Πρώτο κουδούνι στο Καστελλόριζο – Η ζωή στο νησί είναι μια διαρκής πρόκληση

Στο κτί­ριο της Σα­ντρά­πειας Σχο­λής, από νωρίς το πρωί της Τε­τάρ­της, άρ­χι­σε να μα­ζεύ­ε­ται κό­σμος.

Η Κυ­ρια­κή Ντά­φλου, μη­τέ­ρα πέντε παι­διών κaι έγκυος με δί­δυ­μα, έφτα­σε για να λάβει μέρος στον σχο­λι­κό αγια­σμό του σχο­λεί­ου στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο – ο με­γά­λος της γιος είναι στη Β’ Γυ­μνα­σί­ου, ενώ δύο ακόμα από τα παι­διά της είναι στο δη­μο­τι­κό και στο προ­νή­πιο αντί­στοι­χα.

Φέτος συ­μπλη­ρώ­νει 10 χρό­νια ζωής στο ακρι­τι­κό νησί και δεν παύει να ακτι­νο­βο­λεί αι­σιο­δο­ξία. «Ζούμε στον πα­ρά­δει­σο, αλλά σί­γου­ρα έχου­με και προ­βλή­μα­τα», λέει στην «Κ» στη διάρ­κεια τη­λε­φω­νι­κής επι­κοι­νω­νί­ας.

Μαζί με όσους υπη­ρε­τούν στον Ελ­λη­νι­κό Στρα­τό, οι μό­νι­μοι κά­τοι­κοι του Κα­στελ­λό­ρι­ζου κυ­μαί­νο­νται γύρω στους 600-700. Στο σχο­λείο φοι­τούν 20 μα­θη­τές στο Γυ­μνά­σιο-Λύ­κειο και 25 στο Δη­μο­τι­κό. Υπάρ­χουν και 10 παι­δά­κια στο Νη­πια­γω­γείο. Οι εκ­παι­δευ­τι­κοί είναι 11, κυ­ρί­ως ανα­πλη­ρω­τές.

Συ­νή­θως η κάθε σχο­λι­κή χρο­νιά αρ­χί­ζει με ελ­λεί­ψεις, που δεν είναι βέ­βαιο ότι θα κα­λυ­φθούν. Εχουν μάθει να κά­νουν υπο­μο­νή, βρί­σκουν λύ­σεις μέσω της τη­λεκ­παί­δευ­σης, αλλά νιώ­θουν ότι δί­νουν μία άνιση μάχη.

Τώρα τους λεί­πει ένας φι­λό­λο­γος, ένας κα­θη­γη­τής πλη­ρο­φο­ρι­κής, ένας θε­ο­λό­γος κι ένας κα­θη­γη­τής αγ­γλι­κών. Οι κα­θη­γη­τές των γαλ­λι­κών είναι ωρο­μί­σθιοι, όποτε οι γο­νείς των μα­θη­τών δεν πι­στεύ­ουν ότι θα έχουν φέτος.

«Δί­νου­με μία άνιση μάχη»

Η βιο­λό­γος Μπέτυ Μού­ζακ, διευ­θύ­ντρια του Γυ­μνα­σί­ου-Λυ­κεί­ου στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο, ζει στο ακρι­τι­κό νησί από το 2006, έχο­ντας αφιε­ρώ­σει τη ζωή της στην εκ­παί­δευ­ση των μα­θη­τών σε συν­θή­κες δύ­σκο­λες και ιδιαί­τε­ρες.

Με κα­τα­γω­γή από το Κα­στελ­λό­ρι­ζο από τη μεριά της μη­τέ­ρας της και από την Αρ­κα­δία από την πλευ­ρά του πα­τέ­ρα της, η ίδια με­γά­λω­σε στην Αθήνα, αλλά η αγάπη της για τον τόπο των προ­γό­νων της την οδή­γη­σε να επι­στρέ­ψει για να στη­ρί­ξει την εκ­παι­δευ­τι­κή κοι­νό­τη­τα του νη­σιού.

