Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας: Τι αλλάζει σε εκπαίδευση, ΚΤΕΟ και point system

Τι περι­λαμ­βά­νει το σχέδιο του υπουρ­γείου Μετα­φο­ρών για την οδική ασφά­λεια

Στα 30 χιλιό­με­τρα την ώρα θα μειώνει το όριο ταχύ­τη­τας των οχη­μά­των στις κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές ο νέος ανα­θε­ω­ρη­μέ­νος Κώδικας Οδικής Κυκλο­φο­ρίας (ΚΟΚ), ο οποίος ανα­μέ­νε­ται να κατα­τε­θεί στη Βουλή από το υπουρ­γείο Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών έως τα τέλη Σεπτεμ­βρίου.

Παράλ­ληλα σημα­ντι­κές αλλαγές προ­ω­θού­νται και στο Σύστημα Ελέγχου Συμπε­ρι­φο­ράς Οδηγών, πιο γνωστό ως point system με τους χρε­ω­μέ­νους πόντους των οδηγών να φτάνουν ως μήνυμα στο κινητό τους τηλέ­φωνο, ενώ θα επι­τα­χυν­θεί η εισπρα­ξι­μό­τητα των προ­στί­μων για τις παρα­βά­σεις του ΚΟΚ ώστε να μπορούν να χρη­μα­το­δο­τού­νται δράσεις οδικής ασφά­λειας.

Επι­πλέον από τη νέα σχολική χρονιά που ξεκινά τον Σεπτέμ­βριο θα είναι υπο­χρε­ω­τική η διδα­σκα­λία του μαθή­μα­τος της κυκλο­φο­ρια­κής αγωγής στα σχολεία.

Τα μέτρα αυτά συγκα­τα­λέ­γο­νται στους βασι­κούς άξονες του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Οδική Ασφά­λεια, το οποίο παρου­σί­ασε στην αρμόδια επι­τροπή της Βουλής ο υφυ­πουρ­γός Μετα­φο­ρών, Γιάννης Κεφα­λο­γιάν­νης.

Αν και η χώρα μας είχε την υψη­λό­τερη μείωση στον αριθμό των νεκρών από τροχαία τη δεκα­ε­τία 2010 – 2020 μεταξύ των χωρών της Ευρω­παι­κής Ενωσης βρί­σκε­ται ακόμα πολύ μακριά από το στόχο του μηδε­νι­σμού των θυμάτων που έχει τεθεί για το 2050. Την τελευ­ταία δεκα­ε­τία τα τροχαία στερούν τη ζωή σε 54 ανθρώ­πους ανά 1 εκα­τομ­μύ­ριο την ώρα που ο μέσος όρος στην Ε.Ε. είναι 42 νεκροί και σε χώρες όπως η Σουηδία 22.

Παρόλο που ο ρύθμός μείωσης των θυμάτων είναι εντυ­πω­σια­κός, πιθα­νό­τατα δεν απο­τυ­πώ­νει την πραγ­μα­τική εικόνα διότι μπορεί να οφεί­λε­ται εν μέρει στην ολο­κλή­ρωση των αυτο­κι­νη­το­δρό­μων και στα ασφαλή και πιο σύγ­χρονα οχήματα, αλλά ιδιαί­τερα σημα­ντικό ήταν και το απο­τύ­πωμα της 10ετούς οικο­νο­μι­κής κρίσης στην Ελλάδα, η οποία συνέ­βαλε στον περιο­ρι­σμό των μετα­κι­νή­σεων, αλλά και τη μείωση της ταχύ­τη­τας για λόγους οικο­νο­μίας καυ­σί­μου.

Και με την υφι­στά­μενη κατά­σταση, πάντως, το οικο­νο­μικό τίμημα των τρο­χαίων παρα­μέ­νει βαρύ, καθώς, σύμφωνα με υπο­λο­γι­σμούς μπορεί να ανέλθει έως και στο 1,5% του ΑΕΠ της χώρας μας.

