«Ανοικτό το ενδεχόμενο ένοπλης αντιπαράθεσης Ελλάδας-Τουρκίας» λέει γερμανικό think tank

Ανοικτό αφήνει το ενδε­χό­μενο μιας ένοπλης αντι­πα­ρά­θε­σης μεταξύ Ελλάδας και Τουρ­κίας στο Αιγαίο μετά την ένταση που έχει προ­κα­λέ­σει στην Άγκυρα η υπο­γραφή της συμ­φω­νίας Ελλάδας-Αιγύπτου για καθο­ρι­σμό ΑΟΖ, ο Στέφαν Ρολ, επι­κε­φα­λής της ερευ­νη­τι­κής ομάδας Εγγύς και Μέσης Ανα­το­λής του think tank «Ίδρυμα Επι­στή­μης και Πολι­τι­κής του Βερο­λί­νου».

Μιλώ­ντας στην Duetsche Welle ο κ. Ρολ, διευ­κρι­νί­ζει πως δεν θεωρεί ανα­πό­φευ­κτη την ένοπλη αντι­πα­ρά­θεση, παρά το γεγονός ότι οι ΑΟΖ Ελλάδας-Αιγύπτου και Τουρκίας- Λιβύης εν μέρει αλλη­λο­ε­πι­κα­λύ­πτο­νται.

«Ούτε η Τουρκία ούτε η Ελλάδα και σίγουρα όχι η Αίγυ­πτος ανα­ζη­τούν την ένοπλη σύγκρουση – προ­πα­ντός επειδή το απο­τέ­λε­σμα θα ήταν αβέβαιο. Όμως ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να προ­κύ­ψει σε αυτή περιοχή. Ξαφνικά, κάπου πέφτουν μερικοί πυρο­βο­λι­σμοί και απότομα αυτό το περι­στα­τικό ανα­πτύσ­σει τη δική του δυνα­μική», ανα­φέ­ρει ο ανα­λυ­τής.

Περισ­σό­τερο πιθανή, ωστόσο, θεωρεί ότι είναι μια συμπλοκή τουρ­κι­κών δυνά­μεων με τις αιγυ­πτια­κές στο έδαφος της Λιβύης από τη στιγμή που το αιγυ­πτιακό κοι­νο­βού­λιο έδωσε πράσινο φως στον πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι για μια στρα­τιω­τική επέμ­βαση στη Λιβύη.

«Οπωσ­δή­ποτε, αυτό πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη», επι­ση­μαί­νει. «Το θεωρώ πάντως ρεα­λι­στικό η Αίγυ­πτος να παρέμ­βει στη Λιβύη με στρα­τεύ­ματα της. Στόχος τους θα είναι να υπε­ρα­σπι­σθούν τα υπάρ­χο­ντα μέτωπα. Δεν πρό­κει­ται για μια επε­κτα­τική στρα­τη­γική. Πρόθεση δεν θα είναι η προ­έ­λαση ως την Τρίπολη ρισκά­ρο­ντας μια άμεση σύγκρουση με την Τουρκία. Η Αίγυ­πτος θέλει να υπο­στη­ρί­ξει τους συμ­μά­χους της, τις δυνά­μεις γύρω από τον στρα­τηγό Χαφτάρ», προ­σθέ­τει ο κ. Ρολ.

Ανα­φε­ρό­με­νος στην ένταση που επι­κρα­τεί στις σχέσεις της Τουρ­κίας με την Αίγυπτο ο Σ.Ρολ επι­ση­μαί­νει πως δεν είναι πρό­σφατη. «Πρώτα απ’ όλα αφορά σίγουρα τα απο­θέ­ματα φυσικού αερίου. Η εκμε­τάλ­λευση του είναι σημα­ντική για την Αίγυπτο. Η αιγυ­πτιακή ενερ­γειακή στρα­τη­γική στο­χεύει στις εξα­γω­γές φυσικού αερίου σε μεγάλη κλίμακα. Τελικά ωστόσο η αντι­πα­ρά­θεση με την Τουρκία έχει μεγα­λύ­τε­ρες δια­στά­σεις.» Αφε­τη­ρία της είναι το στρα­τιω­τικό πρα­ξι­κό­πημα ενάντια στην κυβέρ­νηση της Μου­σουλ­μα­νι­κής Αδελ­φό­τη­τας το 2013. Το Κάιρο υπο­πτεύ­ε­ται πως η Τουρκία εξα­κο­λου­θεί να την υπο­στη­ρί­ζει. Πολλά στελέχη της Μου­σουλ­μα­νι­κής Αδελ­φό­τη­τας βρί­σκο­νται εξό­ρι­στα στην Τουρκία.

