οι γυναί­κες δεν βρί­σκο­νται μακριά σε αριθμό κατα­δι­κα­στι­κών απο­φά­σεων, ειδι­κό­τερα για ρητο­ρική μίσους».

Σε σχέση με την προ­σέ­λευση κόσμου προς την άκρα δεξιά στην Αυστρία, δεν είναι λίγες οι υπο­θέ­σεις που αυτές τις ημέρες απα­σχο­λούν, για παρά­δειγμα, το Περι­φε­ρειακό Ορκωτό Δικα­στή­ριο στο Κλά­γκεν­φουρτ, πρω­τεύ­ουσα του ομό­σπον­δου κρα­τι­δίου της Καριν­θίας στη νότια Αυστρία.

Εκπρό­σω­πος του Περι­φε­ρεια­κού Δικα­στη­ρίου του Κλά­γκεν­φουρτ τονίζει πως «έχουμε την αντί­ληψη στο Περι­φε­ρειακό Δικα­στή­ριο ότι έχουν αυξηθεί απότομα οι καταγ­γε­λίες και οι δικα­στι­κές δια­δι­κα­σίες, ειδι­κό­τερα σε ό,τι αφορά την ναζι­στική επα­να­δρα­στη­ριο­ποί­ηση».

Η αυστριακή κυβέρ­νηση συνα­σπι­σμού  του Λαϊκού Κόμ­μα­τος του καγκε­λά­ριου Σεμπά­στιαν Κουρτς και των Πρά­σι­νων εμμένει στην «επί τόπου βοήθεια» για τους πρό­σφυ­γες στη Λέσβο.

Κάποιοι αντι­στέ­κο­νται και προ­σπα­θούν να κινη­το­ποι­ή­σουν τον κόσμο. Μία τερά­στια αφίσα του διά­ση­μου Αυστρια­κού γελοιο­γρά­φου Γκέρ­χαρντ Χάντε­ρερ, η οποία καλύ­πτει επι­φά­νεια 230 τετρα­γω­νι­κών μέτρων στον τοίχο κτηρίου της Βιέννης σε ένδειξη δια­μαρ­τυ­ρίας για την άρνηση της Αυστρίας στην υποδοχή προ­σφύ­γων από τη Λέσβο, εμφα­νί­ζει τον καγκε­λά­ριο Σεμπά­στιαν Κουρτς «χωρίς καρδιά» κάτω από το ανοικτό σακάκι του.

Επίσης, ο ομο­σπον­δια­κός πρό­ε­δρος της Αυστρίας Αλε­ξά­ντερ Βαν ντερ Μπέλεν, αλλά και ο προ­κα­θή­με­νος της Ρωμαιο­κα­θο­λι­κής Εκκλη­σίας στη χώρα, ο καρ­δι­νά­λιος Κρίστοφ Σέν­μπορν, έχουν απευ­θύ­νει επα­νει­λημ­μένα επεί­γουσα έκκληση προς την αυστριακή κυβέρ­νηση, να προ­χω­ρή­σει σε υποδοχή προ­σφύ­γων από τη Λέσβο, όπως απαι­τούν εδώ και μήνες εκα­το­ντά­δες προ­σω­πι­κό­τη­τες στην Αυστρία.

Επεί­γουσα έκκληση προς την αυστριακή κυβέρ­νηση απευ­θύ­νουν από τα τέλη του 2020 εκα­το­ντά­δες προ­σω­πι­κό­τη­τες, όπως επίσης φιλαν­θρω­πι­κές οργα­νώ­σεις και Μη Κυβερ­νη­τι­κές Οργα­νώ­σεις και πάνω από 600 προ­σω­πι­κό­τη­τες του Πολι­τι­σμού  στην Αυστρία.

Ο φόβος ως πολι­τικό εργα­λείο

Ο φόβος ήταν πάντα απο­τε­λε­σμα­τικό πολι­τικό εργα­λείο. Η παν­δη­μία θα συνε­χί­σει να ανη­συ­χεί τον κόσμο, ενώ οι μνήμες από τη μετα­να­στευ­τική κρίση του 2015 είναι ακόμη νωπές. Κατά συνέ­πεια εκτι­μά­ται ότι αρκετοί πολι­τι­κοί θα ενερ­γο­ποι­ή­σουν τις δύο αυτές παρα­μέ­τρους για να κάνουν αντι­πο­λί­τευση και να κερ­δί­σουν ψηφο­φό­ρους.

