Πέθανε ο σπουδαίος Ντάριο Φο

O σκη­νο­θέ­της, ηθο­ποιός και λο­γο­τέ­χνης , βρα­βευ­μέ­νος με Νό­μπελ Λο­γο­τε­χνί­ας το 1997, σε ηλι­κία 90 ετών.

Ο θά­να­τός του οφεί­λε­ται σε πνευ­μο­νία.

Το 1940, με­τα­κό­μι­σε στο Μι­λά­νο για να σπου­δά­σει αρ­χι­τε­κτο­νι­κή στη Brera Art Academy, αλλά ο Β’ Πα­γκό­σμιος Πό­λε­μος τού χά­λα­σε τα σχέ­δια. Η οι­κο­γέ­νειά του πήρε μέρος στον αντι­φα­σι­στι­κό αγώνα και λέ­γε­ται πως βοη­θού­σε τον πα­τέ­ρα του να φυ­γα­δεύ­ει πρό­σφυ­γες και στρα­τιώ­τες των Συμ­μά­χων στην Ελ­βε­τία.

Κοντά στο τέλος του πο­λέ­μου, ο Φο στρα­το­λο­γή­θη­κε στο στρα­τό της Δη­μο­κρα­τί­ας του Σαλό, αλλά δρα­πέ­τευ­σε και κα­τά­φε­ρε να κρυ­φτεί για το υπό­λοι­πο του πο­λέ­μου.

Μετά τον πό­λε­μο, συ­νέ­χι­σε τις σπου­δές αρ­χι­τε­κτο­νι­κής στο Μι­λά­νο. Εκεί ανα­μεί­χθη­κε με τα λε­γό­με­να μικρά θέ­α­τρα {teatri piccoli), στα οποία άρ­χι­σε να πα­ρου­σιά­ζει τους αυ­το­σχέ­διους μο­νο­λό­γους του. Το 1950 άρ­χι­σε να ερ­γά­ζε­ται στο θέ­α­τρο του Φράν­κο Πα­ρέ­ντι, και στα­δια­κά εγκα­τέ­λει­ψε την ερ­γα­σία του ως βοη­θός αρ­χι­τέ­κτο­να.

Το 1951 ο Φο συ­να­ντά­ει τη Φράν­κα Ράμε, γόνο θε­α­τρι­κής οι­κο­γέ­νειας, με την οποία πα­ντρεύ­τη­καν στις 24 Ιου­νί­ου 1954 και το 1959 ίδρυ­σαν τη θε­α­τρι­κή ομάδα Ντά­ριο Φο – Φράν­κα Ράμε.

Το 1960 κερ­δί­ζουν τη διε­θνή ανα­γνώ­ρι­ση με το «Οι αρ­χάγ­γε­λοι δεν παί­ζουν φλί­περ»

Το 1969 ο Φο πα­ρου­σί­α­σε για πρώτη φορά το Μί­στε­ρο Μπού­φο, ένα θε­α­τρι­κό έργο μο­νο­λό­γων βα­σι­σμέ­νο στη μείξη με­σαιω­νι­κών έργων και το­πι­κών προ­βλη­μά­των.

Ο Μί­στε­ρο Μπού­φο επη­ρέ­α­σε πολ­λούς νέους ηθο­ποιούς και συγ­γρα­φείς: μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θεί σαν η ιδρυ­τι­κή στιγ­μή αυτού που οι Ιτα­λοί απο­κα­λούν αφη­γη­μα­τι­κό θέ­α­τρο teatro di narrazione, ένα είδος θε­ά­τρου στο οποίο δεν υπάρ­χουν ηθο­ποιοί που παί­ζουν ένα δρα­μα­τι­κό ρόλο, ένα θέ­α­τρο πα­ρό­μοιο με το λαϊκό πα­ρα­μύ­θι.

Το 1970 ο Φο και η Ράμε άφη­σαν τη Νέα Σκηνή λόγω πο­λι­τι­κών δια­φο­ρών. Ξε­κί­νη­σαν την τρίτη τους θε­α­τρι­κή ομάδα, Collettivo Teatrale La Comune.

Πα­ρή­γα­γαν έργα (βα­σι­σμέ­να στον αυ­το­σχε­δια­σμό) για τα σύγ­χρο­να προ­βλή­μα­τα με πολ­λές ανα­θε­ω­ρή­σεις. Ο Τυ­χαί­ος Θά­να­τος ενός Αναρ­χι­κού (1970) ασκού­σε κρι­τι­κή στην κα­τά­χρη­ση εξου­σί­ας του συ­στή­μα­τος δι­καιο­σύ­νης.

Ο Φο το έγρα­ψε μετά από μια τρο­μο­κρα­τι­κή επί­θε­ση από ακρο­δε­ξιούς στην Εθνι­κή Αγρο­τι­κή Τρά­πε­ζα (Banca Nazionale dell’Agricoltura) στο Μι­λά­νο. Το Φε­ντα­γίν (1971 ήταν ένα θε­α­τρι­κό έργο για την αστα­θή κα­τά­στα­ση στα πα­λαι­στι­νια­κά εδάφη και οι ηθο­ποιοί απο­τε­λού­νταν από πραγ­μα­τι­κά στε­λέ­χη της PLO.

Το 1981 πήρε το βρα­βείο Σόν­νινγκ απ’ το πα­νε­πι­στή­μιο της Κο­πεγ­χά­γης, το 1985 το βρα­βείο Premio Eduardo, το 1986 το βρα­βείο Όμπι στην Νέα Υόρκη και το 1987 το βρα­βείο Agro Dolce. Στις 9 Οκτω­βρί­ου του 1997 τού απε­νε­μή­θη το βρα­βείο Νό­μπελ λο­γο­τε­χνί­ας.

Στα έργα του έχει ασκή­σει κρι­τι­κή, με­τα­ξύ των άλλων, στην πο­λι­τι­κή της Κα­θο­λι­κής εκ­κλη­σί­ας για τις αμ­βλώ­σεις, τις πο­λι­τι­κές δο­λο­φο­νί­ες, το ορ­γα­νω­μέ­νο έγκλη­μα, την πο­λι­τι­κή δια­φθο­ρά και το Με­σα­να­το­λι­κό. Τα έργα του συχνά βα­σί­ζο­νται στον αυ­το­σχε­δια­σμό, στο ύφος της commedia dell’arte και έχουν με­τα­φρα­στεί σε 30 γλώσ­σες.