Μι­λώ­ντας στην «Κ», εξη­γεί ότι η στε­λέ­χω­ση του σχο­λεί­ου είναι το πάγιο πρό­βλη­μα καθώς κάθε χρόνο πε­ρι­μέ­νουν με αγω­νία τον ερ­χο­μό νέων εκ­παι­δευ­τι­κών, αλλά συχνά αυτοί δεν φτά­νουν ποτέ ή φεύ­γουν γρή­γο­ρα. Με εξαί­ρε­ση δύο χρο­νιές, οι πε­ρισ­σό­τε­ροι κα­θη­γη­τές είναι ανα­πλη­ρω­τές, κάτι που δυ­σκο­λεύ­ει την εκ­παι­δευ­τι­κή δια­δι­κα­σία, ει­δι­κά για μα­θη­τές που προ­ε­τοι­μά­ζο­νται για πα­νελ­λή­νιες εξε­τά­σεις.

Εκτι­μά ότι κατά την πε­ρί­ο­δο της παν­δη­μί­ας, τα δια­δι­κτυα­κά μα­θή­μα­τα έδει­ξαν ότι η διά ζώσης εκ­παί­δευ­ση είναι ανα­ντι­κα­τά­στα­τη, ει­δι­κά σε μικρά σχο­λεία όπως αυτό του Κα­στελ­λό­ρι­ζου.

«Πώς θα ση­κώ­σεις το παιδί στον πί­να­κα; Πώς θα έχεις πραγ­μα­τι­κή επαφή πρό­σω­πο με πρό­σω­πο;» ανα­ρω­τιέ­ται, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η επαφή και η άμεση αλ­λη­λε­πί­δρα­ση είναι κρί­σι­μες, ει­δι­κά όταν τα παι­διά δεν έχουν πολ­λές εναλ­λα­κτι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες.

Οι τά­ξεις είναι μι­κρές κι αυτό δη­μιουρ­γεί προ­βλή­μα­τα: Τα παι­διά δεν έχουν τη δυ­να­τό­τη­τα να εμπλα­κούν σε project ή να συ­να­γω­νι­στούν με­τα­ξύ τους.

«Παρά τις προ­κλή­σεις, το σχο­λείο δια­θέ­τει εξαι­ρε­τι­κούς εκ­παι­δευ­τι­κούς, οι οποί­οι αξιο­ποιούν νέες τε­χνο­λο­γί­ες και δια­δρα­στι­κούς πί­να­κες, όμως ο εξο­πλι­σμός είναι πα­λιός και χρειά­ζε­ται ανα­βάθ­μι­ση», λέει η κ. Μού­ζακ, συ­μπλη­ρώ­νο­ντας: «Τα ερ­γα­στή­ρια φυ­σι­κών επι­στη­μών και οι υπο­λο­γι­στές είναι ξε­πε­ρα­σμέ­νοι, και ενώ υπάρ­χουν πολ­λοί, δεν λει­τουρ­γούν όπως θα έπρε­πε».

Ενας από τους λό­γους που έχουν πρό­βλη­μα στη στε­λέ­χω­ση του σχο­λεί­ου είναι το υψηλό κό­στος ζωής. «Τα πάντα είναι ακρι­βά εδώ» το­νί­ζει, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι αυτό επι­δει­νώ­θη­κε με την άρση του μειω­μέ­νου ΦΠΑ.

Τα κα­θη­με­ρι­νά έξοδα, ακόμα και για τα πιο βα­σι­κά είδη, είναι αυ­ξη­μέ­να λόγω των με­τα­φο­ρι­κών, κα­θι­στώ­ντας δύ­σκο­λη τη δια­βί­ω­ση τόσο για τους μό­νι­μους κα­τοί­κους όσο και για τους εκ­παι­δευ­τι­κούς που έρ­χο­νται από άλλες πε­ριο­χές.