Παρά τις κατά καιρούς εξαγ­γε­λίες για τη βελ­τί­ωση της οδικής ασφά­λειας, τα μέτρα έως τώρα ήταν απο­σπα­σμα­τικά και λαμ­βά­νο­νταν σχεδόν στα «τυφλά» αφού τα υφι­στά­μενα δεδο­μένα συν­θέ­τουν μόνο μία γενική εικόνα για το προφίλ των τρο­χαίων στην Ελλάδα. Ετσι, βάσει των ανα­λύ­σεων, στην πλειο­νό­τητα των ατυ­χη­μά­των στο δρόμο εμπλέ­κε­ται άνδρας, οδηγός αυτο­κι­νή­του στην πιο παρα­γω­γική ηλικία 25 – 49 ετών, ο οποίος κινεί­ται σε αστικές οδούς. Επι­πλέον τα τροχαία στην Ελλάδα παρου­σιά­ζουν μία έντονη επο­χι­κό­τητα με την πλειο­ψη­φία τους να συμ­βαί­νουν την περίοδο μεταξύ Ιουλίου – Οκτω­βρίου, ενώ οι περισ­σό­τε­ρες εισα­γω­γές στα νοσο­κο­μεία κατα­γρά­φο­νται απο­γευ­μα­τι­νές ώρες και Σαβ­βα­το­κύ­ριακα.

Ωστόσο δεν υπάρ­χουν στοι­χεία ως προς τον τύπο των ατυ­χη­μά­των που συμ­βαί­νουν ανά περιοχή, ποιοι είναι οι χρόνοι αντί­δρα­σης του ΕΚΑΒ, ενώ δεν έχει δημιουρ­γη­θεί ποτέ ένας χάρτης που να δείχνει την πύκνωση, την επα­νά­ληψη ή τη συσ­σώ­ρευση ατυ­χη­μά­των σε περιο­χές της χώρας ή και σε ολό­κληρη τη χώρα.

Το κενό αυτό έρχεται να καλύψει το Εθνικό Πρα­τη­ρη­τή­ριο για την Οδική Ασφά­λεια, το οποίο θα θεσμο­θε­τη­θεί με το υπό επε­ξερ­γα­σία νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείο, όπως απο­κά­λυψε ο κ. Κεφα­λο­γιάν­νης. Φορέας υλο­ποί­η­σης θα είναι το Πολυ­τε­χνείο της Αθήνας, ενώ κάθε χρόνο σε συνερ­γα­σία με τα συναρ­μό­δια υπουρ­γεία θα δημο­σιεύ­ε­ται ενη­με­ρω­τικό δελτίο στα­τι­στι­κών στοι­χείων για την οδική ασφά­λεια.

Παράλ­ληλα έτοιμη προς υπο­γραφή είναι και η προ­γραμ­μα­τική σύμβαση έργου με το ΕΜΠ με αντι­κεί­μενο τη συλλογή δεδο­μέ­νων και τον υπο­λο­γι­σμό βασικών δεικτών επί­δο­σης της οδικής ασφά­λειας στην Ελλάδα.

Για τη βελ­τί­ωση της οδικής ασφά­λειας το κυβερ­νη­τικό σχέδιο περι­λαμ­βά­νει τη δημιουρ­γία ακόμα δύο επι­τρο­πών, την ανα­γκαιό­τητα των οποίων αμφι­σβή­τη­σαν αρκετοί από τους βου­λευ­τές – μέλη της Επι­τρο­πής Οδικής Ασφά­λειας της Βουλής κάνο­ντας λόγο για περισ­σό­τερη γρα­φειο­κρα­τία τη στιγμή μάλιστα που από τον σχε­δια­σμό απου­σιά­ζει η Επι­τροπή της Βουλής που δια­χρο­νικά απο­τε­λεί το συν­δε­τικό κρίκο με την κοι­νω­νία των πολιτών και έχει δια­δρα­μα­τί­σει κρίσιμο ρόλο σε προη­γού­με­νες ανα­θε­ω­ρή­σεις του ΚΟΚ.

