Τραγωδία χωρίς κάθαρση η ελληνική κρίση;

Αφιε­ρω­μέ­νος στην Ελλάδα της κρίσης είναι ο τελευ­ταίος τόμος του Γερ­μα­νι­κού Ινστι­τού­του Οικο­νο­μι­κών Ερευνών (DIW) του Βερο­λί­νου, που φέρει τον τίτλο «Η ελλη­νική κρίση: μια ελλη­νική τρα­γω­δία;». Σε μια έκδοση που είναι δομη­μένη ως τρα­γω­δία, με πρόλογο, πάροδο, επει­σό­δια και στάσιμα, 20 ερευ­νη­τές -ως επί το πλεί­στον από την Ελλάδα ή την ελλη­νική διασπορά- επι­χει­ρούν να φωτί­σουν τις συνέ­πειες της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής που εφαρ­μό­ζε­ται τα τελευ­ταία χρόνια, παρου­σιά­ζο­ντας παράλ­ληλα το περί­γραμμα λύσεων για ορι­στική έξοδο από την κρίση.

Όπως εξήγησε προς τη Deutsche Welle o οικο­νο­μο­λό­γος Αλέ­ξαν­δρος Κρη­τι­κός, διευ­θυ­ντής ερευνών του DIW, ο οποίος επι­με­λή­θηκε μαζί με τον συνά­δελφό του, καθη­γητή Κρί­στιαν Ντρέ­γκερ, τον τελευ­ταίο τόμο του ινστι­τού­του: «Ο τόμος αυτός που απο­τε­λεί­ται από δέκα άρθρα δεν ασχο­λεί­ται μόνον με τα τρέ­χο­ντα ζητή­ματα της κρίσης, για παρά­δειγμα το χρέος και την οικο­νο­μική ανά­πτυξη εν γένει, αλλά προ­σπα­θεί να κοι­τά­ξει και πίσω από τα γεγο­νότα και να ανα­λύ­σει πως εξε­λί­χθη­καν μεμο­νω­μέ­νοι τομείς και συγκε­κρι­μέ­νες μεταρ­ρυθ­μί­σεις».

Οι ερευ­νη­τές δια­πι­στώ­νουν, για παρά­δειγμα, ότι λόγω της κρίσης ο κατα­σκευα­στι­κός κλάδος έχει υποστεί σημα­ντικό πλήγμα και πως «εντέλει με την εισα­γωγή του φόρου ακι­νή­των έχει σχεδόν παρα­λύ­σει».

Ανα­φο­ρικά με τα μέτρα περι­κο­πών ο Αλέ­ξαν­δρος Κρη­τι­κός δια­πι­στώ­νει ότι τα τελευ­ταία 7-8 χρόνια όλες οι κυβερ­νή­σεις υλο­ποί­η­σαν στο μεγα­λύ­τερο βαθμό τα απαι­τού­μενα μέτρα. Εντού­τοις δεν συνέβη το ίδιο με τις τόσο ανα­γκαίες διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις.

