ΤΕΕ: Παρέμβαση Στασινού υπέρ των κινήτρων ύψους-δόμησης και την εφαρμογή της νομιμότητας από τους Δήμους

Σχε­τι­κά με το ζή­τη­μα που έχει δη­μιουρ­γη­θεί και αφορά τα κί­νη­τρα αύ­ξη­σης ύψους-δό­μη­σης, που προ­βλέ­πει ο Νέος Οι­κο­δο­μι­κός Κα­νο­νι­σμός, τις σχε­τι­κές πρω­το­βου­λί­ες και από­ψεις κά­ποιων δη­μάρ­χων και τη συ­ζή­τη­ση που εξε­λίσ­σε­ται, τόσο στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας όσο και στην κοι­νω­νία, ο πρό­ε­δρος του ΤΕΕ Γιώρ­γος Στα­σι­νός κάνει δη­μό­σια πα­ρέμ­βα­ση στο ζή­τη­μα.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, ο πρό­ε­δρος του Τε­χνι­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Ελ­λά­δος, Γιώρ­γος Στα­σι­νός, σε συ­ζή­τη­ση με δη­μο­σιο­γρά­φο ανέ­λυ­σε τα εξής:

«Τα κί­νη­τρα του Νέου Οι­κο­δο­μι­κού Κα­νο­νι­σμού για μεί­ω­ση της κά­λυ­ψης στα νέα κτί­ρια, την αύ­ξη­ση της ενερ­γεια­κής απο­δο­τι­κό­τη­τας και τη βελ­τί­ω­ση του αστι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος είναι σύμ­φω­να με τις βέλ­τι­στες δια­θέ­σι­μες πρα­κτι­κές σε διε­θνές επί­πε­δο, απο­λύ­τως απα­ραί­τη­τα για να συμ­βά­λουν στην επί­τευ­ξη των κλι­μα­τι­κών στό­χων της χώρας και ανα­γκαία για μια κα­λύ­τε­ρη ποιό­τη­τα ζωής των πο­λι­τών σε αν­θε­κτι­κές πό­λεις. Κάθε συ­ζή­τη­ση για πε­ριο­ρι­σμό ή κα­τάρ­γη­σή τους υπο­θη­κεύ­ει το μέλ­λον της χώρας και των παι­διών μας και βλά­πτει τις ζωές των πο­λι­τών και το πε­ρι­βάλ­λον. Είναι, μά­λι­στα, εξό­χως αντιε­πι­στη­μο­νι­κό και βαθιά συ­ντη­ρη­τι­κό να υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι δήθεν υπο­βαθ­μί­ζε­ται η ζωή των πο­λι­τών ή το αστι­κό πε­ρι­βάλ­λον από τυχόν αύ­ξη­ση του ύψους των κτι­ρί­ων.

Είναι ώρα να πούμε αλή­θειες: κα­νείς από όσους φω­να­σκούν τε­λευ­ταία για τα ύψη κτι­ρί­ων δεν νοιά­ζε­ται για το πε­ρι­βάλ­λον. Νοιά­ζο­νται, απλά, να εξυ­πη­ρε­τή­σουν ατο­μι­κά ή συλ­λο­γι­κά συμ­φέ­ρο­ντα. Κά­ποιοι για να μην κτι­στούν δίπλα τους άλλα κτί­ρια, κά­ποια ρε­τι­ρέ για να μη χά­σουν τη θέα τους, κά­ποιοι για να αυ­ξή­σουν την αξία της υφι­στά­με­νης πε­ριου­σί­ας τους, κά­ποιοι, απλά, για να εξυ­πη­ρε­τή­σουν μι­κρο­πο­λι­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα. Δεν μπο­ρούν αυτά να απο­τε­λούν κρι­τή­ριο δη­μό­σιων πο­λι­τι­κών.

Για όσους δη­μάρ­χους αυ­θαι­ρε­τούν και προ­σπα­θούν να επι­βάλ­λουν ”ενός αν­δρός αρχή” στην πε­ριο­χή τους, έχω να πα­ρα­τη­ρή­σω ότι οι επο­χές του ”απο­φα­σί­ζο­μεν και δια­τάσ­σο­μεν” έχουν πε­ρά­σει ανε­πι­στρε­πτί. Δεν έχουν οι δήμοι καμία αρ­μο­διό­τη­τα να επι­βάλ­λουν απα­γο­ρεύ­σεις έκ­δο­σης αδειών δό­μη­σης. Τους ζητώ να σε­βα­στούν τη νο­μι­μό­τη­τα και να απέ­χουν από κάθε ενέρ­γεια που προ­σβάλ­λει το νόμο και την εφαρ­μο­γή του ΝΟΚ.

Δεν θα επι­τρέ­ψου­με να πι­σω­γυ­ρί­σει η χώρα στο αμαρ­τω­λό πα­ρελ­θόν της εξάρ­τη­σης από έναν δή­μαρ­χο ή έναν υπάλ­λη­λο για την εξυ­πη­ρέ­τη­ση του πο­λί­τη, την εποχή του ”με έναν τε­νε­κέ λάδι κά­νεις τη δου­λειά σου στην Πο­λε­ο­δο­μία”, στην εποχή του ρου­σφε­τιού, του γρη­γο­ρό­ση­μου και του ”αν ξέ­ρεις τον δή­μαρ­χο”. Πα­λέ­ψα­με πολ­λοί και για πολύ χρόνο για να ξε­φύ­γου­με από αυτές τις πρα­κτι­κές και το κα­τα­φέ­ρα­με κυ­ρί­ως μέσα από το ηλε­κτρο­νι­κό σύ­στη­μα έκ­δο­σης αδειών δό­μη­σης e-Αδειες. Οι μη­χα­νι­κοί και οι πο­λί­τες έχουν αξιο­πρέ­πεια και δι­καιώ­μα­τα.

Το ΤΕΕ θα υπε­ρα­σπι­στεί με κάθε μέσο την επαγ­γελ­μα­τι­κή και επι­στη­μο­νι­κή ακε­ραιό­τη­τα και το έργο των δι­πλω­μα­τού­χων μη­χα­νι­κών που με­λε­τούν τις νέες οι­κο­δο­μές, εκ­δί­δουν τις σχε­τι­κές άδειες δό­μη­σης και επι­βλέ­πουν την κα­τα­σκευή τους. Στη ση­με­ρι­νή εποχή οι ”αυ­θαί­ρε­τοι” δή­μαρ­χοι είναι επι­κίν­δυ­νοι.

