Το σχέδιο νόμου για «Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική στο Νησιωτικό Χώρο»

Τους βα­σι­κούς άξο­νες του σχε­δί­ου νόμου για μία «Ολο­κλη­ρω­μέ­νη Θα­λάσ­σια Πο­λι­τι­κή στο Νη­σιω­τι­κό Χώρο και λοι­πές δια­τά­ξεις», πα­ρου­σί­α­σε μέσω τη­λε­συ­νέ­ντευ­ξης Τύπου ο υπουρ­γός Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής Γιάν­νης Πλα­κιω­τά­κης, το­νί­ζο­ντας ότι «η βα­σι­κή τομή του συ­γκε­κρι­μέ­νου νο­μο­σχε­δί­ου είναι ότι θε­σμο­θε­τεί­ται για πρώτη φορά στην Ελ­λά­δα, η υπο­χρέ­ω­ση του κρά­τους για κα­τάρ­τι­ση ολο­κλη­ρω­μέ­νης νη­σιω­τι­κής πο­λι­τι­κής».

Το Σχέ­διο Νόμου για «Ολο­κλη­ρω­μέ­νη Θα­λάσ­σια Πο­λι­τι­κή στο Νη­σιω­τι­κό Χώρο και λοι­πές δια­τά­ξεις»

Γε­νι­κά – Πλαί­σιο του σχε­δια­σμού

· Το τρί­πτυ­χο «Νη­σιω­τι­κό­τη­τα, Θα­λάσ­σια οι­κο­νο­μία, Γα­λά­ζια Ανά­πτυ­ξη» απο­τε­λεί το δο­μι­κό στοι­χείο της Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής που για πρώτη φορά ει­σά­γε­ται σε θε­σμι­κό κεί­με­νο, κατά τρόπο ολο­κλη­ρω­μέ­νο, συ­νε­κτι­κό και ρε­α­λι­στι­κό.

· Το 18,7% της συ­νο­λι­κής επι­φά­νειας του εδά­φους της απο­τε­λεί­ται από νησιά, στα οποία δια­μέ­νει πλη­θυ­σμός που αντι­στοι­χεί στο 15,1% του συ­νο­λι­κού εγ­χώ­ριου πλη­θυ­σμού.

· Η θά­λασ­σα, τα νησιά και ο πα­ρά­κτιος χώρος της Ελ­λά­δος, κα­θί­στα­νται μο­να­δι­κοί πλου­το­πα­ρα­γω­γι­κοί πόροι για τη χώρα, ενώ πε­ρισ­σό­τε­ρο από το 25% του ΑΕΠ της χώρας – με όρους κα­θα­ρής πα­ρα­γό­με­νης αξίας – προ­έρ­χε­ται από οι­κο­νο­μι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες που σχε­τί­ζο­νται με τη ναυ­τι­λία, τον του­ρι­σμό και τα συ­μπλη­ρω­μα­τι­κά αυτών επαγ­γέλ­μα­τα.

· Η αδιαμ­φι­σβή­τη­τη αυτή αξία – με όρους ει­σο­δή­μα­τος και απα­σχό­λη­σης – που κα­τα­γρά­φε­ται στο νη­σιω­τι­κό και πα­ρά­κτιο χώρο στην Ελ­λά­δα, δεν αντι­κα­το­πτρί­ζε­ται στην υιο­θέ­τη­ση μιας δη­μό­σιας πο­λι­τι­κής μέχρι σή­με­ρα.

· Ο ελ­λη­νι­κός θα­λάσ­σιος χώρος του Αι­γαί­ου, της Κρή­της και του Ιο­νί­ου στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο, έχει ταυ­τό­χρο­να διε­θνή και ευ­ρω­παϊ­κό χα­ρα­κτή­ρα. Η δια­τή­ρη­ση ενός οι­κο­νο­μι­κά και κοι­νω­νι­κά νη­σιω­τι­κού ζω­τι­κού χώρου, απο­τε­λεί δι­κλεί­δα προ­στα­σί­ας εθνι­κών κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των και αυτό δεν πρέ­πει να πα­ρα­γνω­ρί­ζε­ται από κα­νέ­ναν, πόσο δε μάλ­λον από το Κε­ντρι­κό Κρά­τος.