Οι παρά­γο­ντες που απωθούν δυνη­τι­κούς επεν­δυ­τές

Από παλαιό­τερη τηλε­ο­πτική συνέ­ντευξη του Αλέ­ξαν­δρου Κρη­τι­κού στη DW

Στον νέο τόμο του DIW οι ερευ­νη­τές τονί­ζουν την ανα­γκαιό­τητα υλο­ποί­η­σης των συμπε­φω­νη­μέ­νων μεταρ­ρυθ­μί­σεων, παρα­πέ­μπο­ντας μάλιστα συχνά και στα παρα­δείγ­ματα χωρών που ωφε­λή­θη­καν από αντί­στοιχα προ­γράμ­ματα. Ποιες όμως είναι συγκε­κρι­μένα οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις που κρί­νο­νται τόσο ανα­γκαίες για την επα­νεκ­κί­νηση της οικο­νο­μίας και την προ­σέλ­κυση επεν­δυ­τών; «Αφορούν διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις σε τρία επίπεδα: πρώτον, το άνοιγμα και κλεί­σιμο επι­χει­ρή­σεων που συνο­δεύ­ε­ται σήμερα από τέτοιο αριθμό προ­ϋ­πο­θέ­σεων (…) ώστε έχει ως απο­τέ­λε­σμα πολλοί επι­χει­ρη­μα­τίες να μην θέλουν να μπουν καν στη δια­δι­κα­σία, προ­τι­μώ­ντας να επεν­δύ­σουν σε άλλες χώρες. Το δεύτερο πεδίο αφορά την αξιο­πι­στία ανα­φο­ρικά με την φορο­λό­γηση των επι­χει­ρή­σεων, όπου δια­πι­στώ­νουμε πολλές αλλαγές τα τελευ­ταία 6-7 χρόνια. Οι επι­χει­ρη­μα­τίες θέλουν να δουν και εδώ αξιο­πι­στία και συνέ­χεια».

Το τρίτο αφορά την απονομή δικαιο­σύ­νης, με τον μέσο χρόνο εκδί­κα­σης υπο­θέ­σεων στην Ελλάδα να κυμαί­νε­ται στα 4 χρόνια, όπως λέει. Τρο­χο­πέδη για την ανά­πτυξη, την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και την παρα­γω­γι­κό­τητα, σύμφωνα με τον Αλέ­ξαν­δρο Κρητικό, είναι και τα κλειστά επαγ­γέλ­ματα.

Όσον αφορά τη μεταρ­ρύθ­μιση του ασφα­λι­στι­κού, ο οικο­νο­μο­λό­γος εκτιμά ότι γενι­κό­τερα αυτή είναι ανα­γκαία, κυρίως σε ό,τι αφορά την αύξηση του ορίου ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης. Ο ίδιος επι­κρί­νει όμως το γεγονός ότι τα τελευ­ταία χρόνια καμία κυβέρ­νηση δεν φρό­ντισε ώστε η περι­κοπή των συντά­ξεων να συνο­δευ­τεί από μια παράλ­ληλη εισα­γωγή κοι­νω­νι­κών επι­δο­μά­των που να λει­τουρ­γούν ως ένα «δίχτυ κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας».

Περί συνέ­χειας και συνέ­πειας

Όσον αφορά τη μεταρ­ρύθ­μιση του ασφα­λι­στι­κού, ο Αλ. Κρη­τι­κός εκτιμά ότι γενι­κό­τερα αυτή είναι ανα­γκαία, κυρίως σε ό,τι αφορά την αύξηση του ορίου ηλικίας συντα­ξιο­δό­τη­σης

Οι ερευ­νη­τές τονί­ζουν όμως και τη σημασία του να υπάρχει συνέ­χεια και συνέ­πεια σε συγκε­κρι­μέ­νους τομείς πολι­τι­κής δράσης, όπως για παρά­δειγμα στον τομέα της υγείας ή της εκπαί­δευ­σης και να μην αλλά­ζουν βασικές συντε­ταγ­μέ­νες κάθε φορά που εναλ­λάσ­σο­νται οι κυβερ­νή­σεις και οι υπουρ­γοί.

Σημα­ντικό ρόλο στις ανα­λύ­σεις των ειδικών παίζει φυσικά και το ζήτημα της βιω­σι­μό­τη­τας του ελλη­νι­κού χρέους. «Το συμπέ­ρα­σμα είναι ότι μακρο­πρό­θε­σμα το χρέος αυτό δεν είναι βιώσιμο. Σε ένα από τα άρθρα δια­τυ­πώ­νε­ται με σαφή­νεια ότι θα πρέπει να υπο­λο­γί­ζει κανείς με ένα κούρεμα της τάξης του 30%. Ανοιχτό παρα­μέ­νει εάν θα πρέπει να είναι άμεσο ή έμμεσο. Με μια περαι­τέρω επι­μή­κυνση του χρόνου απο­πλη­ρω­μής των δανείων και μείωση των επι­το­κίων μπορείς να επι­φέ­ρεις επίσης μια αντί­στοιχη μείωση». Ένα κούρεμα, σύμφωνα με τον Αλ. Κρητικό, είναι και ένα μήνυμα προς τους επεν­δυ­τές ότι τερ­μα­τί­ζε­ται ορι­στικά η συζή­τηση περί Grexit και βιω­σι­μό­τη­τας του χρέους.