Επί της ου­σί­ας του θέ­μα­τος επι­ση­μαί­νω:

1) Τι πραγ­μα­τι­κά αφο­ρούν τα κί­νη­τρα του ΝΟΚ

Τα κτί­ρια που κα­τα­σκευά­ζο­νται με χρήση κι­νή­τρων του ΝΟΚ έχουν τα εξής χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά:

· Είναι ενερ­γεια­κής κα­τά­τα­ξης Α + κατά ΚΕΝΑΚ, δη­λα­δή κτί­ρια τα οποία έχουν στην πράξη μειω­μέ­νη κα­τα­νά­λω­ση πρω­το­γε­νούς ενέρ­γειας και εκ­πο­μπών διο­ξει­δί­ου του άν­θρα­κα, του­λά­χι­στον κατά 50% σε σχέση με συμ­βα­τι­κές κα­τα­σκευ­ές.

· Κα­τα­λαμ­βά­νουν μι­κρό­τε­ρη κά­λυ­ψη επί του οι­κο­πέ­δου κατά 10% έως 25% κατά πε­ρί­πτω­ση, σε σχέση με ένα συμ­βα­τι­κό νέο κτί­ριο, αυ­ξά­νο­ντας έτσι τη φύ­τευ­ση εντός αστι­κού ιστού κατά το ίδιο πο­σο­στό.

· Κα­τα­σκευά­ζο­νται σε ήδη δο­μη­μέ­να οι­κό­πε­δα, αφού πρώτα κα­τε­δα­φι­στούν πα­λαιά και ενερ­γο­βό­ρα κτί­ρια.

· Δια­θέ­τουν φυ­τε­μέ­να δώ­μα­τα, τα οποία έχουν πολ­λα­πλά πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά και ενερ­γεια­κά οφέλη τόσο για το κτί­ριο όσο και για το μι­κρο­κλί­μα της πε­ριο­χής.

· Πα­ρα­χω­ρούν μέρος του οι­κο­πέ­δου σε κοι­νό­χρη­στη χρήση. Έκτα­ση για την οποία το Δη­μό­σιο και οι δήμοι μπο­ρούν να την αξιο­ποι­ή­σουν είτε ως επι­πλέ­ον φύ­τευ­ση είτε ως με­γα­λύ­τε­ρα πε­ζο­δρό­μια, βελ­τιώ­νο­ντας την προ­σβα­σι­μό­τη­τα των πό­λε­ων.

Τα οφέλη σε συ­ντε­λε­στή δό­μη­σης και ύψους, που θα έχουν τα κτί­ρια αυτά, λαμ­βά­νο­νται σή­με­ρα μόνο κα­τό­πιν της εξέ­τα­σης από το Συμ­βού­λιο Αρ­χι­τε­κτο­νι­κής, ενός φορέα ανε­ξαρ­τή­του από τον Δήμο ή την Πο­λε­ο­δο­μία, με συμ­με­το­χή επι­στη­μό­νων και διοί­κη­σης, δη­λα­δή τον πλέον αρ­μό­διο φορέα να εξε­τά­σει τις θε­τι­κές ή όχι επι­πτώ­σεις που προ­κα­λεί η κα­τα­σκευή του έργου στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ριο­χή

Τα κί­νη­τρα που η νο­μο­θε­σία πα­ρέ­χει για την κα­τα­σκευή κτι­ρί­ων με τις πα­ρα­πά­νω υψη­λές προ­δια­γρα­φές είναι ανα­γκαία, ώστε να αντι­σταθ­μι­στεί το υψηλό κό­στος κα­τα­σκευ­ής τους, εξα­σφα­λί­ζο­ντας όχι μόνο την αυ­το­χρη­μα­το­δό­τη­ση αυτών των έργων, αλλά και το κέρ­δος του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού από την εί­σπρα­ξη του ΦΠΑ και επι­πλέ­ον φόρων που προ­κύ­πτουν από το αυ­ξα­νό­με­νο κό­στος κα­τα­σκευ­ής. Είναι ίσως ο μο­να­δι­κός νόμος του κρά­τους ο οποί­ος κα­τά­φε­ρε όχι μόνο να διευ­κο­λύ­νει την υλο­ποί­η­ση υψη­λής ποιό­τη­τας και ενερ­γεια­κής κα­τά­τα­ξης κα­τοι­κιών, αλλά και να το πε­τύ­χει χωρίς να επι­βα­ρύ­νο­νται τα τα­μεία του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού από με­γά­λες επι­δο­τή­σεις.

2) Γιατί δεν ισχύ­ουν τα επι­χει­ρή­μα­τα ενα­ντί­ον των κι­νή­τρων του ΝΟΚ

Η βα­σι­κή επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία ορι­σμέ­νων δη­μάρ­χων είναι ότι ο ΝΟΚ και τα κί­νη­τρα τα οποία δίνει επι­βα­ρύ­νουν το δο­μη­μέ­νο πε­ρι­βάλ­λον και υπο­βαθ­μί­ζουν τις πό­λεις. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα όμως είναι ακρι­βώς αντί­θε­τη.

Τα κτί­ρια με ενερ­γεια­κή κα­τά­τα­ξη Α+ χρη­σι­μο­ποιούν αυ­ξη­μέ­νες θερ­μο­μο­νώ­σεις, ενερ­γεια­κά συ­στή­μα­τα ψύξης και θέρ­μαν­σης με αντλί­ες θερ­μό­τη­τας που εξα­σφα­λί­ζουν την απο­δέ­σμευ­ση από ορυ­κτά καύ­σι­μα και την ελα­χι­στο­ποί­η­ση των κα­τα­να­λώ­σε­ων ενέρ­γειας. Πολ­λές φορές προ­ά­γουν την υγεία των πο­λι­τών μέσα από συ­στή­μα­τα αε­ρι­σμού με ανά­κτη­ση θερ­μό­τη­τας. Ακόμη, κά­νουν χρήση έξυ­πνων αυ­το­μα­τι­σμών ελέγ­χου των λει­τουρ­γιών τους και συ­στή­μα­τα πα­ρα­γω­γής ενέρ­γειας από ΑΠΕ, τα οποία εξα­σφα­λί­ζουν το ελά­χι­στο πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό απο­τύ­πω­μα κατά τη λει­τουρ­γία τους.

