ΟΗΕ: Τραγικό ρεκόρ! Τουλάχιστον 3.419 μετανάστες πνίγηκαν στη Μεσόγειο το 2014

Του­λά­χι­στον 3.419 με­τα­νά­στες έχουν χάσει τη ζωή τους στη Με­σό­γειο από τον Ια­νουά­ριο, με τον διά­πλου αυτόν να έχει γίνει “η πιο θα­νά­σι­μη δια­δρο­μή του κό­σμου”, ένας απο­λο­γι­σμός ρεκόρ, ανα­κοί­νω­σε σή­με­ρα η Ύπατη Αρ­μο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες (HCP).

«Κα­μπα­νά­κι» χτυπά η Ύπατη Αρ­μο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες προει­δο­ποί­η­σε στη διε­θνή κοι­νό­τη­τα επι­ση­μαί­νο­ντας ότι χάνει την προ­σή­λω­σή της στη διά­σω­ση αν­θρώ­πι­νων ζωών. Όπως ση­μειώ­νει, στις πα­ρά­κτιες χώρες και τους πε­ρι­φε­ρεια­κούς συ­να­σπι­σμούς κρα­τών επι­κρα­τεί σύγ­χυ­ση σχε­τι­κά με τους τρό­πους αντα­πό­κρι­σης στον αυ­ξα­νό­με­νο αριθ­μό αν­θρώ­πων που πραγ­μα­το­ποιούν επι­κίν­δυ­να θα­λάσ­σια τα­ξί­δια, για να με­τα­να­στεύ­σουν ή να ζη­τή­σουν άσυλο.

Στη Γε­νεύη συ­νε­χί­ζο­νται οι προ­ε­τοι­μα­σί­ες για την έναρ­ξη εντός της ημέ­ρας του «Διά­λο­γου του Ύπα­του Αρ­μο­στή για το 2014», ενός άτυ­που φό­ρουμ για θέ­μα­τα πο­λι­τι­κής, το οποίο φέτος επι­κε­ντρώ­νε­ται στην προ­στα­σία στη θά­λασ­σα. Εν τω με­τα­ξύ, ο ύπα­τος αρ­μο­στής για τους Πρό­σφυ­γες Αντό­νιο Γκου­τέ­ρες τό­νι­σε ότι ορι­σμέ­νες κυ­βερ­νή­σεις βλέ­πουν ολο­έ­να πε­ρισ­σό­τε­ρο την προ­σπά­θεια να κρα­τή­σουν τους ξέ­νους έξω από τα σύ­νο­ρά τους ως με­γα­λύ­τε­ρη προ­τε­ραιό­τη­τα από την υπο­χρέ­ω­ση τή­ρη­σης του θε­σμού του ασύ­λου.

«Αυτό είναι σφάλ­μα. Είναι ακρι­βώς η λαν­θα­σμέ­νη αντί­δρα­ση σε μια εποχή όπου πρω­το­φα­νής αριθ­μός αν­θρώ­πων επι­χει­ρεί να ξε­φύ­γει από πο­λέ­μους» δή­λω­σε ο κ. Γκου­τέ­ρες. «Η ασφά­λεια και η δια­χεί­ρι­ση της με­τα­νά­στευ­σης απα­σχο­λούν όλα τα κράτη, αλλά οι πο­λι­τι­κές πρέ­πει να χα­ράσ­σο­νται με τέ­τοιο τρόπο ώστε οι αν­θρώ­πι­νες ζωές να μην κα­τα­λή­ξουν να γί­νουν πα­ρά­πλευ­ρες απώ­λειες».

Επι­κίν­δυ­να τα­ξί­δια

Η ίδια η φύση της θα­λάσ­σιας διέ­λευ­σης κα­θι­στά δύ­σκο­λη την αξιό­πι­στη σύ­γκρι­ση με τα δε­δο­μέ­να προη­γού­με­νων χρό­νων. Όμως τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία οδη­γούν στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι το 2014 ση­μειώ­θη­κε και­νο­φα­νής αριθ­μός θα­λάσ­σιων διε­λεύ­σε­ων. Σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις λι­με­νι­κών αρχών, τις πλη­ρο­φο­ρί­ες από επι­χει­ρή­σεις απο­τρο­πής και άλλες δια­δι­κα­σί­ες επι­τή­ρη­σης, του­λά­χι­στον 348.000 άν­θρω­ποι πραγ­μα­το­ποί­η­σαν τέ­τοια επι­κίν­δυ­να τα­ξί­δια από τις αρχές Ια­νουα­ρί­ου σε ολό­κλη­ρο τον κόσμο. Ιστο­ρι­κά, βα­σι­κή αιτία των θα­λάσ­σιων διε­λεύ­σε­ων ήταν η με­τα­νά­στευ­ση. Όμως το 2014 πα­ρου­σιά­ζει αύ­ξη­ση ο αριθ­μός των αι­τού­ντων άσυλο που συμ­με­τέ­χουν σε αυτά τα τα­ξί­δια.

