Τόμσεν: Δεν βγαίνουν αριθμοί χωρίς κόψιμο συντάξεων και μέτρα 7-9 δισ. ευρώ

Με άρθρο-παρέμβαση ο Διευ­θυ­ντής Ευρω­παϊ­κού Τμή­μα­τος του ΔΝΤ ξεκα­θα­ρί­ζει τη θέση του Ταμείου και θέτει Ελλάδα και Ευρω­παϊ­ους μπροστά σε σκληρά διλ­λή­ματα. Το άρθρο που δημο­σιεύ­τηκε σε blog του ΔΝΤ και έχει τίτλο «Ελλάδα: Προς ένα Εφαρ­μό­σιμο Πρό­γραμμα» τονίζει ότι «η Ελλάδα και οι Ευρω­παίοι εταίροι της θα πρέπει να πάρουν δύσκο­λες πολι­τι­κές απο­φά­σεις στους επό­με­νους μήνες, ώστε να κατα­λή­ξουν σε ένα πρό­γραμμα που είναι βιώσιμο -ένα πρό­γραμμα με νούμερα που βγαί­νουν».

Φωτο­γρα­φί­ζει πρα­κτικά το αίτημα του ΔΝΤ για μείωση συντά­ξεων λέγο­ντας ότι:

* Το Ελλη­νικό ασφα­λι­στικό σύστημα παρα­μέ­νει σε οικο­νο­μικά απλη­σί­α­στα γεν­ναιό­δωρα επίπεδα.

* Δεν μπορεί όμως η Ελλάδα να προ­στα­τέ­ψει τους συντα­ξιού­χους κάνο­ντας περι­κο­πές αλλού ή αυξά­νο­ντας τους φορο­λο­γι­κούς συντε­λε­στές. Υπάρχει κάποιο περι­θώ­ριο για τα μέτρα αυτά, όμως είναι πολύ περιο­ρι­σμένο.

«Απαντά» μάλιστα στο ελλη­νικό επι­χεί­ρημα ότι δεν μπορούν να κοπούν οι συντά­ξεις που τώρα λόγω ανερ­γίας συντη­ρούν δεκάδες χιλιά­δες οικο­γέ­νειες γρά­φο­ντας «ότι η χρήση των συντά­ξεων με τον τρόπο αυτό δεν απο­τε­λεί βιώσιμη λύση. Αυτό που χρειά­ζε­ται -και που είναι κάτι που το ΔΝΤ υποστηρίζει- είναι ένα σύγ­χρονο κοι­νω­νικό δίχτυ ασφα­λείας που είναι μεσο­πρό­θε­σμα βιώσιμο».

Ο Πολ Τόμσεν ουσια­στικά συντάσ­σε­ται με το μήνυμα που έστειλε η Κρ. Λαγκάρντ ότι ότι τυχόν «εκπτώ­σεις» στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις θα πρέπει να «πλη­ρω­θούν» από τους ευρω­παϊ­ους μέσω χρέους. «Ο συν­δυα­σμός των μεταρ­ρυθ­μί­σεων συν την ελά­φρυνση του χρέους πρέπει να δίνουν σε εμάς και στη διεθνή κοι­νό­τητα εύλογες δια­σφα­λί­σεις ότι στο τέλος του επό­με­νου Ελλη­νι­κού προ­γράμ­μα­τος», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Προϊ­δε­ά­ζει για την ανάγκη να ληφθούν σκληρά μέτρα: «Για να πετύχει τον φιλό­δοξο μεσο­πρό­θε­σμο στόχο της για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3½ τοις εκατό του ΑΕΠ, η Ελλάδα θα πρέπει να πάρει μέτρα της τάξης περίπου του 4-5 τοις εκατό του ΑΕΠ (σ.σ. δηλαδή περίπου 7-9 δισ. ευρώ). Δεν μπο­ρούμε να δούμε πώς μπορεί να το πετύχει αυτό η Ελλάδα χωρίς σημα­ντι­κές εξοι­κο­νο­μή­σεις στις συντά­ξεις».

