Πάρις Τσάρτας: Ανησυχητικά σημάδια κόπωσης του τουρισμού

Η αύξηση των εσόδων και η διεύ­ρυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου απο­τε­λούν δια­χρο­νικά στοι­χή­ματα για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Η εφετινή χρονιά ωστόσο παρα­μέ­νει ρευστή, με την εικόνα ως τώρα να είναι μεικτή, καθώς οι αερο­πο­ρι­κές αφίξεις αυξά­νο­νται και οι οδικές μειώ­νο­νται. Ταυ­τό­χρονα, υπάρ­χουν έντονες δια­κυ­μάν­σεις στη ζήτηση, με το Brexit να επη­ρε­ά­ζει τις κρα­τή­σεις της «τελευ­ταίας στιγμής», όταν και τα απο­τε­λέ­σματα των επι­χει­ρή­σεων είναι χαμηλά. «Μια απόλυτα ορι­ζό­ντια επιβολή της χρήσης του πλα­στι­κού χρή­μα­τος, με προ­τροπή, επιβολή στις του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις και κίνητρα για τους του­ρί­στες έχει εκτι­μη­θεί ότι μπορεί να προ­κα­λέ­σει ανα­δια­νομή του­ρι­στι­κού εισο­δή­μα­τος και επι­πλέον φορο­λο­γη­τέα ύλη ύψους 2 ως 3 δισ. ευρώ» υπο­γραμ­μί­ζει ο καθη­γη­τής Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης στο Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου κ. Πάρις Τσάρτας.

Το συμπέ­ρα­σμα αυτό προ­κύ­πτει από μια πολυ­πα­ρα­γο­ντική διε­ρεύ­νησή του για τη διευ­ρυ­μένη εφαρ­μογή του πλα­στι­κού χρή­μα­τος, η οποία απο­τε­λεί και μέρος γενι­κό­τε­ρης έρευνας που θα παρου­σια­στεί στο άμεσο μέλλον. «Η επι­τυ­χία του εγχει­ρή­μα­τος πρέπει να συν­δε­θεί με πολι­τική κινή­τρων σε επι­χει­ρη­μα­τίες και ντό­πιους, σημα­ντική μείωση φορο­λο­γίας και να ξεκι­νή­σει οργα­νω­μένα στην επόμενη πιθανόν σεζόν»ανα­φέ­ρει. «Αλλωστε» λέει, «με αυτόν τον τρόπο μπορεί να φύγει από το επάγ­γελμα ένα μέρος επι­χει­ρη­μα­τιών που “μαυ­ρί­ζουν”».

Κατά τον κ. Τσάρτα «υπάρχει μια δυνα­μική την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, η οποία ενι­σχύ­ε­ται τα τελευ­ταία τρία – τέσσερα χρόνια και τείνει να δείχνει σημάδια σοβαρής κόπωσης του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος». Μια σειρά παρα­γό­ντων οδηγούν σε αυτό το συμπέ­ρα­σμα.

Νέα target group

Ο πρώτος είναι «όταν αυξά­νο­νται οι αφίξεις, αλλά η δαπάνη είναι σταθερά χαμηλή. Τότε έχεις έλλειμμα αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας. Δεν κερ­δί­ζεις τον ποιο­τικό πελάτη». Η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα «δεν συν­δέ­ε­ται με την αύξηση των αφίξεων. Είναι ένας δείκτης γιατί σε επι­λέ­γουν, αν έχεις μακρο­χρό­νια σύνθετο προϊόν». Αν στην Ελλάδα «το κάνουν γιατί έχουμε κρα­τή­σει τις τιμές χαμηλά για λόγους αντα­γω­νι­σμού δεν αρκεί. Η λογική της τιμο­λό­γη­σης μας υπο­βάθ­μισε το προϊόν, γιατί δεν μπο­ρούμε να το εξυ­πη­ρε­τή­σουμε με την υψηλή φορο­λό­γηση. Εξάλλου, στη χώρα παρα­τη­ρεί­ται πλέον μια κόπωση της ξενο­δο­χεια­κής υπο­δο­μής. Δεν έχουμε δώσει βάρος στο πολυ­σύν­θετο και μακρο­χρό­νιο του­ρι­στικό προϊόν»υπο­στη­ρί­ζει.

Βασική παρά­με­τρος είναι και η φορο­λο­γία, η οποία «έχει ανε­βο­κα­τέ­βει και κυρίως ανέβει με ιδιαί­τερα μη αντα­γω­νι­στικό τρόπο την τελευ­ταία τριετία. Αυτό καταρ­χήν μειώνει τις δυνα­τό­τη­τες των μεγάλων επι­χει­ρή­σεων, ενώ για τις μεσαίες επι­χει­ρή­σεις, που είναι πάρα πολλές (από τρία αστέρια και κάτω), δημιουρ­γεί ένα σοβαρό πεδίο νέας φορο­δια­φυ­γής»λέει. Για αυτό εκτιμά ότι «θα στρα­φούν σε λύσεις που θα είναι σοβαρά προ­βλη­μα­τι­κές. Ιδίως για το 2017 τα πράγ­ματα μπορεί να είναι προ­βλη­μα­τικά». Ενώ, σε ό,τι αφορά την έξοδο της Μεγάλης Βρε­τα­νίας από την Ευρω­παϊκή Ενωση, ανα­φέ­ρει ότι οι επι­πτώ­σεις του Brexit στον του­ρι­σμό προ­βλη­μα­τί­ζουν «ουκ ολίγους Ευρω­παί­ους».

