Τηλεργασία, Κυριακές χωρίς ΙΧ και περιορισμοί στα ταξίδια -Το σχέδιο της ΕΕ για το ενδεχόμενο ενεργειακού μπλακάουτ

Τι περι­λαμ­βά­νει το σχέδιο έκτα­κτης ανάγκης από την Κομι­σιόν για την περί­πτωση ολικού μπλα­κά­ουτ στην τρο­φο­δο­σία φυσικού αερίου και πετρε­λαίου από τη Μόσχα – Η ανα­ζή­τηση εναλ­λα­κτι­κών πηγών, η αρχή του «δια­μοι­ρα­σμού» μεταξύ των «27» και η ατομική ευθύνη

*Γράφουν οι Γιώργος Παυ­λό­που­λος και Χρήστος Κολώνας

Μπορεί η Ευρώπη να ζήσει χωρίς το ρωσικό πετρέ­λαιο και φυσικό αέριο; Για πόσο διά­στημα, άραγε; Τι μέτρα πρέπει να λάβει και πόσο γρήγορα προ­κει­μέ­νου να αντέξει μέχρις ότου βρεθούν σίγου­ρες εναλ­λα­κτι­κές πηγές και αξιό­πι­στοι προ­μη­θευ­τές;

Τα ερω­τή­ματα αυτά απα­σχο­λούν έντονα τις κυβερ­νή­σεις των «27» και τους ειδι­κούς του κλάδου, που προ­σπα­θούν ενα­γω­νίως να λύσουν το ενερ­γειακό σταυ­ρό­λεξο το οποίο έχουν μπροστά τους, καθώς το σενάριο ενός μπλα­κά­ουτ – και μάλιστα πιο σύντομα από ό,τι θα μπο­ρούσε κανείς να φαντα­στεί – είναι αναμ­φί­βολα υπαρκτό. Σε μια τέτοια περί­πτωση δε, ο κίν­δυ­νος να προ­κλη­θεί ένα πρω­τό­γνωρο και με απρό­βλε­πτες συνέ­πειες σοκ στις ευρω­παϊ­κές οικο­νο­μίες και κοι­νω­νίες είναι εξαι­ρε­τικά μεγάλος.

Αυτός, άλλωστε, είναι και ο πραγ­μα­τι­κός λόγος που καθιστά τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις για την επιβολή εμπάρ­γκο στις εισα­γω­γές ρωσικού πετρε­λαίου μια περί­πλοκη, επίπονη και χρο­νο­βόρα δια­δι­κα­σία. Του­λά­χι­στον τέσ­σε­ρις χώρες έχουν δημο­σίως εκφρά­σει τη δια­φω­νία τους με τα σχέδια που έχει παρου­σιά­σει η Κομι­σιόν (Ουγ­γα­ρία, Τσεχία, Σλο­βα­κία και Βουλ­γα­ρία), ενώ και άλλες είναι ιδιαι­τέ­ρως επι­φυ­λα­κτι­κές (Αυστρία).

Ετσι, καθώς όλες οι προ­σπά­θειες έχουν μέχρι στιγμής ναυα­γή­σει, ο Ζοζέπ Μπορέλ εξε­τά­ζει τη σύγκληση έκτα­κτης συνόδου των υπουρ­γών Εξω­τε­ρι­κών των «27», ελπί­ζο­ντας ότι θα μπο­ρέ­σει να ληφθεί μια απόφαση σε πολι­τικό επίπεδο, ανοί­γο­ντας τον δρόμο και στους μόνι­μους αντι­προ­σώ­πους.

Την ίδια στιγμή και καθώς πλη­σιά­ζει η ώρα του «ταμείου» για τις ποσό­τη­τες φυσικού αερίου που έχουν ήδη παρα­λά­βει οι Ευρω­παίοι από την Gazprom, εξα­κο­λου­θεί να επι­κρα­τεί σύγχυση ανα­φο­ρικά με τον τρόπο πλη­ρω­μής. Με άλλα λόγια, για το εάν και κατά πόσο οι «27» και οι επι­χει­ρή­σεις τους θα δεχθούν (αμέσως ή εμμέσως) το νέο σύστημα πλη­ρω­μών σε ρούβλια ή, αντι­θέ­τως, θα βρεθούν στη θέση της Πολω­νίας και της Βουλ­γα­ρίας, προς τις οποίες η Μόσχα έχει ήδη κλείσει τη στρό­φιγγα.