«Η αιγυ­πτιακή ηγεσία αισθά­νε­ται ότι απει­λεί­ται σοβαρά από την Τουρκία, την κατη­γο­ρούν ότι σχε­διά­ζει αντι­πρα­ξι­κό­πημα.» Η υπάρ­χουσα αντι­πα­ρά­θεση κλι­μα­κώ­θηκε το τελευ­ταίο διά­στημα και λόγω της εμπλο­κής της Τουρ­κίας στη Λιβύη: «Για το Κάιρο είναι πολύ απει­λη­τικό ότι η Άγκυρα ξαφνικά ανα­κα­τεύ­ε­ται στα εσω­τε­ρικά της.» 

Ποιος θα μπο­ρούσε να ανα­λά­βει ρόλο μεσο­λα­βητή;

Ποιοι εξω­τε­ρι­κοί παρά­γο­ντες θα μπο­ρού­σαν να παρέμ­βουν προ­κει­μέ­νου να απο­κλι­μα­κω­θεί η ένταση που έχει δημιουρ­γη­θεί μετά τις πρό­σφα­τες οριο­θε­τή­σεις των ΑΟΖ; Παλιό­τερα αυτό το ρόλο τον ανα­λάμ­βα­ναν κυρίως οι ΗΠΑ. Μέχρι στιγμής όμως η Ουά­σιγ­κτον δεν έχει απο­φα­σί­σει εάν και ποια πλευρά θα υπο­στη­ρί­ξει: την Τουρκία ενάντια στην Αίγυπτο και τη Ρωσία ή αντί­στροφα, εκτιμά ο γερ­μα­νός ανα­λυ­τής. «Πέραν αυτού, υπάρχει μια νέα εξέλιξη. Οι σχέσεις ΗΠΑ-Αιγύπτου δεν είναι τόσο καλές όσο παλιά. Έχουν δημιουρ­γη­θεί ρήγματα. Η Αίγυ­πτος συμπε­ρι­φέ­ρε­ται σε πολλά με παρό­μοιο τρόπο όπως η Τουρκία. Αντί­θετα με τη βούληση των ΗΠΑ, το Κάιρο αγόρασε όπως και η Άγκυρα, ρωσικά οπλικά συστή­ματα. Ο καθένας παίζει το δικό του παι­χνίδι και δεν λαμ­βά­νει υπόψη τις παρα­δο­σια­κές δομές συμ­μα­χίας.»

Αλλά και η ΕΕ φαί­νε­ται να απο­τυγ­χά­νει ως μεσο­λα­βη­τής. Της λείπει μια ενιαία στάση έναντι της Τουρ­κίας. Η Γαλλία, για παρά­δειγμα, έχει σαφώς τοπο­θε­τη­θεί ενάντια στην Άγκυρα, άλλα κράτη μέλη τηρούν δια­φο­ρε­τική στάση. Κατά πόσο θα μπο­ρούσε η Γερ­μα­νία να ανα­λά­βει δια­με­σο­λα­βη­τικό ρόλο; Θα ήταν απο­δε­κτό από όλους τους εμπλε­κό­με­νους; «Απο­δε­κτό ναι, γιατί οι Γερ­μα­νοί σαφώς δεν έχουν κανένα συμ­φέ­ρον», πιστεύει ο Στέφαν Ρολ. «Το ερώτημα ωστόσο είναι εάν η Γερ­μα­νία δια­θέ­τει αρκετό κύρος για να επι­φέ­ρει απο­τε­λέ­σματα σε αυτήν την περιοχή. Έχω σίγουρα αμφι­βο­λίες για αυτό.» Η «Δια­δι­κα­σία του Βερο­λί­νου», μια πρω­το­βου­λία που ξεκί­νησε η Γερ­μα­νία για την επίλυση της εμφύ­λιου πολέμου στη Λιβύη δεν επέφερε μέχρι στιγμής απτά απο­τε­λέ­σματα. Οι μάχες συνε­χί­ζο­νται, το εμπάρ­γκο όπλων δεν τηρεί­ται. «Η Γερ­μα­νία δεν είναι αρκετά ισχυρή. Προς το παρόν μπορεί να βοη­θή­σει μόνο βρα­χυ­πρό­θε­σμα σε μια οξεία κατά­σταση.» Ο Στέφαν Ρολ ανα­φέ­ρει ως παρά­δειγμα το τηλε­φώ­νημα μεταξύ της καγκε­λά­ριου Μέρκελ και του Τούρκου προ­έ­δρου Ερντο­γάν πριν από λίγες εβδο­μά­δες που βοήθησε να απο­τρέ­ψει μια ένοπλη σύγκρουση μεταξύ τουρ­κι­κών και ελλη­νι­κών πολε­μι­κών πλοίων στο Αιγαίο.