· Η νη­σιω­τι­κή οι­κο­νο­μία της Ελ­λά­δας δια­θέ­τει ορι­σμέ­να βα­σι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά και τα οποία επι­βάλ­λουν δια­κρι­τή ανα­πτυ­ξια­κή πα­ρέμ­βα­ση: η ασυ­νέ­χεια του χώρου, ο κα­τα­κερ­μα­τι­σμός των αγο­ρών προ­ϊ­ό­ντων και ερ­γα­σί­ας, οι ανα­λο­γι­κά αυ­ξη­μέ­νες απαι­τή­σεις σε υπο­δο­μές και εξο­πλι­σμούς, το αυ­ξη­μέ­νο κό­στος με­τα­φο­ρών και η αδυ­να­μία προ­σέγ­γι­σης στο ελά­χι­στο απαι­τού­με­νο επί­πε­δο ανα­πτυ­ξια­κής βάσης.

Θε­σμο­θε­τεί­ται για πρώτη φορά Πο­λι­τι­κή για τα Νησιά

Μέσω του προ­τει­νό­με­νου νο­μο­σχε­δί­ου, ει­σά­γε­ται η υπο­χρέ­ω­ση για κα­τάρ­τι­ση της Εθνι­κής Στρα­τη­γι­κής για την «Ολο­κλη­ρω­μέ­νη Θα­λάσ­σια Πο­λι­τι­κή στο Νη­σιω­τι­κό Χώρο». Η Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή πε­ρι­λαμ­βά­νει σα­φείς και με­τρή­σι­μους δεί­κτες – στό­χους τόσο στο εθνι­κό όσο και στο πε­ρι­φε­ρεια­κό επί­πε­δο, συ­γκε­κρι­μέ­νες πο­λι­τι­κές πε­ρι­φε­ρεια­κής ανά­πτυ­ξης και ανα­φέ­ρε­ται στο σύ­νο­λο των δια­θέ­σι­μων πόρων που μπο­ρούν να αξιο­ποι­η­θούν για το σκοπό αυτό.

Η θε­σμο­θέ­τη­ση της Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής απο­τε­λεί μέρος του Εθνι­κού Προ­γράμ­μα­τος Με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων «Ελ­λά­δα Μπρο­στά» και συ­στα­τι­κό στοι­χείο του Στρα­τη­γι­κού Πλά­νου του Υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής, τεκ­μη­ριώ­νο­ντας την από­φα­σή της Κυ­βέρ­νη­σης για:

· αξιο­ποί­η­ση των ανα­πτυ­ξια­κών προ­ο­πτι­κών των νη­σιών μας και

· ανά­λη­ψη ει­δι­κής μέ­ρι­μνας για την οι­κο­νο­μι­κή, κοι­νω­νι­κή και εδα­φι­κή συ­νο­χή του νη­σιω­τι­κού χώρου, υπό το πρί­σμα της Θα­λάσ­σιας Οι­κο­νο­μί­ας.

Με­τα­ξύ των βα­σι­κών αρχών της νέου θε­σμι­κού πλαι­σί­ου συ­γκα­τα­λέ­γο­νται:

· η δια­σφά­λι­ση της δια­κρι­τής αντι­με­τώ­πι­σης των μι­κρών και πολύ μι­κρών νη­σιών με υιο­θέ­τη­ση ει­δι­κών προ­γραμ­μά­των,

· η άσκη­ση ει­δι­κής ανα­πτυ­ξια­κής πο­λι­τι­κής για τα νησιά,

· ενί­σχυ­ση κοι­νο­βου­λευ­τι­κού έργου και πα­ρου­σί­ας στην αρ­μό­δια επι­τρο­πή,

· η υιο­θέ­τη­ση Ει­δι­κών Προ­γραμ­μά­των για το­με­α­κές πο­λι­τι­κές στο νη­σιω­τι­κό χώρο.