Η υπόθεση κάθε άλλο παρά απλή είναι, μιας και από τα περίπου 155 δισ. κυβικά μέτρα που αγό­ρα­σαν πέρυσι τα κράτη – μέλη της ΕΕ από τη Ρωσία, εκτι­μά­ται ότι μόνο τα δύο τρίτα μπορούν να καλυ­φθούν εντός του έτους από άλλες πηγές. Κάτι που σημαί­νει, πρα­κτικά, ότι μένει ένα κενό της τάξης των 50 και πλέον δισ. κυβικών, ποσό­τητα η οποία ισο­δυ­να­μεί με το σύνολο της κατα­νά­λω­σης Ρου­μα­νίας, Ουγ­γα­ρίας, Αυστρίας, Τσεχίας, Σλο­βα­κίας, Εσθο­νίας, Λετο­νίας και Λιθουα­νίας – ή με πάνω από το μισό του αερίου που έχει ανάγκη η Γερ­μα­νία!

Το Plan B

Σε αυτό το φόντο, σύμφωνα και με το ρεπορ­τάζ της ισπα­νι­κής εφη­με­ρί­δας «el Pais», η Κομι­σιόν ετοι­μά­ζει και προ­τί­θε­ται να παρου­σιά­σει στις 18 Μαΐου ένα σχέδιο έκτα­κτης ανάγκης για τις δράσεις που πρέπει να ανα­λη­φθούν στο επόμενο διά­στημα. Ενα σχέδιο το οποίο καλύ­πτει, του­λά­χι­στον θεω­ρη­τικά, και την περί­πτωση ενός μπλα­κά­ουτ στην εισροή ρωσικών υδρο­γο­ναν­θρά­κων στην ευρω­παϊκή αγορά και βασί­ζε­ται στον κανο­νι­σμό για την εφο­δια­στική ασφά­λεια, που έχει τεθεί σε ισχύ από το 2017 – μπορεί δε, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις, να επε­κτα­θεί και στο πετρέ­λαιο, παρ’ ότι αφορά ονο­μα­στικά το φυσικό αέριο.

Στόχος, όπως τονί­ζε­ται, είναι να δια­σφα­λι­στεί η ενερ­γειακή επάρ­κεια πρω­τί­στως για τα νοι­κο­κυ­ριά και τις ζωτικές δημό­σιες υπη­ρε­σίες, όπως επίσης και για εκεί­νους τους κλάδους της παρα­γω­γής που έχουν ζωτική σημασία (όπως συνέβη και με τα πρώτα lockdown του 2020, αφότου ξέσπασε η παν­δη­μία της Covid-19).

Ταυ­τό­χρονα, οι Βρυ­ξέλ­λες θα επι­χει­ρή­σουν να δια­σφα­λί­σουν ότι καμία χώρα της ΕΕ δεν θα απο­κτή­σει αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα έναντι κάποιας άλλης, επειδή θα έχει πρό­σβαση σε μεγα­λύ­τε­ρες ποσό­τη­τες πετρε­λαίου και φυσικού αερίου. Κάτι που σημαί­νει, με τη σειρά του, ότι θα υπάρξει ένας μηχα­νι­σμός ανα­δια­νο­μής ανάμεσα στα κράτη – μέλη, με ευθύνη της Κομι­σιόν, ο οποίος αρχικά προ­βλέ­πε­ται να λει­τουρ­γεί σε εθε­λο­ντική βάση και, εφόσον κριθεί ανα­γκαίο, να είναι υπο­χρε­ω­τι­κός και να συνο­δεύ­ε­ται από τις ανά­λο­γες ρήτρες.

«Οι εταίροι μας ζητούν να υπάρξει ένα συντο­νι­σμένο σχέδιο, με σκοπό να απο­φα­σί­ζε­ται από κοινού ποιες βιο­μη­χα­νίες θα επη­ρε­α­στούν σε μια τέτοια περί­πτωση, ώστε να απο­φευ­χθεί η πρό­κληση προ­βλη­μά­των αντα­γω­νι­σμού μεταξύ τους» ανα­φέ­ρει πηγή της Κομι­σιόν στην «el Pais». Μόνο που, όπως δείχνει η μέχρι σήμερα εμπει­ρία, στις μεγάλες κρίσεις συχνά υπερ­τε­ρεί ανάμεσα στους εταί­ρους το «εθνικό» έναντι του «ευρω­παϊ­κού», με απο­τέ­λε­σμα πολύ συχνά να προ­κα­λού­νται αδιέ­ξοδα…

Μειώ­νουν την κατα­νά­λωση

Σε κάθε περί­πτωση, παράλ­ληλα με τις διερ­γα­σίες σε επίπεδο θεσμών, έχει ξεκι­νή­σει και μια εκστρα­τεία προ­κει­μέ­νου να μειωθεί η κατα­νά­λωση ενέρ­γειας – τόσο από τους πολίτες όσο και από τα κράτη. Σε αυτή δε αξιο­ποιού­νται και τα στοι­χεία και οι μελέτες που παρέχει η Διεθνής Υπη­ρε­σία Ενέρ­γειας, όπως φαί­νε­ται και στον χάρτη.

