Μια χώρα χωρίς κοινωνική συνοχή, υψηλή ανεργία και μεγάλη φτώχεια

Με τα πλέον μελανά χρώματα παρου­σιά­ζει την Ελλάδα η ετήσια έκθεση για την Κοι­νω­νική Δικαιο­σύνη, έναν δείκτη που απο­τυ­πώ­νει με τον πιο ανά­γλυφο τρόπο τις επι­πτώ­σεις της οικο­νο­μι­κής κρίσης στην ελλη­νική κοι­νω­νία, την κοι­νω­νική συνοχή αλλά και την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα της οικο­νο­μίας, κατα­τάσ­σο­ντάς την στην τελευ­ταία θέση μεταξύ των 28 χωρών-μελών της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης.

Μάλιστα, η έκθεση επι­ση­μαί­νει όχι μόνο ότι η χώρα μας παρα­μέ­νει ουραγός αλλά και ότι η κατά­σταση επι­δει­νώ­νε­ται, με απο­τέ­λε­σμα να διευ­ρύ­νε­ται το χάσμα τόσο μεταξύ Βορρά και Νότου όσο και ανάμεσα στην Ελλάδα και χώρες όπως η Ρου­μα­νία και η Βουλ­γα­ρία που κατα­λαμ­βά­νουν τη δεύτερη και την τρίτη από το τέλος θέση.

Η κοι­νω­νική και οικο­νο­μική ανι­σό­τητα στην Ελλάδα της κρίσης αποκτά πλέον μονι­μό­τερο δομικό χαρα­κτήρα, ενώ η οικο­νο­μία εμφα­νί­ζε­ται να χάνει το πιο σημα­ντικό συγκρι­τικό της πλε­ο­νέ­κτημα, το ανθρώ­πινο κεφά­λαιο. Ο δείκτης εξε­τά­ζει έξι τομείς Κοι­νω­νι­κής Δικαιο­σύ­νης: την πρόληψη της φτώ­χειας, τα ίσα δικαιώ­ματα στην εκπαί­δευση, την πρό­σβαση στην αγορά εργα­σίας, την κοι­νω­νική συνοχή και την απουσία δια­κρί­σεων, την υγεία και τη δικαιο­σύνη. Σύμφωνα με την έκθεση, οι τομείς αυτοί έχουν δεχθεί σοβαρό πλήγμα στην Ε.Ε. την τελευ­ταία επτα­ε­τία, φθά­νο­ντας στο κατώ­τατο σημείο τη διετία 2012-2014.

Ευάλωτα τα παιδιά

Στον τομέα της φτώ­χειας και του κοι­νω­νι­κού απο­κλει­σμού, η κατά­σταση στην Ελλάδα χαρα­κτη­ρί­ζε­ται ανη­συ­χη­τική, καθώς το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που αντι­με­τω­πί­ζει τον κίνδυνο της φτώ­χειας ανέρ­χε­ται σε 35,7%. Σε δει­νό­τερη θέση βρί­σκο­νται τα παιδιά, καθώς το αντί­στοιχο ποσοστό εκτο­ξεύ­θηκε στο 37,8% από 36,7% το 2014, ενώ το ποσοστό των παιδιών που ζει ήδη σε συν­θή­κες σοβαρών υλικών στε­ρή­σεων ανήλθε στο 25,7% από 23,8% το 2014 και 10,4% το 2008. Τα στοι­χεία δεν αφήνουν περι­θώ­ρια εφη­συ­χα­σμού και σε επίπεδο Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, καθώς παρά την ελαφρά μείωση, το ποσοστό των ατόμων που κιν­δυ­νεύει από τη φτώχεια παρα­μέ­νει ανη­συ­χη­τικά υψηλό. Σχεδόν το ένα τέταρτο των πολιτών στην Ε.Ε. (23,7%) απει­λεί­ται από τον κίνδυνο της φτώ­χειας, ενώ αυξη­τική είναι η τάση και ανα­φο­ρικά με την ανι­σό­τητα του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος.