Ο με­γα­λύ­τε­ρος αριθ­μός αφί­ξε­ων δια θα­λάσ­σης ση­μειώ­νε­ται στην Ευ­ρώ­πη, καθώς συ­γκρού­σεις εκτυ­λίσ­σο­νται στα νότια (Λιβύη), τα ανα­το­λι­κά (Ου­κρα­νία) και τα νο­τιο­α­να­το­λι­κά (Συρία / Ιράκ) της Γη­ραιάς Ηπεί­ρου. Πε­ρισ­σό­τε­ροι από 207.000 άν­θρω­ποι, όχι όλοι έχο­ντες ανά­γκη τη διε­θνή προ­στα­σία, έχουν δια­σχί­σει τη Με­σό­γειο από τις αρχές Ια­νουα­ρί­ου. Ο αριθ­μός αυτός είναι σχε­δόν τρι­πλά­σιος των πε­ρί­που 70.000 αν­θρώ­πων (ο με­γα­λύ­τε­ρος μέχρι τότε αριθ­μός που είχε κα­τα­γρα­φεί), οι οποί­οι διέ­σχι­σαν τη Με­σό­γειο το 2011, όταν ο εμ­φύ­λιος πό­λε­μος στη Λιβύη βρι­σκό­ταν σε πλήρη εξέ­λι­ξη. Για πρώτη φορά, το 2014, ση­μα­ντι­κό τμήμα (σχε­δόν 50% του συ­νό­λου) της τρα­γι­κής εξό­δου ήταν άν­θρω­ποι από τις λε­γό­με­νες «χώρες προ­έ­λευ­σης προ­σφύ­γων» (κυ­ρί­ως από τη Συρία και την Ερυ­θραία).

Εκτός από τη Με­σό­γειο, υπάρ­χουν του­λά­χι­στον τρεις ακόμη με­γά­λες θα­λάσ­σιες οδοί, τις οποί­ες χρη­σι­μο­ποιούν τόσο οι με­τα­νά­στες όσο και οι άν­θρω­ποι που δια­φεύ­γουν από συ­γκρού­σεις ή διώ­ξεις: Στο Κέρας της Αφρι­κής 82.680 άν­θρω­ποι διέ­σχι­σαν τον Κόλπο του Άντεν και την Ερυ­θρά Θά­λασ­σα από την 1η Ια­νουα­ρί­ου μέχρι το τέλος Νο­εμ­βρί­ου, οδεύ­ο­ντας κυ­ρί­ως από την Αι­θιο­πία και τη Σο­μα­λία προς την Υε­μέ­νη, και έπει­τα τη Σα­ου­δι­κή Αρα­βία και τις χώρες του Περ­σι­κού Κόλ­που. Στη Νο­τιο­α­να­το­λι­κή Ασία, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι 54.000 άν­θρω­ποι έχουν πραγ­μα­το­ποι­ή­σει θα­λάσ­σιες διε­λεύ­σεις από την αρχή της χρο­νιάς, ανα­χω­ρώ­ντας στην πλειο­νό­τη­τά τους από το Μπα­γκλα­ντές ή τη Μιαν­μάρ, με κα­τεύ­θυν­ση την Ταϊ­λάν­δη, τη Μα­λαι­σία ή την Ιν­δο­νη­σία. Στην Κα­ραϊ­βι­κή, του­λά­χι­στον 4.775 άν­θρω­ποι τα­ξί­δε­ψαν σύμ­φω­να με τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία δια θα­λάσ­σης με­τα­ξύ της 1ης Ια­νουα­ρί­ου και της 1ης Δε­κεμ­βρί­ου του τρέ­χο­ντος έτους, με την ελ­πί­δα να ξε­φύ­γουν από τη φτώ­χεια ή ανα­ζη­τώ­ντας άσυλο.