Τα κτί­ρια με φυ­τε­μέ­να δώ­μα­τα συμ­βάλ­λουν στην αύ­ξη­ση της αστι­κής βιο­ποι­κι­λό­τη­τας και ιδίως στην προ­στα­σία και επι­βί­ω­ση των επι­κο­νια­στών, προ­σφέ­ρουν αυ­ξη­μέ­νη θερ­μο­μό­νω­ση, συμ­με­τέ­χουν σε ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο σύ­στη­μα δια­χεί­ρι­σης ομ­βρί­ων υδά­των και λυ­μά­των, συμ­βάλ­λουν στην κα­λύ­τε­ρη ποιό­τη­τα ζωής των κα­τοί­κων.

Τα κτί­ρια με μειω­μέ­νη κά­λυ­ψη οδη­γούν σε αύ­ξη­ση της δια­θέ­σι­μης σε κοινή χρήση γης, συμ­βάλ­λουν σε κα­λύ­τε­ρη και πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή δια­χεί­ρι­ση των ομ­βρί­ων υδά­των, σε κα­λύ­τε­ρο αντι­πλημ­μυ­ρι­κό σχε­δια­σμό, βελ­τιώ­νουν την αστι­κή κι­νη­τι­κό­τη­τα όλων και ιδίως των εμπο­δι­ζό­με­νων ατό­μων.

3) Τε­λι­κά, οι δήμοι εκ­δί­δουν τις οι­κο­δο­μι­κές άδειες και κρί­νουν τα κί­νη­τρα του ΝΟΚ; Ή κά­ποιος άλλος;

Οι άδειες δό­μη­σης εκ­δί­δο­νται με ευ­θύ­νη του μη­χα­νι­κού ή των μη­χα­νι­κών που υπο­γρά­φουν τις με­λέ­τες και η κα­τα­σκευή τους επι­βλέ­πε­ται από μη­χα­νι­κούς και οι ερ­γα­σί­ες ελέγ­χο­νται από μη­χα­νι­κούς. Οι υπη­ρε­σί­ες δό­μη­σης ελέγ­χουν στο στά­διο της αδειο­δό­τη­σης συ­γκε­κρι­μέ­να πο­λε­ο­δο­μι­κά με­γέ­θη και εγκρί­νουν ή μη την έκ­δο­ση αδεί­ας. Η άδεια εκ­δί­δε­ται από το πλη­ρο­φο­ρια­κό σύ­στη­μα e-Αδειες.

Πρα­κτι­κά, όσον αφορά το θέμα που έχει δη­μιουρ­γη­θεί με δήθεν ανα­στο­λές έκ­δο­σης αδειών δό­μη­σης στους δή­μους Αλί­μου και Βάρης-Βού­λας, Βου­λιαγ­μέ­νης, οι δήμοι και οι δή­μαρ­χοι είναι πα­ντε­λώς αναρ­μό­διοι, δεν έχουν καμία αρ­μο­διό­τη­τα, για το αν μπο­ρούν να εκ­δί­δο­νται άδειες δό­μη­σης στην πε­ριο­χή τους. Η από­φα­ση απα­γό­ρευ­σης έκ­δο­σης οι­κο­δο­μι­κών αδειών για μια πε­ριο­χή επι­τρέ­πε­ται μόνο στον υπουρ­γό Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας και υπό αυ­στη­ρές προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Άλ­λω­στε θα επέ­τρε­πε κα­νείς σε έναν δή­μαρ­χο να απο­φα­σί­ζει αν θα μα­ζεύ­ει τα σκου­πί­δια της πόλης ή αν θα επι­τρέ­πει σε έναν κά­τοι­κο να έχει ρεύμα; Φτά­νει πια με τον μι­κρο­με­γα­λι­σμό κά­ποιων δη­μάρ­χων που νο­μί­ζουν ότι ο ευ­φη­μι­σμός ”το­πι­κός άρ­χο­ντας” είναι κυ­ριο­λε­κτι­κός.

4) Είναι το θέμα του ύψους των κτι­ρί­ων συ­νταγ­μα­τι­κό ζή­τη­μα;

Δύο ευ­θέ­ως σχε­τι­κά απο­σπά­σμα­τα έχει το Σύ­νταγ­μα της Ελ­λά­δας, στο άρθρο 24. Πα­ρα­θέ­τω αυ­το­λε­ξεί:

1ο: «Η προ­στα­σία του φυ­σι­κού και πο­λι­τι­στι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος απο­τε­λεί υπο­χρέ­ω­ση του Κρά­τους και δι­καί­ω­μα του κα­θε­νός. Για τη δια­φύ­λα­ξή του το Κρά­τος έχει υπο­χρέ­ω­ση να παίρ­νει ιδιαί­τε­ρα προ­λη­πτι­κά ή κα­τα­σταλ­τι­κά μέτρα στο πλαί­σιο της αρχής της αει­φο­ρί­ας.»

2ο: «H χω­ρο­τα­ξι­κή ανα­διάρ­θρω­ση της Xώρας, η δια­μόρ­φω­ση, η ανά­πτυ­ξη, η πο­λε­ο­δό­μη­ση και η επέ­κτα­ση των πό­λε­ων και των οι­κι­στι­κών γε­νι­κά πε­ριο­χών υπά­γε­ται στη ρυθ­μι­στι­κή αρ­μο­διό­τη­τα και τον έλεγ­χο του Kρά­τους, με σκοπό να εξυ­πη­ρε­τεί­ται η λει­τουρ­γι­κό­τη­τα και η ανά­πτυ­ξη των οι­κι­σμών και να εξα­σφα­λί­ζο­νται οι κα­λύ­τε­ροι δυ­να­τοί όροι δια­βί­ω­σης. Oι σχε­τι­κές τε­χνι­κές επι­λο­γές και σταθ­μί­σεις γί­νο­νται κατά τους κα­νό­νες της επι­στή­μης.»

Από το 1ο προ­κύ­πτει ευ­θέ­ως η προ­στα­σία του πο­λι­τι­στι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος, μέρος του οποί­ου απο­τε­λεί η αρ­χι­τε­κτο­νι­κή των κτι­ρί­ων μας. Προ­σέξ­τε, όχι των πα­λιών μνη­μεί­ων (που προ­στα­τεύ­ο­νται από άλλη διά­τα­ξη), αλλά όλων των κτι­ρί­ων που μας πε­ρι­βάλ­λουν. Εκτός και αν κά­ποιοι πι­στεύ­ουν ότι ο αρ­χι­τε­κτο­νι­κός σχε­δια­σμός δεν είναι πο­λι­τι­στι­κό αγαθό, οπότε μπο­ρούν να επι­λέ­ξουν να με­τα­να­στεύ­σουν σε άλλες χώρες, μη δυ­τι­κές, που δεν απο­δέ­χο­νται ούτε τις διε­θνείς συν­θή­κες ούτε την επι­στή­μη ούτε την πα­ρά­δο­ση αιώ­νων δυ­τι­κού πο­λι­τι­σμού.