«Κάθε κιλο­βα­τώρα μετράει» είπε ο γερ­μα­νός αντι­κα­γκε­λά­ριος και υπουρ­γός Οικο­νο­μίας Ρόμπερτ Χάμπεκ, ο οποίος δημο­σιο­ποί­ησε πρό­σφατα μια σειρά κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές για τη μείωση της κατα­νά­λω­σης. Παράλ­ληλα, η κυβέρ­νηση του Βερο­λί­νου απο­φά­σισε να μειώσει στα 9 ευρώ για το επόμενο τρίμηνο την τιμή της μηνιαίας κάρτας για τα δημόσια μέσα μετα­φο­ράς, ώστε οι πολίτες να ενθαρ­ρυν­θούν να χρη­σι­μο­ποιούν αυτά αντί των αυτο­κι­νή­των τους.

Στην Ιταλία, επίσης, έχει τεθεί σε εφαρ­μογή από την κυβέρ­νηση του Μάριο Ντράγκι η «Επι­χεί­ρηση Θερ­μο­στά­της», με την οποία ελπίζει να εξοι­κο­νο­μή­σει 2.000 – 4.000 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Σύμφωνα με τα μέτρα που έχουν εγκρι­θεί για τα δημόσια κτίρια, δίνο­ντας ανά­λο­γες συστά­σεις και για τα ιδιω­τικά, τον χειμώνα η θερ­μο­κρα­σία δεν μπορεί να ρυθ­μί­ζε­ται πάνω από τους 19 βαθμούς Κελσίου, με μέγιστη από­κλιση δύο βαθμών. Οσο για το καλο­καίρι, δεν θα μπορεί οι θερ­μο­στά­τες να πέφτουν κάτω από τους 27 βαθμούς, με ανάλογη από­κλιση.

Ανάλογα μέτρα παίρ­νουν αυτή την περίοδο και άλλες χώρες της ΕΕ, όπως Γαλλία, Ολλαν­δία, Αυστρία και Πορ­το­γα­λία. Στην πρώτη, μάλιστα, τον Μάρτιο η κυβέρ­νηση είχε ζητήσει από τους πολίτες να συμ­με­τέ­χουν στην προ­σπά­θεια κατε­βά­ζο­ντας τους θερ­μο­στά­τες στα σπίτια κατά έναν βαθμό – «αυτό ισο­δυ­να­μεί με 12-15 λιγό­τερα τάνκερ μεθα­νίου στα γαλλικά λιμάνια» είχε δηλώσει τότε η CEO του ενερ­γεια­κού ομίλου της Engie.

Ο συνα­γερ­μός είναι δεδο­μέ­νος. Η ανάγκη για σχέδιο μεγάλη. Τα απο­τε­λέ­σματα, όμως, παρα­μέ­νουν αμφί­βολα.

Φρένο σε ΙΧ, τηλερ­γα­σία, περιο­ρι­σμοί στα ταξίδια

Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρ­νηση ξεδι­πλώ­νει σχέδιο σε δύο επίπεδα για την εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας και την επάρ­κεια της χώρας σε ρεύμα και φυσικό αέριο εν όψει του καλο­και­ριού αλλά και του επό­με­νου χειμώνα.

Η απειλή Πούτιν για διακοπή της παροχής του φυσικού αερίου σε κράτη που θα αρνη­θούν την πληρωμή των ποσο­τή­των που αγο­ρά­ζουν σε ρούβλια έχει σημάνει συνα­γερμό για την εφαρ­μογή έκτα­κτων μέτρων.

Ετσι, στον τομέα του περιο­ρι­σμού της ενερ­γεια­κής κατα­νά­λω­σης η Ελλάδα θα ακο­λου­θή­σει το μοντέλο της Ιταλίας, περιο­ρί­ζο­ντας την άσκοπη χρήση των κλι­μα­τι­στι­κών αλλά και τη λει­τουρ­γία των φωτι­στι­κών και των ηλε­κτρι­κών συσκευών σε δημόσια κτίρια.

Πιο συγκε­κρι­μένα, θα ζητεί­ται η ρύθμιση των κλι­μα­τι­στι­κών στους 26-27 βαθμούς Κελσίου το καλο­καίρι, ώστε να μην κατε­βαί­νει η θερ­μο­κρα­σία κάτω από αυτό το όριο, και στους 19-20 βαθμούς τον χειμώνα. Τη συγκε­κρι­μένη περίοδο η θερ­μο­κρα­σία δεν θα υπερ­βαί­νει το προ­α­να­φε­ρό­μενο επίπεδο.

