Πρώτο κουδούνι στο Καστελλόριζο – Η ζωή στο νησί είναι μια διαρκής πρόκληση

Στο κτίριο της Σαντρά­πειας Σχολής, από νωρίς το πρωί της Τετάρ­της, άρχισε να μαζεύ­ε­ται κόσμος.

Η Κυριακή Ντάφλου, μητέρα πέντε παιδιών κaι έγκυος με δίδυμα, έφτασε για να λάβει μέρος στον σχολικό αγιασμό του σχο­λείου στο Καστελ­λό­ριζο – ο μεγάλος της γιος είναι στη Β’ Γυμνα­σίου, ενώ δύο ακόμα από τα παιδιά της είναι στο δημο­τικό και στο προ­νή­πιο αντί­στοιχα.

Φέτος συμπλη­ρώ­νει 10 χρόνια ζωής στο ακρι­τικό νησί και δεν παύει να ακτι­νο­βο­λεί αισιο­δο­ξία. «Ζούμε στον παρά­δεισο, αλλά σίγουρα έχουμε και προ­βλή­ματα», λέει στην «Κ» στη διάρ­κεια τηλε­φω­νι­κής επι­κοι­νω­νίας.

Μαζί με όσους υπη­ρε­τούν στον Ελλη­νικό Στρατό, οι μόνιμοι κάτοι­κοι του Καστελ­λό­ρι­ζου κυμαί­νο­νται γύρω στους 600-700. Στο σχολείο φοιτούν 20 μαθητές στο Γυμνάσιο-Λύκειο και 25 στο Δημο­τικό. Υπάρ­χουν και 10 παι­δά­κια στο Νηπια­γω­γείο. Οι εκπαι­δευ­τι­κοί είναι 11, κυρίως ανα­πλη­ρω­τές.

Συνήθως η κάθε σχολική χρονιά αρχίζει με ελλεί­ψεις, που δεν είναι βέβαιο ότι θα καλυ­φθούν. Εχουν μάθει να κάνουν υπομονή, βρί­σκουν λύσεις μέσω της τηλεκ­παί­δευ­σης, αλλά νιώθουν ότι δίνουν μία άνιση μάχη.

Τώρα τους λείπει ένας φιλό­λο­γος, ένας καθη­γη­τής πλη­ρο­φο­ρι­κής, ένας θεο­λό­γος κι ένας καθη­γη­τής αγγλι­κών. Οι καθη­γη­τές των γαλ­λι­κών είναι ωρο­μί­σθιοι, όποτε οι γονείς των μαθητών δεν πιστεύ­ουν ότι θα έχουν φέτος.

«Δίνουμε μία άνιση μάχη»

Η βιο­λό­γος Μπέτυ Μούζακ, διευ­θύ­ντρια του Γυμνασίου-Λυκείου στο Καστελ­λό­ριζο, ζει στο ακρι­τικό νησί από το 2006, έχοντας αφιε­ρώ­σει τη ζωή της στην εκπαί­δευση των μαθητών σε συν­θή­κες δύσκο­λες και ιδιαί­τε­ρες.

Με κατα­γωγή από το Καστελ­λό­ριζο από τη μεριά της μητέρας της και από την Αρκαδία από την πλευρά του πατέρα της, η ίδια μεγά­λωσε στην Αθήνα, αλλά η αγάπη της για τον τόπο των προ­γό­νων της την οδήγησε να επι­στρέ­ψει για να στη­ρί­ξει την εκπαι­δευ­τική κοι­νό­τητα του νησιού.

Μιλώ­ντας στην «Κ», εξηγεί ότι η στε­λέ­χωση του σχο­λείου είναι το πάγιο πρό­βλημα καθώς κάθε χρόνο περι­μέ­νουν με αγωνία τον ερχομό νέων εκπαι­δευ­τι­κών, αλλά συχνά αυτοί δεν φτάνουν ποτέ ή φεύγουν γρήγορα. Με εξαί­ρεση δύο χρονιές, οι περισ­σό­τε­ροι καθη­γη­τές είναι ανα­πλη­ρω­τές, κάτι που δυσκο­λεύει την εκπαι­δευ­τική δια­δι­κα­σία, ειδικά για μαθητές που προ­ε­τοι­μά­ζο­νται για πανελ­λή­νιες εξε­τά­σεις.