Σε ότι αφορά το χρέος για το οποίο θα πρέπει να λάβουν γεν­ναίες απο­φά­σεις (σ.σ. και ακόμα γεν­ναιό­τε­ρες αν υπάρ­ξουν «εκπτώ­σεις» στις μεταρ­ρυθ­μί­σεις και μειωθεί ο στόχος για το πλε­ό­να­σμα κάτω του 3,5% του ΑΕΠ) σημειώ­νει το «πολι­τικό ζήτημα». όπως λέει ευρω­παϊκά κράτη «είναι ανα­γκα­σμένα να έχουν παρό­μοια υψηλά πλε­ο­νά­σματα για να δια­τη­ρή­σουν τη βιω­σι­μό­τητα του χρέους τους, και κατά ένα άλλο μέρος γιατί ορι­σμέ­νες από τις χώρες που στην πραγ­μα­τι­κό­τητα θα κληθούν να πλη­ρώ­σουν την ελά­φρυνση του Ελλη­νι­κού χρέους είναι πιο φτωχές από την Ελλάδα και πλη­ρώ­νουν λιγό­τερο γεν­ναιό­δω­ρες συντά­ξεις στους δικούς τους λαούς».

Ανα­λυ­τικά το άρθρο του Πολ Τόμσεν:

Έχοντας τρα­βή­ξει την Ελλάδα με επι­τυ­χία από το χείλος του γκρεμού πέρυσι το καλο­καίρι, και ακό­λουθα αφού στα­θε­ρο­ποί­ησε την οικο­νο­μία, η Κυβέρ­νηση του Αλέξη Τσίπρα τώρα συζητά με τους Ευρω­παί­ους εταί­ρους της και με το ΔΝΤ ένα περιε­κτικό πολυ­ε­τές πρό­γραμμα που μπορεί να εξα­σφα­λί­σει μια διαρκή ανά­καμψη και να κατα­στή­σει βιώσιμο το χρέος. Ενώ οι συζη­τή­σεις συνε­χί­ζο­νται, υπήρξαν ορι­σμέ­νες παρα­νο­ή­σεις σχετικά με τις απόψεις και το ρόλο του ΔΝΤ την όλη δια­δι­κα­σία. Θεώρησα λοιπόν χρήσιμο να απο­σα­φη­νίσω τα θέματα αυτά.

Υπάρ­χουν ισχυ­ρι­σμοί ότι το ΔΝΤ έχει συν­δέ­σει τη συμ­με­τοχή του με δρα­κό­ντειες κοι­νω­νι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, ιδιαί­τερα στο ασφα­λι­στικό. Αυτό δεν αντα­να­κλά την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Σε τελική ανάλυση, τα νούμερα ενός προ­γράμ­μα­τος πρέπει να βγαί­νουν: ο συν­δυα­σμός των μεταρ­ρυθ­μί­σεων συν την ελά­φρυνση του χρέους πρέπει να δίνουν σε εμάς και στη διεθνή κοι­νό­τητα εύλογες δια­σφα­λί­σεις ότι στο τέλος του επό­με­νου Ελλη­νι­κού προ­γράμ­μα­τος, σχεδόν μετά από μια δεκα­ε­τία εξάρ­τη­σης από τη βοήθεια της Ευρώπης και του ΔΝΤ, η Ελλάδα θα μπο­ρέ­σει τελικά να σταθεί στα πόδια της. Αυτό προ­ϋ­πο­θέ­τει μια αντί­στροφη εξι­σορ­ρό­πηση της φιλο­δο­ξίας των μεταρ­ρυθ­μί­σεων και του ύψους της ελά­φρυν­σης του χρέους -μπορούμε σίγουρα να υπο­στη­ρί­ξουμε ένα πρό­γραμμα με λιγό­τερο φιλό­δο­ξες μεταρ­ρυθ­μί­σεις, όμως αυτό ανα­πό­φευ­κτα θα ενείχε μια μεγα­λύ­τερη ελά­φρυνση του χρέους.

