Εκτός σχεδίου δόμηση: Νέο «βραχυκύκλωμα» από το ΣτΕ – Στον «αέρα» χιλιάδες ακίνητα

Oι ανώ­τα­τοι δικα­στές «φρε­νά­ρουν» την έκδοση οικο­δο­μι­κών αδειών

Νέο «βρα­χυ­κύ­κλωμα» με τη δόμηση σε εκτός σχεδίου περιο­χές προ­κύ­πτει με νέα απόφαση του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ Ολομ. 992/2023). Oι ανώ­τα­τοι δικα­στές «φρε­νά­ρουν» την έκδοση οικο­δο­μι­κών αδειών και την ανέ­γερση αγρο­τι­κών κτιρίων, κατά παρέκ­κλιση, βάσει Προ­ε­δρι­κού Δια­τάγ­μα­τος του 1985. Ειδι­κό­τερα, έκαναν δεκτή αίτηση ακυ­ρώ­σεως κατά από­φα­σης της Περι­φέ­ρειας Στερεάς Ελλάδας, με την οποία εγκρί­θηκε παρέκ­κλιση από τις ισχύ­ου­σες πολε­ο­δο­μι­κές δια­τά­ξεις περί εκτός σχεδίου δόμησης για την κατα­σκευή αγρο­τι­κής απο­θή­κης, σε μη άρτιο γήπεδο στην Νότια Εύβοια.

Από τη νέα απόφαση παρά­γε­ται δεδι­κα­σμένο που έρχεται να προ­στε­θεί στην απόφαση 176/2023 του ΣτΕ, με την οποία το ανώτατο ακυ­ρω­τικό δικα­στή­ριο είχε βάλει τέλος στις οικο­δο­μι­κές άδειες σε εκτός σχεδίου περιο­χές της Πάτμου επειδή δεν είχαν «πρόσωπο» σε ανα­γνω­ρι­σμένη οδό.

Μάλιστα, στην περί­ληψη της πρό­σφα­της από­φα­σης που δημο­σί­ευσε το ΣτΕ ανα­φέ­ρε­ται ότι «η δίκη δια­τη­ρεί το αντι­κεί­μενό της, ως προς την έγκριση της παρέκ­κλι­σης, η οποία δεν εξα­ντλεί­ται σε μία εφαρ­μογή, αλλά μπορεί να εφαρ­μο­σθεί και στο μέλλον». Σημειώ­νε­ται επίσης ότι οι παρεκ­κλί­σεις από τους πάγιους όρους δόμησης μιας περιο­χής, και όταν ακόμη ανα­φέ­ρο­νται σε ορι­σμένα ακίνητα, πρέπει να εντάσ­σο­νται στην κατη­γο­ρία με την οποία συν­δέ­ο­νται χωρικά και έχουν κανο­νι­στικό χαρα­κτήρα. Οι συγκε­κρι­μέ­νες αρχές ισχύουν και για τους όρους δόμησης των περιο­χών εκτός σχεδίου, οι οποίοι, κατά την πάγια νομο­λο­γία του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας, δεν επι­τρέ­πε­ται να είναι ευνοϊ­κό­τε­ροι των όρων εντός σχεδίου, ούτε να οδηγούν σε αλλοί­ωση του χαρα­κτήρα των εκτός σχεδίου περιο­χών.

Το Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα

Όσον αφορά στις δια­τά­ξεις του ΠΔ της 24-31.5.1985 που προ­βλέ­πουν την έγκριση παρέκ­κλι­σης από τους κατά τον κανόνα όρους της εκτός σχεδίου δόμησης, στην απόφαση ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά ότι «δεν προ­βλέ­πουν νόμιμα κρι­τή­ρια για την έγκριση της παρέκ­κλι­σης». Ειδι­κό­τερα, οι ανώ­τα­τοι δικα­στές επι­ση­μαί­νουν ότι, δεν προ­κύ­πτει ο λόγος δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος που εξυ­πη­ρε­τεί­ται με την παρέκ­κλιση, δεν προσ­διο­ρί­ζο­νται με σαφή­νεια οι υπο­κει­με­νι­κές και αντι­κει­με­νι­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την έγκρισή της, ιδίως ως προς τον καθο­ρι­σμό των δικαιού­χων και τα ελά­χι­στα όρια εμβαδού, προ­σώ­που και βάθους του γηπέδου για την έγκριση της παρέκ­κλι­σης, ενώ και όπου καθο­ρί­ζο­νται ανώτατα ή κατώ­τατα όρια, το εύρος της από­κλι­σης είναι ανε­πί­τρε­πτα μεγάλο.