Επί­σης, το κρά­τος έχει υπο­χρέ­ω­ση όποια μέτρα παίρ­νει να είναι στο πλαί­σιο της αρχής της αει­φο­ρί­ας, βα­σι­κή συ­νι­στώ­σα της οποί­ας είναι, πλέον, η Αν­θε­κτι­κό­τη­τα, την οποία προ­ά­γουν κατά βάση τα κί­νη­τρα του ΝΟΚ, όπως ανα­φέ­ρει άλ­λω­στε και το αρ­μό­διο ΥΠΕΝ στις το­πο­θε­τή­σεις του.

Από το 2ο ακόμη πιο ξε­κά­θα­ρα προ­κύ­πτει ότι:

Το Κρά­τος έχει τον έλεγ­χο και τη ρυθ­μι­στι­κή αρ­μο­διό­τη­τα για τη χω­ρο­τα­ξι­κή ανα­διάρ­θρω­ση της Xώρας, τη δια­μόρ­φω­ση, την ανά­πτυ­ξη, την πο­λε­ο­δό­μη­ση και την επέ­κτα­ση των πό­λε­ων και των οι­κι­στι­κών γε­νι­κά πε­ριο­χών.

2. Σκο­πός των ανω­τέ­ρω είναι να εξυ­πη­ρε­τεί­ται η λει­τουρ­γι­κό­τη­τα και η ανά­πτυ­ξη των οι­κι­σμών και να εξα­σφα­λί­ζο­νται οι κα­λύ­τε­ροι δυ­να­τοί όροι δια­βί­ω­σης.

3. Ρητά και κα­τη­γο­ρη­μα­τι­κά προ­βλέ­πε­ται πως οι σχε­τι­κές τε­χνι­κές επι­λο­γές και σταθ­μί­σεις γί­νο­νται κατά τους κα­νό­νες της επι­στή­μης.

Το ίδιο το ΣτΕ σε ανα­ρίθ­μη­τες απο­φά­σεις του ανα­γνω­ρί­ζει ότι δεν έχει αρ­μο­διό­τη­τα και γνώση να κρί­νει αυτές ακρι­βώς τις τε­χνι­κές επι­λο­γές και σταθ­μί­σεις, κα­θό­τι αυτές γί­νο­νται κατά τους κα­νό­νες της επι­στή­μης και όχι του διοι­κη­τι­κού δι­καί­ου.

Είναι απο­ρί­ας άξιον πως με­γέ­θη όπως ο συ­ντε­λε­στής δό­μη­σης, το ύψος μιας οι­κο­δο­μής, ο συ­ντε­λε­στής όγκου, οι απο­στά­σεις και όσα με­λε­τούν οι μη­χα­νι­κοί κατά τον σχε­δια­σμό και την κα­τα­σκευή ενός κτι­ρί­ου σε κά­ποια μυαλά δεν απο­τε­λούν τε­χνι­κές επι­λο­γές και σταθ­μί­σεις που γί­νο­νται κατά τους κα­νό­νες της επι­στή­μης…

Ζητώ από όλους να σε­βα­στούν το γράμ­μα του Συ­ντάγ­μα­τος: τε­χνι­κές επι­λο­γές και σταθ­μί­σεις γί­νο­νται κατά τους κα­νό­νες της επι­στή­μης. Όλα τα άλλα είναι από­ψεις και ερ­μη­νεί­ες.

5) Πρέ­πει το ΣτΕ να απο­φα­σί­ζει για το ύψος των κτι­ρί­ων σε μια πε­ριο­χή;

Το ΣτΕ γνω­μο­δο­τεί ούτως ή άλλως κατά την έγκρι­ση των πο­λε­ο­δο­μι­κών σχε­δί­ων. Και προ­φα­νώς έχει αρ­μο­διό­τη­τα να κρί­νει τη διοι­κη­τι­κή νο­μι­μό­τη­τα, ως ανώ­τα­το διοι­κη­τι­κό δι­κα­στή­ριο, οποιασ­δή­πο­τε οι­κο­δο­μι­κής άδειας. Διότι έχου­με απο­φα­σί­σει, για την προ­ά­σπι­ση της ποιό­τη­τας των κα­τα­σκευών και της ασφά­λειας της ζωής και της πε­ριου­σί­ας των πο­λι­τών, ότι οι οι­κο­δο­μές πρέ­πει να με­λε­τού­νται από δι­πλω­μα­τού­χους μη­χα­νι­κούς και να αδειο­δο­τού­νται από το κρά­τος, όπως το Σύ­νταγ­μα ορί­ζει. Αλλά το να κρί­νει το ΣτΕ κάθε οι­κο­δο­μι­κό μέ­γε­θος ή κάθε σχε­δια­στι­κή επι­λο­γή που γί­νε­ται μέσα στα νό­μι­μα όρια σε μία οι­κο­δο­μι­κή άδεια, νο­μί­ζω ότι εκ­φεύ­γει του ρόλου του, διότι είναι ένα τε­χνι­κό και επι­στη­μο­νι­κό ζή­τη­μα, που το Σύ­νταγ­μα ρητά επι­τάσ­σει να αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως επι­στη­μο­νι­κό. Και το ΣτΕ, επο­μέ­νως, δεν έχει λόγο σε επι­στη­μο­νι­κά ζη­τή­μα­τα. Θα ήθελε άλ­λω­στε κα­νείς να απο­φα­σί­ζουν δι­κα­στές και όχι για­τροί αν ένας όγκος είναι κα­λο­ή­θης ή κα­κο­ή­θης ή αν ένας άν­θρω­πος χρειά­ζε­ται με­τα­μό­σχευ­ση;

Ίσως αν εί­χα­με ένα δια­φο­ρε­τι­κό νο­μι­κό σύ­στη­μα, ένα δια­φο­ρε­τι­κό Σύ­νταγ­μα, με εξει­δι­κευ­μέ­νους δι­κα­στές σε τε­χνι­κά πο­λε­ο­δο­μι­κά ζη­τή­μα­τα ή ένα Συ­νταγ­μα­τι­κό Δι­κα­στή­ριο, να έπρε­πε να δούμε αλ­λιώς τα πράγ­μα­τα.

