Εργατικα δυστυχήματα: Δουλεύοντας μέχρι θανάτου – Τι προκάλεσε το μαύρο ρεκόρ το 2025

Σε μάστιγα δίχως τέλος έχουν μετα­τρα­πεί τα εργα­τικά δυστυ­χή­ματα, σκια­γρα­φώ­ντας μια πραγ­μα­τι­κό­τητα όπου η εργασία, από δικαί­ωμα, μετα­τρέ­πε­ται σε καθη­με­ρινό ρίσκο. Από τα μεγάλα εργο­τά­ξια που προ­βάλ­λο­νται ως σύμβολα ανά­πτυ­ξης μέχρι τις πιο «αόρατες» δου­λειές της καθη­με­ρι­νό­τη­τας, άνθρω­ποι τραυ­μα­τί­ζο­νται ή σκο­τώ­νο­νται απλώς επειδή πήγαν στη δουλειά τους και εκεί τα πράγ­ματα δεν έγιναν όπως έπρεπε…

Οι καταγ­γε­λίες για ελλιπή μέτρα ασφα­λείας, έπειτα από κάθε τέτοιο περι­στα­τικό, φωτί­ζουν τις συν­θή­κες πίεσης κάτω από τις οποίες εκτε­λού­νται μια σειρά μεγα­λε­πή­βολα έργα, όπως συνέβη πρό­σφατα στο Ελλη­νικό. Αλλά και σε μια σειρά μικρό­τερα, με τους εργα­ζο­μέ­νους να μη γνω­ρί­ζουν, το πρωί που φεύγουν από το σπίτι τους, εάν θα επι­στρέ­ψουν ασφα­λείς το μεση­μέρι.

Την ίδια στιγμή, στους δρόμους των πόλεων, δια­νο­μείς φαγητού κινού­νται αδιά­κοπα ανάμεσα σε αυτο­κί­νητα και μηχα­νά­κια, με τα τροχαία να απο­τε­λούν σχεδόν ανα­πό­σπα­στο κομμάτι της δου­λειάς τους. Ηλι­κιω­μέ­νοι που ανα­γκά­ζο­νται να παρα­τεί­νουν τον εργα­σιακό τους βίο παρά τη συντα­ξιο­δό­τηση, ανε­βαί­νουν σε σκα­λω­σιές χωρίς επαρκή μέσα προ­στα­σίας και συχνά κατα­λή­γουν στο κενό. Τεχνί­τες, καθα­ρί­στριες, ακόμη και υπάλ­λη­λοι γρα­φείων, απο­θη­κών και σου­περ­μάρ­κετ δου­λεύ­ουν με εξα­ντλη­τικά ωράρια, ελλιπή εκπαί­δευση και περιο­ρι­σμέ­νους ελέγ­χους. Αλλά και αγρότες που βρί­σκο­νται σε αγω­νιώδη εγρή­γορση για να σώσουν τη σοδειά και το εισό­δημά τους και συχνά οδη­γού­νται σε επι­κίν­δυ­νες για τη ζωή τους υπερ­βο­λές.

Το σίγουρο είναι πως πίσω από κάθε εργα­τικό «ατύχημα» κρύ­βε­ται μια αλυσίδα ευθυνών – από την εργο­δο­τική αδια­φο­ρία μέχρι την υπο­στε­λέ­χωση των ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών και, φυσικά, την «ατομική» ευθύνη – που μετα­τρέ­πει τον χώρο εργα­σίας σε πεδίο κιν­δύ­νου. Κι όσο οι απώ­λειες κατα­γρά­φο­νται ως στα­τι­στικά στοι­χεία, το ερώτημα παρα­μέ­νει ανα­πά­ντητο: Πότε η ανθρώ­πινη ζωή θα πάψει να θεω­ρεί­ται παρά­πλευρη απώλεια της παρα­γω­γι­κό­τη­τας;