Εκτιμά ότι κατά την περίοδο της παν­δη­μίας, τα δια­δι­κτυακά μαθή­ματα έδειξαν ότι η διά ζώσης εκπαί­δευση είναι ανα­ντι­κα­τά­στατη, ειδικά σε μικρά σχολεία όπως αυτό του Καστελ­λό­ρι­ζου.

«Πώς θα σηκώ­σεις το παιδί στον πίνακα; Πώς θα έχεις πραγ­μα­τική επαφή πρόσωπο με πρόσωπο;» ανα­ρω­τιέ­ται, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η επαφή και η άμεση αλλη­λε­πί­δραση είναι κρί­σι­μες, ειδικά όταν τα παιδιά δεν έχουν πολλές εναλ­λα­κτι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες.

Οι τάξεις είναι μικρές κι αυτό δημιουρ­γεί προ­βλή­ματα: Τα παιδιά δεν έχουν τη δυνα­τό­τητα να εμπλα­κούν σε project ή να συνα­γω­νι­στούν μεταξύ τους.

«Παρά τις προ­κλή­σεις, το σχολείο δια­θέ­τει εξαι­ρε­τι­κούς εκπαι­δευ­τι­κούς, οι οποίοι αξιο­ποιούν νέες τεχνο­λο­γίες και δια­δρα­στι­κούς πίνακες, όμως ο εξο­πλι­σμός είναι παλιός και χρειά­ζε­ται ανα­βάθ­μιση», λέει η κ. Μούζακ, συμπλη­ρώ­νο­ντας: «Τα εργα­στή­ρια φυσικών επι­στη­μών και οι υπο­λο­γι­στές είναι ξεπε­ρα­σμέ­νοι, και ενώ υπάρ­χουν πολλοί, δεν λει­τουρ­γούν όπως θα έπρεπε».

Ενας από τους λόγους που έχουν πρό­βλημα στη στε­λέ­χωση του σχο­λείου είναι το υψηλό κόστος ζωής. «Τα πάντα είναι ακριβά εδώ» τονίζει, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι αυτό επι­δει­νώ­θηκε με την άρση του μειω­μέ­νου ΦΠΑ.

Τα καθη­με­ρινά έξοδα, ακόμα και για τα πιο βασικά είδη, είναι αυξη­μένα λόγω των μετα­φο­ρι­κών, καθι­στώ­ντας δύσκολη τη δια­βί­ωση τόσο για τους μόνι­μους κατοί­κους όσο και για τους εκπαι­δευ­τι­κούς που έρχο­νται από άλλες περιο­χές.

Η στέγαση απο­τε­λεί μία από τις μεγα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις. Οι περισ­σό­τε­ροι εκπαι­δευ­τι­κοί που έρχο­νται δυσκο­λεύ­ο­νται να βρουν σπίτι, καθώς η ανά­πτυξη του του­ρι­σμού τα τελευ­ταία χρόνια έχει δεσμεύ­σει τα λίγα ελεύ­θερα κατα­λύ­ματα. «Ο δήμος πρέπει να φτιάξει σπίτια μόνο για τους εκπαι­δευ­τι­κούς», προ­τεί­νει, επι­ση­μαί­νο­ντας την ανάγκη για περισ­σό­τερα κίνητρα για τους δασκά­λους και τους καθη­γη­τές που επι­λέ­γουν να υπη­ρε­τή­σουν σε ακρι­τικά νησιά.

Η κοι­νω­νική ζωή στο Καστελ­λό­ριζο είναι επίσης περιο­ρι­σμένη και τα παιδιά έχουν ελά­χι­στες επι­λο­γές για δρα­στη­ριό­τη­τες και φιλίες. Το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος έχει υπο­στη­ρί­ξει ένα πρό­γραμμα αθλη­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των για τον χειμώνα, ενώ κάθε 15 μέρες έρχεται μου­σι­κός από την Αθήνα, χάρη στη χορηγία μιας τρά­πε­ζας.