Θύ­μα­τα στις θα­λάσ­σιες διό­δους

Κατά τη διάρ­κεια αυτών των τα­ξι­διών, πολ­λοί πε­θαί­νουν ή πέ­φτουν θύμα του διε­θνούς ορ­γα­νω­μέ­νου εγκλή­μα­τος. Η ΥΑ έχει πλη­ρο­φο­ρί­ες για 4.272 κα­τα­γε­γραμ­μέ­νους θα­νά­τους πα­γκο­σμί­ως από την αρχή της χρο­νιάς. Του­λά­χι­στον 3.419 από αυ­τούς ση­μειώ­θη­καν στη Με­σό­γειο – κα­θι­στώ­ντας τη την πλέον θα­να­τη­φό­ρα θα­λάσ­σια δίοδο. Στη Νο­τιο­α­να­το­λι­κή Ασία, εκτι­μά­ται ότι 540 άν­θρω­ποι έχα­σαν τη ζωή τους επι­χει­ρώ­ντας να δια­σχί­σουν τον κόλπο της Βεγ­γά­λης. Στην Ερυ­θρά Θά­λασ­σα και στον Κόλπο του Άντεν, του­λά­χι­στον 242 ζωές είχαν χαθεί μέχρι τις 8 Δε­κεμ­βρί­ου, ενώ στην Κα­ραϊ­βι­κή είχαν κα­τα­γρα­φεί 71 νε­κροί ή αγνο­ού­με­νοι μέχρι τις αρχές Δε­κεμ­βρί­ου. Εν τω με­τα­ξύ, τα δί­κτυα της δια­κί­νη­σης αν­θρώ­πων ανα­πτύσ­σο­νται ρα­γδαία, λει­τουρ­γώ­ντας με ατι­μω­ρη­σία σε πε­ριο­χές αστά­θειας ή σύ­γκρου­σης, με­γι­στο­ποιώ­ντας τα κέρδη τους που βα­σί­ζο­νται στην αν­θρώ­πι­νη απελ­πι­σία.

Σύμ­φω­να με τον κ. Γκου­τέ­ρες, με το να εστιά­ζουν οι κυ­βερ­νή­σεις σε με­μο­νω­μέ­νες πλευ­ρές ενός πο­λυ­ε­πί­πε­δου και δια­κρα­τι­κού προ­βλή­μα­τος (καθώς συχνά αφορά δια­δρο­μές που δια­σχί­ζουν πο­λυά­ριθ­μα σύ­νο­ρα και εκτεί­νο­νται σε μήκος χι­λιά­δων χι­λιο­μέ­τρων), αντι­λαμ­βά­νο­νται γρή­γο­ρα ότι δεν μπο­ρούν να ανα­κό­ψουν τη ροή ούτε να κά­νουν τους αν­θρώ­πους να στα­μα­τή­σουν να χά­νουν τη ζωή τους κατά το τα­ξί­δι.

«Δεν μπο­ρείς να στα­μα­τή­σεις μέσω της απο­τρο­πής έναν άν­θρω­πο που δια­φεύ­γει για να σώσει τη ζωή του, χωρίς να κλι­μα­κώ­σεις πε­ρε­ταί­ρω τους κιν­δύ­νους» δή­λω­σε ο κ. Γκου­τέ­ρες. «Πρέ­πει να αντι­με­τω­πι­στούν οι πραγ­μα­τι­κές αι­τί­ες του προ­βλή­μα­τος. Αυτό ση­μαί­νει ότι πρέ­πει να εξε­τά­σου­με γιατί οι άν­θρω­ποι τρέ­πο­νται σε φυγή, τι τους εμπο­δί­ζει από το να ζη­τή­σουν άσυλο με ασφα­λέ­στε­ρο τρόπο, καθώς και τι μπο­ρεί να γίνει για την πά­τα­ξη των εγκλη­μα­τι­κών δι­κτύ­ων που επω­φε­λού­νται από την κα­τά­στα­ση, προ­στα­τεύ­ο­ντας πα­ράλ­λη­λα τα θύ­μα­τα. Ση­μαί­νει, επί­σης, ότι δια­θέ­του­με κα­τάλ­λη­λα συ­στή­μα­τα για να αντα­πο­κρι­θού­με στις αφί­ξεις και να δια­κρί­νου­με τους πραγ­μα­τι­κούς πρό­σφυ­γες από εκεί­νους που δεν είναι πρό­σφυ­γες».

Ο φε­τι­νός «Διά­λο­γος του Ύπα­του Αρ­μο­στή του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυ­γες» ξε­κι­νά την Τε­τάρ­τη και θα συ­νε­χι­στεί και την Πέμ­πτη. Πρό­κει­ται να πα­ρευ­ρε­θούν εκ­πρό­σω­ποι κυ­βερ­νή­σε­ων, μη κυ­βερ­νη­τι­κών ορ­γα­νώ­σε­ων και λι­με­νι­κών αρχών, μέλη της ακα­δη­μαϊ­κής κοι­νό­τη­τας, καθώς και επι­κε­φα­λείς και αντι­πρό­σω­ποι διε­θνών ορ­γα­νι­σμών που είναι εταί­ροι της Υ.Α., όπως ο Διε­θνής Ορ­γα­νι­σμός Με­τα­νά­στευ­σης, το Γρα­φείο του ΟΗΕ για τον Έλεγ­χο των Ναρ­κω­τι­κών και την Πρό­λη­ψη του Εγκλή­μα­τος, η Ύπατη Αρ­μο­στεία του ΟΗΕ για τα αν­θρώ­πι­να δι­καιώ­μα­τα και ο Διε­θνής Ναυ­τι­λια­κός Ορ­γα­νι­σμός.

ΑΠΕ-ΜΠΕ