Βάσει του κυβερ­νη­τι­κού σχε­δια­σμού, επι­κε­φα­λής της προ­σπά­θειας βελ­τί­ω­σης της οδικής ασφά­λειας θα είναι η νεο­συ­στα­θείσα κυβερ­νη­τική επι­τροπή που συνε­δρί­ασε για πρώτη φορά πριν λίγες ημέρες, ενώ παράλ­ληλα θα συγκρο­τη­θεί μια εκτε­λε­στική μόνιμη επι­τροπή και σημα­ντικό ρόλο θα έχουν η Τοπική Αυτο­διοί­κηση και η κοι­νω­νία των πολιτών.

Ειδικά σε ό,τι αφορά τους ΟΤΑ, θα έχουν την ευθύνη της υλο­ποί­η­σης των σχεδίων για την οδική ασφά­λεια μέσω των ΣΒΑΚ (Σχέδια Βιώ­σι­μης Αστικής Κινη­τι­κό­τη­τας), τα οποία θα είναι δεσμευ­τικά για δήμους άνω των 30.000 κατοί­κων και θα περι­λαμ­βά­νουν υπο­χρε­ω­τικά τέτοιες δράσεις.

Αλλαγές στον ΚΟΚ και το Point System

Ωστόσο οι μεγάλες αλλαγές θα έρθουν με την ανα­θε­ώ­ρηση του ΚΟΚ, η τελική μορφή του οποίου ανα­μέ­νε­ται να αναρ­τη­θεί σε δημόσια δια­βού­λευση έως τα τέλη Σεπτεμ­βρίου.

Η φιλο­σο­φία είναι η θεσμο­θέ­τηση μη υψηλών χρη­μα­τι­κών προ­στί­μων, ενώ έμφαση θα δοθεί στις πέντε πιο επι­κίν­δυ­νες παρα­βά­σεις που έχουν ως απο­τέ­λε­σμα είτε σοβα­ρούς τραυ­μα­τι­σμούς είτε θανά­τους σε ένα τροχαίο ατύχημα, για τις οποίες τα πρό­στιμα πιθα­νό­τατα θα αυξη­θούν. Οι συγκε­κρι­μέ­νες παρα­βά­σεις είναι η υπερ­βο­λική ταχύ­τητα, η μη χρήση ζώνης από όλους τους επι­βαί­νο­ντες, η μη χρήση κράνους από οδηγό και συνο­δηγό, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ και ναρ­κω­τι­κών ουσιών και η χρήση κινητού τηλε­φώ­νου.

«Η οδική ασφά­λεια ήταν για χρόνια ταυ­τι­σμένη με τα υψηλά πρό­στιμα και μάλιστα στη συνεί­δηση του κόσμου όσο πιο υψηλό ήταν ένα πρό­στιμο τόσο πιο απο­τε­λε­σμα­τικό θεω­ρού­νταν. Ωστόσο η αλήθεια είναι κάπου στη μέση» επε­σή­μανε ο κ. Κεφα­λο­γιάν­νης προ­σθέ­το­ντας πως η ασφαλής οδηγική συμπε­ρι­φορά είναι καρπός τόσο της κυκλο­φο­ρια­κής αγωγής και εκπαί­δευ­σης όσο και της ορθής επι­βο­λής του ΚΟΚ.

Στην κατεύ­θυνση αυτή το υπουρ­γείο θα προ­χω­ρή­σει στην ανα­θε­ώ­ρηση του ΚΟΚ με το σχετικό νομο­σχέ­διο να ανα­μέ­νε­ται το φθι­νό­πωρο. Βασικοί άξονες του νέου ΚΟΚ θα είναι:

η κατη­γο­ριο­ποί­ηση των παρα­βά­σεων του ΚΟΚ με βάση το βαθμό επι­κιν­δυ­νο­τη­τας και συχνό­τη­τας,