Στα 2015 και 2016 η ΕΕ γνώρισε μια άνευ προη­γου­μέ­νου εισροή προ­σφύ­γων και μετα­να­στών. Περισ­σό­τε­ροι από 1 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι έφθασαν στην Ευρω­παϊκή Ένωση. Σύμφωνα με την Eurostat, από τους 198 χιλιά­δες αιτού­ντες που ήταν εγγε­γραμ­μέ­νοι στο 2017, η Γερ­μα­νία είχε μερίδιο 31% στην ΕΕ-28. Ακο­λου­θούσε η Ιταλία (127.000 ή 20%), η Γαλλία (91.000 ή 14%), η Ελλάδα (57.000. ή 9%), το Ηνωμένο Βασί­λειο (33.000 ή 6%).

Η πλειο­ψη­φία των προ­σφύ­γων προ­έρ­χε­ται κυρίως από 3 χώρες, τη Συρία, το Ιράκ και το Αφγα­νι­στάν, χώρες που κατά τα τελευ­ταία χρόνια έχουν βιώσει σημα­ντι­κές ένοπλες συγκρού­σεις.

Η μετα­να­στευ­τική κρίση του 2015 ήταν μια καθο­ρι­στική στιγμή στην ευρω­παϊκή πολι­τική, καθώς εκα­τομ­μύ­ρια που έφυγαν από τον πόλεμο και την πείνα εισήλ­θαν στην ήπειρο, ανα­γκά­ζο­ντας τους ηγέτες να συνά­ψουν συμ­φω­νίες με τον πρόεδρο της Τουρ­κίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν.

Ο σύγ­χρο­νος σουλ­τά­νος συμ­φώ­νησε να κρα­τή­σει τους μετα­νά­στες στη χώρα του – αλλά κράτησε το γεγονός ως άσσο στο μανίκι του που μπο­ρούσε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει κάθε φορά απει­λώ­ντας ότι θα πλημ­μυ­ρί­σει η Ευρώπη με τα 3,6 εκα­τομ­μύ­ρια μετα­να­στών που φιλο­ξε­νεί στη χώρα του.

Πέρυσι τέλος Φεβρουα­ρίου, μαζί με τα πρώτα κρού­σματα στη χώρα μας, προ­κλή­θηκε μία μεγάλη κρίση κατά μήκος των ελλη­νο­τουρ­κι­κών συνόρων στον Έβρο. Για ημέρες υπήρχε κλι­μα­κού­μενη ένταση στη συνο­ριακή γραμμή, όπου σε μία μόνο ημέρα κατα­γρά­φο­νταν από­πει­ρες από χιλιά­δες μετα­νά­στες που προ­σπα­θού­σαν να περά­σουν παρά­νομα στην Ελλάδα.

Εσω­τε­ρική εμπι­στευ­τική έκθεση της Frontex, που είχε δημο­σιεύ­σει αρχές Μαρτίου του 2020 η εφη­με­ρίδα Die Welt, ανέφερε ότι η οργά­νωση ανέμενε «περαι­τέρω κλι­μά­κωση της κρίσης στα σύνορα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης με μαζικές μετα­να­στευ­τι­κές ροές προς την Ελλάδα» από την Τουρκία. Η έκθεση επι­σή­μαινε ότι ένας λόγος για τη συγκε­κρι­μένη εξέλιξη είναι και οι ψευδείς πλη­ρο­φο­ρίες που δια­κι­νή­θη­καν από τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης, ότι μπορεί κανείς να περάσει τα σύνορα προς την Ελλάδα και την Ευρω­παϊκή Ένωση.

Χθες, 12 Μαρτίου, έναν χρόνο μετά τα επει­σό­δια στις Καστα­νιές, ο επι­κε­φα­λής της Frontex Φ. Λετζέρι, έστειλε επι­στολή στην Κομι­σιόν για να προει­δο­ποι­ή­σει για τον αυξα­νό­μενο αριθμό πυρο­βο­λι­σμών στην περιοχή του Έβρου, ενώ διέταξε τους φρου­ρούς να φορούν αλε­ξί­σφαιρα μπουφάν όταν περι­πο­λούν στην περιοχή.

Συνο­λικά το 2020 έκλεισε για την Ελλάδα με δρα­στική μείωση αφίξεων και δια­με­νό­ντων σε όλες τις δομές της χώρας.

Σύμφωνα με τα ανα­λυ­τικά στοι­χεία του υπουρ­γείου Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου, μέσα στους 12 μήνες του 2020 σημειώ­θηκε μείωση αφίξεων (-80%) και δια­με­νό­ντων σε όλες τις δομές της χώρας (-63%), μεγάλη απο­συμ­φό­ρηση των νησιών του Αιγαίου και του Έβρου (-60%), σημα­ντική αύξηση επιστροφών-απελάσεων-μετεγκαταστάσεων (11.304 απο­χω­ρή­σεις), μετα­φο­ρών (+56%), επι­τά­χυνση δια­δι­κα­σιών ασύλου (+64%) και μείωση των εκκρε­μο­τή­των της Υπη­ρε­σίας (-43%).