Εξίσου δρα­μα­τική είναι η κατά­σταση στην εγχώρια αγορά εργα­σίας. Το 2015 μόλις το 50,8% των σε ηλικία εργα­σίας Ελλήνων δούλευε, το χαμη­λό­τερο ποσοστό στην Ε.Ε. Η απα­σχό­ληση, παρότι σημεί­ωσε μικρή βελ­τί­ωση σε σχέση με το 2014, παρέ­μεινε 10% χαμη­λό­τερη σε σχέση με το 2008. Αλλά και οι Ελληνες ηλικίας 55-64 ετών εμφά­νι­σαν το χαμη­λό­τερο ποσοστό απα­σχό­λη­σης (34,3%) στην Ε.Ε. Το ποσοστό των μακρο­χρό­νια ανέργων, αν και μειώ­θηκε ελαφρά –στο 18,3% από 19,5% το 2014– απέχει κατά πολύ του 3,7% που ίσχυε στη χώρα μας το 2008 και είναι το υψη­λό­τερο στην Ε.Ε.

Ακρως ανη­συ­χη­τικό είναι το γεγονός ότι, παρά τη βελ­τί­ωση, η χώρα μας συνε­χί­ζει να έχει το δεύτερο υψη­λό­τερο ποσοστό νέων στην Ε.Ε. που δεν εργά­ζο­νται ούτε σπου­δά­ζουν (NEETs). Συγκε­κρι­μένα, το 26,1% των Ελλήνων ηλικίας 20-24 ετών δεν σπου­δά­ζει, δεν εκπαι­δεύ­ε­ται, δεν εργά­ζε­ται, με τους συντά­κτες της έκθεσης να προει­δο­ποιούν ότι η ανεργία των νέων απειλεί μακρο­πρό­θε­σμα με απο­στα­θε­ρο­ποί­ηση την Ελλάδα. Η χώρα μας κατα­τάσ­σε­ται επίσης στην τελευ­ταία θέση, ανα­φο­ρικά με το θέμα της δια­γε­νε­α­κής δικαιο­σύ­νης.

Η Ελλάδα είναι μία από τις δημο­γρα­φικά γηραιό­τε­ρες χώρες της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης, έχει το υψη­λό­τερο δημόσιο χρέος, οι φορο­λο­γι­κές και ασφα­λι­στι­κές επι­βα­ρύν­σεις για τους σημε­ρι­νούς νέους αλλά και για τις επό­με­νες γενιές είναι τερά­στιες, την ίδια στιγμή που οι επεν­δύ­σεις στην έρευνα και στην ανά­πτυξη –επεν­δύ­σεις ζωτικής σημα­σίας για την μελ­λο­ντική οικο­νο­μική ανά­πτυξη– βρί­σκο­νται στο ναδίρ, μόλις στο 0,8% του ΑΕΠ.

Χωρίς δου­λειές

Η αγορά εργα­σίας εμφα­νί­ζε­ται τμη­μα­το­ποι­η­μένη λόγω του χαμηλού ποσο­στού πρό­σβα­σης στην απα­σχό­ληση και κατα­κερ­μα­τι­σμένη τόσο μεταξύ των εργα­ζο­μέ­νων με τα πολ­λα­πλά επίπεδα αμοιβών –που οφεί­λο­νται στην επέ­κταση των ευέ­λι­κτων μορφών απα­σχό­λη­σης, του κιν­δύ­νου της φτώ­χειας και για τους εργα­ζο­μέ­νους, αλλά και λόγω της μακρο­χρό­νιας ανερ­γίας– και στη μη ένταξη των νέων στην αγορά εργα­σίας.

Ετσι, εκτιμά, πως η αντί­στροφη σχέση μεταξύ της αύξησης του ΑΕΠ και της μείωσης του ποσο­στού της ανερ­γίας (νόμος του okun) θα επι­δει­νω­θεί, καθώς θα απαι­τεί­ται υψη­λό­τε­ρος ρυθμός ανά­πτυ­ξης για να μειωθεί η ανεργία, λόγω του ποσο­στού της μακρο­χρό­νιας ανερ­γίας και του υψηλού ποσο­στού των νέων που δεν σπου­δά­ζει δεν εργά­ζε­ται και δεν συμ­με­τέ­χει σε πρό­γραμμα κατάρ­τι­σης (ΝΕΕΤ).

Καθη­με­ρινή