Η νέα Νη­σιω­τι­κή Πο­λι­τι­κή απαι­τεί Προ­τε­ραιό­τη­τες, Μέσα, Ερ­γα­λεία/ Μη­χα­νι­σμούς και απο­τε­λε­σμα­τι­κή Δια­κυ­βέρ­νη­ση και θα πρέ­πει να συν­δέ­ε­ται με την ανά­πτυ­ξη της Θα­λάσ­σιας Οι­κο­νο­μί­ας.

Προ­τε­ραιό­τη­τες – «ελά­χι­στοι» το­μείς πα­ρέμ­βα­σης

Η Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή πε­ρι­λαμ­βά­νει ει­δι­κούς ανα­πτυ­ξια­κούς στό­χους που σχε­τί­ζο­νται κατ’ ελά­χι­στο με τους κά­τω­θι το­μείς:

• Λι­με­νι­κή Πο­λι­τι­κή – Θα­λάσ­σιοι Λι­μέ­νες

• Κρί­σι­μες Υπο­δο­μές Ενέρ­γειας και Δια­χεί­ρι­σης Υδα­τι­κών πόρων

• Ακτο­πλο­ΐα– Θα­λάσ­σιες Με­τα­φο­ρές

• Ενί­σχυ­ση νη­σιω­τι­κής αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας & επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας – Νη­σιω­τι­κά πα­ρα­γω­γι­κά πρό­τυ­πα

• Θα­λάσ­σια Επι­τή­ρη­ση και Στρα­τη­γι­κή Ασφά­λειας στη Θά­λασ­σα

• Γα­λά­ζια Επαγ­γέλ­μα­τα – Απα­σχό­λη­ση και επεν­δύ­σεις στη Γα­λά­ζια Οι­κο­νο­μία

• Θε­σμι­κή Εν­δυ­νά­μω­ση – Ψη­φια­κή Δια­κυ­βέρ­νη­ση

• Τε­χνι­κή υπο­στή­ρι­ξη υλο­ποί­η­σης δρά­σε­ων ιδιαί­τε­ρα στα μικρά νησιά

Μέσα απο­τε­λε­σμα­τι­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης

Μέσα από το νο­μο­σχέ­διο προ­τεί­νε­ται η ου­σια­στι­κή ενερ­γο­ποί­η­ση του Κρά­τους και ανα­βάθ­μι­ση του επο­πτι­κού ρόλου του Υπ. Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής για την προ­ώ­θη­ση του στό­χου της «νη­σιω­τι­κής συ­νο­χής», ιδίως ως προς τους το­μείς πο­λι­τι­κής που σχε­τί­ζο­νται με τις κα­θο­ρι­στι­κές αρ­μο­διό­τη­τες του. Βα­σι­κές και­το­νο­μί­ες που ει­σά­γο­νται είναι:

· Ετή­σια ‘Έκ­θε­ση Αξιο­λό­γη­σης Πο­λι­τι­κών στο Νη­σιω­τι­κό Χώρο. Μέχρι την 31η Μαρ­τί­ου εκά­στου έτους το Συμ­βού­λιο Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής συ­ντάσ­σει και υπο­βά­λει στον Υπουρ­γό Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής έκ­θε­ση αξιο­λό­γη­σης και απο­τί­μη­σης απο­τε­λε­σμά­των και επι­πτώ­σε­ων των πο­λι­τι­κών που εφαρ­μό­στη­καν στο νη­σιω­τι­κό χώρο κατά το αμέ­σως προη­γού­με­νο έτος. Η έκ­θε­ση πα­ρου­σιά­ζε­ται από τον Υπουρ­γό Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής στην αρ­μό­δια Επι­τρο­πή της Βου­λής των Ελ­λή­νων εντός του πρώ­του εξα­μή­νου εκά­στου έτους.