Οι δια­μέ­νο­ντες αιτού­ντες άσυλο σε όλες -κάθε τύπου- δομές ανέρ­χο­νταν σε 64.756 όταν τον Δεκέμ­βριο του 2019 ήταν 92.383 (μείωση 30%, κατά 28.000 λιγό­τε­ροι δια­μέ­νο­ντες). Επίσης δημιουρ­γή­θη­καν μόλις 3 νέες δομές αιτού­ντων άσυλο.

Οι απευ­θείας πτήσεις από τη Λέσβο για τη Γερ­μα­νία πραγ­μα­το­ποιού­νται σε συνέ­χεια της συμ­φω­νίας του Πρω­θυ­πουρ­γού κ. Κυριά­κου Μητσο­τάκη και της Γερ­μα­νί­δας Καγκε­λα­ρίου, κα Άνγκελα Μέρκελ, μετά την κατα­στρο­φική πυρ­κα­γιά στη Μόρια. Η συμ­φω­νία προ­βλέ­πει τη μετε­γκα­τά­σταση συνο­λικά 1.553 προ­σφύ­γων από την Ελλάδα στη Γερ­μα­νία, ενώ μέχρι στιγμής, εξαι­τίας των ταξι­διω­τι­κών περιο­ρι­σμών που επι­βάλ­λει η παν­δη­μία, έχουν ανα­χω­ρή­σει για τη Γερ­μα­νία, 906 πρό­σφυ­γες από το ΚΥΤ Μυτι­λή­νης.

Η Γερ­μα­νία αφήνει αιχμές

Όμως στο πρό­βλημα των δευ­τε­ρο­γε­νών μετα­να­στευ­τι­κών ροών από την Ελλάδα στη Γερ­μα­νία επι­στρέ­φει με ένα ακόμη άρθρο η εφη­με­ρίδα Die Welt. Πρό­κει­ται για μετα­νά­στες που ναι μεν είναι ανα­γνω­ρι­σμέ­νοι πρό­σφυ­γες από τις ελλη­νι­κές αρχές, αλλά κάνουν χρήση βίζας διάρ­κειας 90 ημερών για να ταξι­δέ­ψουν σε άλλες χώρες της ΕΕ, εν προ­κει­μένω στη Γερ­μα­νία, όπου και παρα­μέ­νουν.

«Κάθε μήνα εγκα­θί­στα­νται 1.000 τέτοιοι άνθρω­ποι στη Γερ­μα­νία χωρίς η Ελλάδα να προ­σπα­θεί να το εμπο­δί­σει απο­τε­λε­σμα­τικά. Τον περα­σμένο Ιανουά­ριο και Φεβρουά­ριο 2.100 υπέ­βα­λαν αίτηση ασύλου στην Ομο­σπον­διακή Υπη­ρε­σία Προ­σφύ­γων και Ασύλου, αν και στην Ελλάδα τους έχει ανα­γνω­ρι­στεί καθε­στώς προ­στα­σίας», σημειώ­νει ο αρθρο­γρά­φος και συνε­χί­ζει: «Εδώ και χρόνια παρα­τη­ρεί­ται τάση παρά­νο­μης μετε­γκα­τά­στα­σης αιτού­ντων άσυλο στην Ελλάδα, οι οποίοι κατα­θέ­τουν την ίδια ώρα και αίτηση ασύλου και στη Γερ­μα­νία, και στην πλειο­νό­τητά τους παρα­μέ­νουν στη χώρα, ανε­ξαρ­τή­τως έκβασης της δια­δι­κα­σίας.

Σύμφωνα με στοι­χεία της Ομο­σπον­δια­κής Υπη­ρε­σίας Προ­σφύ­γων και Ασύλου το 2020 κατα­με­τρή­θη­καν 7.200 τέτοιες αιτή­σεις ανθρώ­πων, οι οποίοι είναι ανα­γνω­ρι­σμέ­νοι πρό­σφυ­γες από τις ελλη­νι­κές αρχές, αλλά δεν επι­στρέ­φουν στην Ελλάδα, ενώ οι αιτή­σεις τους καταρ­χήν μένουν χωρίς επε­ξερ­γα­σία», κατα­λή­γει ο αρθρο­γρά­φος.

