Γιώργος Καββαθάς: «Η κατάσταση στην αγορά θυμίζει έντονα την περίοδο του 2018»

Πρό­σφατα ο υπουρ­γός Ανά­πτυ­ξης, Τάκης Θεο­δω­ρι­κά­κος, παρου­σί­ασε στο Κυβερ­νη­τικό Συµβούλιο Οικονοµικής Πολι­τι­κής, το σχέδιο της κυβέρ­νη­σης με 12 παρεμ­βά­σεις για την ενί­σχυση της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Κατά την εκτί­μησή σας, μπορεί αυτές οι παρεμ­βά­σεις να απο­τε­λέ­σουν εφαλ­τή­ριο για να γίνει πιο φιλικό το επι­χει­ρη­μα­τικό περι­βάλ­λον μέχρι το τέλος του 2025 -όπως ανα­φέρ­θηκε;

Οι επι­χει­ρή­σεις, ιδίως οι μικρές και πολύ μικρές, έχουν να αντι­με­τω­πί­σουν ένα ταχέως διο­γκού­μενο διοι­κη­τικό βάρος το οποίο δημιουρ­γεί­ται κυρίως από τις ρυθ­μί­σεις του Υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών και Εργα­σίας. Μέχρι σήμερα η λεγό­μενη ψηφιακή μετά­βαση δεν συνε­πά­γε­ται μείωση της γρα­φειο­κρα­τίας αλλά μετά­θεσή της από το δημόσιο στις επι­χει­ρή­σεις. Οι δώδεκα παρεμ­βά­σεις που ανα­φέ­ρετε ως επί το πλεί­στον είναι θετικές αλλά δεν αλλά­ζουν την πραγ­μα­τι­κό­τητα. Αυτό που χρειά­ζε­ται και μάλιστα άμεσα είναι η μείωση του καθη­με­ρι­νού δια­χει­ρι­στι­κού βάρους των επι­χει­ρή­σεων, ιδίως των μικρών και πολύ μικρών που δεν δια­θέ­τουν ούτε τους πόρους ούτε τη στε­λέ­χωση για να υπο­στη­ρί­ξουν όλη αυτή τη γρα­φειο­κρα­τία. Η πολι­τεία οφείλει να ανοίξει ένα διάλογο με τον επι­χει­ρη­μα­τικό κόσμο, ένα διάλογο ειλι­κρί­νειας, όπου θα καθο­ρι­στούν όλες οι δια­δι­κα­σίες, ο χρόνος και ο τρόπος μετά­βα­σης. Ταυ­τό­χρονα θα πρέπει να δια­σφα­λι­στεί ότι θα μειωθεί άμεσα ο χρόνος διοι­κη­τι­κής υπο­στή­ρι­ξης που σήμερα απαι­τεί­ται όπως και ότι θα τεθούν φραγμοί στις νέες χρε­ώ­σεις που επι­βάλ­λουν μονο­με­ρώς οι τρά­πε­ζες παρά την υψηλή τους κερ­δο­φο­ρία. Τέλος για να ενι­σχυ­θεί η επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα, αυτό που κυρίως απαι­τεί­ται σήμερα είναι η μείωση του ενερ­γεια­κού κόστους, του κόστους χρη­μα­το­δό­τη­σης ώστε να είναι αντί­στοιχο της υπό­λοι­πης Ευρώπης αλλά και η διεύ­ρυνση των δυνα­το­τή­των πρό­σβα­σης σε χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία και ευρω­παϊ­κούς πόρους. Εάν η κυβέρ­νηση επι­θυ­μεί ειλι­κρινά να ενι­σχύ­σει την επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα θα πρέπει να ξεκι­νή­σει από τη βελ­τί­ωση του επι­χει­ρη­μα­τι­κού κλί­μα­τος για τις μικρές και πολύ μικρές επι­χει­ρή­σεις. Η μέχρι σήμερα πρα­κτική κινεί­ται στην ακριβώς αντί­θετη κατεύ­θυνση από τις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες της εθνικής μας οικο­νο­μίας.