· Εθνι­κό Μη­τρώο Φο­ρέ­ων Θα­λάσ­σιας Οι­κο­νο­μί­ας. Εγκα­θί­στα­ται στη Γε­νι­κή Γραμ­μα­τεία Αι­γαί­ου και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής του Υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής Εθνι­κό Μη­τρώο Φο­ρέ­ων Θα­λάσ­σιας Οι­κο­νο­μί­ας, στο οποίο δύ­να­νται να εγ­γρα­φούν φο­ρείς που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στους το­μείς που σχε­τί­ζο­νται με την Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή. Η εγ­γρα­φή των ως άνω φο­ρέ­ων στο Μη­τρώο έχει ως σκοπό την προ­ώ­θη­ση της Εθνι­κής Στρα­τη­γι­κής, καθώς και τη χαρ­το­γρά­φη­ση και το συ­ντο­νι­σμό των εγ­γε­γραμ­μέ­νων φο­ρέ­ων, ιδίως στα πεδία της θα­λάσ­σιας οι­κο­νο­μί­ας και ανά­πτυ­ξης, της Γα­λά­ζιας Οι­κο­νο­μί­ας και της νη­σιω­τι­κό­τη­τας.

· Ει­δι­κό Πρό­γραμ­μα Θε­σμι­κής Εν­δυ­νά­μω­σης Φο­ρέ­ων της Θα­λάσ­σιας Οι­κο­νο­μί­ας. Θε­σπί­ζε­ται ει­δι­κό πρό­γραμ­μα χρη­μα­το­δό­τη­σης, στο οποίο εντάσ­σο­νται δρά­σεις, με­λέ­τες και ενέρ­γειες για τη θε­σμι­κή εν­δυ­νά­μω­ση των φο­ρέ­ων της θα­λάσ­σιας οι­κο­νο­μί­ας. Το Πρό­γραμ­μα Θε­σμι­κής Εν­δυ­νά­μω­σης αφορά κυ­ρί­ως τη

χρη­μα­το­δό­τη­ση ερευ­νών – με­λε­τών για τη συ­στη­μα­τι­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση της αγο­ράς και την ανά­πτυ­ξη επαρ­κώς τεκ­μη­ριω­μέ­νων προ­τά­σε­ων στο πλαί­σιο συμ­με­το­χής σε δια­βου­λεύ­σεις ή/ και ει­ση­γή­σεις επί του πε­ριε­χο­μέ­νου της Εθνι­κής Στρα­τη­γι­κής.

· Πλατ­φόρ­μα Ενιαί­ας Πα­ρα­κο­λού­θη­σης και Τεκ­μη­ρί­ω­σης στους το­μείς της Εθνι­κής Στρα­τη­γι­κής. Δη­μιουρ­γεί­ται υπο­δο­μή υπό μορφή πλη­ρο­φο­ρια­κού συ­στή­μα­τος ως μη­χα­νι­σμός πα­ρα­κο­λού­θη­σης και τεκ­μη­ρί­ω­σης δε­δο­μέ­νων που συμ­βά­λουν στη λήψη απο­φά­σε­ων ή/και τη δια­χεί­ρι­ση γνώ­σης στα πεδία της Εθνι­κής Στρα­τη­γι­κής, καθώς και πα­ρο­χής πλη­ρο­φό­ρη­σης σε σχέση με τα δε­δο­μέ­να αυτά υπο μορφή Sharing Knowledge Platform). Η Πλατ­φόρ­μα Ενιαί­ας Πα­ρα­κο­λού­θη­σης και Τεκ­μη­ρί­ω­σης δια­θέ­τει συ­νε­κτι­κή και λει­τουρ­γι­κή αρ­χι­τε­κτο­νι­κή και συμ­βάλ­λει στην ανα­βάθ­μι­ση των ει­δι­κών στό­χων της Εθνι­κής Στρα­τη­γι­κής και στο στρα­τη­γι­κό και επι­χει­ρη­σια­κό συ­ντο­νι­σμό των δομών και υπη­ρε­σιών του Υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής.

Χρη­μα­το­δο­τι­κά Ερ­γα­λεία και Μη­χα­νι­σμοί

Το με­γα­λύ­τε­ρο έλ­λειμ­μα και στοι­χείο ανα­πο­τε­λε­σμα­τι­κής άσκη­σης δη­μο­σί­ων πο­λι­τι­κών στο νη­σιω­τι­κό χώρο, ήταν η έλ­λει­ψη εξει­δι­κευ­μέ­νων ή δια­κρι­τών προ­γραμ­μά­των για το νη­σιω­τι­κό χώρο. Μέσω του προ­τει­νό­με­νου νο­μο­σχε­δί­ου, προ­δια­γρά­φο­νται 3 δια­κρι­τά χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία που πε­ρι­λαμ­βά­νουν:

· Χρη­μα­το­δό­τη­ση Έργων Δη­μο­σί­ου Χα­ρα­κτή­ρα – Πρό­γραμ­μα ΝΕ­ΑΡ­ΧΟΣ. Στο πλαί­σιο υλο­ποί­η­σης δρά­σε­ων της Εθνι­κής Στρα­τη­γι­κής, οι φο­ρείς της Γε­νι­κής Κυ­βέρ­νη­σης δύ­να­νται να συ­νο­μο­λο­γούν επεν­δυ­τι­κά δά­νεια με το Τα­μείο Πα­ρα­κα­τα­θη­κών και Δα­νεί­ων για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση έργων δη­μο­σί­ου χα­ρα­κτή­ρα («Πρό­γραμ­μα Νέ­αρ­χος»). Η εξυ­πη­ρέ­τη­ση των δα­νεί­ων του Προ­γράμ­μα­τος «Νέ­αρ­χος» χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το εθνι­κό ή το συγ­χρη­μα­το­δο­τού­με­νο σκέ­λος του Προ­γράμ­μα­τος Δη­μο­σί­ων Επεν­δύ­σε­ων (ΠΔΕ) του Υπουρ­γεί­ου Ναυ­τι­λί­ας και Νη­σιω­τι­κής Πο­λι­τι­κής και έχει στόχο την υλο­ποί­η­ση ανα­γκαί­ων έργων υπο­δο­μής, ενέρ­γειας και πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

· Πρό­γραμ­μα Χρη­μα­το­δό­τη­σης Νη­σιω­τι­κής Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Το Πρό­γραμ­μα Νη­σιω­τι­κής Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας πε­ρι­λαμ­βά­νει κα­τάλ­λη­λο μίγμα χρη­μα­το­δο­τι­κών ερ­γα­λεί­ων και μη­χα­νι­σμών και απο­σκο­πεί στη δί­καιη, βιώ­σι­μη και ολο­κλη­ρω­μέ­νη ανά­πτυ­ξη της νη­σιω­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας, συμ­βάλ­λο­ντας στην αντι­με­τώ­πι­ση των ατε­λειών της αγο­ράς, των σο­βα­ρών δια­τα­ρα­χών λόγω της γε­ω­γρα­φι­κής απο­μό­νω­σης, αλλά και των ει­δι­κών συν­θη­κών και χα­ρα­κτη­ρι­στι­κών του νη­σιώ­τη επι­χει­ρη­μα­τία. Θα πα­ρέ­χει στή­ρι­ξη επι του λει­τουρ­γι­κού κό­στους της νη­σιώ­τι­κης επι­χεί­ρη­σης, πρό­σβα­ση στην αγορά χρή­μα­τος, ενί­σχυ­ση εξω­στρέ­φειας και εξα­γω­γών κοκ.

· Τα­μείο Θα­λάσ­σιας – Γα­λά­ζιας Οι­κο­νο­μί­ας. Πα­ρέ­χε­ται η δυ­να­τό­τη­τα να συ­στα­θεί τα­μείο χαρ­το­φυ­λα­κί­ου για τη χρη­μα­το­δό­τη­ση δρά­σε­ων για την ανά­πτυ­ξη και προ­ώ­θη­ση της και­νο­τό­μου επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας στον τομέα της θα­λάσ­σιας οι­κο­νο­μί­ας και ιδίως στον τομέα της Γα­λά­ζιας Οι­κο­νο­μί­ας, όπως ορί­ζε­ται στην ενω­σια­κή νο­μο­θε­σία, καθώς και στους το­μείς ναυ­τι­λια­κής τε­χνο­λο­γί­ας, του ναυ­τι­λια­κού ή/ και ναυ­πη­γι­κού εξο­πλι­σμού, ανά­πτυ­ξης εφαρ­μο­γών και χρήση τε­χνο­λο­γί­ας, πλη­ρο­φο­ρι­κής και επι­κοι­νω­νιών (ΤΠΕ) στους ανω­τέ­ρω το­μείς.