Η πολι­τική της Ε.Ε.

Κάτω από αυτές τις συν­θή­κες, η Ε.Ε. προ­σπα­θεί να βελ­τιώ­σει τα πράγ­ματα και να δημιουρ­γή­σει ένα ολο­κλη­ρω­μένο κοινό ευρω­παϊκό πλαίσιο για τη δια­χεί­ριση της μετα­νά­στευ­σης και του ασύλου που περι­λαμ­βά­νει διά­φο­ρες νομο­θε­τι­κές προ­τά­σεις.

Το κοινό ευρω­παϊκό σύστημα ασύλου (ΚΕΣΑ) ορίζει ελά­χι­στα πρότυπα για τη μετα­χεί­ριση όλων των αιτού­ντων άσυλο και την επε­ξερ­γα­σία των αιτή­σεων ασύλου σε ολό­κληρη την Ε.Ε. Η μετα­να­στευ­τική κρίση ανέ­δειξε την ανάγκη να ανα­μορ­φω­θούν οι κανόνες της Ε.Ε. για το άσυλο.

Μέχρι σήμερα, η Ε.Ε. έχει συνάψει 18 συμ­φω­νίες επα­νεισ­δο­χής. Η συμ­φω­νία του Κοτονού (το πλαίσιο για τις σχέσεις της Ε.Ε. με 79 χώρες της Αφρικής, της Καραϊ­βι­κής και του Ειρη­νι­κού) περι­λαμ­βά­νει επίσης δια­τά­ξεις για την επι­στροφή των παρά­τυ­πων μετα­να­στών στη χώρα κατα­γω­γής τους.

Πέρα από τις συμ­φω­νίες επα­νεισ­δο­χής, η Ε.Ε. έχει επίσης συνάψει ρυθ­μί­σεις επι­στρο­φής με ορι­σμέ­νες τρίτες χώρες για τον ίδιο σκοπό.

Στο πλαίσιο μιας γενι­κό­τε­ρης μεταρ­ρύθ­μι­σης των κανόνων της ΕΕ για τη μετα­νά­στευση και το άσυλο, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή πρό­τεινε στις 23 Σεπτεμ­βρίου 2020 ένα νέο σύμφωνο για τη μετα­νά­στευση και το άσυλο.

«Πρέπει να υπάρξει ισχυρός ευρω­παϊ­κός μηχα­νι­σμός επι­στρο­φών με συγκε­κρι­μένο χρο­νο­διά­γραμμα με κίνητρα και αντι­κί­νη­τρα για τις τρίτες χώρες», ανέφερε στη χθεσινή παρέμ­βασή του ο υπουρ­γός Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου στο Συμ­βού­λιο Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων της ΕΕ, όπου συζη­τή­θηκε το ζήτημα των επι­στρο­φών.

Την Καθαρά Δευτέρα στο JUMBO Council (συνε­δρί­αση με τη συμ­με­τοχή των υπουρ­γών Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων και υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών των χωρών – μελών της ΕΕ) θα δοθεί έμφαση στη συζή­τηση για την εξω­τε­ρική διά­σταση της μετα­νά­στευ­σης.

Ο υπουρ­γός τόνισε την ανάγκη για υπο­χρε­ω­τική και ουσια­στική αλλη­λεγ­γύη  μεταξύ των μελών της Ε.Ε. και ζήτησε να δοθεί ιδιαί­τερη προσοχή στην ανάγκη απα­ρέ­γκλι­της εφαρ­μο­γής της Κοινής Δήλωσης ΕΕ – Τουρ­κίας, σκοπό για τον οποίο – όπως σημεί­ωσε – η Ελλάδα είναι έτοιμη να συνερ­γα­στεί με την Τουρκία με εποι­κο­δο­μη­τικό τρόπο.

Οι κινή­σεις της Ε.Ε. κινού­νται στη σωστή κατεύ­θυνση, όμως η εφαρ­μογή επα­φί­ε­ται τόσο στις εκά­στοτε κυβερ­νή­σεις όσο και στη συναί­νεση των κομ­μά­των της αντι­πο­λί­τευ­σης για μία εθνική -κάθε φορά – στρα­τη­γική. Πολύ περισ­σό­τερο όμως εξαρ­τά­ται από τις κοι­νω­νίες και τις οικο­νο­μίες που δοκι­μά­στη­καν και ακόμα δοκι­μά­ζο­νται από την παν­δη­μία και τις αλυ­σι­δω­τές επι­πτώ­σεις της.

Πηγή: naftemporiki.gr

Της Πέπης Γρη­γο­ριά­δου
[email protected]