Η στέ­γα­ση απο­τε­λεί μία από τις με­γα­λύ­τε­ρες προ­κλή­σεις. Οι πε­ρισ­σό­τε­ροι εκ­παι­δευ­τι­κοί που έρ­χο­νται δυ­σκο­λεύ­ο­νται να βρουν σπίτι, καθώς η ανά­πτυ­ξη του του­ρι­σμού τα τε­λευ­ταία χρό­νια έχει δε­σμεύ­σει τα λίγα ελεύ­θε­ρα κα­τα­λύ­μα­τα. «Ο δήμος πρέ­πει να φτιά­ξει σπί­τια μόνο για τους εκ­παι­δευ­τι­κούς», προ­τεί­νει, επι­ση­μαί­νο­ντας την ανά­γκη για πε­ρισ­σό­τε­ρα κί­νη­τρα για τους δα­σκά­λους και τους κα­θη­γη­τές που επι­λέ­γουν να υπη­ρε­τή­σουν σε ακρι­τι­κά νησιά.

Η κοι­νω­νι­κή ζωή στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο είναι επί­σης πε­ριο­ρι­σμέ­νη και τα παι­διά έχουν ελά­χι­στες επι­λο­γές για δρα­στη­ριό­τη­τες και φι­λί­ες. Το Ιδρυ­μα Σταύ­ρος Νιάρ­χος έχει υπο­στη­ρί­ξει ένα πρό­γραμ­μα αθλη­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των για τον χει­μώ­να, ενώ κάθε 15 μέρες έρ­χε­ται μου­σι­κός από την Αθήνα, χάρη στη χο­ρη­γία μιας τρά­πε­ζας.

«Δεν είναι εύ­κο­λο να βρεις κολ­λη­τό φίλο εδώ», λέει η κ. Μού­ζακ, μη­τέ­ρα και η ίδια ενός 14χρο­νου αγο­ριού, ο οποί­ος φοιτά στη Γ’ Γυ­μνα­σί­ου και –όπως λέει– είναι άρι­στος μα­θη­τής. Παρά το γε­γο­νός ότι με­γα­λώ­νει όμορ­φα και ξέ­γνοια­στα στο νησί, η έλ­λει­ψη αντα­γω­νι­σμού τον προ­βλη­μα­τί­ζει.

«Σκέ­φτε­ται να φύγει στις τε­λευ­ταί­ες τά­ξεις του λυ­κεί­ου, να συ­νε­χί­σει στην Αθήνα», ση­μειώ­νει.

Πολλά παι­διά του Κα­στελ­λό­ρι­ζου φεύ­γουν για να κά­νουν τις τε­λευ­ταί­ες τά­ξεις του λυ­κεί­ου, κυ­ρί­ως στη Ρόδο.

«Νιώθω ότι κάνω κα­λο­και­ρι­νές δια­κο­πές όλο τον χρόνο»

Η Κυ­ρια­κή Ντά­φλου ζει τα τε­λευ­ταία 10 χρό­νια στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο με τον σύ­ζυ­γό της, ο οποί­ος είναι από εκεί, ενώ η ίδια κα­τά­γε­ται από το Κο­ρω­πί της Ατ­τι­κής.

Έχουν πέντε παι­διά και πε­ρι­μέ­νουν δί­δυ­μα.

Εκτι­μά ότι η ζωή στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο είναι πιο απλή και εύ­κο­λη, αλλά με τις δικές της δυ­σκο­λί­ες, ει­δι­κά όσον αφορά την εκ­παί­δευ­ση των παι­διών.