Με αυτό κατά νου, όσες μεταρ­ρυθ­μί­σεις και να γίνουν, δεν θα μπο­ρέ­σουν να κατα­στή­σουν το Ελλη­νικό χρέος βιώσιμο χωρίς την ελά­φρυνση του, και από την άλλη μεριά, όσες ελα­φρύν­σεις του χρέους και να γίνουν δεν θα μπο­ρέ­σουν να κατα­στή­σουν βιώσιμο το Ελλη­νικό ασφα­λι­στικό σύστημα χωρίς ασφα­λι­στι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις. Πρέπει να γίνουν και τα δύο. Αναμ­φί­βολα, η Ελλάδα και οι Ευρω­παίοι εταίροι της θα πρέπει να πάρουν δύσκο­λες πολι­τι­κές απο­φά­σεις στους επό­με­νους μήνες, ώστε να κατα­λή­ξουν σε ένα πρό­γραμμα που είναι βιώσιμο -ένα πρό­γραμμα με νούμερα που βγαί­νουν.

Τέτοιες δύσκο­λες απο­φά­σεις δεν μπορούν να αντι­με­τω­πί­ζο­νται επι­δερ­μικά κάνο­ντας μη-ρεαλιστικές υπο­θέ­σεις. Αν και υπάρχει μεγάλο περι­θώ­ριο για την αύξηση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας με μεταρ­ρυθ­μί­σεις, η τελευ­ταία εξαετία έδειξε ότι το εύρος και ο ρυθμός των μεταρ­ρυθ­μί­σεων που μπορεί να απο­δε­χτεί η Ελλη­νική κοι­νω­νία δεν συνάδει με την πρώιμη βελ­τί­ωση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας και με τη βιώσιμη ανά­πτυξη. Ετσι λοιπόν, οι υπο­θέ­σεις ότι η Ελλάδα μπορεί απλά να ξεπε­ρά­σει το πρό­βλημα του χρέους της χωρίς την ελά­φρυνσή του -με μια γρήγορη μετά­βαση από τη χαμη­λό­τερη στην υψη­λό­τερη αύξηση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας μέσα στην Ευρωζώνη- δεν είναι αξιό­πι­στες. Ομοίως, η κατά πολύ περιο­ρι­σμένη επι­τυ­χία στην κατα­πο­λέ­μηση της περι­βό­η­της φορο­δια­φυ­γής στην Ελλάδα – για να πλη­ρώ­σουν οι ευκα­τά­στα­τοι το δίκαιο μερίδιό τους- σημαί­νει ότι οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις στο ασφα­λι­στικό δεν μπορούν να απο­φευ­χθούν κάνο­ντας απλά υπο­θέ­σεις ότι θα γίνουν υψη­λό­τε­ρες εισπρά­ξεις φόρων στο μέλλον.

Γιατί τόση μεγάλη επι­κέ­ντρωση στις ασφα­λι­στι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις; Παρά τις ασφα­λι­στι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις του 2010 και του 2012, το Ελλη­νικό ασφα­λι­στικό σύστημα παρα­μέ­νει σε οικονομικά- απλη­σί­α­στα και γεν­ναιό­δωρα επίπεδα. Για παρά­δειγμα, οι τυπικές συντά­ξεις σε ονο­μα­στι­κούς όρους Ευρώ, είναι σε γενικές γραμμές παρό­μοιες στην Ελλάδα και στη Γερ­μα­νία, αν και η Γερ­μα­νία -με μέτρο το μέσο μισθό- είναι δύο φορές πιο πλούσια από την Ελλάδα. Πρέπει επίσης να προ­σθέ­σουμε ότι οι Έλληνες εξα­κο­λου­θούν να συντα­ξιο­δο­τού­νται πολύ πιο νωρίς από τους Γερ­μα­νούς, και ότι οι Γερ­μα­νία είναι πιο απο­τε­λε­σμα­τική στην είσπραξη των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ότι ο Ελλη­νι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός χρειά­ζε­ται να μετα­φέ­ρει περίπου το 10% του ΑΕΠ για να καλύψει το μεγάλο κενό στο ασφα­λι­στικό σύστημα, σε σύγκριση με τον Ευρω­παϊκό μέσο όρο που είναι 2½ τοις εκατό. Σαφώς, αυτό δεν είναι βιώσιμο.