6) Πρέ­πει το ύψος των οι­κο­δο­μών σε μια πε­ριο­χή να είναι απο­λύ­τως συ­γκε­κρι­μέ­νο;

Που­θε­νά από το Σύ­νταγ­μα δεν προ­κύ­πτει ότι το ύψος σε μια πε­ριο­χή πρέ­πει να είναι μο­νο­διά­στα­το. Προ­φα­νώς, μέσα από τον χω­ρο­τα­ξι­κό και πο­λε­ο­δο­μι­κό σχε­δια­σμό, η συ­νο­λι­κή δό­μη­ση πρέ­πει να πε­ρι­γρά­φε­ται και να οριο­θε­τεί­ται. Και προ­φα­νώς το ύψος μιας οι­κο­δο­μής επη­ρε­ά­ζει τη συ­νο­λι­κή δό­μη­ση. Αλλά το ότι το όριο ύψους σε μια με­λέ­τη είναι μο­νο­διά­στα­το και απο­λύ­τως ει­δι­κό για μια ολό­κλη­ρη πε­ριο­χή δεν προ­κύ­πτει από καμία συ­νταγ­μα­τι­κή πρό­βλε­ψη και είναι αντιε­πι­στη­μο­νι­κό.

Επι­ση­μαί­νω, βέ­βαια, ότι διά­φο­ροι φω­να­σκού­ντες έχουν ατο­μι­κά και συλ­λο­γι­κά ευ­θύ­νη για την έλ­λει­ψη ολο­κλη­ρω­μέ­νου χω­ρο­τα­ξι­κού και πο­λε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού στη χώρα.

Το ΤΕΕ, πέρα από το να το ζη­τά­ει επι­τα­κτι­κά εδώ και 50 χρό­νια (και να προ­σπα­θεί από την ίδρυ­σή του), ανέ­λα­βε την ευ­θύ­νη να υλο­ποι­ή­σει αυτόν τον σχε­δια­σμό σε όλη τη χώρα μέσα σε 4-5 χρό­νια. Ανα­ρω­τιέ­μαι τι ευ­θύ­νη έχουν ανα­λά­βει προ­σω­πι­κά όσοι ενα­ντιώ­νο­νται στον ΝΟΚ…

7) Πρέ­πει μέσω ΝΟΚ να επι­βάλ­λε­ται ορι­ζό­ντια ρύθ­μι­ση χωρίς επι­στη­μο­νι­κή ανά­λυ­ση των το­πι­κών συν­θη­κών;

Δεν είναι επι­στη­μο­νι­κά ορθό να έρ­χο­νται νέες ορι­ζό­ντιες ρυθ­μί­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν ενιαία τον νη­σιω­τι­κό, τον αστι­κό, τον πε­ρια­στι­κό και τον ορει­νό χώρο, καθώς αυτό ακρι­βώς είναι το αντι­κεί­με­νο του σχε­δια­σμού το­πι­κού επι­πέ­δου – και προ­βλέ­πε­ται ευ­θέ­ως να μη γί­νε­ται κάτι τέ­τοιο από το Σύ­νταγ­μα. Τα κί­νη­τρα του ΝΟΚ όμως, μπο­ρεί να φα­ντά­ζουν σε κά­ποιον ορι­ζό­ντια, αλλά δεν είναι, καθώς δεν αυ­ξά­νουν ορι­ζό­ντια σε κά­ποιο ύψος τις νέες οι­κο­δο­μές σε καμία πε­ριο­χή ούτε συ­νο­λι­κά στη χώρα, αλλά σε συ­νάρ­τη­ση με τα υφι­στά­με­να και με­λε­τη­μέ­να όρια ύψους κάθε πε­ριο­χής, ως πο­σο­στό επί συ­γκε­κρι­μέ­νης οι­κο­δο­μής και ίσως επί του ορίου της πε­ριο­χής. Το αν η αύ­ξη­ση του ύψους κά­ποιων οι­κο­δο­μών είναι ή όχι ωφέ­λι­μη συ­γκρι­τι­κά με τα όσα κερ­δί­ζει η Πο­λι­τεία και οι κά­τοι­κοι σε μια πε­ριο­χή από τα κί­νη­τρα του ΝΟΚ δεν απο­τε­λεί νο­μι­κό αλλά τε­χνι­κό θέμα και το ΣτΕ δεν έχει αρ­μο­διό­τη­τα να κρί­νει επι­στη­μο­νι­κά ζη­τή­μα­τα.

8) Δεν πρέ­πει να ισχύ­ουν τα όρια προ­γε­νέ­στε­ρου σχε­δια­σμού με μι­κρό­τε­ρα ύψη;

Ο ΝΟΚ δεν αυ­ξά­νει ορι­ζό­ντια τα ύψη σε καμία πε­ριο­χή. Δίνει κί­νη­τρα στα νέα κτί­ρια. Αυ­ξά­νει δό­μη­ση ή ύψος ανα­λο­γι­κά με το εγκε­κρι­μέ­νο από τον σχε­δια­σμό, όχι ορι­ζό­ντια, όχι για όλους, υπό τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις που τί­θε­νται.

9) Δεν είναι η αύ­ξη­ση του ύψους επι­βά­ρυν­ση του πε­ρι­βάλ­λο­ντος;

Όχι, από μόνη της η αύ­ξη­ση του ύψους δεν είναι ούτε θε­τι­κή ούτε αρ­νη­τι­κή για το πε­ρι­βάλ­λον, φυ­σι­κό ή αστι­κό. Το αν η ζωή στην Αθήνα, όπου εστιά­ζο­νται οι δια­μαρ­τυ­ρί­ες, είναι κα­λύ­τε­ρη ή χει­ρό­τε­ρη από τη ζωή σε πε­ριο­χές με ψηλά κτί­ρια στο Μι­λά­νο, στο Πα­ρί­σι, στη Νέα Υόρκη και σε εκα­το­ντά­δες άλλες με­γά­λες πό­λεις, αφήνω να το κρί­νουν οι πο­λί­τες. Επι­στη­μο­νι­κά, πά­ντως, τέ­τοια άποψη δεν μπο­ρεί να θε­ω­ρη­θεί ως κα­νό­νας…

Αντι­λαμ­βά­νο­μαι ότι ένα ρε­τι­ρέ δεν θέλει να έχει μπρο­στά του άλλο κτί­ριο να του κρύ­βει τη θέα, αλλά όλοι οι πα­ρα­κά­τω όρο­φοι, ούτως ή άλλως, θα έχουν κτί­ριο μπρο­στά τους. Επο­μέ­νως, και οι δή­μαρ­χοι που δήθεν μά­χο­νται για τα συμ­φέ­ρο­ντα των συ­μπο­λι­τών τους, λο­γι­κά μά­χο­νται για τα συμ­φέ­ρο­ντα των ρε­τι­ρέ, όχι όλων.