«Δεν είναι εύκολο να βρεις κολλητό φίλο εδώ», λέει η κ. Μούζακ, μητέρα και η ίδια ενός 14χρονου αγοριού, ο οποίος φοιτά στη Γ’ Γυμνα­σίου και –όπως λέει– είναι άριστος μαθητής. Παρά το γεγονός ότι μεγα­λώ­νει όμορφα και ξέγνοια­στα στο νησί, η έλλειψη αντα­γω­νι­σμού τον προ­βλη­μα­τί­ζει.

«Σκέ­φτε­ται να φύγει στις τελευ­ταίες τάξεις του λυκείου, να συνε­χί­σει στην Αθήνα», σημειώ­νει.

Πολλά παιδιά του Καστελ­λό­ρι­ζου φεύγουν για να κάνουν τις τελευ­ταίες τάξεις του λυκείου, κυρίως στη Ρόδο.

«Νιώθω ότι κάνω καλο­και­ρι­νές δια­κο­πές όλο τον χρόνο»

Η Κυριακή Ντάφλου ζει τα τελευ­ταία 10 χρόνια στο Καστελ­λό­ριζο με τον σύζυγό της, ο οποίος είναι από εκεί, ενώ η ίδια κατά­γε­ται από το Κορωπί της Αττικής.

Έχουν πέντε παιδιά και περι­μέ­νουν δίδυμα.

Εκτιμά ότι η ζωή στο Καστελ­λό­ριζο είναι πιο απλή και εύκολη, αλλά με τις δικές της δυσκο­λίες, ειδικά όσον αφορά την εκπαί­δευση των παιδιών.

Θεωρεί ότι η Β’ Γυμνα­σίου, όπου φοιτά ο μεγάλος γιος της, θα είναι πιο δύσκολη, γεγονός που κάνει τη σχολική χρονιά πιο απαι­τη­τική. Παρόλο που ο 14χρονος Αμφι­λό­χιος είναι καλός μαθητής και πέρυσι έβγαλε 18, ανα­γνω­ρί­ζει τις προ­κλή­σεις του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος στο νησί, καθώς η απουσία φρο­ντι­στη­ρίων απο­τε­λεί σημα­ντικό εμπόδιο.

Φέτος, τα παιδιά θα συμ­με­τά­σχουν σε δια­δι­κτυακή ενι­σχυ­τική διδα­σκα­λία μετά το σχολείο για τα μαθη­μα­τικά και τα φιλο­λο­γικά μαθή­ματα, μια πρω­το­βου­λία που ελπίζει να καλύψει κάποιες από τις ανάγκες τους.

Πέρυσι, στο γυμνά­σιο η πρώτη τάξη είχε μόνο τρία παιδιά, γεγονός που –όπως παρα­τη­ρεί– περιό­ριζε τον αντα­γω­νι­σμό, ενώ κάθε χρόνο οι δάσκα­λοι και οι καθη­γη­τές αλλά­ζουν, χωρίς να προ­λα­βαί­νουν να προ­σαρ­μο­στούν πλήρως στο νησί.

«Το βλέπουν σαν δια­κο­πές», παρα­τη­ρεί, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι οι εκπαι­δευ­τι­κοί δεν δίνουν πάντα την απα­ραί­τητη βάση. «Στο δημο­τικό, όλα τα παιδιά είναι αγόρια και η δασκάλα, αν και νέα και αυστηρή, κατά­φερε να βγάλει τη χρονιά επι­τυ­χώς, θέτο­ντας όρια στα παιδιά», τόνισε.

Παρά τις προ­κλή­σεις, η κ. Ντάφλου βλέπει το μέλλον με αισιο­δο­ξία και αφήνει τα παιδιά της ελεύ­θερα να ακο­λου­θή­σουν τα όνειρά τους. «Δεν θέλω το σχολείο να τους κάνει κακό, να τους περιο­ρί­σει», λέει, ενώ φρο­ντί­ζει να τους δώσει τη δυνα­τό­τητα επι­λο­γής στη ζωή τους.

Η κοι­νω­νική ζωή στο Καστελ­λό­ριζο είναι περιο­ρι­σμένη, και ο μιμη­τι­σμός με την πόλη είναι εμφανής, ειδικά μεταξύ των παιδιών, τα οποία δαπα­νούν άφθονο χρόνο με τα κινητά τους τηλέ­φωνα.