Δεν μπορεί όμως η Ελλάδα να προ­στα­τέ­ψει τους συντα­ξιού­χους κάνο­ντας περι­κο­πές αλλού ή αυξά­νο­ντας τους φορο­λο­γι­κούς συντε­λε­στές; Υπάρχει κάποιο περι­θώ­ριο για τα μέτρα αυτά, όμως είναι πολύ περιο­ρι­σμένο. Το μεγα­λύ­τερο μέρος των άλλων δαπανών έχει ήδη κοπεί δρα­στικά στην προ­σπά­θεια να προ­στα­τευ­τούν οι συντά­ξεις και οι κοι­νω­νι­κές παροχές, ενώ η δυστο­κία στη διεύ­ρυνση της βάσης και στη βελ­τί­ωση της συμ­μόρ­φω­σης έχει ήδη προ­κα­λέ­σει μεγάλη εξάρ­τηση από υψηλούς φορο­λο­γι­κούς συντε­λε­στές. Για να πετύχει τον φιλό­δοξο μεσο­πρό­θε­σμο στόχο της για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3½ τοις εκατό του ΑΕΠ, η Ελλάδα θα πρέπει να πάρει μέτρα της τάξης περίπου του 4-5 τοις εκατό του ΑΕΠ. Δεν μπο­ρούμε να δούμε πώς μπορεί να το πετύχει αυτό η Ελλάδα χωρίς σημα­ντι­κές εξοι­κο­νο­μή­σεις στις συντά­ξεις.

Βέβαια, οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις στο ασφα­λι­στικό θα είναι κοι­νω­νικά δύσκο­λες για τον Ελλη­νικό λαό, ο οποίος έχει αντι­με­τω­πί­σει σημα­ντι­κές δυσκο­λίες τα τελευ­ταία χρόνια. Στην πράξη, οι κοι­νω­νι­κές πιέσεις έχουν ήδη εξα­να­γκά­σει τόσο τις προη­γού­με­νες όσο και την τωρινή κυβέρ­νηση να κάνουν ανα­στρο­φές στην πορεία και, δυστυ­χώς, η Ελλάδα έχει απο­μα­κρυν­θεί περισ­σό­τερο από την επί­τευξη των μεσο­πρό­θε­σμων στόχων της συγκρι­τικά με τα μέσα του 2014, πριν από την εξά­λειψη ενός πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος που απο­δεί­χθηκε προ­σω­ρινό, από μια σημα­ντική δημο­σιο­νο­μική χαλά­ρωση. Από την άποψη αυτή, η Κυβέρ­νηση έχει δίκιο να επι­ση­μαί­νει ότι οι συντά­ξεις στην Ελλάδα έχουν μια ευρύ­τερη κοι­νω­νική λει­τουρ­γία. Όμως, η χρήση των συντά­ξεων με τον τρόπο αυτό δεν απο­τε­λεί βιώσιμη λύση. Αυτό που χρειά­ζε­ται -και που είναι κάτι που το ΔΝΤ υποστηρίζει- είναι ένα σύγ­χρονο κοι­νω­νικό δίχτυ ασφα­λείας που είναι μεσο­πρό­θε­σμα βιώσιμο.

Θα μπο­ρούσε ένας στόχος για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα πολύ χαμη­λό­τε­ρος από το 3½ τοις εκατό του ΑΕΠ να κάνει την απα­ραί­τητη ασφα­λι­στική μεταρ­ρύθ­μιση λιγό­τερο απαι­τη­τική; Αυτό εύλογα απο­τε­λεί ένα επίμαχο θέμα ανάμεσα στους Ευρω­παί­ους εταί­ρους της Ελλάδας, κατά ένα μέρος γιατί αρκετοί εταίροι είναι ανα­γκα­σμέ­νοι να έχουν παρό­μοια υψηλά πλε­ο­νά­σματα για να δια­τη­ρή­σουν τη βιω­σι­μό­τητα του χρέους τους, και κατά ένα άλλο μέρος γιατί ορι­σμέ­νες από τις χώρες που στην πραγ­μα­τι­κό­τητα θα κληθούν να πλη­ρώ­σουν την ελά­φρυνση του Ελλη­νι­κού χρέους είναι πιο φτωχές από την Ελλάδα και πλη­ρώ­νουν λιγό­τερο γεν­ναιό­δω­ρες συντά­ξεις στους δικούς τους λαούς.