Αγρο­τε­μά­χια

«Έτσι ευνο­εί­ται η δόμηση μειο­νε­κτι­κών αγρο­τε­μα­χίων, η κατά­τμηση των αγρο­τι­κών κλήρων και η ενδε­χό­μενη οικο­πε­δο­ποί­ησή τους. Τέλος δεν προ­βλέ­πε­ται κλι­μά­κωση των όρων δόμησης ανάλογα με τον τυχόν ιδιαί­τερο χαρα­κτήρα της περιο­χής, αλλά όλες οι περιο­χές αντι­με­τω­πί­ζο­νται ομοιό­μορφα», ανα­φέ­ρουν οι δικα­στές του ΣτΕ, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι αυτό προ­φα­νώς οφεί­λε­ται και στο ότι οι κρί­σι­μες δια­τά­ξεις ανα­πα­ρά­γουν κατ’ ουσίαν τις ρυθ­μί­σεις παλαιό­τε­ρου ΠΔ της 6-17.10.1978, το οποίο θεσπί­σθηκε πριν την ανα­μόρ­φωση της νομο­θε­σίας περί χωρο­τα­ξίας, περι­βάλ­λο­ντος και αρχαιο­τή­των και δεν συντο­νί­ζε­ται με αυτήν.

Οι πλημ­μέ­λειες του ΠΔ του 1985 «δεν θερα­πεύ­ο­νται κατά την αντι­με­τώ­πιση κάθε συγκε­κρι­μέ­νης περί­πτω­σης, διότι τα κρι­τή­ρια για την έγκριση της παρέκ­κλι­σης πρέπει να ορί­ζο­νται εκ των προ­τέ­ρων στον νόμο και όχι να τίθε­νται επ’ ευκαι­ρία της εκά­στοτε εφαρ­μο­γής του», σημειώ­νε­ται στην απόφαση. Ελλεί­ψει δε σαφούς κανο­νι­στι­κού πλαι­σίου και νόμιμων κρι­τη­ρίων, η έγκριση της παρέκ­κλι­σης, όπως υπο­γραμ­μί­ζε­ται, «δεν απο­τε­λεί εφαρ­μογή του νόμου με την έκδοση ατο­μι­κής διοι­κη­τι­κής πράξης, αλλά, κατ’ ουσίαν, κανο­νι­στικό καθο­ρι­σμό όρων δόμησης για κάθε συγκε­κρι­μένο γήπεδο από το απο­φα­σί­ζον όργανο, κατ’ ενά­σκηση ανε­πί­τρε­πτα ευρείας δια­κρι­τι­κής ευχέ­ρειας».

Η νέα απόφαση της Ολο­μέ­λειας του ΣτΕ ανα­τρέ­πει τα δεδο­μένα και στην κατά παρέκ­κλιση δόμηση αγρο­τι­κών κτιρίων σε εκτός σχεδίου περιο­χές, οι οποίες εκδί­δουν οικο­δο­μι­κές άδειες με βάση το ΠΔ του 1985. Άλλωστε πάγια θέση του Ανώ­τα­του Ακυ­ρω­τι­κού Δικα­στη­ρίου είναι ότι η δόμηση δεν απο­τε­λεί την κατά προ­ο­ρι­σμό χρήση των περιο­χών εκτός σχεδίου, αλλά εξυ­πη­ρε­τεί τη γεωρ­γική, κτη­νο­τρο­φική και δασο­πο­νική εκμε­τάλ­λευση καθώς και την αναψυχή.

Πηγή ΟΤ