10) Δεν θα έπρε­πε η αύ­ξη­ση ύψους που προ­βλέ­πει ο ΝΟΚ να τεθεί σε δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή αδειο­δό­τη­ση;

Η ευ­ρω­παϊ­κή και εθνι­κή νο­μο­θε­σία επι­βάλ­λουν κάθε σχέ­διο ή πρό­γραμ­μα να υπο­βάλ­λε­ται σε στρα­τη­γι­κή με­λέ­τη πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών επι­πτώ­σε­ων και δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση. Τα κί­νη­τρα του ΝΟΚ, όπως και όλες οι προ­βλέ­ψεις του Νέου Οι­κο­δο­μι­κού Κα­νο­νι­σμού αλλά και των άλλων κα­νο­νι­σμών (Κτι­ριο­δο­μι­κού, ΚΕΝΑΚ κ.λπ.) δεν απο­τε­λούν ούτε σχέ­διο ούτε πρό­γραμ­μα, αλλά επα­φί­ε­ται η εφαρ­μο­γή τους για κάθε έργο ή πρό­γραμ­μα στον με­λε­τη­τή και τη διοί­κη­ση.

Επι­πλέ­ον, για τη νο­μο­θέ­τη­ση του ΝΟΚ υπήρ­ξε εκτε­τα­μέ­νη δια­βού­λευ­ση, επι­στη­μο­νι­κή συ­ζή­τη­ση και τεκ­μη­ρί­ω­ση, συ­ζη­τή­σεις επί συ­ζη­τή­σε­ων στα 12 χρό­νια εφαρ­μο­γής του. Το ότι οι φω­να­σκού­ντες δεν συμ­με­τεί­χαν ή τώρα τους έπια­σε ο καη­μός, δεν συ­νι­στά λόγο να ξα­να­δού­με τα αυ­το­νό­η­τα, ούτε να θέ­σου­με επι­στη­μο­νι­κά και τε­χνι­κά δε­δο­μέ­να σε δη­μό­σια αντι­πα­ρά­θε­ση.

11) Η αύ­ξη­ση ύψους υπη­ρε­τεί ή βλά­πτει το δη­μό­σιο συμ­φέ­ρον;

Δεν κρί­νου­με το θέμα του ύψους, ούτε υπάρ­χει ένα ύψος κα­τάλ­λη­λο για όλους ή ένα ύψος για κάθε πε­ριο­χή. Άλ­λω­στε, η ενιαία τυ­πο­λο­γία οι­κο­δο­μών, όπως οι κλει­στές κοι­νό­τη­τες των ΗΠΑ, έχει απορ­ρι­φθεί στην Ελ­λά­δα και στην Ευ­ρώ­πη ως βλα­πτι­κή για την κοι­νω­νία, την οι­κο­νο­μία και το αστι­κό πε­ρι­βάλ­λον. Αυτό που τώρα, κακώς, συ­ζη­τεί­ται είναι αν πρέ­πει να δί­δε­ται ως κί­νη­τρο αύ­ξη­ση ύψους ή δό­μη­σης σε πε­ρί­πτω­ση κλι­μα­τι­κά αν­θε­κτι­κών κτι­ρί­ων. Ναι, είναι και χρή­σι­μο και ανα­γκαίο για να υπη­ρε­τη­θεί το δη­μό­σιο συμ­φέ­ρον.

12) Δεν εξυ­πη­ρε­τεί ιδιω­τι­κά συμ­φέ­ρο­ντα η αύ­ξη­ση ύψους;

Δεν μι­λά­με για γε­νι­κευ­μέ­νη αύ­ξη­ση ύψους, αλλά κί­νη­τρα για όποιον επεν­δύ­σει σε πιο αν­θε­κτι­κή κα­τα­σκευή. Ναι, η αξία της πε­ριου­σί­ας κά­ποιου ανα­βαθ­μί­ζε­ται μέσα από τέ­τοιες επεν­δύ­σεις. Και συ­νο­λι­κά αυ­ξά­νε­ται η αξία μιας πε­ριο­χής με σύγ­χρο­να και αν­θε­κτι­κά κτί­ρια. Πού είναι το κακό;

13) Αυ­ξά­νει το κό­στος της κα­τοι­κί­ας η εφαρ­μο­γή των κτι­ρί­ων του ΝΟΚ;

Η άποψη ότι η αύ­ξη­ση της προ­σφο­ράς, μέσα από πε­ρισ­σό­τε­ρα τε­τρα­γω­νι­κά, αυ­ξά­νει το κό­στος είναι πα­ρά­λο­γη, αντιε­πι­στη­μο­νι­κή και απέ­να­ντι σε κάθε λο­γι­κή οι­κο­νο­μι­κή ανά­λυ­ση. Μεί­ω­ση ή έστω συ­γκρά­τη­ση του κό­στους μόνο προ­σφέ­ρει η προ­σφο­ρά πε­ρισ­σό­τε­ρων τε­τρα­γω­νι­κών. Η κα­τη­γο­ρία ότι δήθεν αυ­ξά­νε­ται η αξία της γης (όχι της οι­κο­δο­μής ή των κα­τοι­κιών, για τα οποία τε­χνηέ­ντως απο­φεύ­γουν να το­πο­θε­τη­θούν οι φω­να­σκού­ντες) μέσα από τους αυ­ξη­μέ­νους συ­ντε­λε­στές του ΝΟΚ δεν εδρά­ζε­ται σε καμία επι­στη­μο­νι­κή ανά­λυ­ση, ούτε δι­καιο­λο­γεί­ται από την πραγ­μα­τι­κό­τη­τα των επί 10τία και πλέον συ­ναλ­λα­γών υπό το κα­θε­στώς του ΝΟΚ.

