Λυκούργος Λιακάκος: «Γιατί τα θαλάσσια πάρκα θα έχουν περιβαλλοντικό, αλλά όχι γεωπολιτικό αποτύπωμα»

Πολύς λόγος έχει γίνει για τα δύο νέα Εθνικά Θαλάσ­σια Πάρκα σε Νότιες Κυκλά­δες και Ιόνιο, που ανα­κοί­νωσε πρό­σφατα ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, που τέθηκαν σε δημόσια δια­βού­λευση, σύμφωνα με την εθνική και ενω­σιακή νομο­θε­σία, έως τις 22 Σεπτεμ­βρίου, προ­κει­μέ­νου οι ενδια­φε­ρό­με­νοι πολίτες και φορείς να υπο­βά­λουν τα σχόλια και τις προ­τά­σεις τους. Θα ήθελα ένα πρώτο σχόλιο.

Τα θαλάσ­σια πάρκα είναι ένα πολύ σημα­ντικό θέμα. Εξαρ­τά­ται από ποια πλευρά θα το δει κανείς. Θα έχουν περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα.

Το ερώτημα είναι εάν θα έχουν γεω­πο­λι­τικό απο­τύ­πωμα. Ανα­φο­ρικά με τα ελλη­νικά θαλάσ­σια πάρκα είδαμε ότι έγιναν εντός των ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων. Αυτό είναι πολύ σημα­ντικό για την προ­στα­σία της θαλάσ­σιας βιο­ποι­κι­λό­τη­τας, διότι η απα­γό­ρευση της μηχα­νό­τρα­τας συνει­σφέ­ρει στο να μην υπάρχει υπερ-αλίευση.

Μην ξεχνάμε ότι οι μηχα­νό­τρα­τες δημιουρ­γούν προ­βλή­ματα στον βυθό και στο οικο­σύ­στημα. Συνεπώς, γίνεται μια πιο ολι­στική περι­βαλ­λο­ντική προ­σέγ­γιση, κι έχουμε ένα σοβαρό, θεμιτό περι­βαλ­λο­ντικό βήμα.

Ωστόσο, τα ελλη­νικά θαλάσ­σια πάρκα δεν έχουν κανένα γεω­πο­λι­τικό βάρος, καθώς είναι εντός των έξι (6) ναυ­τι­κών μιλίων στο Αιγαίο –δηλαδή είναι μέσα σε ζώνη εθνικής κυριαρ­χίας. Είναι η γνωστή αιγια­λί­τιδα ζώνη ή αλλιώς, χωρικά ύδατα ή εδαφική θάλασσα.

Σε κάθε περί­πτωση εάν θέλαμε να έχει ένα γεω­πο­λι­τικό απο­τύ­πωμα θα έπρεπε αυτή η κίνηση να γίνει εκτός των χωρικών μας υδάτων, δηλαδή όχι σε περιοχή όπου η Ελλάδα ασκεί κυριαρ­χία αλλά «κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα». Δηλαδή έπρεπε να κάναμε χρήση του αρ.56 της Σύμ­βα­σης για το Δίκαιο της Θάλασ­σας –που απο­τε­λεί και ευρω­παϊκό κεκτημένο- όπου ανα­φέ­ρε­ται ότι στα κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα της ΑΟΖ (Απο­κλει­στι­κής Οικο­νο­μι­κής Ζώνης) είναι και η προ­στα­σία της θαλάσ­σιας βιο­ποι­κι­λό­τη­τας. Και το λέω αυτό, διότι έχουμε οριο­θε­τη­μένη ΑΟΖ –έστω και μερική- με την Αίγυπτο.

Οπότε θα μπο­ρούσε η Ελλάδα να κάνει μια γεω­πο­λι­τική κίνηση, δεί­χνο­ντας ότι δεν φοβάται να ασκήσει τα κυριαρ­χικά της δικαιώ­ματα.

Ωστόσο, η Άγκυρα, κατά την προ­σφιλή της τακτική των προ­κλή­σεων, εξέδωσε τους δικούς της χάρτες για τα θαλάσ­σια πάρκα απα­ντώ­ντας έτσι στις ελλη­νι­κές ανα­κοι­νώ­σεις.

Η Τουρκία αντέ­δρασε. Ο λόγος που αντέ­δρασε είναι αφενός, ότι δεν θέλει τίποτε να σταθεί εμπόδιο στο δικό της δόγμα, στην ανα­θε­ω­ρη­τική ατζέντα της. Θα πρέπει να γνω­ρί­ζουμε ότι η Τουρκία δεν σκέ­φτε­ται όπως η Ιταλία, όπως η Αίγυ­πτος κ.λπ. Δεν σκέ­φτε­ται ως ένα κράτος το οποίο, θέλει απλά να εφαρ­μο­στεί το δίκαιο και επι­θυ­μεί τη συνύ­παρξη.