Θε­ω­ρεί ότι η Β’ Γυ­μνα­σί­ου, όπου φοιτά ο με­γά­λος γιος της, θα είναι πιο δύ­σκο­λη, γε­γο­νός που κάνει τη σχο­λι­κή χρο­νιά πιο απαι­τη­τι­κή. Πα­ρό­λο που ο 14χρο­νος Αμ­φι­λό­χιος είναι καλός μα­θη­τής και πέ­ρυ­σι έβγα­λε 18, ανα­γνω­ρί­ζει τις προ­κλή­σεις του εκ­παι­δευ­τι­κού συ­στή­μα­τος στο νησί, καθώς η απου­σία φρο­ντι­στη­ρί­ων απο­τε­λεί ση­μα­ντι­κό εμπό­διο.

Φέτος, τα παι­διά θα συμ­με­τά­σχουν σε δια­δι­κτυα­κή ενι­σχυ­τι­κή δι­δα­σκα­λία μετά το σχο­λείο για τα μα­θη­μα­τι­κά και τα φι­λο­λο­γι­κά μα­θή­μα­τα, μια πρω­το­βου­λία που ελ­πί­ζει να κα­λύ­ψει κά­ποιες από τις ανά­γκες τους.

Πέ­ρυ­σι, στο γυ­μνά­σιο η πρώτη τάξη είχε μόνο τρία παι­διά, γε­γο­νός που –όπως πα­ρα­τη­ρεί– πε­ριό­ρι­ζε τον αντα­γω­νι­σμό, ενώ κάθε χρόνο οι δά­σκα­λοι και οι κα­θη­γη­τές αλ­λά­ζουν, χωρίς να προ­λα­βαί­νουν να προ­σαρ­μο­στούν πλή­ρως στο νησί.

«Το βλέ­πουν σαν δια­κο­πές», πα­ρα­τη­ρεί, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι οι εκ­παι­δευ­τι­κοί δεν δί­νουν πάντα την απα­ραί­τη­τη βάση. «Στο δη­μο­τι­κό, όλα τα παι­διά είναι αγό­ρια και η δα­σκά­λα, αν και νέα και αυ­στη­ρή, κα­τά­φε­ρε να βγά­λει τη χρο­νιά επι­τυ­χώς, θέ­το­ντας όρια στα παι­διά», τό­νι­σε.

Παρά τις προ­κλή­σεις, η κ. Ντά­φλου βλέ­πει το μέλ­λον με αι­σιο­δο­ξία και αφή­νει τα παι­διά της ελεύ­θε­ρα να ακο­λου­θή­σουν τα όνει­ρά τους. «Δεν θέλω το σχο­λείο να τους κάνει κακό, να τους πε­ριο­ρί­σει», λέει, ενώ φρο­ντί­ζει να τους δώσει τη δυ­να­τό­τη­τα επι­λο­γής στη ζωή τους.

Η κοι­νω­νι­κή ζωή στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νη, και ο μι­μη­τι­σμός με την πόλη είναι εμ­φα­νής, ει­δι­κά με­τα­ξύ των παι­διών, τα οποία δα­πα­νούν άφθο­νο χρόνο με τα κι­νη­τά τους τη­λέ­φω­να.

Η Κυ­ρια­κή και ο σύ­ζυ­γός της έχουν ένα με­λισ­σο­κο­μείο. Πα­ράλ­λη­λα, η ίδια είναι πρό­ε­δρος του Λυ­κεί­ου Ελ­λη­νί­δων Κα­στελ­λό­ρι­ζου, προ­σπα­θώ­ντας να ανα­δεί­ξει την πλού­σια πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά του νη­σιού.

Με πα­ρα­δο­σια­κούς χο­ρούς, ρα­πτι­κή, με­λισ­σο­κο­μία και θε­α­τρι­κά ερ­γα­στή­ρια, το Λύ­κειο Ελ­λη­νί­δων συμ­βάλ­λει στη δια­τή­ρη­ση των πα­ρα­δό­σε­ων που συχνά πα­ρα­μέ­νουν «θαμ­μέ­νες» στο νησί.