14) Τε­λι­κά, πρέ­πει να έχου­με πε­ρισ­σό­τε­ρη ή λι­γό­τε­ρη αδό­μη­τη γη;

Με εντυ­πω­σιά­ζει ο φα­ρι­σαϊ­σμός ορι­σμέ­νων στο θέμα της κά­λυ­ψης της γης, ως απά­ντη­σης στην κλι­μα­τι­κή κρίση. Δείτε για πα­ρά­δειγ­μα ότι κά­ποιοι, όπως εμείς στο ΤΕΕ, προ­σπα­θού­με να στα­μα­τή­σουν να υπάρ­χουν εκτός σχε­δια­σμού πε­ριο­χές, άρα το κρά­τος να έχει σχε­διά­σει την ανά­πτυ­ξη της χώρας για τα επό­με­να χρό­νια, με χρή­σεις γης και όρια και πε­ριο­ρι­σμούς πα­ντού. Και κά­ποιοι άλλοι θέ­λουν να ανα­πα­ρα­γά­γουν τις πα­θο­γέ­νειες δε­κα­ε­τιών, να δια­τη­ρή­σουν τις δια­τά­ξεις για τις εκτός σχε­δί­ου πε­ριο­χές και τις απα­γο­ρεύ­σεις του χθες. Αυτό που εντυ­πω­σιά­ζει ιδιαί­τε­ρα είναι ότι οι ίδιοι κύ­κλοι αν­θρώ­πων που φω­νά­ζουν ότι πρέ­πει να μεί­νουν αδό­μη­τες όλες οι εκτά­σεις εκτός σχε­δί­ου, φω­νά­ζουν τώρα για να μην εφαρ­μό­ζε­ται το κί­νη­τρο της μειω­μέ­νης κά­λυ­ψης του ΝΟΚ στις πό­λεις! Θέ­λουν αδό­μη­τες επι­φά­νειες στην ύπαι­θρο αλλά όχι στις πό­λεις. Ποιος πραγ­μα­τι­κά νοιά­ζε­ται για το πε­ρι­βάλ­λον και τους αν­θρώ­πους προ­κύ­πτει εύ­κο­λα από αυτό και μόνο το γε­γο­νός…

15) Ποιοι είναι οι κίν­δυ­νοι από την κα­τάρ­γη­ση των κι­νή­τρων του ΝΟΚ;

Να δοθεί το λάθος μή­νυ­μα ότι η Πο­λι­τεία δεν παίρ­νει στα σο­βα­ρά τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρί­σης και την ανά­γκη για αν­θε­κτι­κό­τη­τα των κα­τα­σκευών. Η λι­γό­τε­ρη κά­λυ­ψη εδά­φους στις πό­λεις είναι ήδη όρος βιω­σι­μό­τη­τας των πό­λε­ων. Η μη εφαρ­μο­γή των μπό­νους του ΝΟΚ μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε με­γα­λύ­τε­ρο κίν­δυ­νο ή με­γα­λύ­τε­ρη έντα­ση πλημ­μυ­ρών. Τα ενερ­γεια­κά απο­δο­τι­κά κτί­ρια μπο­ρούν να μειώ­σουν τις εκ­πο­μπές αε­ρί­ων του θερ­μο­κη­πί­ου. Κάθε δια­φο­ρε­τι­κή επι­λο­γή, και μά­λι­στα με όρους γε­νι­κής εφαρ­μο­γής, θα μπο­ρού­σε να χα­ρα­κτη­ρι­στεί ακόμη και έγκλη­μα, καθώς μπο­ρεί να συμ­βά­λει στην απώ­λεια αν­θρώ­πι­νων ζωών μελ­λο­ντι­κά.

16) Είναι υπέρ ή κατά των πολ­λών τα κί­νη­τρα του ΝΟΚ; Φέρ­νουν κοι­νω­νι­κή ανι­σό­τη­τα ή κοι­νω­νι­κή δι­καιο­σύ­νη;

Τί­πο­τε από τα δύο δεν φέρ­νουν από μόνα τους τα κί­νη­τρα του ΝΟΚ. Αν θε­ω­ρή­σου­με ότι αυ­ξά­νε­ται η προ­σφο­ρά, βοη­θούν στη μεί­ω­ση των ανι­σο­τή­των. Πρα­κτι­κά όμως δείτε τι συμ­βαί­νει… Ποιοι φω­νά­ζουν; Ξε­κί­νη­σαν κά­ποιοι στο Ψυ­χι­κό και στην Εκάλη, συ­νε­χί­ζουν τώρα στον Άλιμο και σε Βάρη-Βούλα-Βου­λιαγ­μέ­νη. Εί­δα­τε εσείς μήπως δια­μαρ­τυ­ρί­ες στο Κε­ρα­τσί­νι, στην Κοκ­κι­νιά, στην Αγία Βαρ­βά­ρα, στο Αι­γά­λεω, στο Πε­ρι­στέ­ρι, σε κά­ποια πε­ριο­χή της Δυ­τι­κής Αθή­νας ή της Δυ­τι­κής Ατ­τι­κής;

Και κάτι ακόμη ση­μα­ντι­κό. Στη ση­με­ρι­νή εποχή της στε­γα­στι­κής κρί­σης, ιδίως για νέους αν­θρώ­πους και νέα ζευ­γά­ρια, αυτό που πρέ­πει να συ­ζη­τά­με είναι πώς θα βοη­θή­σου­με, όχι πως θα εμπο­δί­σου­με την οι­κο­δό­μη­ση.

Το ΤΕΕ και εγώ έχου­με προ­τεί­νει την κα­θιέ­ρω­ση της κοι­νω­νι­κής στέ­γα­σης ως ει­δι­κής κα­τη­γο­ρί­ας χρή­σε­ων γης, όπου εκεί μπο­ρού­με να προ­βλέ­ψου­με αυ­ξη­μέ­νους συ­ντε­λε­στές για να δη­μιουρ­γη­θούν πε­ρισ­σό­τε­ρες κα­τοι­κί­ες για όσους έχουν οι­κο­νο­μι­κή ανά­γκη. Είναι και αυτό ένα κί­νη­τρο και θα μπο­ρού­σε να συν­δε­θεί με τον ΝΟΚ.

17) Ποιοι ωφε­λού­νται από την κα­τάρ­γη­ση των κι­νή­τρων του ΝΟΚ; Γιατί πραγ­μα­τι­κά φω­νά­ζουν κά­ποιοι σε ορι­σμέ­νες πε­ριο­χές;