Με την Ευρω­ζώνη να βρί­σκε­ται ακόμη μακριά από την επί­τευξη μιας πολι­τι­κής ένωσης, ένας συμ­βι­βα­σμός θα πρέπει να αντα­να­κλά αυτούς τους πολι­τι­κούς περιο­ρι­σμούς. Το ΔΝΤ είναι δια­τε­θει­μένο να εργα­στεί με το συν­δυα­σμό μεταρ­ρυθ­μί­σεων και ελά­φρυν­σης του χρέους που μπορεί να συμ­φω­νη­θεί μεταξύ της Ελλάδας και των Ευρω­παίων εταίρων της. Όμως, και πάλι τα νούμερα πρέπει να βγαί­νουν.

Το ΔΝΤ δεν θέλει να εφαρ­μό­σει η Ελλάδα μια δρα­κό­ντεια δημο­σιο­νο­μική προ­σαρ­μογή σε μια οικο­νο­μία που ήδη βρί­σκε­ται σε σοβαρή ύφεση. Στην πράξη έχουμε επα­νει­λημ­μένα υπο­στη­ρί­ξει μια πορεία δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής που στη­ρί­ζει περισ­σό­τερο μια πιο βρα­χυ­πρό­θε­σμη ανά­καμψη η οποία μεσο­πρό­θε­σμα είναι πιο ρεα­λι­στική. Ακόμη δεν έχουμε δει ένα αξιό­πι­στο σχέδιο για τον τρόπο που η Ελλάδα θα πετύχει τον πολύ φιλό­δοξο μεσο­πρό­θε­σμο στόχο του πλε­ο­νά­σμα­τος, που είναι το κλειδί στα τα σχέδια της Κυβέρ­νη­σης για την απο­κα­τά­σταση της βιω­σι­μό­τη­τας του χρέους.

Αυτή η έμφαση στην αξιο­πι­στία έχει καίρια σημασία για τη δημιουρ­γία εμπι­στο­σύ­νης στους επεν­δυ­τές, που είναι ζωτική για την ανα­ζω­ο­γό­νηση της Ελλάδας. Ένα σχέδιο που είναι βασι­σμένο σε υπερ­βο­λικά αισιό­δο­ξες παρα­δο­χές σύντομα θα προ­κα­λέ­σει την επα­νεμ­φά­νιση φόβων για την έξοδο της Ελλάδας από την Ευρω­ζώνη και θα κατα­πνί­ξει το επεν­δυ­τικό κλίμα.

Ο απώ­τε­ρος στόχος της συνερ­γα­σίας του ΔΝΤ με την Ελλάδα είναι να βοη­θή­σει τη χώρα να ξανα­μπεί στο δρόμο της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, που θα ωφε­λή­σει τον Ελλη­νικό λαό. Το ΔΝΤ θα υπο­στη­ρί­ξει τις Ελλη­νι­κές Αρχές και τους Ευρω­παί­ους εταί­ρους τους στην κατάρ­τιση ενός προ­γράμ­μα­τος μεταρ­ρυθ­μί­σεων και ελά­φρυν­σης του χρέους στο οποίο τα νούμερα θα βγαί­νουν. Υπάρ­χουν δύσκο­λες επι­λο­γές που πρέπει να γίνουν, όμως είναι σημα­ντικό να γίνουν για να μην χαθούν οι προ­σπά­θειες που έκανε η Ελλάδα τα τελευ­ταία έξι χρόνια.

euro2day.gr