ο δια­χω­ρι­σμός των κυρώ­σεων με βασικό κρι­τή­ριο δια­φο­ρο­ποί­η­σης την οδηγική συμπε­ρι­φορά ή την κατά­σταση του οχή­μα­τος,

η μείωση του ορίου ταχύ­τη­τας στα 30 χιλιό­με­τρα την ώρα στις κατοι­κη­μέ­νες περιο­χές,

η δια­σφά­λιση της επι­βο­λής και είσπρα­ξης των προ­στί­μων

η καθιέ­ρωση ηλε­κτρο­νι­κής δια­δι­κα­σίας για την παρα­κο­λού­θηση των παρα­βά­σεων του ΚΟΚ.

Ανα­φο­ρικά με την αύξηση της ταχύ­τη­τας, το υπουρ­γείο αν και δεν την ενέταξε στο πρό­σφατο νομο­θέ­τημα των ΣΒΑΚ φαί­νε­ται πλέον να έχει πειστεί από τους ειδι­κούς και τους φορείς που τη ζητούν μαζικά.

Σε αυτό έχουν συντεί­νει τα δεδο­μένα βάσει των οποίων έχει υπο­λο­γι­στεί ότι η αύξηση της ταχύ­τη­τας κίνησης των οχη­μά­των κατά 5%, οδηγεί σε άνοδο των τρο­χαίων ατυ­χη­μά­των κατά 10% και των δυστυ­χη­μά­των κατά 20%.

Παράλ­ληλα σε περί­πτωση πρό­σκρου­σης οχή­μα­τος με πεζό εάν το όχημα κινεί­ται με 30 χλμ την ώρα εκτι­μά­ται ότι η πιθα­νό­τητα πρό­κλη­σης θανα­τη­φό­ρου ατυ­χη­μα­τος είναι 10%, ενώ αν κινεί­ται με 50 χλμ την ώρα η πιθα­νό­τητα εκτι­νάσ­σε­ται στο 80%.

Σημα­ντι­κές θα είναι οι αλλαγές όμως και στο Point System με τις σχε­τι­κές νομο­θε­τι­κές ρυθ­μί­σεις να ετοι­μά­ζο­νται ήδη από κοινού με το υπουρ­γείο Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης.

Σύμφωνα με το σχέδιο, θα εισα­χθεί πρό­βλεψη ώστε η ευθύνη για την παρά­βαση που επι­βάλ­λε­ται απουσία του οδηγού (με κάμερες ή ραντάρ) να απο­δί­δε­ται στον ιδιο­κτήτη του οχή­μα­τος. Θα δίνεται η δυνα­τό­τητα ηλε­κτρο­νι­κής πλη­ρω­μής της παρά­βα­σης μέσω e-banking ή ΑΤΜ, ενώ στην βεβαί­ωση της υπε­ρή­με­ρης οφειλής θα ενη­με­ρώ­νε­ται το TAXIS.

Το υπουρ­γείο Μετα­φο­ρών προ­χω­ρεί στην καθιέ­ρωση ηλε­κτρο­νι­κών δια­δι­κα­σιών ελέγχου και παρα­κο­λού­θη­σης παρα­βά­σεων συγκε­κρι­μέ­νων δια­τά­ξεων του ΚΟΚ και της οδικής συμπε­ρι­φο­ράς των καθ΄έ­ξιν παρα­βα­τών στη­ρι­ζό­μενο στα εξής βήματα:

Ανα­σχε­δια­σμό του συστή­μα­τος ώστε ο παρα­βά­της να γνω­ρί­ζει ότι οι προ­βλε­πό­με­νοι πόντοι θα κατα­γρά­φο­νται μέσα σε εύλογο χρόνο.

Αμεση online ενη­μέ­ρωση των οδηγών ακόμα και μέσω γραπτού μηνύ­μα­τος στο κινητό τους τηλέ­φωνο για την κατα­γραφή των παρα­βά­σεών τους και των πόντων που έχουν στο Point System.

