ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Οικισμοί: Νέα πλατφόρμα για όσους χάνουν δικαίωμα δόμησης των ακινήτων τους

news room 4 λεπτά ανάγνωση
ΑΚΙΝΗΤΑ
✦ Σύνοψη ⌄
  • Εγκρί­θηκε έργο 1,2 εκατ. ευρώ για τη δημιουρ­γία ηλε­κτρο­νι­κής πλατ­φόρ­μας που θα αναρτά τα νέα όρια των οικι­σμών και τις ενστά­σεις των πολιτών.
  • Οι νομίμως υφι­στά­με­νες κατοι­κίες δεν επη­ρε­ά­ζο­νται από τις αλλαγές οριο­θέ­τη­σης, δια­σφα­λί­ζο­ντας την προ­στα­σία τους.
  • Η πλατ­φόρμα θα επι­τρέ­πει στους πολίτες να ελέγ­χουν την κατά­σταση της ιδιο­κτη­σίας τους και να υπο­βάλ­λουν ηλε­κτρο­νικά ενστά­σεις με ασφαλή δια­δι­κα­σία.
  • Η νέα πολε­ο­δο­μική μεταρ­ρύθ­μιση προ­έρ­χε­ται από την ανάγκη για ενιαία κρι­τή­ρια οριο­θέ­τη­σης, μετά από απο­φά­σεις του ΣτΕ που αμφι­σβή­τη­σαν προη­γού­με­νες οριο­θε­τή­σεις.

Ενα νέο ψηφιακό μέτωπο ανοίγει στη μεγάλη πολε­ο­δο­μική μεταρ­ρύθ­μιση για τους οικι­σμούς της χώρας. Με απόφασή του, ο Υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας κ. Σταύρος Παπα­σταύ­ρου εντάσ­σει στο Εθνικό Πρό­γραμμα Ανά­πτυ­ξης έργο ύψους 1,2 εκατ. ευρώ για τη δημιουρ­γία ηλε­κτρο­νι­κής πλατ­φόρ­μας στην οποία θα αναρ­τώ­νται τα νέα όρια των οικι­σμών καθώς και οι ενστά­σεις των πολιτών.

Οι νομίμως υφι­στά­με­νες κατοι­κίες δεν επη­ρε­ά­ζο­νται, από την αλλαγή του ορίου του οικι­σμού ούτε μετα­τρέ­πο­νται σε αυθαί­ρε­τες επειδή αλλάζει εκ των υστέρων η οριο­θέ­τηση και από εντός κιν­δυ­νεύ­ουν να βρεθούν εκτός οικι­σμού

Οι οικι­σμοί σε ψηφιακή πλατ­φόρμα

Πρό­κει­ται για μια ψηφιακή υποδομή στην οποία θα αναρ­τώ­νται τα προ­τει­νό­μενα νέα όρια των οικι­σμών της χώρας, μαζί με τα συνο­δευ­τικά έγγραφα και την τεκ­μη­ρί­ωση των μελετών, ενώ στην ίδια πλατ­φόρμα οι πολίτες θα μπορούν να υπο­βάλ­λουν ηλε­κτρο­νικά τις ενστά­σεις τους. Με άλλα λόγια κάθε ιδιο­κτή­της θα μπορεί να ελέγχει στον χάρτη εάν η ιδιο­κτη­σία του παρα­μέ­νει εντός των νέων ορίων, εάν εντάσ­σε­ται σε ειδική ζώνη ή βρί­σκε­ται πλέον εκτός οικι­σμού οπότε θα μπορεί να υπο­βάλ­λει ηλε­κτρο­νικά ένσταση με ασφαλή αυθε­ντι­κο­ποί­ηση και πρω­το­κόλ­ληση. Επίσης, θα υπάρχει δυνα­τό­τητα παρα­κο­λού­θη­σης της πορείας κάθε υπό­θε­σης.

Στην ίδια πλατ­φόρμα θα αναρ­τώ­νται και οι ενστά­σεις που θα κατα­τί­θε­νται στις υπη­ρε­σίες των δήμων ώστε να δημιουρ­γη­θεί ένα ενιαίο μητρώο. Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον έχει η πρό­βλεψη λει­τουρ­γίας της πλατ­φόρ­μας με μηχα­νι­σμούς τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης για αυτο­μα­το­ποι­η­μένο προ­έ­λεγχο πλη­ρό­τη­τας και υπο­βο­ή­θηση της αξιο­λό­γη­σης. Το έργο έχει ορί­ζο­νται ολο­κλή­ρω­σης την 1η Ιουνίου 2029.