Αρα­βι­κός κόσμος και Ισραήλ

Ανα­φε­ρό­με­νος στο ρόλο των αρα­βι­κών κρατών ο Στέφαν Ρολ δια­πι­στώ­νει ότι όσοι δεν είναι άμεσοι γεί­το­νες δεν ενδια­φέ­ρο­νται και τόσο για το ζήτημα των ΑΟΖ. Η στάση τους καθο­ρί­ζε­ται από μια γενι­κό­τερη αντι­πα­ρά­θεση. Το Κατάρ είναι στο πλευρό της Τουρ­κίας, στο έδαφος της λει­τουρ­γεί τουρ­κική βάση και στη­ρί­ζει τη Μου­σουλ­μα­νική Αδελ­φό­τητα. Η Σαου­δική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα βρί­σκο­νται στο πλευρό της Αιγύ­πτου και στέ­κο­νται αρνη­τικά απέ­να­ντι στην Τουρκία. «Τα κράτη της Βόρειας Αφρικής, από την άλλη πλευρά» επι­ση­μαί­νει ο Στέφαν Ρολ, «παρα­μέ­νουν σε μεγάλο βαθμό ουδέ­τερα, δεν παίρ­νουν άμεση θέση και τελικά προ­σπα­θούν να δια­τη­ρή­σουν καλές σχέσεις και με τις δύο πλευρές.»

Εντύ­πωση προ­κα­λεί η σιωπή του Ισραήλ σε ό,τι αφορά την αντι­πα­ρά­θεση για τις ΑΟΖ – παρότι έχει άμεσα συμ­φέ­ρο­ντα. Έχει συνάψει συμ­φω­νία ΑΟΖ με την Κύπρο και προ­φα­νώς κατέ­ληξε σε άτυπη συνεν­νό­ηση με το Λίβανο και την Αίγυπτο για το ποιος δικαιού­ται ποιες θαλάσ­σιες περιο­χές. Εκτός αυτού, εδώ και χρόνια το Τελ Αβίβ βρί­σκε­ται στο στό­χα­στρο της κρι­τι­κής της Άγκυρας. Γιατί δεν ανα­μει­γνύ­ε­ται στην τρέ­χουσα αντι­πα­ρά­θεση; Προ­φα­νώς επειδή η ισραη­λινή κυβέρ­νηση αντι­με­τω­πί­ζει μεγάλα εσω­τε­ρικά προ­βλή­ματα, τονίζει ο κ. Ρολ. Έπειτα οι σχέσεις με την Αίγυπτο είναι διφο­ρού­με­νες. Ναι μεν βελ­τιώ­θη­καν αλλά «μακρο­πρό­θε­σμα επι­κρα­τεί πλήρης ασάφεια για το πώς θα εξε­λι­χθεί η Αίγυ­πτος. Επίσης, οι Ισραη­λι­νοί ανη­συ­χούν για την αγορά ρωσικών μαχη­τι­κών αερο­σκα­φών από το Κάιρο πριν από λίγες εβδο­μά­δες.» Η πιο ενδια­φέ­ρουσα χώρα για το Ισραήλ στην περιοχή είναι σύμφωνα με τον Στέφαν Ρολ, «σίγουρα η Τουρκία. Οικο­νο­μικά έχει να προ­σφέ­ρει περισ­σό­τερα και επο­μέ­νως είναι πολύ πιο σημα­ντική για την ισραη­λινή οικο­νο­μία. Στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, το Ισραήλ δεν έχει κανένα συμ­φέ­ρον να χει­ρο­τε­ρεύ­σουν οι σχέσεις του με την Τουρκία.»

www.in.gr