Δυνα­τό­τητα άμεσης ενη­μέ­ρω­σης της Τρο­χαίας για την οδηγική συμπε­ρι­φορά όλων των οδηγών.

Ποιο­τικά στα­τι­στικά στοι­χεία για το είδος και τη συχνό­τητα της παρα­βα­τι­κό­τη­τας των Ελλήνων οδηγών.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι έχει ήδη ολο­κλη­ρω­θεί το συστημα ηλε­κτρο­νι­κής υπο­βο­λής δικαιο­λο­γη­τι­κών για την αντι­κα­τά­σταση άδειας οδή­γη­σης, ενώ εντός του μήνα θα ολο­κλη­ρω­θεί και το δεύτερο υπο­σύ­στημα που θα αφορά τις ανα­νε­ώ­σεις αδειών.

Για την επί­τευξη της εισπρα­ξι­μό­τη­τας των προ­στί­μων θα δημιουρ­γη­θεί το Ταμείο Οδικής Ασφά­λειας, το οποίο θα απο­τε­λεί νομικό πρόσωπο και θα τελεί υπό υπό την εποτεία του υπουρ­γείου Εσω­τε­ρι­κών με τη συμ­με­τοχή εκπρο­σώ­πων των υπουρ­γείων Οικο­νο­μι­κών και Μετα­φο­ρών και Κεντρι­κής Ενωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ).

Θα απο­τε­λεί τον βασικό μηχα­νι­σμό υπο­δο­χής των χρη­μά­των που προ­έρ­χο­νται από τα πρό­στιμα του ΚΟΚ. Στη συνέ­χεια θα προ­χω­ρεί στην κατα­νομή των ποσών στου δήμους. Οι δήμοι θα δινουν αναφορά στο Ταμειο για τις δράσεις οδικής ασφά­λειας που υλο­ποιούν π.χ. στο πλαίσιο των ΣΒΑΚ. Το ταμείο θα εγκα­θι­δρύει μηχα­νι­σμό επο­πτείας των δράσεων στη βάση δεικτών επί­τευ­ξης/επί­δο­σης και θα παρέχει τεχνο­γνω­σία και συμ­βουλ­τικό ρόλο στους δήμους.

Τι αλλάζει στα ΚΤΕΟ

Θα είχαμε τα ασφα­λέ­στερα αυτο­κί­νητα στην Ε.Ε. εάν ίσχυαν τα στοι­χεία που προ­κύ­πουν από τη λει­τουρ­γία των ΚΤΕΟ, καθώς σύμφωνα με αυτά, μόλις το 4,5% των οχη­μά­των «κόβεται» στην Ελλάδα στο πλαίσιο του τεχνι­κού ελέγχου, όταν το αντί­στοιχο ποσοστό στη Γερ­μα­νία είναι 35%. Μόνο που στην περί­πτωση της Ελλάδας, αυτό σημαί­νει ότι περίπου 1 στους 3 ιδιο­κτή­τες οχη­μά­των δεν το περνάει από ΚΤΕΟ και απο­φεύ­γει τον τεχνικό έλεγχο. Πρα­κτικά στα …υπό­στεγα των ελέγχων οδη­γού­νται συνήθως από τους ιδιο­κτή­τες τους μόνο τα οχήματα που δεν πρό­κει­ται να απορ­ρι­φθούν.

Αλλωστε, όπως είπε και ο κ. Κεφα­λο­γιάν­νης στην Επι­τροπή Οδικής Ασφά­λειας της Βουλής, το πρό­στιμο για τους αμελείς οδηγούς ισούται πρα­κτικά με το κόστος ελέγχου (65 ευρώ), με απο­τέ­λε­σμα να μην υπάρχει ισχυρό κίνητρο.

