Τα νησιά του Αιγαίου, Κρήτη, και Αττική προπορεύονται στα περιστατικά αυτοχειριών.

«Είναι πολύ μεγάλο βήμα να φτάσει κανείς να μιλήσει σ’ εμάς, να νιώσει ότι υπάρχει κάποιος που θα τον ακούσει δίχως να τον κρίνει», είναι τα πρώτα λόγια της Ολγας Θεο­δω­ρι­κά­κου, συντο­νί­στριας του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτο­κτο­νίας της «Κλί­μα­κας» και της 24ωρης γραμμής παρέμ­βα­σης για την αυτο­κτο­νία 1018.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2015, που δημο­σιεύ­θη­καν μόλις τον περα­σμένο Φεβρουά­ριο, σημειώ­θη­καν 529 αυτο­κτο­νίες, 8.000 από­πει­ρες, ενώ 5.500 άτομα βίωσαν το πένθος της πρόωρης απώ­λειας (βλ. το εξαι­ρε­τικό ρεπορ­τάζ του Γιάννη Παπα­δό­που­λου στην κυρια­κά­τικη «Κ» της 27/5/2018, με τον τίτλο «Αυτοί που μένουν πίσω»). Με τα έως τώρα ανε­πί­σημα στοι­χεία, το 2016 και το 2017 κινή­θη­καν περίπου στα ίδια επίπεδα, ενώ για τα έτη της «σκλη­ρο­πυ­ρη­νι­κής» κρίσης, 2010-2015, σημειώ­θη­καν του­λά­χι­στον 2.989 αυτο­κτο­νίες, με τους άνδρες να είναι περισ­σό­τε­ροι από τις γυναί­κες (για κάθε 4 άνδρες αντι­στοι­χεί μία γυναίκα), ενώ η Κρήτη, τα νησιά του Αιγαίου και η Αττική προ­πο­ρεύ­ο­νται στα περι­στα­τικά αυτο­χει­ριών.

Η 24ωρη γραμμή δέχεται ετησίως περί τις 13.000 κλήσεις, εκ των οποίων οι 3.000 είναι πολύ σοβαρές περι­πτώ­σεις, ενώ το 90% εξ αυτών απο­τρέ­πε­ται. Το Κέντρο, για το 2017, δέχθηκε 761 άτομα, έχοντας ολο­κλη­ρώ­σει συνο­λικά 5.800 συνε­δρίες. «Είναι πάγια θέση μας ότι περίπου το 95% των συμ­βά­ντων μπορεί να απο­τρα­πεί, αρκεί να ξεπε­ρα­στεί το στίγμα –π.χ., για θρη­σκευ­τι­κούς ή κοι­νω­νι­κούς λόγους– και εκείνος που περνάει από το μυαλό του η αυτο­χει­ρία να μιλήσει αμέσως. Πρέπει, όμως, και το περι­βάλ­λον να έχει διαρκώς τα μάτια και τα αυτιά ανοικτά για σημάδια που μπορεί να δίνει κάποιος – είναι σχεδόν βέβαιο ότι εκείνος που σκέ­φτε­ται την αυτο­χει­ρία θα δώσει σημάδια. Και κάτι ακόμη σημα­ντι­κό­τερο: είναι μύθος ότι εκείνος που ανα­φέ­ρει ότι θέλει να αυτο­κτο­νή­σει τελικά δεν θα το κάνει», λέει η Ολγα Θεο­δω­ρι­κά­κου. Η ίδια ανα­φέ­ρει κάτι πολύ ενδια­φέ­ρον: το 85% των αυτο­χεί­ρων έχει έρθει σε επαφή με επαγ­γελ­μα­τίες της υγείας, σημα­το­δο­τώ­ντας την ανάγκη για πλη­ρέ­στερη εκπαί­δευση, αλλά και επα­γρύ­πνηση στις δομές υγείας. «Οπως ξέρετε, ο χώρος της ψυχικής υγείας απαιτεί εξα­το­μι­κευ­μένη προ­σέγ­γιση· δεν υπάρχει “πασπαρ­τού”», ανα­φέ­ρει η Ολγα Θεο­δω­ρι­κά­κου.