Πίσω από κάθε επίσημο αριθμό, κρύ­βε­ται μια πολύ ευρύ­τερη πραγ­μα­τι­κό­τητα που δεν απο­τυ­πώ­νε­ται ποτέ στα στα­τι­στικά. Οπως επι­ση­μαί­νει ο δρ Ανδρέας Στοϊ­με­νί­δης, πρό­ε­δρος του Ευρω­παϊ­κού Οργα­νι­σμού για την Υγεία και Ασφά­λεια στην Εργασία και γραμ­μα­τέας ΥΑΕ της ΓΣΕΕ, η υπο­κα­τα­γραφή στη χώρα μας δεν είναι τυχαία, αλλά συστη­μα­τική. «Η επιλογή της μεγάλης υπο­κα­τα­γρα­φής των εργα­τι­κών δυστυ­χη­μά­των στη χώρα από τις αρχές είναι μη απο­δε­κτή», τονίζει χαρα­κτη­ρι­στικά, εξη­γώ­ντας ότι σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΟΣΕΤΕΕ «η κατα­γραφή των εργα­τι­κών δυστυ­χη­μά­των από τις ελλη­νι­κές Αρχές κινεί­ται μόλις μεταξύ 28,4% και 33,6%». Με απλά λόγια, όπως σημειώ­νει, «στους τρεις θανά­τους στη δουλειά δεν κατα­γρά­φε­ται ούτε ο ένας».

εικόνα αυτή δεν είναι και­νούρ­για. Ανάλυση του Γαλ­λι­κού Ινστι­τού­του για την Υγεία και Ασφά­λεια στην Εργασία έδειχνε, ήδη από το 2013, ότι η κατα­γραφή των εργα­τι­κών ατυ­χη­μά­των στην Ελλάδα κυμαι­νό­ταν «μεταξύ 15% και 42%, με τη χρήση τριών δια­φο­ρε­τι­κών μεθο­δο­λο­γι­κών εργα­λείων». Σήμερα, σύμφωνα με τη μεσο­σταθ­μική εκτί­μηση της ΟΣΕΤΕΕ, τα ποσοστά είναι ακόμη χαμη­λό­τερα. «Η κατα­γραφή των εργα­τι­κών ατυ­χη­μά­των πλέον κινεί­ται μεταξύ του 15% και 25%, δεδο­μέ­νου ότι είναι χαμη­λό­τερη ακόμη και από την κατα­γραφή των θανα­τη­φό­ρων δυστυ­χη­μά­των, κάποια από τα οποία δεν μπορούν να συγκα­λυ­φθούν», υπο­γραμ­μί­ζει.

Οπως καταγ­γέλ­λει ο ίδιος, «η Ανε­ξάρ­τητη Αρχή Επι­θε­ώ­ρη­σης Εργα­σίας και το υπουρ­γείο Εργα­σίας συστη­μα­τικά δεν περι­λαμ­βά­νουν στις κατα­γρα­φές τον αγρο­τικό, τον εξο­ρυ­κτικό και τον ναυτικό κλάδο, τις Ενοπλες Δυνά­μεις και τα Σώματα Ασφα­λείας, τους εργα­ζο­μέ­νους με “μπλο­κάκι”, τους ανα­σφά­λι­στους, καθώς και όσους τραυ­μα­τί­ζο­νται ή σκο­τώ­νο­νται κατά τη συνήθη δια­δρομή τους προς και από τη δουλειά». Εκτός στα­τι­στι­κών μένουν ακόμη και «εκείνοι που κατα­λή­γουν στην εντα­τική ύστερα από ένα χρονικό διά­στημα».

τον δρα Στοϊ­με­νίδη, το ζήτημα δεν είναι απλώς αριθ­μη­τικό αλλά βαθιά πολι­τικό και θεσμικό. «Η υγεία και ασφά­λεια στην εργασία είναι θεμε­λιώ­δες ανθρώ­πινο δικαί­ωμα και κάθε απώλεια ζωής στους χώρους εργα­σίας πρέπει να κατα­γρά­φε­ται και να διε­ρευ­νά­ται», σημειώ­νει, θυμί­ζο­ντας ότι η Ελλάδα παρα­μέ­νει «η μονα­δική χώρα στην ΕΕ που δεν κατα­γρά­φει τους θανά­τους από επαγ­γελ­μα­τι­κές ασθέ­νειες». Κι όμως, σύμφωνα με έρευνες του Ευρω­παϊ­κού Οργα­νι­σμού και του Παγκό­σμιου Οργα­νι­σμού Υγείας, οι θάνατοι από επαγ­γελ­μα­τι­κές ασθέ­νειες στη χώρα μας «μεσο­σταθ­μί­ζο­νται σε 2.000 έως 2.500 κάθε χρόνο».

