Λύνοντας τον γρίφο με τους δασικούς χάρτες – Η «Κ» απαντά στις απορίες των πολιτών

Για τους περισ­σό­τε­ρους, η υπόθεση των δασικών χαρτών μοιάζει με γρίφο. Η αλήθεια είναι ότι ποτέ μέχρι σήμερα δεν υπήρξε συστη­μα­τική προ­σπά­θεια από πλευράς Πολι­τείας για την ενη­μέ­ρωση των πολιτών, με απο­τέ­λε­σμα πολλοί να μη γνω­ρί­ζουν καν τι συμ­βαί­νει, ή όσοι γνω­ρί­ζουν τι είναι οι δασικοί χάρτες να μην κατα­νο­ούν βασικές πτυχές τους.

Η «Κ» συμ­βάλ­λει στον δημόσιο διάλογο με μια σειρά ερω­τή­σεων και απα­ντή­σεων που επι­χει­ρούν να απλο­ποι­ή­σουν τα βασικά χαρα­κτη­ρι­στικά των δασικών χαρτών και τη σχέση των πολιτών με το περιε­χό­μενό τους.

• Τι είναι ο δασικός χάρτης;

Ο δασικός χάρτης είναι η απει­κό­νιση μιας περιο­χής ως προς τον «περι­βαλ­λο­ντικό» χαρα­κτήρα της, δηλαδή το είδος της βλά­στη­σης που έχει. Σύμφωνα με τη νομο­θε­σία, αυτός μπορεί να είναι δασικός (δάσος ή δασική έκταση), χορ­το­λι­βα­δι­κός ή τίποτα από τα δύο. Στόχος του δασικού χάρτη είναι να κατα­δεί­ξει ποιες εκτά­σεις πρέπει να προ­στα­τεύ­ο­νται με βάση τη δασική νομο­θε­σία και ποιες όχι.

• Πώς καταρ­τί­ζε­ται ένας δασικός χάρτης και από ποιον;

Ο δασικός χάρτης καταρ­τί­ζε­ται με βάση τη σύγκριση των παλαιό­τε­ρων ιστο­ρι­κών αερο­φω­το­γρα­φιών (του 1945 ή, όπου δεν υπάρ­χουν, του 1960) και της σημε­ρι­νής εικόνας. Λαμ­βά­νο­νται επίσης υπόψη μια σειρά από παρά­γο­ντες: για παρά­δειγμα μένουν εκτός δασικού χάρτη οι περιο­χές που είναι εντός σχεδίων πόλεων ή οικι­σμών, οι δια­νο­μές εκτά­σεων, οι τελε­σί­δι­κες πράξεις χαρα­κτη­ρι­σμού (αγρο­τι­κές ή δασικές), οι απο­φά­σεις κήρυξης ανα­δα­σω­τέων εκτά­σεων, τα κτίρια με οικο­δο­μική άδεια, κ.ά. Οι δασικοί χάρτες καταρ­τί­ζο­νται είτε από τις δασικές υπη­ρε­σίες είτε από ιδιώτες μελε­τη­τές (κατ’ ανάθεση του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος) – σε κάθε περί­πτωση τον τελικό λόγο τον έχουν οι δασικές υπη­ρε­σίες.

• Γιατί λαμ­βά­νο­νται υπόψη οι αερο­φω­το­γρα­φίες του 1945 και όχι νεό­τε­ρες;

Αυτό ορίζει η νομο­θε­σία, καθώς οι αερο­φω­το­γρα­φίες αυτές απο­τε­λούν το πρώτο πλήρες γεω­χω­ρικό σύνολο για όλη την Ελλάδα, το παλαιό­τερο ενιαίο στοι­χείο. Προ­σπά­θειες στο παρελ­θόν να αλλάξει η ημε­ρο­μη­νία των ιστο­ρι­κών αερο­φω­το­γρα­φιών αυτών ακυ­ρώ­θη­καν ως αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές.

• Γιατί ο δασικός χάρτης μπορεί να δημιουρ­γή­σει ιδιο­κτη­σιακά ζητή­ματα;

Ο χάρτης ασχο­λεί­ται μόνο με τον χαρα­κτήρα μιας έκτασης και όχι με το ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς μιας έκτασης. Ομως στις περιο­χές της χώρας όπου ισχύει το τεκ­μή­ριο υπέρ του Δημο­σίου (δηλαδή όπου οι δασικές εκτά­σεις θεω­ρού­νται εξ ορισμού δημό­σιες, εκτός αν κάποιος ιδιώτης μπορεί να απο­δεί­ξει το αντί­θετο) οι δασικές υπη­ρε­σίες είναι υπο­χρε­ω­μέ­νες από τον νόμο να δηλώ­σουν στο κτη­μα­το­λό­γιο ως δημό­σιες όλες τις δασικές εκτά­σεις. Επο­μέ­νως τα δύο ζητή­ματα (δασικός χάρτης και ιδιο­κτη­σία) συγκλί­νουν στην περί­πτωση αυτή. Εχει παρα­τη­ρη­θεί ότι οι δασικές υπη­ρε­σίες δήλωσαν ως δημό­σιες τις δασικές εκτά­σεις ακόμα και σε περιο­χές όπου δεν ισχύει το τεκ­μή­ριο υπέρ του Δημο­σίου.