Η μεγάλη πολε­ο­δο­μική ανα­τροπή

Για να γίνει κατα­νοητό γιατί το υπουρ­γείο προ­ε­τοι­μά­ζε­ται για μεγάλο αριθμό ενστά­σεων, πρέπει να γυρίσει κανείς περίπου έναν χρόνο πίσω. Στις 15 Απρι­λίου 2025 δημο­σιεύ­θηκε το Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα 194/2025, με το οποίο καθο­ρί­στη­καν τα κρι­τή­ρια, η μεθο­δο­λο­γία και η δια­δι­κα­σία οριο­θέ­τη­σης των οικι­σμών κάτω των 2.000 κατοί­κων. Το νέο πλαίσιο αφορά μια τερά­στια δεξα­μενή περίπου 12.000 οικι­σμών σε όλη τη χώρα. Η αμφι­σβή­τηση των ορίων τους είχε προ­κύ­ψει τα τελευ­ταία χρόνια έπειτα από σειρά απο­φά­σεων του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ), το οποίο ακύρωσε οριο­θε­τή­σεις στο Πήλιο το 2019, στην Πάρο το 2022, στο Λασίθι κ.ά., κρί­νο­ντας ότι οι Νομάρ­χες είχαν προ­χω­ρή­σει σε αυθαί­ρε­τες επε­κτά­σεις, δίχως επαρκή τεκ­μη­ρί­ωση.

Επο­μέ­νως, η ανάγκη για νέα, ενιαία κρι­τή­ρια δεν εμφα­νί­στηκε ξαφνικά καθώς οι ανώ­τα­τοι δικα­στές είχαν θέσει ήδη από προη­γού­μενα χρόνια ζήτημα νομι­μό­τη­τας των παλαιών ορίων και το ΥΠΕΝ επι­χεί­ρησε να απα­ντή­σει με ένα νέο σύστημα οριο­θέ­τη­σης. Το πρό­βλημα είναι ότι η προ­σαρ­μογή στα νέα κρι­τή­ρια «μετα­φρά­ζε­ται» σε συρ­ρί­κνωση των υφι­στά­με­νων ορίων.

Το νέο ΠΔ δια­κρί­νει τον οικισμό σε δια­φο­ρε­τι­κές περιο­χές, ανάλογα με την ιστο­ρική συγκρό­τηση και τη συνε­κτι­κό­τητα του δομη­μέ­νου ιστού. Ιδιαί­τερα κρίσιμη είναι η εξω­τε­ρική περιοχή των παλαιών ορίων, όπου η εφαρ­μογή των νέων κρι­τη­ρίων μπορεί να αφήσει εκτός οικι­σμού ιδιο­κτη­σίες που μέχρι πρό­τι­νος θεω­ρού­νταν εντός. Η διαφορά είναι ουσια­στική. Ένα μικρό οικό­πεδο εντός οικι­σμού μπορεί να είναι άρτιο και οικο­δο­μή­σιμο, ενώ εάν βρεθεί εκτός ορίου θα αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως εκτός σχεδίου γήπεδο και θα υπό­κει­ται σε εντελώς δια­φο­ρε­τι­κούς κανόνες. Η οικο­νο­μική συνέ­πεια για τον ιδιο­κτήτη μπορεί επο­μέ­νως να είναι μεγάλη.

Η αντί­δραση και η «δεύτερη ευκαι­ρία» των μικρών οικι­σμών

Οι αντι­δρά­σεις που εκδη­λώ­θη­καν σε πολλές περιο­χές της χώρας οδή­γη­σαν το ΥΠΕΝ σε διορ­θω­τική νομο­θε­τική παρέμ­βαση το καλο­καίρι του 2025. Έτσι, με ρυθ­μί­σεις που εντά­χθη­καν στον νόμο 5215/2025 δημιουρ­γή­θη­καν δύο νέα εργα­λεία, η Ζώνη Ανά­πτυ­ξης Οικι­σμού (ΖΑΟ) για οικι­σμούς έως 700 κατοί­κους και η Περιοχή Ειδικών Χρήσεων (ΠΕΧ) για οικι­σμούς από 701 έως 2.000 κατοί­κους.