Η Κυριακή και ο σύζυγός της έχουν ένα μελισ­σο­κο­μείο. Παράλ­ληλα, η ίδια είναι πρό­ε­δρος του Λυκείου Ελλη­νί­δων Καστελ­λό­ρι­ζου, προ­σπα­θώ­ντας να ανα­δεί­ξει την πλούσια πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά του νησιού.

Με παρα­δο­σια­κούς χορούς, ραπτική, μελισ­σο­κο­μία και θεα­τρικά εργα­στή­ρια, το Λύκειο Ελλη­νί­δων συμ­βάλ­λει στη δια­τή­ρηση των παρα­δό­σεων που συχνά παρα­μέ­νουν «θαμ­μέ­νες» στο νησί.

Παρά τις δυσκο­λίες, η Κυριακή Ντάφλου συνε­χί­ζει να στη­ρί­ζει την οικο­γέ­νειά της και να εργά­ζε­ται για την ανα­ζω­ο­γό­νηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς του Καστελ­λό­ρι­ζου, ζώντας σε ένα περι­βάλ­λον όπου ο χρόνος κυλά με έναν δια­φο­ρε­τικό, πιο αργό ρυθμό, σε σύγκριση με τη ζωή στην πόλη.

Νιώθω ότι κάνω καλο­και­ρι­νές δια­κο­πές όλο τον χρόνο, εξο­μο­λο­γεί­ται, σημειώ­νο­ντας ότι το Καστελ­λό­ριζο προ­σφέ­ρει μια ζωή δια­φο­ρε­τική, γεμάτη με προ­κλή­σεις αλλά και όμορφες στιγμές.

Ο άνθρω­πος των Γρίφων και το Φεστι­βάλ του Καστελ­λό­ρι­ζου

Ο Παντα­ζής Χούλης είναι μια ιδιαί­τερη προ­σω­πι­κό­τητα που άφησε πίσω του μια λαμπρή ακα­δη­μαϊκή πορεία στην Αυστρα­λία για να ζήσει στο Καστελ­λό­ριζο. Εχει κατα­σκευά­σει επι­τρα­πέ­ζια παι­χνί­δια με γρίφους και έχει ιδρύσει το πρώτο Μουσείο Γρίφων στο νησί.

Ετοι­μά­ζε­ται εντα­τικά για το Φεστι­βάλ Γρίφων Καστελ­λο­ρί­ζου (11-13 Οκτω­βρίου), γεγονός που δεν του επέ­τρεψε να παρευ­ρε­θεί στον σχολικό αγιασμό.

Ο κ. Χούλης κάνει εθε­λο­ντικά «εργα­στή­ρια γρίφων» στους μαθητές, συνήθως τις Κυρια­κές. Στη μεγάλη αίθουσα του σχο­λείου φέρνει πρω­τό­τυ­πους γρίφους και αντι­κεί­μενα. Εκεί πρω­το­δο­κί­μασε το «Δωδέ­κα­θλο», με «εξαι­ρε­τική επι­τυ­χία» όπως τονίζει.

Συγκρί­νο­ντας την κατά­σταση στο Καστελ­λό­ριζο με τη δεκα­ε­τία του ’70, όπου έζησε και πήγε ο ίδιος σχολείο, παρα­τη­ρεί ότι τότε υπήρχε μία δασκάλα για ελά­χι­στους μαθητές, όπως ο ίδιος. Υπήρξε, μάλιστα, στιγμή που οι μόνιμοι κάτοι­κοι δεν υπε­ρέ­βαι­ναν τους 78.

Τώρα, ναι μεν έχει αυξηθεί ο αριθμός των μαθητών, αλλά παρα­τη­ρεί ότι η πολυ­ποί­κιλη ηλι­κιακή σύνθεσή τους καθιστά την κατά­σταση δύσκολη για τους δασκά­λους, οι οποίοι χρειά­ζο­νται εξει­δι­κευ­μένη προ­ε­τοι­μα­σία.

Ο ίδιος απο­λαμ­βά­νει τη ζωή στο Καστελ­λό­ριζο, όμως η έλλειψη ιατρι­κού προ­σω­πι­κού (μόνο ένας γιατρός αντί για τρεις) και η αύξηση του κόστους δια­μο­νής λόγω του του­ρι­σμού επι­δει­νώ­νουν την κατά­σταση.

Λουκάς Βελι­δά­κης Πηγή: Kathimerini.gr