Ο λόγος για τον οποίον οδη­γεί­ται κάποιος στην αυτο­χει­ρία, λένε οι ειδικοί, δεν είναι ποτέ μονο­διά­στα­τος. «Είναι ένα πολυ­πα­ρα­γο­ντικό φαι­νό­μενο. Δεν μπο­ρούμε να πούμε ότι φταίει η κρίση ή μία ερωτική απο­γο­ή­τευση, διότι, σε αντί­στοι­χες περι­πτώ­σεις, όλοι θα οδη­γού­νταν στην αυτο­κτο­νία», σημειώ­νει η Ολγα Θεο­δω­ρι­κά­κου. «Υπάρ­χουν πάντοτε και ψυχο­πα­θο­λο­γικά αίτια, που προ­φα­νώς εντεί­νο­νται από τις εξω­τε­ρι­κές συν­θή­κες». Η ίδια περι­γρά­φει ότι πολλές φορές η γραμμή έχει βοη­θή­σει επι­τό­που άτομα λίγα λεπτά προτού οδη­γη­θούν στο μοιραίο. «Εχουμε συνερ­γα­στεί πολ­λά­κις με την αστυ­νο­μία και τη Δίωξη Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος, η παρέμ­βαση, όμως, δεν είναι πάντοτε ασφαλής επιλογή», λέει η ίδια, ενώ περι­γρά­φει ένα πρό­σφατο περι­στα­τικό: «35χρονος άνδρας τηλε­φώ­νησε ακριβώς τη στιγμή που ήταν έτοιμος να βάλει τέλος στη ζωή του, για ένα σύνολο λόγων: απο­μό­νωση, επαγ­γελ­μα­τικά και ψυχο­πα­θο­λο­γικά προ­βλή­ματα, από­πει­ρες αυτο­κτο­νίας. Εμείς κατα­φέ­ραμε να παρέμ­βουμε στο σπίτι του και να τον οδη­γή­σουμε σε νοση­λεία».

Σε αυτό ακριβώς το σημείο, της νοση­λείας και του follow-up, της παρα­κο­λού­θη­σης δηλαδή μετά την έξοδο από τη δομή υγείας, εστιά­ζει η Ολγα Θεο­δω­ρι­κά­κου. «Εχουμε επα­νει­λημ­μέ­νως ενη­με­ρώ­σει τις δομές υγείας για απλά πράγ­ματα κατά τη νοση­λεία ατόμου που απο­πει­ρά­θηκε να αυτο­κτο­νή­σει, όπως, ας πούμε, να μην τοπο­θε­τεί­ται ο ασθενής σε ψηλό όροφο ή κοντά σε παρά­θυρο, να υπάρχει 24ωρη παρου­σία ειδικού δίπλα του για την αποφυγή χρήσης αντι­κει­μέ­νων ως φονικών όπλων, ενώ είναι απο­λύ­τως απα­ραί­τητο, μετά το πέρας της νοση­λείας, να υπάρξει παρα­κο­λού­θηση της πορείας του ατόμου – στην Ελλάδα είμαστε πολύ πίσω στο follow-up».

Οι ειδικοί, πάντως, του­λά­χι­στον για τη χώρα μας, θεωρούν ότι δεν υπάρ­χουν τάσεις μιμη­τι­σμού, όπως συμ­βαί­νει κατά κόρον στο εξω­τε­ρικό, αλλά, όπως λένε, η αντι­με­τώ­πιση από τον Τύπο είναι τις περισ­σό­τε­ρες φορές λαν­θα­σμένη. «Αν προ­σέ­ξετε τα δημο­σιεύ­ματα του –αξιό­πι­στου και σοβαρού– διε­θνούς Τύπου για την αυτο­κτο­νία του Αντονι Μπουρ­ντέν, θα δείτε ότι σε κάθε ρεπορ­τάζ ανα­φέ­ρο­νται οι εγχώ­ριες γραμμές πρό­λη­ψης αυτο­κτο­νίας. Στην Ελλάδα, υστε­ρούμε στη σωστή αντι­με­τώ­πιση, σύμφωνα με τις οδηγίες που έχει δώσει ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγείας».

Οπως και να ’χει, τρόποι πρό­λη­ψης υπάρ­χουν. Μένει να μπο­ρέ­σουμε να τους εφαρ­μό­ζουμε στην καθη­με­ρι­νό­τητά μας, να ακούμε, να μιλάμε και να ζητούμε βοήθεια – να μη φοβό­μα­στε το στίγμα, να δίνουμε περισ­σό­τερη σημασία στη ζωή παρά στο τι θα πουν οι άλλοι…