• Πώς ορί­ζε­ται μια δασική έκταση;

Η νομο­θε­σία προ­βλέ­πει ποια φυτά θεω­ρεί­ται ότι υπο­δει­κνύ­ουν τον δασικό χαρα­κτήρα μιας έκτασης και σε ποιες συν­θή­κες (πυκνό­τητα, σύνθεση βλά­στη­σης). Κατά βάση δασικά θεω­ρού­νται φυτά με ξυλώδη κορμό. Οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις αυτές ορί­ζο­νται στο άρθρο 3 του 998/79 και οι όροι χαρα­κτη­ρι­σμού εξει­δι­κεύ­ο­νται στο Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα 32/2016.

• Μπορεί η Πολι­τεία να αλλάξει τον ορισμό του δάσους;

Το 2013 η Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας ακύρωσε δύο νόμους (3147/03 και 3208/03, που έμειναν στην Ιστορία ως οι δασο­κτό­νοι νόμοι Δρυ) με τους οποίους επι­χει­ρή­θηκε να αλλάξει ο ορισμός δασών και δασικών εκτά­σεων. Εκτοτε το ανώτατο ακυ­ρω­τικό δικα­στή­ριο παρα­μέ­νει σταθερό στη νομο­λο­γία του. Γι’ αυτό και δεν έχει επι­χει­ρη­θεί κάτι ανάλογο. Ανα­θε­ώ­ρηση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς να προη­γη­θεί ανα­θε­ώ­ρηση του Συντάγ­μα­τος.

• Πώς μπορεί να βρει κάποιος τι ορίζει ο δασικός χάρτης για την περιοχή του;

Η ανάρ­τηση του συνόλου των δασικών χαρτών της χώρας πραγ­μα­το­ποιεί­ται ηλε­κτρο­νικά, μέσω ιστο­σε­λί­δας του Ελλη­νι­κού Κτη­μα­το­λο­γίου (https://gis.ktimanet.gr/gis/forestsuspension). Εκεί ο ενδια­φε­ρό­με­νος έχει πολλούς τρόπους να δει την ιδιο­κτη­σία του. Είτε εστιά­ζο­ντας στο σημείο που τον ενδια­φέ­ρει, είτε χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τις τρεις επι­λο­γές ανα­ζή­τη­σης που δίνο­νται: με βάση ένα τοπω­νύ­μιο, με βάση συντε­ταγ­μέ­νες ή με βάση το ΚΑΕΚ (τον αριθμό που δίνεται σε κάθε ιδιο­κτη­σία όταν μια περιοχή έχει κτη­μα­το­γρα­φη­θεί).

• Πώς μπορεί να δει ο πολίτης τις ιστο­ρι­κές αερο­φω­το­γρα­φίες;

Στην ίδια σελίδα, στο λήμμα «Ανάρ­τηση 2021 – δασικός χάρτης» δίνεται η δυνα­τό­τητα θέασης της παλαιάς αερο­φω­το­γρα­φίας και της προη­γού­με­νης ανάρ­τη­σης (αν είχε γίνει).

• Ποιες κατη­γο­ρίες εκτά­σεων περιέ­χει ένας δασικός χάρτης;

Ανάλογα με το απο­τέ­λε­σμα της σύγκρι­σης των δύο αερο­φω­το­γρα­φιών, εμφα­νί­ζε­ται και ο ανά­λο­γος χαρα­κτη­ρι­σμός: ΔΔ είναι τα ανέ­κα­θεν δασικά, ΑΔ αυτά που είχαν άλλη χρήση παλιά και σήμερα είναι δασικά, ΔΑ αυτά που ήταν δασικά στο παρελ­θόν και όχι σήμερα (ανα­λό­γως και για τα χορ­το­λι­βα­δικά). Τα ΑΔ συνη­θί­ζε­ται να απο­κα­λού­νται και δασω­μέ­νοι αγροί και τα ΔΑ εκχερ­σω­μέ­νες εκτά­σεις. Για τη νομο­θε­σία, τα ΔΔ και τα ΔΑ έχουν τον ίδιο –αυστη­ρό­τερο– βαθμό προ­στα­σίας, ενώ για τα ΑΔ υπάρχει μια πιο επιει­κής αντι­με­τώ­πιση (ισχύει το άρθρο 67 του 998/79). Για τα χορ­το­λι­βα­δικά πρέπει να σημειω­θεί ότι τα πεδινά και τα ιδιω­τικά χορ­το­λι­βα­δικά δεν υπά­γο­νται στις δια­τά­ξεις της δασικής νομο­θε­σίας (δηλαδή ο πολίτης μπορεί να κάνει ό,τι θέλει). Ο δασικός χάρτης περι­λαμ­βά­νει επίσης και τις ανα­δα­σω­τέες εκτά­σεις και εκείνες για τις οποίες έχουν εγκρι­θεί πράξεις χαρα­κτη­ρι­σμού.