Γι΄αυτό και στις σκέψεις του υπουρ­γείου είναι το συγκε­κρι­μενο πρό­στιμο να αυστη­ρο­ποι­η­θεί. Να σημειω­θεί ότι από την ίδρυση τους, το 2001, έως και σήμερα, τα ΚΤΕΟ δεν ελέγ­χο­νται όσον αφορά την ποιό­τητα των ελέγχων τους. Για το λόγο αυτό, το νεο σχέδιο περι­λαμ­βά­νει και τη δημιουρ­γία Μητρώου Ελεγ­κτών ΚΤΕΟ. Οι επόπτες ΚΤΕΟ θα είναι δια­πι­στευ­μέ­νοι ιδιώτες μηχα­νι­κοί Π.Ε. οι οποίοι θα πραγ­μα­το­ποιούν επα­νέ­λεγχο on the spot, στην “πόρτα” του ΚΤΕΟ, του οχή­μα­τος που μόλις διήλθε με επι­τυ­χία, ενώ θα ελέγ­χουν επίσης την ποιό­τητα και την ακριβή λει­τουρ­γία των μηχα­νη­μά­των των ΚΤΕΟ.

Σε όσα οχήματα δια­πι­στω­θεί ότι έγιναν πλημ­με­λείς έλεγχοι θα υπάρ­χουν κυρώ­σεις που θα φτάνουν και στην αφαί­ρεση της άδειας λει­τουρ­γίας. Στους αμελείς ιδιο­κτή­τες εκτός των αυστη­ρό­τε­ρων προ­στί­μων, θα επι­βάλ­λο­νται και διοι­κη­τι­κές κυρώ­σεις όπως αφαί­ρεση των στοι­χείων κυκλο­φο­ρίας.

«Κλειδί» η εκπαί­δευση

Από την επόμενη σχολική χρονιά η διδα­σκα­λία της κυκλο­φο­ρια­κής αγωγής γίνεται υπο­χρε­ω­τική, όπως ανα­κοί­νωσε ο κ. Κεφα­λο­γιάν­νης. Σε συνερ­γα­σία με το υπουρ­γείο Παι­δείας ήδη από φέτος παρά τις δυσκο­λίες λόγω παν­δη­μίας είχαν δημιουρ­γη­θεί τα πρώτα πιλο­τικά εργα­στή­ρια δεξιο­τή­των σε 218 νηπια­γω­γεια, δημο­τικα και Γυμνα­σια.

Από την προσεχή σχολική χρονιά το πρό­γραμμα θα ακο­λου­θη­θεί καθο­λικά σε 12.000 σχο­λι­κές μοναδες. Ηδη προ­ε­τοι­μά­ζε­ται η πλατ­φόρμα e-drive academy ώστε να συμπε­ρι­λη­φθεί στα εργα­στη­ρια δεξιο­τη­των σε όλα τα σχολεία της χώρας και διε­ρευ­να­ται η ικα­νο­τητα επι­μόρ­φω­σης των εκπαι­δευ­τι­κών μέσω του Εθνικού Κέντρου Δημό­σιας Διοί­κη­σης και Αυτο­διοί­κη­σης (ΕΚΔΔΑ).

Ιδιαί­τερο βάρος θα δοθεί και στην εκπαί­δευση των υπο­ψη­φίων οδηγών. Η δημόσια δια­βού­λευση για το νέο νομο­σχέ­διο που περι­λαμ­βά­νει εκ βάθρων αλλαγές για τον τρόπο εκπαί­δευ­σης, θεω­ρη­τι­κής και πρα­κτι­κής εξέ­τα­σης των υπο­ψη­φίων, για τις οποίες έχει γράψει ανα­λυ­τικά το «ethnos.gr» ολο­κλη­ρώ­θηκε πρό­σφατα και το σχέδιο νόμου ανα­μέ­νε­ται να κατα­τε­θεί προς ψήφιση στη Βουλή στο τέλος του μήνα με στόχο να απο­τε­λεί νόμο του κράτους από τις αρχές Ιουλίου. Έμφαση θα δοθεί και στην επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τών οδή­γη­σης, μέσω περιο­δι­κής πιστο­ποι­η­μέ­νης εκπαί­δευ­σης κάθε τρία χρόνια.

Πηγή ethnos.gr