Παρά τις δυ­σκο­λί­ες, η Κυ­ρια­κή Ντά­φλου συ­νε­χί­ζει να στη­ρί­ζει την οι­κο­γέ­νειά της και να ερ­γά­ζε­ται για την ανα­ζω­ο­γό­νη­ση της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς του Κα­στελ­λό­ρι­ζου, ζώ­ντας σε ένα πε­ρι­βάλ­λον όπου ο χρό­νος κυλά με έναν δια­φο­ρε­τι­κό, πιο αργό ρυθμό, σε σύ­γκρι­ση με τη ζωή στην πόλη.

Νιώθω ότι κάνω κα­λο­και­ρι­νές δια­κο­πές όλο τον χρόνο, εξο­μο­λο­γεί­ται, ση­μειώ­νο­ντας ότι το Κα­στελ­λό­ρι­ζο προ­σφέ­ρει μια ζωή δια­φο­ρε­τι­κή, γε­μά­τη με προ­κλή­σεις αλλά και όμορ­φες στιγ­μές.

Ο άν­θρω­πος των Γρί­φων και το Φε­στι­βάλ του Κα­στελ­λό­ρι­ζου

Ο Πα­ντα­ζής Χού­λης είναι μια ιδιαί­τε­ρη προ­σω­πι­κό­τη­τα που άφησε πίσω του μια λα­μπρή ακα­δη­μαϊ­κή πο­ρεία στην Αυ­στρα­λία για να ζήσει στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο. Εχει κα­τα­σκευά­σει επι­τρα­πέ­ζια παι­χνί­δια με γρί­φους και έχει ιδρύ­σει το πρώτο Μου­σείο Γρί­φων στο νησί.

Ετοι­μά­ζε­ται εντα­τι­κά για το Φε­στι­βάλ Γρί­φων Κα­στελ­λο­ρί­ζου (11-13 Οκτω­βρί­ου), γε­γο­νός που δεν του επέ­τρε­ψε να πα­ρευ­ρε­θεί στον σχο­λι­κό αγια­σμό.

Ο κ. Χού­λης κάνει εθε­λο­ντι­κά «ερ­γα­στή­ρια γρί­φων» στους μα­θη­τές, συ­νή­θως τις Κυ­ρια­κές. Στη με­γά­λη αί­θου­σα του σχο­λεί­ου φέρ­νει πρω­τό­τυ­πους γρί­φους και αντι­κεί­με­να. Εκεί πρω­το­δο­κί­μα­σε το «Δω­δέ­κα­θλο», με «εξαι­ρε­τι­κή επι­τυ­χία» όπως το­νί­ζει.

Συ­γκρί­νο­ντας την κα­τά­στα­ση στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο με τη δε­κα­ε­τία του ’70, όπου έζησε και πήγε ο ίδιος σχο­λείο, πα­ρα­τη­ρεί ότι τότε υπήρ­χε μία δα­σκά­λα για ελά­χι­στους μα­θη­τές, όπως ο ίδιος. Υπήρ­ξε, μά­λι­στα, στιγ­μή που οι μό­νι­μοι κά­τοι­κοι δεν υπε­ρέ­βαι­ναν τους 78.

Τώρα, ναι μεν έχει αυ­ξη­θεί ο αριθ­μός των μα­θη­τών, αλλά πα­ρα­τη­ρεί ότι η πο­λυ­ποί­κι­λη ηλι­κια­κή σύν­θε­σή τους κα­θι­στά την κα­τά­στα­ση δύ­σκο­λη για τους δα­σκά­λους, οι οποί­οι χρειά­ζο­νται εξει­δι­κευ­μέ­νη προ­ε­τοι­μα­σία.

Ο ίδιος απο­λαμ­βά­νει τη ζωή στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο, όμως η έλ­λει­ψη ια­τρι­κού προ­σω­πι­κού (μόνο ένας για­τρός αντί για τρεις) και η αύ­ξη­ση του κό­στους δια­μο­νής λόγω του του­ρι­σμού επι­δει­νώ­νουν την κα­τά­στα­ση.

Λου­κάς Βε­λι­δά­κης Πηγή: Kathimerini.gr