Κάθε χρόνο, η εκά­στοτε κυβέρ­νηση δίνει «ραντε­βού» στην ΔΕΘ όπου ανα­μέ­νο­νται και οι σχε­τι­κές εξαγ­γε­λίες που δίνουν το στίγμα της οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής που θα ακο­λου­θη­θεί στο επόμενο έτος. Τι περι­μέ­νουμε και μπορούν η μικρο­με­σαία τάξη και οι ΜμΕ να έχουν βάσιμες ελπίδες ότι θα αλλάξει κάτι;

Η κυβέρ­νηση ως ένα βαθμό έχει ήδη διαρ­ρεύ­σει τις βασικές κατευ­θύν­σεις των εξαγ­γε­λιών της ΔΕΘ που δυστυ­χώς στο μεγα­λύ­τερο βαθμό φαί­νε­ται να μην αφορούν στη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των μικρών και πολύ μικρών επι­χει­ρή­σεων, το 99% δηλαδή του επι­χει­ρη­μα­τι­κού κόσμου. Το ύψος των παρεμ­βά­σεων φαί­νε­ται ότι θα περιο­ρι­στεί μόλις στο 10% της υπέρ­βα­σης των στόχων του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, απέχουν πολύ επο­μέ­νως από το να χαρα­κτη­ρι­στούν οι πολι­τι­κές που θα ανα­κοι­νω­θούν ανα­πτυ­ξια­κές. Η κατά­σταση στην αγορά θυμίζει έντονα την περίοδο του 2018, όταν και η ασκού­μενη τότε οικο­νο­μική πολι­τική ευνο­ούσε τα δημόσια ταμεία αλλά προ­κα­λούσε ασφυξία στην ελλη­νική αγορά. Προ­φα­νώς κάθε μέτρο ελά­φρυν­σης των φόρων είναι θετικό. Η εμμονή όμως να φορο­λο­γού­νται οι ελεύ­θε­ροι επαγ­γελ­μα­τίες όχι για τα καθαρά τους έσοδα αλλά τεκ­μαρτά, είναι η πλέον εχθρική ενέρ­γεια σε βάρος της επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Ο τεκ­μαρ­τός προσ­διο­ρι­σμός φορο­λο­γη­τέου εισο­δή­μα­τος όπως και το τέλος επι­τη­δεύ­μα­τος πρέπει να καταρ­γη­θούν άμεσα. Αντί­στοιχα πρέπει να υπάρ­ξουν αλλαγές αν δεν είναι εφικτή η κατάρ­γηση της προ­κα­τα­βο­λής φόρου. Επίσης απαι­τεί­ται μια μεγάλη παρέμ­βαση συγκρά­τη­σης και μείωσης των ενοι­κίων για επαγ­γελ­μα­τική χρήση, ο εξορ­θο­λο­γι­σμός του ΦΠΑ με μείωση των υψηλών συντε­λε­στών και ειδικά στην εστίαση η επα­να­φορά του χαμηλού συντε­λε­στή και στα σερ­βι­ρι­ζό­μενα αγαθά. Ο δρα­στι­κός περιο­ρι­σμός των τρα­πε­ζι­κών προ­μη­θειών, που τελικά έχουν αυξηθεί παρά τον μηδε­νι­σμό ορι­σμέ­νων χρε­ώ­σεων. Τέλος κορυ­φαίο ζήτημα που χρήζει άμεσης ρύθ­μι­σης είναι η αλλαγή του μηχα­νι­σμού καθο­ρι­σμού των τιμών στην ηλε­κτρική ενέρ­γεια. Οι λογα­ρια­σμοί ρεύ­μα­τος για νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις πρέπει να μειω­θούν του­λά­χι­στον κατά 50%, στο ύψος δηλαδή που ήταν έως τα μέσα του 2021. Οτι­δή­ποτε άλλο δεν μπορεί παρά να θεω­ρεί­ται απο­τυ­χία και από τη σκοπιά των επι­χει­ρή­σεων και των κατα­να­λω­τών αλλά και από την προ­ο­πτική ανά­πτυ­ξης της εθνικής οικο­νο­μίας. Συμπε­ρα­σμα­τικά, όταν σημειώ­νο­νται, και μάλιστα επα­να­λαμ­βα­νό­μενα, τόσο μεγάλες υπερ­βά­σεις σε σχέση με τους στόχους του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, απο­δει­κνύ­ε­ται ότι η οικο­νο­μική πολι­τική βασί­ζε­ται σε λάθος παρα­δο­χές. Η τερά­στια υπέρ­βαση των στόχων δεν συνε­πά­γε­ται υπε­ρα­πό­δοση της οικο­νο­μίας και ανά­πτυξη, αλλά αντί­θετα υπερ­φο­ρο­λό­γηση και φτω­χο­ποί­ηση της μεσαίας τάξης.

