Οταν η αυλαία πέφτει

Του Γιάννη Μπόζιου

Η παρά­σταση τελεί­ωσε, την υπό­κλιση των ηθο­ποιών ακο­λου­θεί το έντονο χει­ρο­κρό­τημα του κοινού, το οποίο έχει σηκωθεί από τις θέσεις του. Τα φώτα σιγά σιγά σβήνουν και η αυλαία πέφτει απο­κό­πτο­ντας τους θεατές απότομα από την λάμψη που εκπέ­μπουν οι ηθο­ποιοί. ‘’Hθοποιός σημαί­νει φως’’ όμως γιατί προ­έ­κυψε αυτό το σκοτάδι στο θέατρο για το οποίο γίνεται λόγος τις τελευ­ταίες μέρες;..

Οι καταγ­γε­λίες για εργα­σιακό εκφο­βι­σμό, σεξουα­λική παρε­νό­χληση και εκβια­σμό στον χώρο της τέχνης και ιδιαί­τερα του θεάτρου έχουν λάβει την μορφή ενός τσου­νάμι, το οποίο τρο­φο­δο­τεί­ται καθη­με­ρινά με νέες καταγ­γε­λίες και μαρ­τυ­ρίες. Οι καταγ­γε­λίες σόκαραν και εξέ­πλη­ξαν μεγάλο μέρος της κοι­νω­νίας μας και απο­μυ­θο­ποί­η­σαν ανθρώ­πους, οι οποίοι απο­τε­λού­σαν συνώ­νυμα του θεάτρου και της τέχνης.

Η Σοφία Μπε­κα­τώ­ρου όπως φαί­νε­ται ενέ­πνευσε με την στάση της και έδωσε το έναυσμα σε ανθρώ­πους να βγουν δημόσια, είτε μεμο­νο­μένα , είτε συσπει­ρω­μέ­νοι σε ομάδες και να μιλή­σουν για τραυ­μα­τι­κές εμπει­ρίες που έζησαν από επι­φα­νείς και επι­τυ­χη­μέ­νους ανθρώ­πους του χώρου. Η πλειο­νό­τητα των παρα­τη­ρη­τών έχει ταχθεί με το μέρος των θυμάτων, παρόλα αυτά δεν έλλει­ψαν και αυτοί που έσπευ­σαν να αμφι­σβη­τή­σουν με ένα έμμεσο τρόπο αυτήν την προ­σπά­θεια, δια­τυ­πώ­νο­ντας ερω­τή­ματα του τύπου γιατί τώρα; Ή γιατί το ανέ­χτηκε και δεν αντέ­δρασε; Η απά­ντηση σε αυτά τα ερω­τή­ματα δόθηκε λίγο πολύ από τα ίδια τα θύματα και από ανθρώ­πους που είχαν υποστεί συνα­φείς εμπει­ρίες. Αντί όμως να ανα­λω­νό­μα­στε σε τέτοια ερω­τή­ματα που υπο­βαθ­μί­ζουν αυτήν την γενική προ­σπά­θεια που γίνεται για να επέλθει η δικαιο­σύνη, το βασικό ερώτημα που θα έπρεπε να γεν­νά­ται, σχε­τί­ζε­ται με το τι μαρ­τυ­ρούν τα γεγο­νότα που δια­δρα­μα­τί­ζο­νται στο θέατρο για την κοι­νω­νία μας. Οι πράξεις αυτές, δυστυ­χώς, δεν περιο­ρί­ζο­νται στην τέχνη, συμ­βαί­νουν παντού, σε εργα­σια­κούς χώρους, σε εκπαι­δευ­τικά ιδρύ­ματα ακόμη και στον χώρο της οικο­γέ­νειας. Η αμαύ­ρωση του θεάτρου ως χώρου που χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από τις προ­α­να­φερ­θεί­σες συμπε­ρι­φο­ρές είναι τελείως λαν­θα­σμένη και παρα­πλα­νη­τική καθώς τα φαι­νό­μενα αυτά είναι καθο­λικά και δια­χρο­νικά και χρήζουν άμεσης αντι­με­τώ­πι­σης.

Είναι καθήκον της πολι­τείας να κινη­το­ποι­η­θεί άμεσα λαμ­βά­νο­ντας ανα­γκαία πλέον μέτρα. Η δημιουρ­γία κωδίκων δεο­ντο­λο­γίας στην εργασία και η ένταξη της σεξουα­λι­κής αγωγής στις σχο­λι­κές αίθου­σες είναι ίσως τα σημα­ντι­κό­τερα εξ αυτών. Τα άτομα που έχουν υποστεί κακο­ποί­ηση, πρέπει πρω­τί­στως να αισθαν­θούν ασφά­λεια για να μπο­ρέ­σουν να καταγ­γεί­λουν τα όσα πέρασαν ή περνούν και όπως φαί­νε­ται αυτή η ασφά­λεια δεν υπήρχε. Η έλευση του κινή­μα­τος ‘’me too’’ δημιούρ­γησε ένα κλίμα αλλη­λο­κα­τα­νό­η­σης και αλλη­λεγ­γύης μεταξύ των θυμάτων, δίνο­ντας το κίνητρο να ανα­δυ­θούν στην επι­φά­νεια με συλ­λο­γικό τρόπο περι­στα­τικά που προ­σβάλ­λουν την ανθρώ­πινη υπό­σταση και να τιμω­ρη­θούν οι θύτες είτε γνω­ρί­ζο­ντας τις ποι­νι­κές συνέ­πειες των πράξεων τους είτε την κοι­νω­νική απο­δο­κι­μα­σία.

Αναμ­φι­σβή­τητα ,λοιπόν, το κίνημα ‘’me too’’ συμ­βά­λει σημα­ντικά στην προ­σπά­θεια για μείωση των προ­α­να­φερ­θέ­ντων συμπε­ρι­φο­ρών, από μόνο του όμως δεν φτάνει. Σε μια εποχή που τα ποσοστά ενδο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας είναι υψηλά, ο σχο­λι­κός εκφο­βι­σμός και οι σεξουα­λι­κές παρε­νο­χλή­σεις πλη­θαί­νουν αυτό που χρεια­ζό­μα­στε είναι η ανα­θε­ώ­ρηση ορι­σμέ­νων αξιών και η έμφαση όχι μόνο στην μόρφωση αλλά και στην από­κτηση παι­δείας. Το πρό­βλημα πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί από τα θεμέλια, από το σχολείο και την οικο­γέ­νεια, θα χρεια­στούν χρόνια για να δούμε μια ουσιώδη αλλαγή και αυτή θα πρέπει να βασί­ζε­ται στον σεβασμό προς τα ανθρώ­πινα δικαιώ­ματα και στην ηθική καλ­λιέρ­γεια.

Ο Γιάννης Μπόζιος είναι προ­πτυ­χια­κός φοι­τη­τής του Τμή­μα­τος Πολι­τι­κής Επι­στή­μης και Δημό­σιας Διοί­κη­σης στο ΕΚΠΑ