Η ΖΑΟ δίνει τη δυνα­τό­τητα, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις και με ειδική τεκ­μη­ρί­ωση, να διευ­ρυν­θεί το όριο του οικι­σμού πέραν της Ζώνης Β1 και έως το σημε­ρινό όριο του οικι­σμού. Για τις ιδιο­κτη­σίες που θα εντα­χθούν στη ζώνη προ­βλέ­πε­ται αρτιό­τητα από 500 έως 2.000 τ.μ. και ελά­χι­στο πρόσωπο 10 μέτρων σε πολε­ο­δο­μικά ανα­γνω­ρι­σμένη οδό. Για τους μεγα­λύ­τε­ρους οικι­σμούς (έως 2.000 κατοί­κους), η ΠΕΧ λει­τουρ­γεί ως αντί­στοιχο εργα­λείο στην εξω­τε­ρική περιοχή, πέραν της Ζώνης Β1 και έως το σημε­ρινό όριο του οικι­σμού, με αυξη­μέ­νες απαι­τή­σεις αρτιό­τη­τας (δύο έως τέσσερα στρέμ­ματα και πρόσωπο 15 μέτρων).

Στους πολύ μικρούς οικι­σμούς, έως 700 κατοί­κους, η νομο­θε­τική παρέμ­βαση προ­βλέ­πει τη δυνα­τό­τητα καθο­ρι­σμού Ζώνης Ανά­πτυ­ξης Οικι­σμού πέραν της Ζώνης Β1 και έως το σημε­ρινό όριο του οικι­σμού, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ειδικής τεκ­μη­ρί­ω­σης. Με τον τρόπο αυτό επι­χει­ρεί­ται να αντι­με­τω­πι­στεί και σε αυτούς το ζήτημα της εξω­τε­ρι­κής περιο­χής που αντι­στοι­χούσε στην αρχική Ζώνη Γ, η οποία απορ­ρί­φθηκε από το ΣτΕ

Πάντως, οι νομίμως υφι­στά­με­νες κατοι­κίες δεν επη­ρε­ά­ζο­νται, από την αλλαγή του ορίου του οικι­σμού ούτε μετα­τρέ­πο­νται σε αυθαί­ρε­τες επειδή αλλάζει εκ των υστέρων η οριο­θέ­τηση και από εντός κιν­δυ­νεύ­ουν να βρεθούν εκτός οικι­σμού. Το πρό­βλημα αφορά τις δυνα­τό­τη­τες μελ­λο­ντι­κής αξιο­ποί­η­σης των αδό­μη­των ιδιο­κτη­σιών και, κατ’ επέ­κταση, την αξία τους.

Το ζητού­μενο πλέον είναι η ολο­κλή­ρωση και η ανάρ­τηση των σχε­τι­κών μελετών. Ήδη από το 2022 είχε εντα­χθεί στο Ταμείο Ανά­καμ­ψης το έργο «Αυτο­τε­λείς Μελέτες για Οριο­θέ­τηση Οικι­σμών».

Οι συγκε­κρι­μέ­νες μελέτες (12 συνο­λικά) αφορούν οικι­σμούς προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοί­κων και εκπο­νού­νται ανε­ξάρ­τητα από τα Τοπικά ή Ειδικά Πολε­ο­δο­μικά Σχέδια (ΤΠΣ και ΕΠΣ) σε περι­πτώ­σεις όπου υπάρχει ειδικός λόγος ή ανάγκη ταχείας αντι­με­τώ­πι­σης προ­βλη­μά­των.

Σε κάθε περί­πτωση, οι οριο­θε­τή­σεις απο­τε­λούν βασικό αντι­κεί­μενο των ΤΠΣ- ΕΠΣ. Το ΥΠΕΝ είχε από τον Μάρτιο του 2024 ενη­με­ρώ­σει τους μελε­τη­τές και τους επι­βλέ­πο­ντες του προ­γράμ­μα­τος «Κων­στα­ντί­νος Δοξιά­δης» ότι το τότε σχέδιο Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος για τους οικι­σμούς θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη στις μελέτες που βρί­σκο­νταν σε εξέλιξη.

Πηγή: ot.gr

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.