Ανάμεσα σε άλλα, θα προ­χω­ρή­σουν παρεμ­βά­σεις για την αντι­κα­τά­σταση λαμ­πτή­ρων με σύγ­χρο­νους ενερ­γειακά απο­δο­τι­κούς, ενώ θα είναι υπο­χρε­ω­τικό και το σβήσιμο των φώτων μετά το τέλος κάθε εργα­σίας, όπου αυτά δεν είναι απα­ραί­τητα. Αντί­στοι­χης κλί­μα­κας σχέδιο είχε υλο­ποι­η­θεί και κατά την περίοδο των Ολυ­μπια­κών Αγώνων του 2004, όταν το ηλε­κτρικό σύστημα της χώρας αντι­με­τώ­πιζε σοβαρά προ­βλή­ματα επάρ­κειας και ευστά­θειας. Τότε μάλιστα είχαν οριστεί και υπεύ­θυ­νοι υπάλ­λη­λοι για την τήρηση των μέτρων εξοι­κο­νό­μη­σης ενέρ­γειας, τα οποία μάλιστα περι­λάμ­βα­ναν ακόμα και το κλεί­σιμο των παρα­θύ­ρων που ήταν άσκοπα ανοιχτά.

Η μεγα­λύ­τερη όμως παρέμ­βαση που επι­χει­ρεί η κυβέρ­νηση στον δημόσιο τομέα για τη δρα­στική μείωση της ενερ­γεια­κής κατα­νά­λω­σης είναι το πρό­γραμμα «Ηλέκτρα». Θα απο­τε­λέ­σει τη μεγα­λύ­τερη δράση ενερ­γεια­κής ανα­βάθ­μι­σης κτιρίων της δημό­σιας διοί­κη­σης, με τον συνο­λικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της να ανέρ­χε­ται σε 640 εκατ. ευρώ. Στο πλαίσιο του «Ηλέκτρα» θα ανα­και­νι­στούν ενερ­γειακά του­λά­χι­στον 500 κτίρια που στε­γά­ζουν υπη­ρε­σίες του ευρύ­τε­ρου δημό­σιου τομέα (περί τα 2,5 εκατ. τ.μ.). Η εξοι­κο­νό­μηση που θα προ­κύ­ψει θα συμ­βά­λει σημα­ντικά στην επί­τευξη του στόχου του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέρ­γεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), ο οποίος προ­βλέ­πει ετήσια ενερ­γειακή ανα­καί­νιση του 3% του συνο­λι­κού εμβαδού των κτιρίων της Κεντρι­κής Δημό­σιας Διοί­κη­σης έως το έτος 2030.

Οι παρεμ­βά­σεις θα αφορούν κτίρια της Κεντρι­κής Δημό­σιας Διοί­κη­σης, των φορέων της Γενικής Κυβέρ­νη­σης και των ΝΠΔΔ, νοσο­κο­μεία, κέντρα υγείας, γηρο­κο­μεία, ΑΕΙ, σχολεία, γραφεία, καθώς και λοιπές χρήσεις κτιρίων, που εντάσ­σο­νται στο Μητρώο Φορέων της Γενικής Κυβέρ­νη­σης ή είναι ΝΠΔΔ (κλει­στές αθλη­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις, χώροι μου­σείων, εκκλη­σια­στι­κών ιδρυ­μά­των, πολι­τι­στι­κών εκδη­λώ­σεων κ.λπ.).

Πέραν αυτών όμως, η κυβέρ­νηση προχωρά και σε μέτρα ενερ­γεια­κής επάρ­κειας και ασφά­λειας εφο­δια­σμού.

Πιο συγκε­κρι­μένα, και όπως απο­φά­σισε η Ρυθ­μι­στική Αρχή Ενέρ­γειας, θα ενοι­κια­στεί για 12 μήνες έναντι 20 εκατ. ευρώ πλωτό δεξα­με­νό­πλοιο απο­θή­κευ­σης υγρο­ποι­η­μέ­νου φυσικού αερίου, το οποίο θα είναι μόνιμα αγκυ­ρο­βο­λη­μένο έξω από τις εγκα­τα­στά­σεις του τερ­μα­τι­κού σταθμού LNG στη Ρεβυ­θούσα. Με τον τρόπο αυτόν θα αυξη­θούν οι δυνα­τό­τη­τες απο­θή­κευ­σης ποσο­τή­των υγρο­ποι­η­μέ­νου αερίου. Παράλ­ληλα, έχει αυξηθεί η εξόρυξη λιγνίτη για τη λει­τουρ­γία περισ­σό­τε­ρων ωρών των μονάδων ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής με το συγκε­κρι­μένο καύσιμο, ενώ ταυ­τό­χρονα το σχέδιο προ­βλέ­πει και τη δυνα­τό­τητα λει­τουρ­γίας σταθμών παρα­γω­γής ρεύ­μα­τος με πετρέ­λαιο αντί για φυσικό αέριο.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΔΗ «ΤΑ ΝΕΑ»