«Δεν έχουμε μια πραγ­μα­τική τομή στην του­ρι­στική πολι­τική» τονίζει ο κ. Τσάρτας, θέτο­ντας και το πολι­τικό ζήτημα του τομέα. «Η πολι­τική μας ως χώρας αφορά κυρίως προβολή και ανα­ζή­τηση νέων αγορών, αλλά δεν ανα­μορ­φώ­νει το του­ρι­στικό προϊόν. Το cluster “Δια­κο­πές” εξα­κο­λου­θεί να είναι το κυρί­αρχο» σημειώ­νει. Ωστόσο, εκτιμά ότι αν η κυβερ­νη­τική πολι­τική δια­φο­ρο­ποι­ή­σει το προϊόν μέσα από ένα νέο θεσμικό πλαίσιο, «μπορεί να κερ­δί­σει 40% ως 50% νέα target group». Στην κατεύ­θυνση αυτή κινεί­ται η πρό­σφατη σύσταση της νέας διεύ­θυν­σης Ειδικών και Εναλ­λα­κτι­κών Μορφών Του­ρι­σμού, την οποία ανα­κοί­νωσε η ανα­πλη­ρώ­τρια υπουρ­γός Του­ρι­σμού κυρία Ελενα Κου­ντουρά.

Εστιά­ζο­ντας στο ζήτημα των ειδικών προ­ϊ­ό­ντων, ο κ. Τσάρτας υπο­γραμ­μί­ζει ότι συν­δέ­ε­ται άρρηκτα με την άμβλυνση της επο­χι­κό­τη­τας και τη σταθερή αύξηση της διε­θνούς και εγχώ­ριας ζήτησης «για τέτοια προ­ϊ­ό­ντα, στα οποία δια­θέ­τουμε ποιο­τι­κούς πόρους». Για τον λόγο αυτόν χρειά­ζε­ται «να ανα­λύ­σουμε καλύ­τερα την έρευνα συνόρων. Πρέπει να ξέρουμε ο του­ρι­σμός που έρχεται στην Ελλάδα τι άλλο κάνει» λέει.

Kίνητρα

Γιατί αυτοί οι ταξι­διώ­τες κάνουν κάποια πράγ­ματα, «αλλά δεν ξοδεύ­ουν αρκετά χρήματα. Αυτό έχει σημασία. Ο του­ρί­στας να έχει παρα­πάνω από ένα κίνητρο για να έρθει στη χώρα».Παράλ­ληλα, «θα πρέπει να γίνει κατα­γραφή των target group που έρχο­νται στην Ελλάδα, αλλά όχι με βασικό κίνητρο τις δια­κο­πές». Αυτοί έχουν ειδικό κίνητρο π.χ. την ποδη­λα­σία, την περι­ή­γηση, την πεζο­πο­ρία. «Υπάρ­χουν 6 εκατ. Γάλλοι και 5 εκατ. Γερ­μα­νοί οι οποίοι ανήκουν σε αυτές τις κατη­γο­ρίες. Και είναι μια αγορά υψηλού εισο­δή­μα­τος που μπορεί να ταξι­δέ­ψει σε μια από­σταση δύο – τριών ωρών στην Ελλάδα».

Οπως διαπι­στώ­νει ο κ. Τσάρτας, παρότι ο χώρος του του­ρι­σμού στην Ελλάδα «είναι πολύ πλού­σιος σε ακα­δη­μαϊκό προ­σω­πικό, δεν είναι πραγ­μα­τικά υπαρ­κτός, καθώς οι επι­στή­μο­νες αυτοί δεν είναι σε θέσεις ευθύνης. Πού είναι αυτοί οι άνθρω­ποι;» ανα­ρω­τιέ­ται, υπο­δη­λώ­νο­ντας λόγους σκο­πι­μό­τη­τας και αδια­φο­ρίας. «Δεν είναι απο­δε­κτό με την έννοια του όρου ότι ο του­ρι­σμός είναι μακρο­πρό­θε­σμης προ­ο­πτι­κής με πολύ θετικές συνέ­πειες»δηλώνει.

Και προ­α­ναγ­γέλ­λει την έκδοση ενός τόμου, σε συνερ­γα­σία με τον ανα­πλη­ρωτή πρόεδρο του ΤΕΙ Αθήνας καθη­γητή κ. Περικλή Λύτρα, στον οποίο παρου­σιά­ζο­νται όλοι οι έλληνες επι­στή­μο­νες στον χώρο του του­ρι­σμού. «Μάλιστα, ποσοστό 60% – 70% αυτών των ελλήνων επι­στη­μό­νων ασχο­λού­νται με θέματα ανά­πτυ­ξης» τονίζει.

Ταυ­τό­χρονα, «αυξά­νε­ται ο αριθμός των μετα­πτυ­χια­κών προ­γραμ­μά­των στον Του­ρι­σμό και η ζήτηση για αυτά, χωρίς όμως να υπάρχει η αντί­στοιχη απορ­ρό­φηση από κράτος, τους ΟΤΑ και τον ιδιω­τικό τομέα. Αυτό την ίδια περίοδο που το Ελλη­νικό Ανοιχτό Πανε­πι­στή­μιο (ΕΑΠ) αναγ­γέλ­λει τη δημιουρ­γία Προ­πτυ­χια­κού Τμή­μα­τος Του­ρι­σμού και θα ακο­λου­θή­σουν πιθα­νό­τατα και κάποια αλλά ΑΕΙ» κατα­λή­γει.

Το ΒΗΜΑ