Ανα­φο­ρικά με τις εν εξε­λί­ξει δια­πραγ­μα­τεύ­σεις Ελλάδας και δανει­στών, ο οικο­νο­μο­λό­γος εκτιμά ότι οι δυο πλευρές θα εξα­ντλή­σουν όλα τα δυνατά χρονικά περι­θώ­ρια πριν κατα­λή­ξουν σε συμ­φω­νία, πράγμα που σημαί­νει ότι δεν θα πρέπει να ανα­μέ­νε­ται κλεί­σιμο της αξιο­λό­γη­σης και εκτα­μί­ευση δόσεων όσο η Ελλάδα δεν τις έχει άμεσα ανάγκη για την απο­πλη­ρωμή δανείων.

Ο προ­ϋ­πο­θέ­σεις της «κάθαρ­σης»

O οικο­νο­μο­λό­γος εκτιμά ότι οι δυο πλευρές θα εξα­ντλή­σουν όλα τα δυνατά χρονικά περι­θώ­ρια πριν κατα­λή­ξουν σε συμ­φω­νία

Δια­κρί­νουν οι ερευ­νη­τές φως στην άκρη του τούνελ; Θα υπάρξει εν τέλει «κάθαρση στην ελλη­νική τρα­γω­δία», όπως είναι και ο σχεδόν ομώ­νυ­μος τίτλος της «εξόδου» των 20 ερευ­νη­τών, την οποία υπο­γρά­φει ο Αλέ­ξαν­δρος Κρη­τι­κός; «Όσο συνε­χί­ζε­ται η πολι­τική που ακο­λου­θή­θηκε τον τελευ­ταίο χρόνο δεν δια­βλέπω την κάθαρση. Με τον όρο κάθαρση εγώ και οι ερευ­νη­τές γενι­κό­τερα εκφρά­ζουμε την ελπίδα να υπάρξει στο προ­σε­χές μέλλον μια οικο­νο­μική πολι­τική και μια πολι­τική μεταρ­ρυθ­μί­σεων που θα εξυ­πη­ρε­τεί τα συμ­φέ­ρο­ντα ολό­κλη­ρης της χώρας και όχι μεμο­νω­μέ­νων προ­σώ­πων. (…) Ελπί­ζουμε μια επόμενη κυβέρ­νηση να δρο­μο­λο­γή­σει τις τόσο ανα­γκαίες διαρ­θρω­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, αλλά και κάτι το οποίο μας λείπει στην Ελλάδα και το οποίο γνω­ρί­ζουμε από άλλες χώρες: να διε­ξα­χθεί ένας εποι­κο­δο­μη­τι­κός διά­λο­γος μεταξύ όλων των στρω­μά­των της κοι­νω­νίας για το καλό της χώρας».

Ο ίδιος βλέπει την ορι­στική έξοδο από την κρίση όταν θα κατα­στεί δυνατόν «να καθιε­ρω­θούν επι­χει­ρή­σεις στην Ελλάδα που θα επεν­δύ­ουν στην έρευνα και την και­νο­το­μία και οι οποίες θα δημιουρ­γή­σουν έτσι τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για εξα­γω­γές, πέρα από τα αγρο­τικά προ­ϊ­ό­ντα και τον του­ρι­σμό. Όταν γίνει αυτό, και γι΄ αυτό χρειά­ζε­ται η κάθαρση, τότε η Ελλάδα θα εξέλθει όντως από την κρίση».

www.dw.com