Έχει συγκε­κρι­μένη ατζέντα. Και οποιοσ­δή­ποτε κατευ­να­σμός, φοβι­κό­τητα και υπο­χω­ρη­τι­κό­τητα, της δίνει τροφή για να δημιουρ­γεί τετε­λε­σμένα.

Ένας ακόμη λόγος που δεν θέλει τα ελλη­νικά θαλάσ­σια πάρκα, είναι ότι οι μηχα­νό­τρα­τες απο­τε­λούν -κι επιχειρησιακά- ένα κομμάτι στην τουρ­κική εξω­τε­ρική πολι­τική, καθώς δια­θέ­τει έναν μεγάλο στόλο στο Αιγαίο, τον οποίο μπορεί να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει έξω από τα ελλη­νικά χωρικά ύδατα, ως θαλάσ­σια «οδο­φράγ­ματα» για τα ελλη­νικά υπο­βρύ­χια και μάλιστα τα πιο σύγ­χρονα.

Επι­πρό­σθετα, ένα ακόμη στοι­χείο που επι­κα­λεί­ται η Τουρκία (θα το έλεγα, φαιδρώς αλλά και εσκεμ­μέ­νως λαν­θα­σμένα) είναι ότι επι­κα­λεί­ται «αλά καρτ» τη Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασ­σας και τα άρ.122 και 123 και σε συν­δυα­σμό με τη νέο-οθωμανική ατζέντα, ισχυ­ρί­ζε­ται ότι στις θάλασ­σες υπάρ­χουν ειδικά καθε­στώτα και απαι­τεί­ται συνερ­γα­σία μεταξύ των κρατών που συνο­ρεύ­ουν.

Ωστόσο, η Μεσό­γειος δεν είναι δύο παρά­κτια κράτη –είναι 22 κράτη σε τρεις ηπεί­ρους. Το αρ.123 δεν δίνει καμία λευκή επιταγή ούτε δικαί­ωμα βέτο, ούτε στο να απαι­τή­σει κάποιο παρά­κτιο κράτος, κάτι σε βάρος των κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των άλλου παρά­κτιου κράτους. Δηλαδή, ανα­φέ­ρει ότι μπορεί να γίνεται προ­αι­ρε­τικά μια δια­βού­λευση μεταξύ των κρατών, μεταξύ επι­στη­μο­νι­κών επι­τρο­πών. Συνεπώς, απο­τε­λεί μια υπο­κρι­τική στάση από πλευρά της Τουρ­κίας, διότι αφενός χρη­σι­μο­ποιεί «αλά καρτ» με λάθος ερμη­νεία Σύμβαση, αφε­τέ­ρου και στα δικά της θαλάσ­σια πάρκα που κήρυξε, δεν πρό­κει­ται να στε­ρή­σει λει­τουρ­γία της μηχα­νό­τρα­τας.

Βλέ­πουμε ότι κινεί­ται στο βορειο-ανατολικό Αιγαίο και στην περιοχή του Καστελ­λό­ρι­ζου, κατα­πα­τώ­ντας τα δικαιώ­ματα των νησιών (να έχουν υφα­λο­κρη­πίδα και ΑΟΖ) ενώ παράλ­ληλα, παρα­βιά­ζει και τα δυνη­τικά χωρικά ύδατα των ελλη­νι­κών νησιών.

Ποιος είναι ο απώ­τε­ρος στόχος που κάνει αυτές τις κινή­σεις η Τουρκία –πέραν της συνή­θους πρα­κτι­κής που έχει με την προ­κλη­τι­κό­τητά της απέ­να­ντι στην Ελλάδα;

Αυτό που κάνει εδρά­ζε­ται στην ευρύ­τερη πολι­τική που έχει, να δημιουρ­γή­σει τετε­λε­σμένα και με απώτερο σκοπό, να μην μπο­ρέ­σει ποτέ το Καστελ­λό­ριζο και το σύμπλεγμα των νησιών (12-14 νησιά, νησίδες, βράχοι κ.ο.κ. τα οποία είναι 52 ναυτικά μίλια από την Ρόδο και υπά­γο­νται στα Δωδε­κά­νησα).

Επι­πλέον, απο­τε­λούν την προ­έ­κταση του θαλάσ­σιου τόξου που δημιουρ­γούν οι παρα­λίες ανα­το­λικά της Κρήτης, της Κάσου, της Καρ­πά­θου και τη Ρόδου. Οπότε, η περιοχή του Καστελ­λο­ρί­ζου δεν είναι καθόλου αμε­λη­τέα –ειδικά εάν το σύμπλεγμα ελάμ­βανε πλήρη επήρεια θα εφά­πτετο με την Κυπριακή ΑΟΖ. Αυτό θα ήταν κι ένα χαρτί στα χέρια της Ελλάδας.