• Τι μπορεί να κάνει ένας πολίτης αν έχει αντίρ­ρηση σχετικά με τον δασικό χάρτη;

Υπάρ­χουν δύο κατη­γο­ρίες «αντί­δρα­σης»: η υποβολή αιτή­μα­τος διόρ­θω­σης «προ­δή­λου σφάλ­μα­τος» (π.χ. ένα σπίτι να φαί­νε­ται μισό δασικό και μισό όχι) και η υποβολή αντίρ­ρη­σης (λ.χ. κάτι εμφα­νί­ζε­ται ως δασικό ενώ ο ιδιο­κτή­της πιστεύει ότι δεν είναι). Και οι δύο αιτή­σεις υπο­βάλ­λο­νται ηλε­κτρο­νικά, μέσω της ιστο­σε­λί­δας του Ελλη­νι­κού Κτη­μα­το­λο­γίου, με τη χρήση των κωδικών του Taxis. Για την υποβολή αντίρ­ρη­σης ο πολίτης κατα­βάλ­λει ένα τέλος, που υπο­λο­γί­ζε­ται ανάλογα με την έκταση που η αντίρ­ρηση αφορά. Να σημειω­θεί ότι η αντίρ­ρηση πρέπει να αφορά μόνο μία ιδιο­κτη­σία.

• Πώς μπορεί ο πολίτης να υπο­στη­ρί­ξει την αντίρ­ρησή του;

Απο­δει­κνύ­ο­ντας με κάποιον τρόπο ότι έχει δίκιο: μέσω τεχνι­κής έκθεσης, φωτο­ερ­μη­νείας της αερο­φω­το­γρα­φίας ή εγγρά­φων που απο­δει­κνύ­ουν τον δια­φο­ρε­τικό χαρα­κτήρα της έκτασης (λ.χ. ότι προήλθε από αγρο­τική διανομή).

• Εχει νόημα αυτή τη στιγμή η υποβολή αντίρ­ρη­σης;

Το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος ανα­κοί­νωσε προ ημερών ότι θα δώσει εξάμηνη παρά­ταση στην ανάρ­τηση και θα μειώσει το τέλος υπο­βο­λής αντιρ­ρή­σεων κατά 50%. Για να γίνει αυτό, πρέπει να έρθει νομο­θε­τική ρύθμιση, την οποία όμως το ΥΠΕΝ ανα­κοί­νωσε ότι δεν θα κατα­θέ­σει πριν εκδοθεί η απόφαση του ΣτΕ επί των προ­σφυ­γών κατά της ανα­θε­ώ­ρη­σης των δασικών χαρτών. Επο­μέ­νως, ενόψει των νομο­θε­τι­κών πρω­το­βου­λιών του υπουρ­γείου στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν έχει νόημα η υποβολή αντίρ­ρη­σης, χωρίς αυτό να απα­γο­ρεύ­ε­ται.

Οσοι δεν έχουν πρό­σβαση στο Ιντερ­νετ

• Πώς μπορεί να ενη­με­ρω­θεί ο πολίτης που δεν έχει μεγάλη εξοι­κεί­ωση με το Ιντερ­νετ;

Σε όλες τις περιο­χές της χώρας υπάρ­χουν τα Σημεία Υπο­στή­ρι­ξης της Ανάρ­τη­σης των Δασικών Χαρτών (ΣΥΑΔΧ). Η πλήρης λίστα τους, με διευ­θύν­σεις, τηλέ­φωνα, ονόματα επι­κοι­νω­νίας και ώρες λει­τουρ­γίας, βρί­σκε­ται στην ιστο­σε­λίδα του Ελλη­νι­κού Κτη­μα­το­λο­γίου (https://www.ktimanet.gr/CitizenWebApp/PinakasSYADX.aspx). Αν ωστόσο ο πολίτης δεν έχει καθόλου πρό­σβαση στο Ιντερ­νετ, μπορεί να ανα­ζη­τή­σει τις πλη­ρο­φο­ρίες αυτές τηλε­φω­νώ­ντας στα δασαρ­χεία – αν και λόγω φόρτου εργα­σίας την περίοδο αυτή δεν είναι δεδο­μένο ότι θα εξυ­πη­ρε­τη­θεί ικα­νο­ποι­η­τικά.

• Γιατί πρέπει κάποιος να ενη­με­ρω­θεί για τον δασικό χάρτη;

Οταν κυρωθεί, ο δασικός χάρτης γίνεται ορι­στι­κός. Σύμφωνα με τη νομο­θε­σία, για τις δασικές και τις δημό­σιες χορ­το­λι­βα­δι­κές εκτά­σεις υπάρ­χουν συγκε­κρι­μέ­νοι περιο­ρι­σμοί ως προς την αξιο­ποί­ησή τους, καθώς δεν επι­τρέ­πε­ται η αλλαγή χρήσης τους. Με άλλα λόγια, αν κάτι κριθεί ορι­στικά δασικό, δεν μπορεί να χτιστεί.

Πηγή: kathimerini.gr

Γιώργος Λιάλιος