Αυτοί που επι­θυ­μούν να κα­ταρ­γη­θούν τα κί­νη­τρα του ΝΟΚ σε ακρι­βές πε­ριο­χές είναι αυτοί που ήδη έχουν χτί­σει κτί­ρια στο πα­ρελ­θόν. Δεν θέ­λουν νέα κτί­ρια δίπλα τους και μά­λι­στα κα­λύ­τε­ρα από τα δικά τους, για να μη χάσει αξία η πε­ριου­σία τους. Λο­γι­κό ίσως, αλλά δεν μπο­ρεί να είναι κα­νό­νας της δη­μό­σιας πο­λι­τι­κής. Αν γε­νι­κευό­ταν κάτι τέ­τοιο θα φθά­να­με στην απα­γό­ρευ­ση κάθε νέας δό­μη­σης. Και οι δή­μαρ­χοι που φω­νά­ζουν αυ­τούς θέ­λουν να εξυ­πη­ρε­τή­σουν, τους ψη­φο­φό­ρους τους. Οι νέοι κά­τοι­κοι δεν ψη­φί­ζουν ακόμη στο δήμο που θα με­τα­κο­μί­σουν στο μέλ­λον… Κα­νείς τους δεν καί­γε­ται ούτε για τον συ­μπο­λί­τη τους, ούτε για το κοι­νω­νι­κό σύ­νο­λο, ούτε για το πε­ρι­βάλ­λον. Ο πε­ριο­ρι­σμός της πρό­σβα­σης σε μια αγορά μέσα από πο­λι­τι­κές ή άλλες πα­ρεμ­βά­σεις ή απο­κλει­σμούς, στην οι­κο­νο­μία, χα­ρα­κτη­ρί­ζε­ται και προ­σο­δο­θη­ρία. Αυτή είναι η πο­λι­τι­κή των δη­μάρ­χων που αντι­δρούν στον ΝΟΚ.

18) Να κα­θιε­ρω­θούν πε­ρισ­σό­τε­ρα κί­νη­τρα; Να επε­κτεί­νου­με τα κί­νη­τρα ΝΟΚ, αντί να τα μειώ­σου­με ή να τα ακυ­ρώ­σου­με;

Η κα­τη­γο­ρία για αυ­ξη­μέ­νο ύψος πολ­λές φορές είναι πα­ρα­πει­στι­κή, καθώς το πραγ­μα­τι­κό ύψος μιας οποια­δή­πο­τε οι­κο­δο­μής, οπου­δή­πο­τε στην Ελ­λά­δα, είναι με­γα­λύ­τε­ρο ούτως ή άλλως από το πλα­σμα­τι­κό πο­λε­ο­δο­μι­κό μέ­γε­θος του ορίου ύψους, καθώς πα­γί­ως προ­βλέ­πο­νται εξαι­ρέ­σεις, όπως η από­λη­ξη κλι­μα­κο­στα­σί­ου ή ανελ­κυ­στή­ρα. Εκτός και αν κά­ποιοι πι­στεύ­ουν ότι δεν χρειά­ζε­ται να ανε­βαί­νουν στις ορο­φές οι πο­λί­τες ή να χρη­σι­μο­ποιούν ανελ­κυ­στή­ρες. Όπως και σε άλλα πο­λε­ο­δο­μι­κά με­γέ­θη (π.χ., κά­λυ­ψη-κοι­νό­χρη­στοι χώροι) για την εξυ­πη­ρέ­τη­ση ατό­μων με ανα­πη­ρία.

Με το ίδιο σκε­πτι­κό, τις αν­θρώ­πι­νες ανά­γκες στη σύγ­χρο­νη εποχή, πρέ­πει να συ­νε­χί­σου­με να δί­νου­με κί­νη­τρα αυ­ξη­μέ­νης δό­μη­σης ή και ύψους για να έχου­με, για πα­ρά­δειγ­μα, κα­λύ­τε­ρα μο­νω­μέ­να δώ­μα­τα και όψεις, με ορ­θο­λο­γι­κή δια­χεί­ρι­ση νερού και αυ­ξη­μέ­νη βιο­λει­τουρ­γία.

Γε­νι­κά, οφεί­λου­με να επεν­δύ­σου­με, μέσω κι­νή­τρων χωρίς δη­μο­σιο­νο­μι­κό κό­στος και συ­γκε­κρι­μέ­νων εξαι­ρέ­σε­ων από πα­λαιούς και υφι­στά­με­νους πο­λε­ο­δο­μι­κούς κα­νό­νες, σε θερ­μο­μό­νω­ση κτι­ρί­ων, μικρο-πα­ρα­γω­γή ΑΠΕ και απο­θή­κευ­ση ενέρ­γειας, σκί­α­ση και προ­στα­σία από φυ­σι­κά φαι­νό­με­να, ορ­θο­λο­γι­κή δια­χεί­ρι­ση νερού και λυ­μά­των, μι­κρό­τε­ρη εδα­φο­κά­λυ­ψη, πε­ρισ­σό­τε­ρη φύ­τευ­ση, πε­ρισ­σό­τε­ρη βιώ­σι­μη κι­νη­τι­κό­τη­τα. Δεν λέω κάτι πα­ρά­λο­γο, ήδη υπάρ­χουν εξαι­ρέ­σεις από τη νο­μο­θε­σία και τους κα­νό­νες για την όδευ­ση σω­λη­νώ­σε­ων και εγκα­τα­στά­σε­ων φυ­σι­κού αε­ρί­ου στις όψεις των κτι­ρί­ων.

Γιατί επι­τρέ­που­με κάτι που εν τέλει δεν είναι καν φι­λι­κό στο πε­ρι­βάλ­λον και δεν επι­τρέ­που­με αν­θε­κτι­κές και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές λύ­σεις, όπου όλοι κερ­δί­ζουν; Και δεν εφευ­ρί­σκου­με τον τροχό, το κά­νουν πολ­λές ανε­πτυγ­μέ­νες χώρες της Δύσης, στις με­γά­λες πό­λεις, με την εξαί­ρε­ση φυ­σι­κά μνη­μεί­ων και ιστο­ρι­κών πε­ριο­χών.

Τα κί­νη­τρα για αύ­ξη­ση συ­ντε­λε­στή δό­μη­σης ή και ύψους όχι μόνο δεν πρέ­πει να κα­ταρ­γη­θούν αλλά να υπάρ­ξουν και νέα: κί­νη­τρα για εγκα­τά­στα­ση μι­κρών ΑΠΕ στις ορο­φές των κτι­ρί­ων, για το­πι­κή απο­θή­κευ­ση ενέρ­γειας, για ορ­θο­λο­γι­κή αξιο­ποί­η­ση όμ­βριων υδά­των και απο­χέ­τευ­σης, για από­συρ­ση πα­λαιών οι­κο­δο­μών. Τέ­τοιες επεν­δύ­σεις είναι με­γά­λου κό­στους, αλλά απα­ραί­τη­τες για την επί­τευ­ξη των εθνι­κών και ευ­ρω­παϊ­κών στρα­τη­γι­κών για το πε­ρι­βάλ­λον και το κλίμα. Η πα­ρο­χή οι­κο­δο­μι­κών κι­νή­τρων απο­τε­λεί δη­μό­σια επέν­δυ­ση σε κα­λύ­τε­ρο μέλ­λον χωρίς δη­μο­σιο­νο­μι­κό κό­στος».