Πώς είδατε την εμπο­ρική συμ­φω­νία ανάμεσα στην Ευρω­παϊκή Ένωση και τις ΗΠΑ; Πόσο θα επη­ρε­ά­σει αυτό την αγορά στη χώρα μας;

Νομίζω ότι το τελικό απο­τέ­λε­σμα των δια­πραγ­μα­τεύ­σεων απέχει πολύ από το να χαρα­κτη­ρι­στεί επω­φε­λής συμ­φω­νία και για τα δύο μέρη. Η ΕΕ υπο­χώ­ρησε ατάκτως και τελικά καλεί­ται να πλη­ρώ­σει πολύ μεγάλο τίμημα. Ειδικά στο σκέλος της ενέρ­γειας οι όροι που περι­λαμ­βά­νο­νται το μόνο απο­τέ­λε­σμα που μπορεί να έχουν εάν εφαρ­μο­στούν θα είναι ακόμα μεγα­λύ­τερο κόστος ενέρ­γειας για όλους μας. Από εκεί και πέρα η ελλη­νική οικο­νο­μία θα επη­ρε­α­στεί σε ορι­σμέ­νους μόνο αλλά πολύ βασι­κούς κλάδους της οικο­νο­μίας μας, καθώς αφορά στον πρω­το­γενή τομέα και στη μετα­ποί­ηση των προ­ϊ­ό­ντων του. Το προ­φα­νές είναι ότι ο όγκος των εξα­γω­γών αυτών των κλάδων στις ΗΠΑ θα μειωθεί. Καθώς όμως πρό­κει­ται για ιδιαί­τερα δυνα­μι­κούς κλάδους, η προ­στι­θέ­μενη αξία των οποίων εδρά­ζε­ται κυρίως στην ποιό­τητά τους, εκτιμώ ότι με τις κατάλ­λη­λες κινή­σεις μπορούν να διο­χε­τευ­τούν σε άλλες αγορές και να περιο­ρι­στούν οι συνέ­πειες των πολι­τι­κών προ­στα­τευ­τι­σμού που ανα­πτύσ­σουν οι ΗΠΑ. Για να επι­τα­χυν­θεί όμως αυτή η ανα­κα­τεύ­θυνση σε αγορές απαι­τεί­ται και η συν­δρομή της κυβέρ­νη­σης ώστε να επι­τευ­χθούν διμε­ρείς συμ­φω­νίες με άλλες αγορές. Εάν περι­μέ­νουμε την ΕΕ να εξε­τά­σει τις εναλ­λα­κτι­κές και να πετύχει συμ­φω­νίες για το σύνολο της ευρω­παϊ­κής οικο­νο­μίας, νομίζω ότι θα χαθεί πολύ­τι­μος χρόνος και κυρίως θα υπη­ρε­τη­θούν κατά προ­τε­ραιό­τητα τα συμ­φέ­ρο­ντα των μεγάλων βιο­μη­χα­νι­κών κρατών και δευ­τε­ρευό­ντως της εθνικής μας οικο­νο­μίας που έχει δια­φο­ρε­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά και άλλες ανάγκες.

Οι ελλεί­ψεις σε εργα­τικά χέρια και μάλιστα σε εστίαση και του­ρι­σμό, είναι φέτος πολλές. Τι θα μπο­ρούσε να γίνει κατά την εκτί­μησή σας, προ­κει­μέ­νου να ανα­νε­ω­θεί το ενδια­φέ­ρον στην αγορά εργα­σίας;

Το πρό­βλημα της έλλει­ψης του ανα­γκαίου ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού στην εστίαση και στον του­ρι­σμό είναι πολύ σύνθετο καθώς πρό­κει­ται για δρα­στη­ριό­τη­τες έντονης εργα­σίας. Τα κενά εντο­πί­ζο­νται κυρίως σε θέσεις ελά­χι­στης εξει­δί­κευ­σης. Μια λύση θα μπο­ρούσε να είναι η ανά­πτυξη μιας ουσιώ­δους μετα­να­στευ­τι­κής πολι­τι­κής στη βάση των αναγκών του κλάδου. Η βελ­τί­ωση επίσης της φορο­λο­γι­κής αντι­με­τώ­πι­σης των εργα­ζό­με­νων στον επι­σι­τι­σμό και στον του­ρι­σμό, ιδίως τον εποχικό, θα μπο­ρούσε να κάνει πιο ελκυ­στι­κές αυτές τις διε­ξό­δους, του­λά­χι­στον για τους νεό­τε­ρους. Θα πρέπει επίσης να ανα­πτυ­χθούν πολι­τι­κές σε συνέρ­γεια τοπικής αυτο­διοί­κη­σης με τις επι­χει­ρή­σεις για την προ­σφορά καλύ­τε­ρων όρων δια­βί­ω­σης σε όσους μετα­κι­νού­νται εκτός της μόνιμης κατοι­κίας τους για να εργα­στούν στον του­ρι­σμό και στην εστίαση. Η ανά­πτυξη τέλος εξο­πλι­σμού και τεχνο­λο­γίας που να επι­τρέ­πουν τη λει­τουρ­γία των επι­χει­ρή­σεων με λιγό­τερο προ­σω­πικό θα δια­μόρ­φωνε και μια νέα οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα με δυνα­τό­τη­τες μάλιστα εξω­στρε­φούς ανά­πτυ­ξης.