Αμεί­λι­κτοι αριθμοί

Ακόμη και μέσα από ελλιπή και συχνά αντι­φα­τικά δεδο­μένα, πάντως, η εικόνα που προ­κύ­πτει για τα εργα­τικά δυστυ­χή­ματα στην Ελλάδα είναι αμεί­λι­κτη. Τα επίσημα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ κατα­γρά­φουν την περίοδο 2018 – 2020 από 41 έως 51 ανθρώ­πι­νες απώ­λειες ετησίως στους χώρους εργα­σίας: 46 νεκρούς το 2018, 51 το 2019 και 41 το 2020. Στα επόμενα χρόνια, οι κατα­γρα­φές εμφα­νί­ζο­νται μειω­μέ­νες, με 31 θανά­τους το 2021 και 35 το 2022, πριν επα­νέλ­θουν στους 51 το 2023.

Μια επι­φα­νειακή ανά­γνωση των αριθμών θα μπο­ρούσε να δημιουρ­γή­σει την εντύ­πωση μιας σχε­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας. Ωστόσο, η πραγ­μα­τι­κό­τητα που απο­κα­λύ­πτε­ται μέσα από άλλες πηγές είναι πολύ δια­φο­ρε­τική. Η κατα­γραφή της ΟΣΕΤΕΕ απο­τυ­πώ­νει μια δρα­μα­τική κλι­μά­κωση των ανθρώ­πι­νων απω­λειών τα τελευ­ταία χρόνια καθώς, όπως φαί­νε­ται και στα σχετικά στοι­χεία, η ανοδική πορεία όχι μόνο δεν ανα­κό­πτε­ται, αλλά επι­τα­χύ­νε­ται. Πέρα από τους θανά­τους, μάλιστα, πρέπει να σημειω­θεί ότι πίσω από κάθε σοβαρό περι­στα­τικό βρί­σκο­νται δεκάδες άνθρω­ποι που έχουν υποστεί βαριά σωμα­τική βλάβη, με τους περισ­σό­τε­ρους να μην κατα­γρά­φο­νται ποτέ επι­σή­μως.

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον παρου­σιά­ζει το γεγονός ότι, σύμφωνα με τα στοι­χεία του 2024, μεγάλο μέρος των θυμάτων ανήκει στις ηλικίες 31 έως 59 ετών, ενώ δεν είναι αμε­λη­τέος ο αριθμός εργα­ζο­μέ­νων άνω των 60 ετών που χάνουν τη ζωή τους εν ώρα εργα­σίας. Πρό­κει­ται για μια εξέλιξη που συν­δέ­ε­ται άμεσα με την παρά­ταση του εργά­σι­μου βίου, την εντα­τι­κο­ποί­ηση της εργα­σίας και την απουσία προ­σαρ­μο­σμέ­νων μέτρων προ­στα­σίας για μεγα­λύ­τε­ρες ηλικίες.

Ολα τα παρα­πάνω δεν μπορούν να ιδωθούν απο­κομ­μένα από το θεσμικό και πολι­τικό πλαίσιο μέσα στο οποίο δια­μορ­φώ­νο­νται οι συν­θή­κες εργα­σίας. Η υπο­στε­λέ­χωση των ελεγ­κτι­κών μηχα­νι­σμών, η περιο­ρι­σμένη συχνό­τητα ελέγχων και η έμφαση στην ευε­λι­ξία και την ταχύ­τητα της παρα­γω­γής δημιουρ­γούν ένα περι­βάλ­λον όπου η ασφά­λεια συχνά υπο­χω­ρεί. Οι αριθμοί δεί­χνουν ότι τα εργα­τικά δυστυ­χή­ματα δεν απο­τε­λούν απλώς τρα­γι­κές εξαι­ρέ­σεις, αλλά ένα δομικό πρό­βλημα που βαθαί­νει όσο η προ­στα­σία της ανθρώ­πι­νης ζωής δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως αδια­πραγ­μά­τευτη προ­τε­ραιό­τητα δημό­σιας πολι­τι­κής.

Πηγή: tanea.gr